Bhavapadaniddesavaṇṇanā
234. Phalavohārena kammabhavo bhavoti vuttoti upapattibhavanibbacanameva dvayassapi sādhāraṇaṃ katvā vadanto āha ‘‘ bhavatīti bhavo ’’ ti .
Bhavaṃ gacchatīti nipphādanaphalavasena attano pavattikāle bhavābhimukhaṃ hutvā pavattatīti attho , nibbattanameva vā ettha gamanaṃ adhippetaṃ .
Saññāvataṃ bhavo saññābhavoti ettha vantu-saddassa lopo daṭṭhabbo , tassa vā atthe akāraṃ katvā ‘‘ saññabhavo ’’ tipi pāṭho .
Vokirīyati pasārīyati vitthārīyatīti vokāro , vokiraṇaṃ vā vokāro , so ekasmiṃ pavattattā eko vokāroti vutto , padesapasaṭuppattīti attho .
Cetanāsampayuttā
M0.123 vā … pe … saṅgahitāti ācayagāmitāya kammasaṅkhātataṃ dassetvā kammabhave saṅgahitabhāvaṃ pariyāyena vadati , nippariyāyena pana cetanāva kammabhavo .Vuttañhi ‘‘ kammabhavo tīhi khandhehi ekenāyatanena ekāya dhātuyā sampayutto , ekena khandhena ekenāyatanena ekāya dhātuyā kehici sampayutto ’’ ti ( dhātu .244).
Upapattibhavo tīhipi tikehi vuttā upapattikkhandhāva .
Yathāha ‘‘ upapattibhavo kāmabhavo saññābhavo pañcavokārabhavo pañcahi khandhehi ekādasahāyatanehi sattarasahi dhātūhi saṅgahito ’’ tiādi ( dhātu .67).
Yadi hi anupādinnakānampi gahaṇaṃ siyā ,‘‘ dvādasahāyatanehi aṭṭhārasahi dhātūhī ’’ ti vattabbaṃ siyāti .
Saṅkhārabhavānaṃ dhammabhedato na saṅkhārā eva puna vuttāti ‘‘ sātthakamevidaṃ punavacanan ’’ ti etaṃ na
V0.122 yuttanti ce ?Na , bhavekadesabhāvena saṅkhārānaṃ bhavoti puna vuttattā .
Parena vā dhammavisesaṃ agaṇetvā punavacanaṃ coditanti codakābhilāsavasena ‘‘ sātthakamevidaṃ punavacanan ’’ ti vuttaṃ .
Kāmabhavādinibbattanakassa kammassa kāmabhavādibhāvo phalavohārena aṭṭhakathāyaṃ vutto .
Antogadhe visuṃ agaṇetvā abbhantaragate eva katvā kāmabhavādike kammupapattibhavavasena duguṇe katvā āha ‘‘ cha bhavā ’’ ti .
Avisesenāti upādānabhedaṃ akatvāti attho .
Upādānabhedākaraṇeneva ca dvādasappabhedassa saṅgahavasena saṅgahato ‘‘ cha bhavā ’’ ti vuttaṃ .
Gosīlena kukkurasīlena ca samattena samādinnena gunnaṃ kukkurānañca sahabyatā vuttāti sīlabbatupādānavato jhānabhāvanā na ijjhatīti maññamānā tena rūpārūpabhavā na hontīti keci vadanti , vakkhamānena pana pakārena paccayabhāvato ‘‘ taṃ na gahetabban ’’ ti āha .
Asuddhimagge ca suddhimaggaparāmasanaṃ sīlabbatupādānanti suddhimaggaparāmasanena rūpārūpāvacarajjhānānaṃ nibbattanaṃ na yujjatīti .
Purāṇabhāratasītāharaṇapasubandhavidhiādisavanaṃ asaddhammasavanaṃ .
Ādi -saddena asappurisūpanissayaṃ pubbe
M0.124 ca akatapuññataṃ attamicchāpaṇidhitañca saṅgaṇhāti .Tadantogadhā evāti tasmiṃ duccaritanibbatte sucaritanibbatte ca kāmabhave antogadhā evāti attho .
Antogadhāti ca saññābhavapañcavokārabhavānaṃ ekadesena antogadhattā vuttaṃ .
Na hi te niravasesā kāmabhave antogadhāti .
Sappabhedassāti sugatiduggatimanussādippabhedavato .
Kamena ca avatvā sīlabbatupādānassa ante bhavapaccayabhāvavacanaṃ attavādupādānaṃ viya abhiṇhaṃ asamudācaraṇato attavādupādānanimittattā ca .
Hetupaccayappabhedehīti ettha maggapaccayo ca vattabbo .
Diṭṭhupādānādīni hi maggapaccayā hontīti .
Bhavapadaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .