2. Vaṇṇārohavaggo
361. Vaṇṇārohajātakaṃ (5-2-1)
60.
Vaṇṇārohena jātiyā , balanikkamanena ca ;
Subāhu na mayā seyyo , sudāṭha iti bhāsasi .
61.
Vaṇṇārohena jātiyā , balanikkamanena ca ;
Sudāṭho na mayā seyyo , subāhu iti bhāsasi .
62.
Evaṃ ce maṃ viharantaṃ , subāhu samma dubbhasi ;
Na dānāhaṃ tayā saddhiṃ , saṃvāsamabhirocaye .
63.
Yo
V1.108 paresaṃ vacanāni , saddaheyya [ saddahetha ( sī . syā . pī .)] yathātathaṃ ;Khippaṃ bhijjetha mittasmiṃ , verañca pasave bahuṃ .
64.
Na
M1.128 so mitto yo sadā appamatto , bhedāsaṅkī randhamevānupassī ;Yasmiñca setī urasīva putto , sa ve mitto yo abhejjo parehīti .
Vaṇṇārohajātakaṃ paṭhamaṃ .
362. Sīlavīmaṃsajātakaṃ (5-2-2)
65.
Sīlaṃ
T1.175 seyyo sutaṃ seyyo , iti me saṃsayo ahu ;Sīlameva sutā seyyo , iti me natthi saṃsayo .
66.
Moghā jāti ca vaṇṇo ca , sīlameva kiruttamaṃ ;
Sīlena anupetassa , sutenattho na vijjati .
67.
Khattiyo ca adhammaṭṭho , vesso cādhammanissito ;
Te pariccajjubho loke , upapajjanti duggatiṃ .
68.
Khattiyā brāhmaṇā vessā , suddā caṇḍālapukkusā ;
Idha dhammaṃ caritvāna , bhavanti tidive samā .
69.
Na vedā samparāyāya , na jāti nāpi [ nopi ( pī .)] bandhavā ;
Sakañca sīlaṃ saṃsuddhaṃ , samparāyāya sukhāya cāti [ sukhāvahanti ( sī . syā .)].
Sīlavīmaṃsajātakaṃ dutiyaṃ .
363. Hirijātakaṃ (5-2-3)
70.
Hiriṃ tarantaṃ vijigucchamānaṃ , tavāhamasmī iti bhāsamānaṃ ;
Seyyāni kammāni anādiyantaṃ , neso mamanti iti naṃ vijaññā .
71.
Yañhi kayirā tañhi vade , yaṃ na kayirā na taṃ vade ;
Akarontaṃ
T1.176 bhāsamānaṃ , parijānanti paṇḍitā . 72.
Na
M1.129 so mitto yo sadā appamatto , bhedāsaṅkī randhamevānupassī ;Yasmiñca setī urasīva putto , sa ve mitto yo abhejjo parehi .
73.
Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ , pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ ;
Phalānisaṃso bhāveti , vahanto porisaṃ dhuraṃ .
74.
Pavivekarasaṃ
V1.109 pitvā , rasaṃ upasamassa ca ;Niddaro hoti nippāpo , dhammappītirasaṃ pivanti .
Hirijātakaṃ tatiyaṃ .
364. Khajjopanakajātakaṃ (5-2-4)
75.
Ko nu santamhi pajjote , aggipariyesanaṃ caraṃ ;
Addakkhi ratti [ rattiṃ ( syā .)] khajjotaṃ , jātavedaṃ amaññatha .
76.
Svassa gomayacuṇṇāni , abhimatthaṃ tiṇāni ca ;
Viparītāya saññāya , nāsakkhi pajjaletave .
77.
Evampi anupāyena , atthaṃ na labhate migo [ mūgo ( syā .)];
Visāṇato gavaṃ dohaṃ , yattha khīraṃ na vindati .
78.
Vividhehi upāyehi , atthaṃ papponti māṇavā ;
Niggahena amittānaṃ , mittānaṃ paggahena ca .
79.
Senāmokkhapalābhena
T1.177 [ senī mokkhūpalābhena ( syā .)], vallabhānaṃ nayena ca ;Jagatiṃ jagatipālā , āvasanti vasundharanti .
Khajjopanakajātakaṃ catutthaṃ .
365. Ahituṇḍikajātakaṃ (5-2-5)
80.
Dhuttomhi samma sumukha , jūte akkhaparājito ;
Harehi [ sevehi ( pī .)] ambapakkāni , vīriyaṃ te bhakkhayāmase .
81.
Alikaṃ vata maṃ samma , abhūtena pasaṃsasi ;
Ko te suto vā diṭṭho vā , sumukho nāma makkaṭo .
82.
Ajjāpi
M1.130 me taṃ manasi [ te maṃ sarasi ( ka .)], yaṃ maṃ tvaṃ ahituṇḍika ;Dhaññāpaṇaṃ pavisitvā , matto [ mutto ( ka .)] chātaṃ hanāsi maṃ .
83.
Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ , api rajjampi kāraye ;
Nevāhaṃ yācito dajjaṃ , tathā hi bhayatajjito .
84.
Yañca jaññā kule jātaṃ , gabbhe tittaṃ amacchariṃ ;
Tena sakhiñca mittañca , dhīro sandhātumarahatīti .
Ahituṇḍikajātakaṃ pañcamaṃ .
366. Gumbiyajātakaṃ (5-2-6)
85.
Madhuvaṇṇaṃ
V1.110 madhurasaṃ , madhugandhaṃ visaṃ ahu ;Gumbiyo
T1.178 ghāsamesāno , araññe odahī visaṃ . 86.
Madhu iti maññamānā [ madhūti maññamānāya ( ka .)], ye taṃ visamakhādisuṃ [ visamasāyisuṃ ( sī . syā .)];
Tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi , maraṇaṃ tenupāgamuṃ .
87.
Ye ca kho paṭisaṅkhāya , visaṃ taṃ parivajjayuṃ ;
Te āturesu sukhitā , ḍayhamānesu nibbutā .
88.
Evameva manussesu , visaṃ kāmā samohitā ;
Āmisaṃ bandhanañcetaṃ , maccuveso [ paccuvaso ( sī . syā .)] guhāsayo .
89.
Evameva ime kāme , āturā paricārike [ paricārake ( ka .)];
Ye sadā parivajjenti , saṅgaṃ loke upaccagunti .
Gumbiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ .
367. Sāḷiyajātakaṃ (5-2-7)
90.
Yvāyaṃ sāḷiya [ sāliya ( sī . syā . pī .), sāḷika (?)] chāpoti , kaṇhasappaṃ agāhayi ;
Tena sappenayaṃ daṭṭho , hato pāpānusāsako .
91.
Ahantāra [ ahananta ( pī .), aharanta (?)] mahantāraṃ , yo naro hantumicchati ;
Evaṃ so nihato seti , yathāyaṃ puriso hato .
92.
Ahantāra
M1.131 [ ahananta ( sī . syā . pī .), aharanta (?)] maghātentaṃ , yo naro hantumicchati ;Evaṃ so nihato seti , yathāyaṃ puriso hato .
93.
Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso , paṭivātaṃ paṭikkhipe ;
Tameva
T1.179 so rajo hanti , tathāyaṃ puriso hato . 94.
Yo appaduṭṭhassa narassa dussati , suddhassa posassa anaṅgaṇassa ;
Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ , sukhumo rajo paṭivātaṃva khittoti .
Sāḷiyajātakaṃ sattamaṃ .
368. Tacasārajātakaṃ (5-2-8)
95.
Amittahatthatthagatā [ hatthattagatā ( katthaci , sī . niyya )], tacasārasamappitā ;
Pasannamukhavaṇṇāttha , kasmā tumhe na socatha .
96.
Na
V1.111 socanāya paridevanāya , atthova labbho [ attho ca labbhā ( sī . syā .), atthodha labbhā ( a . ni .5.48)] api appakopi ;Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā , paccatthikā attamanā bhavanti .
97.
Yato ca kho paṇḍito āpadāsu , na vedhatī atthavinicchayaññū ;
Paccatthikāssa [ paccatthikā te ( ka .)] dukhitā bhavanti , disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ .
98.
Jappena mantena subhāsitena , anuppadānena paveṇiyā vā ;
Yathā
T1.180 yathā yattha labhetha atthaṃ , tathā tathā tattha parakkameyya . 99.
Yato
M1.132 ca jāneyya alabbhaneyyo , mayā va [ mayā vā ( syā . ka .)] aññena vā esa attho ;Asocamāno adhivāsayeyya , kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānīti .
Tacasārajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
369. Mittavindakajātakaṃ (5-2-9)
100.
Kyāhaṃ devānamakaraṃ , kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā ;
Yaṃ me sirasmiṃ ohacca [ uhacca ( ka .), uhacca ( pī .)], cakkaṃ bhamati matthake .
101.
Atikkamma ramaṇakaṃ , sadāmattañca dūbhakaṃ ;
Brahmattarañca pāsādaṃ , kenatthena idhāgato .
102.
Ito bahutarā bhogā , atra maññe bhavissare ;
Iti etāya saññāya , passa maṃ byasanaṃ gataṃ .
103.
Catubbhi aṭṭhajjhagamā , aṭṭhāhipi ca [ aṭṭhāhi cāpi ( sī . syā .), aṭṭhābhi cāpi ( ka .)] soḷasa ;
Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado ;
Icchāhatassa posassa , cakkaṃ bhamati matthake .
104.
Uparivisālā duppūrā , icchā visaṭagāminī [ upari visālaṃ duppūraṃ , icchāvisadagāminī ( sī .)];
Ye
T1.181 ca taṃ anugijjhanti , te honti cakkadhārinoti .Mittavindakajātakaṃ navamaṃ .
370. Palāsajātakaṃ (5-2-10)
105.
Haṃso palāsamavaca , nigrodho samma jāyati ;
Aṅkasmiṃ [ aṅgasmiṃ ( ka .)] te nisinnova , so te mammāni checchati [ chijjati ( ka .)].
106.
Vaḍḍhatāmeva [ vaddhitameva ( ka .)] nigrodho , patiṭṭhassa bhavāmahaṃ ;
Yathā pitā ca mātā ca [ pitā vā mātā vā ( pī .), mātā vā pitā vā ( ka .)], evaṃ me so bhavissati .
107.
Yaṃ
V1.112 tvaṃ aṅkasmiṃ vaḍḍhesi , khīrarukkhaṃ bhayānakaṃ ;Āmanta kho taṃ gacchāma , vuḍḍhi massa na ruccati .
108.
Idāni
M1.133 kho maṃ bhāyeti , mahānerunidassanaṃ ;Haṃsassa anabhiññāya , mahā me bhayamāgataṃ .
109.
Na tassa vuḍḍhi kusalappasatthā , yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṃ ;
Tassūparodhaṃ parisaṅkamāno , patārayī mūlavadhāya dhīroti .
Palāsajātakaṃ dasamaṃ .
Vaṇṇārohavaggo dutiyo [ imassuddānaṃ tatiyavaggapariyosāne bhavissati ].