Issues
Select Version
Vibhaṅga-mūlaṭīkā
Vibhaṅga-mūlaṭīkā

Bhavacakkakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Bhavacakkakathāvaṇṇanā

242. Samitan tiM0.125 saṅgataṃ , abbocchinnanti attho .
Kāmayānassāti kāmayamānassa , kāmo yānaṃ etassāti vā kāmayāno , tassa kāmayānassa .
Ruppatīti sokena ruppati .
Pariyuṭṭhānatāya tiṭṭhanasīlo pariyuṭṭhānaṭṭhāyī .
‘‘ Pariyuṭṭhaṭṭhāyino ’’ ti vā pāṭho , tattha pariyuṭṭhātīti pariyuṭṭhaṃ , diṭṭhipariyuṭṭhaṃ , tena tiṭṭhatīti pariyuṭṭhaṭṭhāyīti attho daṭṭhabbo .
Pañca pubbanimittānīti ‘‘ mālā milāyanti , vatthāni kilissanti , kacchehi sedā muccanti , kāye vevaṇṇiyaṃ okkamati , devo devāsane nābhiramatī ’’ ti ( itivu .83) vuttāni pañca maraṇapubbanimittānīti attho .
Tāni hi disvā kammanibbattakkhandhasaṅkhāte upapattibhave bhavachandabalenaV0.124 devānaṃ balavasoko uppajjatīti .
Bāloti avidvā .
Tena avijjāya kāraṇabhāvaṃ dasseti .
Tividhan ti tassāruppakathāsavanakammakāraṇādassanamaraṇakālakammopaṭṭhānanidānaṃ sokādidukkhaṃ .
Āsave sādhentīti āsave gamenti bodhentīti attho .
Evaṃ satīti aviditāditāya anādibhāve sati .
Ādimattakathanan tiādi etassa atthīti ādimaṃ , bhavacakkaṃ .
Tassa bhāvo ādimattaṃ , tassa kathanaṃ ādimattakathanaṃ .
Visesanivattiattho vā matta -saddo , sati anādibhāve avijjā ādimhi majjhe pariyosāne ca sabbattha siyāti ādimattāya avijjāya kathanaṃ virujjhatīti attho .
Avijjāggahaṇenāti avijjāya uppādanena kathanena , appahānena vā , attano santāne sannihitabhāvakaraṇenāti attho .
Kammādīnīti kammavipākavaṭṭāni .
Vaṭṭakāraṇabhāvena padhānattā ‘‘ padhānadhammo ’’ ti avijjā kathitā .
Vadatīti vado .
Vedeti , vediyatīti vā vedeyyo , sukhādiṃ anubhavati , sabbavisaye vā jānāti ,‘‘ sukhito ’’ tiādinā attanā parehi ca jānāti ñāyati cāti attho .
Brahmādinā vā attanā vāti vā -saddo ca-saddattho .
Tenāha ‘‘ kārakavedakarahitan ’’ ti ca-saddatthasamāsaṃ .
Dvādasavidhasuññatāsuññan ti avijjādīnaṃ dvādasavidhānaṃ suññatāya suññaṃ , catubbidhampi vā suññataṃ ekaṃ katvā dvādasaṅgatāya dvādasavidhāti tāya dvādasavidhāya suññatāya suññanti attho .
PubbantāharaṇatotiM0.126 pubbantato paccuppannavipākassa āharaṇato paricchinnavedanāvasānaṃ etaṃ bhavacakkanti attho .
Bhavacakkekadesopi hi bhavacakkanti vuccati .
Vedanā vā taṇhāsahāyāya avijjāya paccayo hotīti vedanāto avijjā , tato saṅkhārāti sambajjhanato vedanāvasānaṃ bhavacakkanti yuttametaṃ , evaṃ taṇhāmūlake ca yojetabbaṃ .
Dvinnampi hi aññamaññaṃ anuppaveso hotīti .
Avijjā dhammasabhāvaṃ paṭicchādetvā viparītābhinivesaṃ karontī diṭṭhicarite saṃsāre nayati , tesaṃ vā saṃsāraṃ saṅkhārādipavattiṃ nayati pavattetīti ‘‘ saṃsāranāyikā ’’ ti vuttā .
Phaluppattiyāti kattuniddeso .
Viññāṇādipaccuppannaphaluppatti hi idha diṭṭhā , adiṭṭhānañca purimabhave attano hetūnaṃ avijjāsaṅkhārānaṃ phalaṃ ajanetvā anupacchijjanaṃ pakāseti .
Atha vā purimabhavacakkaṃ dutiyena sambandhaṃ vuttanti vedanāsaṅkhātassa phalassa uppattiyā taṇhādīnaṃ hetūnaṃ anupacchedaṃ pakāseti , tasmā phaluppattiyā kāraṇabhūtāya paṭhamassa bhavacakkassa hetūnaṃ anupacchedappakāsanatoti attho .
Saṅkhārādīnameva vā phalānaṃ uppattiyāV0.125 avijjādīnaṃ hetūnaṃ phalaṃ ajanetvā anupacchedameva , viññāṇādihetūnaṃ vā saṅkhārādīnaṃ anubandhanameva pakāseti paṭhamaṃ bhavacakkaṃ , na dutiyaṃ viya pariyosānampīti ‘‘ phaluppattiyā hetūnaṃ anupacchedappakāsanato ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Viññāṇapaccayā nāmarūpan ’’ ti ettha aparipuṇṇāyatanakalalarūpaṃ vatvā tato uddhaṃ ‘‘ nāmarūpapaccayā saḷāyatanan ’’ ti saḷāyatanappavatti vuttāti āha ‘‘ anupubbapavattidīpanato ’’ ti .
‘‘ Bhavapaccayā jātī ’’ ti ettha na āyatanānaṃ kamena uppatti vuttāti āha ‘‘ sahuppattidīpanato ’’ ti .
Hetuādipubbakā tayo sandhī etassāti hetuphalahetupubbakatisandhi , bhavacakkaṃ .
Hetuphalahetuphalavasena catuppabhedo aṅgānaṃ saṅgaho etassāti catubhedasaṅgahaṃ .
Sarūpato avuttāpi tasmiṃ tasmiṃ saṅgahe ākirīyanti avijjāsaṅkhārādiggahaṇehi pakāsīyantīti ākārā , atītahetuādīnaṃ vā pakārā ākārā .
Kilesakammavipākā vipākakilesakammehi sambandhā hutvā punappunaṃ parivattantīti tesu vaṭṭanāmaṃ āropetvā ‘‘ tivaṭṭan ’’ ti vuttaṃ , vaṭṭekadesattā vā ‘‘ vaṭṭānī ’’ ti vuttāni .
Sandhīnaṃ ādipariyosānavavatthitāti sandhīnaṃ pubbāparavavatthitāti attho .
‘‘ YāM0.127 kāci vā pana cetanā bhavo , cetanāsampayuttā āyūhanasaṅkhārā ’’ ti idaṃ imissā dhammaṭṭhitiñāṇabhājanīye vuttāya paṭisambhidāpāḷiyā ( paṭi . ma .1.47) vasena vuttaṃ .
Ettha hi ‘‘ cetanā bhavo ’’ ti āgatāti .
Bhavaniddese pana ‘‘ sātthato ’’ ti ettha ‘‘ cetanāva saṅkhārā , bhavo pana cetanāsampayuttāpī ’’ ti vibhaṅgapāḷiyā vasena dassitaṃ .
‘‘ Tattha katamo puññābhisaṅkhāro ?
Kusalā cetanā kāmāvacarā ’’ tiādinā hi saṅkhārānaṃ cetanābhāvo vibhaṅgapāḷiyaṃ ( vibha .226) vuttoti .
Tattha paṭisambhidāpāḷiyaṃ ‘‘ cetanāsampayuttā vipākadhammattā savipākena āyūhanasaṅkhātena saṅkhatābhisaṅkharaṇakiccena saṅkhārā ’’ ti vuttā .
Vibhaṅgapāḷiyaṃ ( vibha .234)‘‘ sabbampi bhavagāmikammaṃ kammabhavo ’’ ti bhavassa paccayabhāvena bhavagāmibhāvato kammasaṃsaṭṭhasahāyatāya kammabhāvato ca upapattibhavaṃ bhāventīti bhavoti vuttā , upapattibhavabhāvanakiccaṃ pana cetanāya sātisayanti paṭisambhidāpāḷiyaṃ cetanā ‘‘ bhavo ’’ ti vuttā , bhavābhisaṅkharaṇakiccaṃ cetanāya sātisayanti vibhaṅgapāḷiyaṃ ‘‘ kusalā cetanā ’’ tiādinā cetanā ‘‘ saṅkhārā ’’ ti vuttā , tasmā tena tena pariyāyena ubhayaṃ ubhayattha vattuṃ yuttanti natthettha virodhoV0.126 .
Gahaṇan ti kāmupādānaṃ kiccenāha .
Parāmasanan ti itarāni .
Āyūhanāvasāneti tīsupi atthavikappesu vuttassa āyūhanassa avasāne .
Dvīsu atthavikappesu vutte āyūhanasaṅkhāre ‘‘ tassa pubbabhāgā ’’ ti āha , tatiye vutte ‘‘ taṃsampayuttā ’’ ti .
Daharassa cittappavatti bhavaṅgabahulā yebhuyyena bhavantarajanakakammāyūhanasamatthā na hotīti ‘‘ idha paripakkattā āyatanānan ’’ ti vuttaṃ .
Kammakaraṇakāle sammohoti etena kammassa paccayabhūtaṃ sammohaṃ dasseti , na kammasampayuttameva .
Kammāneva vipākaṃ sambharanti vaḍḍhentīti kammasambhārā , kammaṃ vā saṅkhārabhavā , tadupakārakāni avijjātaṇhupādānāni kammasambhārā , paṭisandhidāyako vā bhavo kammaṃ , tadupakārakā yathāvuttaāyūhanasaṅkhārā avijjādayo ca kammasambhārāti kammañca kammasambhārā ca kammasambhārāti ekasesaṃ katvā ‘‘ kammasambhārā ’’ ti āha .
Dasa dhammā kamman ti avijjādayopi kammasahāyatāya kammasarikkhakā tadupakārakā cāti ‘‘ kamman ’’ ti vuttā .
SaṅkhippantiM0.128 ettha avijjādayo viññāṇādayo cāti saṅkhepo , kammaṃ vipāko ca .
Kammaṃ vipākoti evaṃ saṅkhipīyatīti vā saṅkhepo , avijjādayo viññāṇādayo ca .
Saṅkhepabhāvasāmaññena pana ekavacanaṃ katanti daṭṭhabbaṃ .
Saṅkhepasaddo vā bhāgādhivacananti kammabhāgo kammasaṅkhepo .
Evaṃ samuppannan ti kammato vipāko .
Tatthāpi avijjāto saṅkhārāti evaṃ samuppannaṃ , tisandhiādivasena vā samuppannaṃ idaṃ bhavacakkanti attho .
Ittaran ti gamanadhammaṃ , vinassadhammanti attho .
Tena uppādavayavantatādīpakena anicca -saddena vikārāpattidīpakena cala -saddena ca adīpitaṃ kālantaraṭṭhāyitāpaṭikkhepaṃ dīpeti , adhuvan ti etena thirabhāvapaṭikkhepaṃ nissārataṃ .
Hetū eva sambhārā hetusambhārā .
‘‘ Ṭhānaso hetuso ’’ ti ettha evaṃ vuttaṃ vā ṭhānaṃ , aññampi tassa tassa sādhāraṇaṃ kāraṇaṃ sambhāro , asādhāraṇaṃ hetu .
Evan ti evaṃ hetuto dhammamattasambhave hetunirodhā ca vaṭṭupacchede dhamme ca taṃnirodhāya desite satīti attho .
Brahmacariyaṃ idha brahmacariyidha .
Satte cāti ettha ca -saddo evaṃ brahmacariyañca vijjati , sassatucchedā ca na hontīti samuccayattho .
EvañhiV0.127 hetuāyatte dhammamattasambhave satto nupalabbhati , tasmiñca upalabbhante sassato ucchedo vā siyā , nupalabbhante tasmiṃ nevucchedo na sassatanti vuttaṃ hoti .
Saccappabhavatoti saccato , saccānaṃ vā pabhavato .
Kusalākusalaṃ kamman ti vaṭṭakathāya vattamānattā sāsavanti viññāyati .
Avisesenāti cetanā cetanāsampayuttakāti visesaṃ akatvā sabbampi taṃ kusalākusalaṃ kammaṃ ‘‘ samudayasaccan ’’ ti vuttanti attho .
‘‘ Taṇhā ca … pe … avasesā ca sāsavā kusalā dhammā ’’ ti hi cetanācetanāsampayuttavisesaṃ akatvā vuttanti , ariyasaccavisesaṃ vā akatvā samudayasaccanti vuttanti attho .
Vatthūsūti ārammaṇesu , cakkhādīsu vā paṭicchādetabbesu vatthūsu .
Sokādīnaṃ adhiṭṭhānattāti tesaṃ kāraṇattā , tehi siddhāya avijjāya sahitehi saṅkhārehi paccayo ca hoti bhavantarapātubhāvāyāti adhippāyo .
Cuticittaṃ vā paṭisandhiviññāṇassa anantarapaccayo hotīti ‘‘ paccayo ca hoti bhavantarapātubhāvāyā ’’ ti vuttaṃM0.129 .
Taṃ pana cuticittaṃ avijjāsaṅkhārarahitaṃ bhavantarassa paccayo na hotīti tassa sahāyadassanatthamāha ‘‘ sokādīnaṃ adhiṭṭhānattā ’’ ti .
Dvidhāti attanoyeva sarasena dhammantarapaccayabhāvena cāti dvidhā .
Avijjāpaccayā saṅkhārāti etena saṅkhārānaṃ paccayuppannatādassanena ‘‘ ko nu kho abhisaṅkharotīti esa no kallo pañho ’’ ti dasseti .
Tenetaṃ kārakadassananivāraṇanti .
Evamādidassananivāraṇan ti etena ‘‘ socati paridevati dukkhito ’’ tiādidassananivāraṇamāha .
Sokādayopi hi paccayāyattā avasavattinoti ‘‘ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ soka … pe … sambhavantī ’’ ti etena vuttanti .
Gaṇḍabhedapīḷakā viyāti gaṇḍabhedanatthaṃ paccamāne gaṇḍe tassapi upari jāyamānakhuddakapīḷakā viya , gaṇḍassa vā anekadhābhede pīḷakā viya .
Gaṇḍavikārā sūnatāsarāgapubbagahaṇādayo .
Paṭalābhibhūtacakkhuko rūpāni na passati , kiñcipi passanto ca viparītaṃ passati , evaṃ avijjābhibhūto dukkhādīni na paṭipajjati na passati , micchā vā paṭipajjatīti paṭalaṃ viya avijjāV0.128 , kiminā viya attanā katattā vaṭṭassa attanoyeva paribbhamanakāraṇattā ca kosappadesā viya saṅkhārā , saṅkhārapariggahaṃ vinā patiṭṭhaṃ alabhamānaṃ viññāṇaṃ pariṇāyakapariggahaṃ vinā patiṭṭhaṃ alabhamāno rājakumāro viyāti pariggahena vinā patiṭṭhālābho ettha sāmaññaṃ .
Upapattinimittan ti kammādiārammaṇamāha .
Parikappanatoti ārammaṇakaraṇato , sampayuttena vā vitakkena vitakkanato .
Devamanussamigavihaṅgādivividhappakāratāya māyā viya nāmarūpaṃ , patiṭṭhāvisesena vuḍḍhivisesāpattito vanappagumbo viya saḷāyatanaṃ .
Āyatanānaṃ visayivisayabhūtānaṃ aññamaññābhimukhabhāvato āyatanaghaṭṭanato .
Ettha ca saṅkhārādīnaṃ kosappadesapariṇāyakādīhi dvīhi dvīhi sadisatāya dve dve upamā vuttāti daṭṭhabbā .
Gambhīro eva hutvā obhāsati pakāsati dissatīti gambhīrāvabhāso .
Jātipaccayasambhūtasamudāgataṭṭhoti jātipaccayā sambhūtaṃ hutvā sahitassa attano paccayānurūpassa uddhaṃ uddhaṃ āgatabhāvo , anuppabandhoti attho .
Atha vā sambhūtaṭṭho ca samudāgataṭṭho ca sambhūtasamudāgataṭṭho .
‘‘ Na jātito jarāmaraṇaṃ na hoti , na ca jātiṃ vināM0.130 aññato hotī ’’ ti hi jātipaccayasambhūtaṭṭho vutto .
Itthañca jātito samudāgacchatīti paccayasamudāgataṭṭho , yā yā jāti yathā yathā paccayo hoti , tadanurūpapātubhāvoti attho .
Anulomapaṭilomatoti idha pana paccayuppādā paccayuppannuppādasaṅkhātaṃ anulomaṃ , nirodhā nirodhasaṅkhātaṃ paṭilomañcāha .
Ādito pana antagamanaṃ anulomaṃ , antato ca ādigamanaṃ paṭilomamāhāti .
‘‘ Ime cattāro āhārā kiṃnidānā ’’ tiādikāya ( saṃ . ni .2.11) vemajjhato paṭṭhāya paṭilomadesanāya ,‘‘ cakkhuṃ paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ , tiṇṇaṃ saṅgati phasso , phassapaccayā vedanā ’’ tiādikāya ( saṃ . ni .2.43-44;2.4.60) anulomadesanāya ca dvisandhitisaṅkhepaṃ ,‘‘ saṃyojanīyesu , bhikkhave , dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati , taṇhāpaccayā upādānan ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .2.53-54) ekasandhidvisaṅkhepaṃ .
Avijjādīnaṃ sabhāvo paṭivijjhīyatīti paṭivedho .
Vuttañhi ‘‘ tesaṃ tesaṃ vā tattha tattha vuttadhammānaṃ paṭivijjhitabbo salakkhaṇasaṅkhāto aviparītasabhāvo paṭivedho ’’ ti ( dha . sa . aṭṭha . nidānakathā ).
Apuññābhisaṅkhārekadeso sarāgo , añño virāgo , rāgassa vā apaṭipakkhabhāvatoV0.129 rāgappavaḍḍhako sabbopi apuññābhisaṅkhāro sarāgo , itaro paṭipakkhabhāvato virāgo .
‘‘ Dīgharattañhetaṃ , bhikkhave , assutavato puthujjanassa ajjhositaṃ mamāyitaṃ parāmaṭṭhaṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’ ti ( saṃ . ni .2.62) attaparāmāsassa viññāṇaṃ visiṭṭhaṃ vatthu vuttanti viññāṇassa suññataṭṭho gambhīro , attā vijānāti saṃsaratīti sabyāpāratāsaṅkantiabhinivesabalavatāya abyāpāraṭṭhaasaṅkantipaṭisandhipātubhāvaṭṭhā ca gambhīrā , nāmassa rūpena , rūpassa ca nāmena asampayogato vinibbhogo , nāmassa nāmena avinibbhogo yojetabbo .
Ekuppādekanirodhehi avinibbhoge adhippete rūpassa ca rūpena labbhati .
Atha vā ekacatuvokārabhavesu nāmarūpānaṃ asahavattanato aññamaññavinibbhogo , pañcavokārabhave sahavattanato avinibbhogo ca veditabbo .
AdhipatiyaṭṭhoM0.131 nāma indriyapaccayabhāvo .
‘‘ Lokopeso dvārāpesā khettampetan ’’ ti ( dha . sa .598-599) vuttā lokādiatthā cakkhādīsu pañcasu yojetabbā .
Manāyatanassapi lujjanato manosamphassādīnaṃ dvārakhettabhāvato ca ete atthā sambhavanteva .
Āpāthagatānaṃ rūpādīnaṃ pakāsanayogyatālakkhaṇaṃ obhāsanaṃ cakkhādīnaṃ visayibhāvo , manāyatanassa vijānanaṃ .
Saṅghaṭṭanaṭṭho visesena cakkhusamphassādīnaṃ pañcannaṃ , itare channampi yojetabbā .
Phusanañca phassassa sabhāvo , saṅghaṭṭanaṃ raso , itare upaṭṭhānākārā .
Ārammaṇarasānubhavanaṭṭho rasavasena vutto , vedayitaṭṭho lakkhaṇavasena .
Attā vedayatīti abhinivesassa balavatāya nijjīvaṭṭho vedanāya gambhīro .
Nijjīvāya vedanāya vedayitaṃ nijjīvavedayitaṃ , nijjīvavedayitameva attho nijjīvavedayitaṭṭho .
Ādānaṭṭho catunnampi upādānānaṃ samāno , gahaṇaṭṭho kāmupādānassa , itaresaṃ tiṇṇaṃ abhinivesādi attho .
‘‘ Diṭṭhikantāro ’’ ti hi vacanato diṭṭhīnaṃ duratikkamanaṭṭhopīti .
Daḷhagahaṇattā vā catunnampi duratikkamanaṭṭho yojetabbo .
Yonigatiṭhitinivāsesukhipanan ti samāse bhummavacanassa alopo daṭṭhabbo , tasmā tena āyūhanābhisaṅkharaṇapadānaṃ samāso hoti .
Jarāmaraṇaṅgaṃ maraṇappadhānanti maraṇaṭṭhā eva khayādayo gambhīrā dassitā .
Navanavānañhi parikkhayena khaṇḍiccādiparipakkappavatti jarāti , khayaṭṭho vā jarāya vuttoti daṭṭhabbo .
Navabhāvāpagamo hi khayoti vattuṃ yuttoti .
Vipariṇāmaṭṭho dvinnampi .
Santativasena vā jarāya khayavayabhāvo , sammutikhaṇikavasena maraṇassa bhedavipariṇāmatā yojetabbā .
AtthanayātiV0.130 atthānaṃ nayā .
Avijjādiatthehi ekattādī sena bhāvena nīyanti gammentīti ekattādayo tesaṃ nayāti vuttā .
Nīyantīti hi nayāti .
Atthā eva vā ekattādibhāvena nīyamānā ñāyamānā ‘‘ atthanayā ’’ ti vuttā .
Nīyanti etehīti vā nayā , ekattādīhi ca atthā ‘‘ ekan ’’ tiādinā nīyanti , tasmā ekattādayo atthānaṃ nayāti atthanayā .
Santānānupacchedena bījaṃ rukkhabhāvaṃ pattaṃ rukkhabhāvena pavattanti ekattena vuccatīti santānānupacchedo ekattaṃ , evamidhāpi avijjādīnaṃ santānānupacchedo ekattan ti dasseti .
BhinnasantānassevātiM0.132 sambandharahitassa nānattassa gahaṇato sattantaro ucchinno sattantaro uppannoti gaṇhanto ucchedadiṭṭhimupādiyati .
Yato kutocīti yadi aññasmā aññassuppatti siyā , vālikato telassa , ucchuto khīrassa kasmā uppatti na siyā , tasmā na koci kassaci hetu atthīti ahetukadiṭṭhiṃ , avijjamānepi hetumhi niyatatāya tilagāvīsukkasoṇitādīhi telakhīrasarīrādīni pavattantīti niyativādañca upādiyatīti viññātabbaṃ yathārahaṃ .
Kasmā ?
Yasmā idañhi bhavacakkaṃ apadāletvā saṃsārabhayamatīto na koci supinantarepi atthīti sambandho .
Durabhiyānan ti duratikkamaṃ .
Asanivicakkamivāti asanimaṇḍalamiva .
Tañhi nimmathanameva , nānimmathanaṃ pavattamānaṃ atthi , evaṃ bhavacakkampi ekantaṃ dukkhuppādanato ‘‘ niccanimmathanan ’’ ti vuttaṃ .
Ñāṇāsinā apadāletvā saṃsārabhayaṃ atīto natthīti etassa sādhakaṃ dassento āha ‘‘ vuttampi cetan ’’ tiādi .
Tantūnaṃ ākulakaṃ tantākulakaṃ , tantākulakamiva jātā tantākulakajātā , kilesakammavipākehi atīva jaṭitāti attho .
Guṇāya sakuṇiyā nīḍaṃ guṇāguṇḍikaṃ .
Vaḍḍhiabhāvato apāyaṃ dukkhagatibhāvato duggatiṃ sukhasamussayato vinipātattā vinipātañca catubbidhaṃ apāyaṃ ,‘‘ khandhānañca paṭipāṭī ’’ tiādinā vuttaṃ saṃsārañca nātivattati .
Saṃsāro eva vā sabbo idha vaḍḍhiapagamādīhi atthehi apāyādināmako vutto kevalaṃ dukkhakkhandhabhāvato .
Bhavacakkakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Suttantabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .