Paṭhamanayavaṇṇanā
466. Patiṭṭhānāyūhanā
M0.171V0.170 oghataraṇasuttavaṇṇanāyaṃ ( saṃ . ni . aṭṭha .1.1.1)–‘‘ Kilesavasena patiṭṭhānaṃ , abhisaṅkhāravasena āyūhanā .
Tathā taṇhādiṭṭhīhi patiṭṭhānaṃ , avasesakilesābhisaṅkhārehi āyūhanā .
Taṇhāvasena patiṭṭhānaṃ , diṭṭhivasena āyūhanā .
Sassatadiṭṭhiyā patiṭṭhānaṃ , ucchedadiṭṭhiyā āyūhanā .
Līnavasena patiṭṭhānaṃ , uddhaccavasena āyūhanā .
Kāmasukhānuyogavasena patiṭṭhānaṃ , attakilamathānuyogavasena āyūhanā .
Sabbākusalābhisaṅkhāravasena patiṭṭhānaṃ , sabbalokiyakusalābhisaṅkhāravasena āyūhanā ’’ ti –
Vuttesu pakāresu idha avuttānaṃ vasena veditabbā .
Sammappavatte dhamme paṭisañcikkhati , upapattito ikkhati , tadākāro hutvā pavattatīti paṭisaṅkhānalakkhaṇo upekkhāsambojjhaṅgo .
Evañca katvā ‘‘ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā gahaṇe majjhattatā ’’ ti upekkhākiccādhimattatāya saṅkhārupekkhā vuttā .
Anukkamanikkhepe payojanaṃ purimassa purimassa pacchimapacchimakāraṇabhāvo .
467. Balavatī
V0.171 eva sati satisambojjhaṅgoti katvā balavabhāvadīpanatthaṃ paññā gahitā , na yassa kassaci sampadhāraṇasati , kusaluppattikāraṇassa pana saraṇaṃ satīti dassento ‘‘ vattaṃ vā ’’ tiādimāha .Vattasīse ṭhatvāti ‘‘ aho vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ , sutvā ca dhammaṃ pasīdeyyuṃ , pasannā ca me pasannākāraṃ kareyyun ’’ ti evaṃcitto ahutvā ‘‘ svākkhāto bhagavatā dhammo … pe … viññūhi , aho vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ , sutvā ca dhammaṃ ājāneyyuṃ , ājānitvā ca pana tathatthāya paṭipajjeyyun ’’ ti dhammasudhammataṃ paṭicca kāruññaṃ anuddayaṃ anukampaṃ upādāya mahākassapattherena viya bhāsitanti attho .
Vimuttāyatanasīseti ‘‘ na heva kho
M0.172 satthā , apica kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ desessāmī ’’ ti evaṃ vimuttikāraṇapadhānabhāve ṭhatvā .Cirakatavattādivasena taṃsamuṭṭhāpako arūpakoṭṭhāso vutto , bhāvatthattā eva vā katabhāsita-saddā kiriyābhūtassa arūpakoṭṭhāsassa vācakāti katvā āha ‘‘ kāyaviññattiṃ … pe … koṭṭhāsan ’’ ti .
Bojjhaṅgasamuṭṭhāpakatā purimānaṃ channaṃ attano attano anantarikassa , paresaṃ sabbesaṃ vā taṃtaṃpariyāyena samuṭṭhāpanavasena yojetabbā .
Kāmalokavaṭṭāmisāti taṇhā tadārammaṇā khandhāti vadanti , pañcakāmaguṇiko ca rāgo tadārammaṇañca kāmāmisaṃ ,‘‘ sassato attā ca loko cā ’’ tiādinā lokaggahaṇavasena pavatto sassatucchedasahagato rāgo tadārammaṇañca lokāmisaṃ , lokadhammā vā , vaṭṭassādavasena uppanno saṃsārajanako rāgo tadārammaṇañca vaṭṭāmisaṃ .
Maggassa pubbabhāgattā pubbabhāgā .
Paṭhamanayavaṇṇanā niṭṭhitā .