Avijjāpadaniddesavaṇṇanā
226.‘‘ Avijjāpaccayā 92 saṅkhārā ’’ ti hi vuttan ti etena avijjāya visesanabhāvena saṅkhārānañca padhānabhāvena vuttattā saṅkhārānaṃ niddisitabbabhāvassa kāraṇaṃ dasseti .
Pitā kathīyati ‘‘ dīgho sāmo , mitto rasso , odāto datto ’’ ti .
Rasitabbo paṭivijjhitabbo sabhāvo raso , attano raso saraso , yāthāvo saraso yāthāvasaraso , so eva lakkhitabbattā lakkhaṇanti yāthāvasarasalakkhaṇaṃ .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , avijjā ?
Dukkhe aññāṇan ’’ tiādinā ( saṃ . ni .2.2; ma . ni .1.103) sutte cattāreva vuttānīti ‘‘ suttantikapariyāyenā ’’ ti āha .
Nikkhepakaṇḍe panātiādinā idha catūsu ṭhānesu kathitāya eva avijjāya nikkhepakaṇḍe aṭṭhasu ṭhānesu kiccajātito pañcavīsatiyā padehi lakkhaṇato ca kathitattā tadatthasaṃvaṇṇanāvasena vibhāvanaṃ karoti .
Ahāpetvā vibhajitabbavibhajanañhi abhidhammapariyāyo .
Jāyati etthāti jāti , uppattiṭṭhānaṃ .
Yadipi nirodhamagge avijjā ārammaṇaṃ na karoti , te pana jānitukāmassa tappaṭicchādanavasena anirodhamaggesu nirodhamaggaggahaṇakaāraṇavasena ca pavattamānā tattha uppajjatīti vuccatīti tesampi avijjāya uppattiṭṭhānatā hoti , itaresaṃ ārammaṇabhāvena
M0.93 cāti .Saṅghikabaladevagoṇādīnaṃ saṅghāṭinaṅgalādīni viya aññasetādīnaṃ avijjāya dukkhādivisayānaṃ andhattakarānaṃ lobhādīnaṃ nivattako aññāṇādisabhāvo lakkhaṇanti daṭṭhabbaṃ .
Atthatthan ti phalaphalaṃ .
Āmeḍitavacanañhi sabbesaṃ atthānaṃ visuṃ visuṃ pākaṭakaraṇabhāvappakāsanatthaṃ .
Attho eva vā attho atthatthoti atthassa aviparītatādassanatthaṃ atthenevatthaṃ visesayati .
Na hi ñāṇaṃ anatthaṃ atthoti gaṇhātīti .
Evaṃ kāraṇakāraṇan ti etthāpi daṭṭhabbaṃ .
Taṃ ākāran ti atthatthādiākāraṃ .
Gahetvāti citte pavesetvā , cittena puggalena vā gahitaṃ katvā .
Paṭividdhassa puna avekkhaṇā paccavekkhaṇā .
Duccintitacintitādilakkhaṇassa bālassa bhāvo bālyaṃ .
Pajānātīti pakārehi jānāti .
Balavamohanaṃ pamoho .
Samantato mohanaṃ sammoho .
Dukkhārammaṇatāti
V0.93 dukkhārammaṇatāya , yāya vā avijjāya chādentiyā dukkhārammaṇā taṃsampayuttadhammā , sā tesaṃ bhāvoti dukkhārammaṇatā , ārammaṇameva vā ārammaṇatā , dukkhaṃ ārammaṇatā etissāti dukkhārammaṇatā .Duddasattā gambhīrā na sabhāvato , tasmā tadārammaṇatā avijjā uppajjati , itaresaṃ sabhāvato gambhīrattā tadārammaṇatā nuppajjatīti adhippāyo .
Apica kho panāti maggassa saṅkhatasabhāvattā tatopi nirodhassa gambhīratarataṃ dasseti .
Avijjāpadaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .