Saṅkhārādimūlakanayamātikāvaṇṇanā
247.‘‘ Apubbassa aññassa avijjāpaccayassa vattabbassa abhāvato bhavamūlakanayo na vutto ’’ ti vuttaṃ , evaṃ sati ‘‘ chaṭṭhāyatanapaccayā avijjā ’’ tiādikā chaṭṭhāyatanādimūlakā ca na vattabbā siyuṃ .
‘‘ Nāmapaccayā avijjā ’’ ti ettha hi avijjāpaccayā sabbe cattāro khandhā nāmanti vuttāti .
Tatthāyaṃ adhippāyo siyā – nāmavisesānaṃ chaṭṭhāyatanādīnaṃ avijjāya paccayabhāvo vattabboti chaṭṭhāyatanādimūlakā vuttā .
Yadeva pana nāmaṃ avijjāya paccayo , tadeva bhavapaccayā avijjāti etthāpi vucceyya , na vattabbaviseso koci , tasmā apubbābhāvato na vuttoti .
Bhavaggahaṇena ca idha avijjāya paccayabhūtā sabhāvadhammā gaṇheyyaṃu , na jātiādīnīti apubbābhāvato na vuttoti daṭṭhabbo .
‘‘ Avijjāpaccayā avijjātipi
V0.137 vuttaṃ siyā ’’ ti vuttaṃ , yathā pana ‘‘ nāmapaccayā phasso ’’ ti vutte ‘‘ phassapaccayā phasso ’’ ti vuttaṃ na hoti paccayuppannaṃ ṭhapetvā paccayassa gahaṇato , evamidhāpi na siyā , tasmā bhavanavasena sabhāvadhammāsabhāvadhammesu sāmaññena pavatto bhava-saddoti na so avijjāya paccayoti sakkā vattuṃ .Tena bhavamūlakanayo na vuttoti veditabbo .
‘‘ Upādānapaccayā
M0.139 bhavo ’’ ti ettha viya bhavekadese visuṃ pubbe aggahite bhava-saddo paccayasodhanatthaṃ ādito vuccamāno niravasesabodhako hoti , na nāma-saddo .Evaṃsabhāvā hi etā niruttiyoti imināvā adhippāyena ‘‘ avijjāpaccayā avijjātipi vuttaṃ siyā ’’ ti āhāti daṭṭhabbaṃ , imināva adhippāyena ‘‘ bhavassa nippadesattā bhavapaccayāpi upādānanti na vuttan ’’ ti ayamattho aññamaññapaccayavāre vuttoti daṭṭhabbo .
Tattha pacchinnattāti etena jātijarāmaraṇānaṃ avijjāya paccayabhāvo anuññāto viya hoti .
Jāyamānānaṃ pana jāti , na jātiyā jāyamānā , jīyamānamīyamānañca jarāmaraṇaṃ , na jarāmaraṇassa jīyamānamīyamānāti jātiādīni ekacittakkhaṇe na avijjāya paccayo honti , tasmā asambhavato eva tammūlakā nayā na gahitā , pacchedopi pana atthīti ‘‘ tattha pacchinnattā ’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Teneva ‘‘ apicā ’’ tiādimāha .
Mātikāvaṇṇanā niṭṭhitā .