1. Saṅkappavaggo
251. Saṅkapparāgajātakaṃ (3-1-1)
1.
Saṅkapparāgadhotena
T1.99V1.63M1.71 , vitakkanisitena ca ;Nālaṅkatena bhadrena [ nevālaṅkatabhadrena ( syā .)], usukārākatena ca [ na usukārakatena ca ( sī . syā . pī .)].
2.
Na kaṇṇāyatamuttena , nāpi morūpasevinā ;
Tenamhi hadaye viddho , sabbaṅgaparidāhinā .
3.
Āvedhañca na passāmi , yato ruhiramassave ;
Yāva ayoniso cittaṃ , sayaṃ me dukkhamābhatanti .
Saṅkapparāgajātakaṃ paṭhamaṃ .
252. Tilamuṭṭhijātakaṃ (3-1-2)
4.
Ajjāpi me taṃ manasi [ sarasi ( ka .)], yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā ;
Bāhāya maṃ gahetvāna , laṭṭhiyā anutāḷayi .
5.
Nanu jīvite na ramasi , yenāsi brāhmaṇāgato ;
Yaṃ maṃ bāhā gahetvāna , tikkhattuṃ anutāḷayi .
6.
Ariyo anariyaṃ kubbantaṃ [ kubbānaṃ ( sī . pī .), kubbaṃ ( syā .)], yo daṇḍena nisedhati ;
Sāsanaṃ taṃ na taṃ veraṃ , iti naṃ paṇḍitā vidūti .
Tilamuṭṭhijātakaṃ dutiyaṃ .
253. Maṇikaṇṭhajātakaṃ (3-1-3)
7.
Mamannapānaṃ
T1.100 vipulaṃ uḷāraṃ , uppajjatīmassa maṇissa hetu ;Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi , na cāpi te assamamāgamissaṃ .
8.
Susū
V1.64M1.72 yathā sakkharadhotapāṇī , tāsesi maṃ selaṃ yācamāno ;Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi , na cāpi te assamamāgamissaṃ .
9.
Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigīse [ jigiṃse ( sī . syā . pī .)], desso hoti atiyācanāya ;
Nāgo maṇiṃ yācito brāhmaṇena , adassanaṃyeva tadajjhagamāti .
Maṇikaṇṭhajātakaṃ tatiyaṃ .
254. Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ (3-1-4)
10.
Bhutvā tiṇaparighāsaṃ , bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ ;
Etaṃ te bhojanaṃ āsi , kasmā dāni na bhuñjasi .
11.
Yattha posaṃ na jānanti , jātiyā vinayena vā ;
Bahuṃ [ pahū ( sī . pī .), pahuṃ ( syā . ka .)] tattha mahābramhe , api ācāmakuṇḍakaṃ .
12.
Tvañca
T1.101 kho maṃ pajānāsi , yādisāyaṃ hayuttamo ;Jānanto jānamāgamma , na te bhakkhāmi kuṇḍakanti .
Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ catutthaṃ .
255. Sukajātakaṃ (3-1-5)
13.
Yāva so mattamaññāsi , bhojanasmiṃ vihaṅgamo ;
Tāva addhānamāpādi , mātarañca aposayi .
14.
Yato ca kho bahutaraṃ , bhojanaṃ ajjhavāhari [ ajjhupāhari ( sī . pī .)];
Tato tattheva saṃsīdi , amattaññū hi so ahu .
15.
Tasmā mattaññutā sādhu , bhojanasmiṃ agiddhatā [ agiddhitā ( syā . ka .)];
Amattaññū hi sīdanti , mattaññū ca na sīdareti .
Sukajātakaṃ pañcamaṃ .
256. Jarūdapānajātakaṃ (3-1-6)
16.
Jarūdapānaṃ
M1.73 khaṇamānā , vāṇijā udakatthikā ;Ajjhagamuṃ ayasaṃ lohaṃ [ ajjhagaṃsu ayolohaṃ ( sī . syā . pī .)], tipusīsañca vāṇijā ;
Rajataṃ jātarūpañca , muttā veḷūriyā bahū .
17.
Te ca tena asantuṭṭhā , bhiyyo bhiyyo akhāṇisuṃ ;
Te tatthāsīviso [ tattha āsīviso ( ka .), tatthapāsīviso ( syā .)] ghoro , tejassī tejasā hani .
18.
Tasmā
T1.102V1.65 khaṇe nātikhaṇe , atikhātaṃ [ atikhaṇaṃ ( ka .)] hi pāpakaṃ ;Khātena ca [ khaṇena ca ( ka .), khaṇanena ( syā .)] dhanaṃ laddhaṃ , atikhātena [ atikhaṇena ( ka .)] nāsitanti .
Jarūdapānajātakaṃ chaṭṭhaṃ .
257. Gāmaṇicandajātakaṃ (3-1-7)
19.
Nāyaṃ gharānaṃ kusalo , lolo ayaṃ valīmukho ;
Kataṃ kataṃ kho dūseyya , evaṃdhammamidaṃ kulaṃ .
20.
Nayidaṃ cittavato lomaṃ , nāyaṃ assāsiko migo ;
Siṭṭhaṃ [ satthaṃ ( sī . syā . pī .)] me janasandhena , nāyaṃ kiñci vijānati .
21.
Na mātaraṃ pitaraṃ vā , bhātaraṃ bhaginiṃ sakaṃ ;
Bhareyya tādiso poso , siṭṭhaṃ dasarathena meti .
Gāmaṇicanda [ gāmaṇicaṇḍa ( sī . pī .)] jātakaṃ sattamaṃ .
258. Mandhātujātakaṃ (3-1-8)
22.
Yāvatā candimasūriyā , pariharanti disā bhanti virocanā [ virocamānā ( ka .)];
Sabbeva dāsā mandhātu , ye pāṇā pathavissitā [ paṭhavinissitā ( sī . pī .), paṭhavissitā ( syā .)].
23.
Na kahāpaṇavassena , titti kāmesu vijjati ;
Appassādā dukhā kāmā , iti viññāya paṇḍito .
24.
Api
M1.74 dibbesu kāmesu , ratiṃ so nādhigacchati ;Taṇhakkhayarato
T1.103 hoti , sammāsambuddhasāvakoti .Mandhātujātakaṃ aṭṭhamaṃ .
259. Tirīṭavacchajātakaṃ (3-1-9)
25.
Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci , na bandhavo no pana te sahāyo ;
Atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho [ tirīṭivaccho ( syā . ka .)], tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍaṃ .
26.
Āpāsu [ āvāsu ( ka .)] me yuddhaparājitassa , ekassa katvā vivanasmi ghore ;
Pasārayī kicchagatassa pāṇiṃ , tenūdatāriṃ dukhasaṃpareto .
27.
Etassa
V1.66 kiccena idhānupatto , vesāyino visayā jīvaloke ;Lābhāraho tāta tirīṭavaccho , dethassa bhogaṃ yajathañca [ yajatañca ( sī . pī .), yajitañca ( syā .)] yaññanti .
Tirīṭavacchajātakaṃ navamaṃ .
260. Dūtajātakaṃ (3-1-10)
28.
Yassatthā
T1.104 dūramāyanti , amittamapi yācituṃ ;Tassūdarassahaṃ dūto , mā me kujjha [ kujjhi ( sī . pī .)] rathesabha .
29.
Yassa divā ca ratto ca , vasamāyanti māṇavā ;
Tassūdarassahaṃ dūto , mā me kujjha [ kujjhi ( sī . pī .)] rathesabha .
30.
Dadāmi
M1.75 te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ , gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena ;Dūto hi dūtassa kathaṃ na dajjaṃ , mayampi tasseva bhavāma dūtāti .
Dūtajātakaṃ dasamaṃ .
Saṅkappavaggo paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
Usukāravaro tilamuṭṭhi maṇi , hayarāja vihaṅgama āsiviso ;
Janasandha kahāpaṇavassa puna , tiriṭaṃ puna dūtavarena dasāti .