(3.) Tikaniddesavaṇṇanā
768. Paññāpariṇāmitesūti paññāya paripācitesu .
‘‘ Yogavihitesūti idañca visayavisesanamattameva , tasmā yāni paññāya vihitāni ahesuṃ honti bhavissanti ca , sabbāni tāni yogavihitānīti daṭṭhabbāni .
Sikkhitvā kātabbaṃ sippaṃ , itaraṃ kammaṃ .
Ayametesaṃ viseso .
Vaḍḍhakīkamman ti ca asikkhitvāpi kātabbaṃ thūlakammaṃ ‘‘ kamman ’’ ti daṭṭhabbaṃ , paññā eva vā tattha tattha ‘‘ kammaṃ sippan ’’ ti ca veditabbā .
Nāgamaṇḍalaṃ nāma maṇḍalaṃ katvā sappe vijjāya pakkositvā baliṃ datvā visāpanayanaṃ .
Parittaṃ rakkhā , yena ‘‘ phū ’’ ti mukhavātaṃ datvā visaṃ apanayanti , so uṇṇanābhiādimanto phudhamanakamanto .
‘‘ A ā ’’ tiādikā mātikā ‘‘ ka kā ’’ tiādiko tappabhedo ca lekhā .
Kusalaṃ dhammaṃ sakaṃ , itaraṃ nosakaṃ .
Catunnaṃ saccānaṃ paṭivijjhitabbānaṃ tappaṭivedhapaccayabhāvena anulomanaṃ daṭṭhabbaṃ .
Pubbe ‘‘ yogavihitesu vā kammāyatanesū ’’ tiādinā paññā
V0.204 vuttā , puna tassā vevacanavasena ‘‘ anulomikaṃ khantin ’’ tiādi vuttanti adhippāyena ‘‘ anu … pe … paññāvevacanānī ’’ ti āha .Ettha ca evarūpin ti yathāvuttakammāyatanādivisayaṃ kammassakatasaccānulomikasabhāvaṃ aniccādipavattiākārañcāti attho .
Yathāvuttā ca bhūmisabhāvapavattiākāraniddesā khantiādīhi yojetabbā .
Yassā paññāya dhammā nijjhānapajānanakiccasaṅkhātaṃ olokanaṃ khamanti aviparītasabhāvattā , sā paññā dhammānaṃ nijjhānakkhamanaṃ etissā atthīti dhammanijjhānakkhantīti attho .
769. Asaṃvaraṃ muñcatīti samādānasampattaviratisampayuttacetanā ‘‘ sīlaṃ pūrentassa muñcacetanā ’’ ti vuttā .
Pubbāparapaññāya ca dānasīlamayatāvacanato muñcaaparacetanāvasena ‘‘ ārabbhā ’’ ti , pubbacetanāvasena ‘‘ adhikiccā ’’ ti ca vattuṃ yuttanti ‘‘ adhikiccā ’’ tipi pāṭho yujjati .
770. Pañcasīladasasīlāni
M0.203 viññāṇassa jātiyā ca paccayabhūtesu saṅkhārabhavesu antogadhānīti ‘‘ uppādā vā ’’ tiādikāya dhammaṭṭhitipāḷiyā saṅgahitāni .Bhavanibbattakasīlassa paññāpanaṃ satipi savane na tathāgatadesanāyattanti bhikkhuādīnampi taṃ vuttaṃ .
Adhipaññāya paññāti adhipaññāya antogadhā paññā .
Atha vā adhipaññānibbattesu , tadadhiṭṭhānesu vā dhammesu adhipaññā-saddo daṭṭhabbo , tattha paññā adhipaññāya paññā .
771. Apāyuppādanakusalatā apāyakosallaṃ siyāti maññamāno pucchati ‘‘ apāyakosallaṃ kathaṃ paññā nāma jātā ’’ ti .
Taṃ pana parassa adhippāyaṃ nivattento ‘‘ paññavāyeva hī ’’ tiādimāha .
Tatrupāyāti tatra tatra upāyabhūtā .
Ṭhāne uppatti etassāti ṭhānuppattiyaṃ .
Kiṃ taṃ ?
Kāraṇajānanaṃ , bhayādīnaṃ uppattikkhaṇe tasmiṃyeva ṭhāne lahuuppajjanakanti vuttaṃ hoti .
Tikaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .