4. Kokilavaggo
331. Kokilajātakaṃ (4-4-1)
121.
Yo
M1.109 ve kāle asampatte , ativelaṃ pabhāsati ;Evaṃ so nihato seti , kokilāyiva atrajo .
122.
Na hi satthaṃ sunisitaṃ , visaṃ halāhalāmiva [ halāhalaṃ iva ( pī .)];
Evaṃ nikaṭṭhe [ nikkaḍḍhe ( syā .), nikaḍḍhe ( ka .)] pāteti , vācā dubbhāsitā yathā .
123.
Tasmā kāle akāle vā [ akāle ca ( sī . syā .)], vācaṃ rakkheyya paṇḍito ;
Nātivelaṃ pabhāseyya , api attasamamhi vā .
124.
Yo
V1.94 ca kāle mitaṃ bhāse , matipubbo vicakkhaṇo ;Sabbe amitte ādeti , supaṇṇo uragāmivāti .
Kokilajātakaṃ [ kokālikajātakaṃ ( sabbattha )] paṭhamaṃ .
332. Rathalaṭṭhijātakaṃ (4-4-2)
125.
Api hantvā hato brūti , jetvā jitoti bhāsati ;
Pubbavakkhāyino
T1.150 [ pubbamakkhāyino ( sī . syā .)] rāja , aññadatthu [ ekadatthu ( sī . pī .)] na saddahe . 126.
Tasmā paṇḍitajātiyo , suṇeyya itarassapi ;
Ubhinnaṃ vacanaṃ sutvā , yathā dhammo tathā kare .
127.
Alaso gihī kāmabhogī na sādhu , asaññato pabbajito na sādhu ;
Rājā na sādhu anisammakārī , yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu .
128.
Nisamma khattiyo kayirā , nānisamma disampati ;
Nisammakārino rāja [ rañño ( sī . syā .)], yaso kitti ca vaḍḍhatīti .
Rathalaṭṭhijātakaṃ dutiyaṃ .
333. Pakkagodhajātakaṃ (4-4-3)
129.
Tadeva
M1.110 me tvaṃ vidito , vanamajjhe rathesabha ;Yassa te khaggabaddhassa , sannaddhassa tirīṭino ;
Assatthadumasākhāya , pakkā godhā palāyatha .
130.
Name namantassa bhaje bhajantaṃ , kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ ;
Nānatthakāmassa kareyya atthaṃ , asambhajantampi na sambhajeyya .
131.
Caje
T1.151 cajantaṃ vanathaṃ na kayirā , apetacittena na sambhajeyya ;Dijo dumaṃ khīṇaphalanti [ phalaṃva ( ka . sī . syā . ka .), dukanipāte puṭabhattajātakena saṃsandetabbaṃ ] ñatvā , aññaṃ samekkheyya mahā hi loko .
132.
So te karissāmi yathānubhāvaṃ , kataññutaṃ khattiye [ khattiyo ( syā . ka .)] pekkhamāno ;
Sabbañca te issariyaṃ dadāmi , yassicchasī tassa tuvaṃ dadāmīti .
Pakkagodhajātakaṃ [ godhajātakaṃ ( sī . syā . pī .)] tatiyaṃ .
334. Rājovādajātakaṃ (4-4-4)
133.
Gavaṃ ce taramānānaṃ , jimhaṃ gacchati puṅgavo ;
Sabbā tā jimhaṃ gacchanti [ sabbā gāvī jimhaṃ yanti ( sī . syā .)], nette jimhaṃ gate sati .
134.
Evameva
V1.95 manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;So ce adhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti , rājā ce hoti adhammiko .
135.
Gavaṃ ce taramānānaṃ , ujuṃ gacchati puṅgavo ;
Sabbā gāvī ujuṃ yanti [ sabbā tā ujuṃ gacchanti ( pī . a . ni .4.70)], nette ujuṃ gate sati .
136.
Evameva
M1.111 manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;So sace dhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ
T1.152 raṭṭhaṃ sukhaṃ seti , rājā ce hoti dhammikoti .Rājovādajātakaṃ catutthaṃ .
335. Jambukajātakaṃ (4-4-5)
137.
Brahā pavaḍḍhakāyo so , dīghadāṭho ca jambuka ;
Na tvaṃ tattha kule jāto , yattha gaṇhanti kuñjaraṃ .
138.
Asīho sīhamānena , yo attānaṃ vikubbati ;
Kotthūva [ kuṭṭhūva ( sī .), kutthuva ( syā . pī )] gajamāsajja , seti bhūmyā anutthunaṃ .
139.
Yasassino uttamapuggalassa , sañjātakhandhassa mahabbalassa ;
Asamekkhiya thāmabalūpapattiṃ , sa seti nāgena hatoyaṃ jambuko .
140.
Yo cīdha kammaṃ kurute pamāya , thāmabbalaṃ attani saṃviditvā ;
Jappena mantena subhāsitena , parikkhavā so vipulaṃ jinātīti .
Jambukajātakaṃ pañcamaṃ .
336. Brahāchattajātakaṃ (4-4-6)
141.
Tiṇaṃ tiṇanti lapasi , ko nu te tiṇamāhari ;
Kiṃ
T1.153 nu te tiṇakiccatthi , tiṇameva pabhāsasi . 142.
Idhāgamā brahmacārī , brahā chatto bahussuto ;
So me [ so ve ( ka .)] sabbaṃ samādāya , tiṇaṃ nikkhippa gacchati .
143.
Evetaṃ hoti kattabbaṃ , appena bahumicchatā ;
Sabbaṃ sakassa ādānaṃ , anādānaṃ tiṇassa ca .()[( tiṇassa cāṭīsu gato , tattha kā paridevanā )( sī . syā .)( cāṭīsu pakkhipitvāna , tattha kā paridevanā )( ka .)]
144.
Sīlavanto
V1.96M1.112 na kubbanti , bālo sīlāni kubbati ;Aniccasīlaṃ dussīlyaṃ [ dussīlaṃ ( pī .)], kiṃ paṇḍiccaṃ karissatīti .
Brahāchattajātakaṃ chaṭṭhaṃ .
337. Pīṭhajātakaṃ (4-4-7)
145.
Na te pīṭhamadāyimhā [ madāsimha ( pī . ka .)], na pānaṃ napi bhojanaṃ ;
Brahmacāri khamassu me , etaṃ passāmi accayaṃ .
146.
Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe , na cāpi me appiyamāsi kiñci ;
Athopi me āsi manovitakko , etādiso nūna kulassa dhammo .
147.
Esasmākaṃ kule dhammo , pitupitāmaho sadā ;
Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ , sabbetaṃ nipadāmase .
148.
Esasmākaṃ
T1.154 kule dhammo , pitupitāmaho sadā ;Sakkaccaṃ upatiṭṭhāma , uttamaṃ viya ñātakanti .
Pīṭhajātakaṃ sattamaṃ .
338. Thusajātakaṃ (4-4-8)
149.
Viditaṃ thusaṃ undurānaṃ [ undūrānaṃ ( ka .)], viditaṃ pana taṇḍulaṃ ;
Thusaṃ thusaṃ [ thusaṃ thūlaṃ ( sī .)] vivajjetvā , taṇḍulaṃ pana khādare .
150.
Yā mantanā araññasmiṃ , yā ca gāme nikaṇṇikā ;
Yañcetaṃ iti cīti ca , etampi viditaṃ mayā .
151.
Dhammena kira jātassa , pitā puttassa makkaṭo ;
Daharasseva santassa , dantehi phalamacchidā .
152.
Yametaṃ parisappasi [ parisabbesi ( ka .)], ajakāṇova sāsape ;
Yopāyaṃ heṭṭhato seti [ sesi ( sī .)], etampi viditaṃ mayāti .
Thusajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
339. Bāverujātakaṃ (4-4-9)
153.
Adassanena
M1.113 morassa , sikhino mañjubhāṇino ;Kākaṃ tattha apūjesuṃ , maṃsena ca phalena ca .
154.
Yadā
V1.97 ca sarasampanno , moro bāverumāgamā ;Atha
T1.155 lābho ca sakkāro , vāyasassa ahāyatha . 155.
Yāva nuppajjatī buddho , dhammarājā pabhaṅkaro ;
Tāva aññe apūjesuṃ , puthū samaṇabrāhmaṇe .
156.
Yadā ca sarasampanno , buddho dhammaṃ adesayi ;
Atha lābho ca sakkāro , titthiyānaṃ ahāyathāti .
Bāverujātakaṃ navamaṃ .
340. Visayhajātakaṃ (4-4-10)
157.
Adāsi dānāni pure visayha , dadato ca te khayadhammo ahosi ;
Ito paraṃ ce na dadeyya dānaṃ , tiṭṭheyyuṃ te saṃyamantassa bhogā .
158.
Anariyamariyena sahassanetta , suduggatenāpi akiccamāhu ;
Mā vo dhanaṃ taṃ ahu devarāja [ ahuvā janinda ( ka . sī . syā . pī .)], yaṃ bhogahetu vijahemu saddhaṃ .
159.
Yena eko ratho yāti , yāti tenāparo ratho ;
Porāṇaṃ nihitaṃ vattaṃ , vattataññeva [ vaddhaṃ , vaddhataññeva ( ka . sī . pī .)] vāsava .
160.
Yadi
T1.156 hessati dassāma , asante kiṃ dadāmase ;Evaṃbhūtāpi dassāma , mā dānaṃ pamadamhaseti .
Visayhajātakaṃ dasamaṃ .
Kokilavaggo [ kokālikavaggo ( ka .)] catuttho .
Tassuddānaṃ –
Ativelapabhāsati
M1.114 jītavaro , vanamajjha rathesabha jimhagamo ;Atha jambu tiṇāsanapīṭhavaraṃ , atha taṇḍula mora visayha dasāti .