ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာတိ၊ ကား။
ဧကသ္မိံ၊ တစ်ဖက်သော။
အံသကူဋေ၊ ပခုံးစွန်၌။
စီဝရံ၊ ကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
(ထား၍)။
သာဓုကံ၊ ကောင်းမွန်စွာ။
ဥတ္တရာသင်္ဂံ၊ အပေါ်ရုံကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဣတိ အတ္ထော။
ပဂ္ဂဏှိတွာန အဉ္ဇလိန္တိ၊ ကား။
ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလံ၊ ဆယ်ချောင်းသောလက်သည်းအပေါင်းတို့ဖြင့် တောက်ပသော။
ဧကံသံ၊ ပေ၊ ကတွာ။ ။(ဧက+ အံသ) အံသ သဒ္ဒါသည် ကောဋ္ဌာသဝါစက၊ “အဖို့” ဟူရာ၌ လက်ကန်တော့တင်သောအရာ ဖြစ်၍ လက်ဝဲပခုံးစွန်အဖို့ကို ယူပါ၊ “စီဝရံ ကတွာ- သင်္ကန်းကို ပြု” ဟူသည် ထိုလက်ဝဲအစွန်၌ သင်္ကန်းကို တင်ထားခြင်းတည်း၊ ထိုတင်ခြင်းကိုပင် “လက်ကန်တော့တင်ခြင်း” ဟု ခေါ်၏ ၊ ထို့ကြောင့် “သာဓုကံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကတွာ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်၊ ဆက်ဦးအံ- ရှေးခေတ်၌ မြတ်စွာဘုရား, ဆရာသမား စသည်တို့၏ အထံသို့ မသွားဘဲ မိမိဘာသာ နေလျှင် ဧကသီကို တစ်ဖက်ခြုံသကဲ့သို့ ပုခုံးနှစ်ဖက်ကိုခြုံ၍ နေတတ်ကြ၏ ၊ မြတ်စွာဘုရား, ဆရာသမားစသည်တို့၏ အထံသို့ သွားမှ လက်ကန့်တော့တင်ပြီးလျှင် လက်အုပ်ချီ၍ အထံသို့ ဝင်လေ့ရှိကြသည်ကို ဤဂါထာဖြင့် သတိပြုပါ၊ ထိုလက်ကန်တော့ တင်ပုံ တင်နည်းကိုလည်း သီဟိုဠ်ရဟန်းတော်များ တင်ပုံကို ကြည့်၍ အမှန်ကိုသိပါ။
အဉ္ဇလိံ၊ လက်အုပ်ကို။
ဥက္ခိပိတွာ၊ မြှောက်ချီ၍။
အာသီသမာနရူပေါဝါတိ၊ ကား။
ပစ္စာသီသမာနရူပေါဝိယ၊ တောင့်တသူ၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိသကဲ့သို့။
(ဟုတွာ)။
ကိဿ တွံ ဣဓမာဂတောတိ၊ ကား။
ကေန ကာရဏေန၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။
(သဝိဘတ်ကို ဟိတ်အနက်၌ သက်။)
ကိမတ္ထံ၊ အဘယ်အကျိုးကို။
ပတ္တယမာနော၊ တောင့်တသည်။
(ဟုတွာ)။
တွံ၊ သည်။
ဣဓ၊ ဤအရပ်သို့။
အာဂတော၊ လာခဲ့သနည်း။
ကော၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဧဝံ၊ သို့။
အာဟ၊ မိန့်တော်မူသနည်း။
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
(ဧဝံ၊ သို့။
အာဟ၊ ပြီ။)
ကံ၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ဧဝံ၊ သို့။
အာဟ၊ နည်း။
အာယသ္မန္တံ ဥပါလိံ၊ အရှင်ဥပါလိကို။
(ဧဝံ, အာဟ)။
ဣတိ၊ လျှင်။
အာယသ္မာ ဥပါလိ၊ သည်။
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
ဝါ၊ သို့။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ၍။
ဒွီသုဝိနယေသူတိ၊ ဒွီသု ဝိနယေသု အစရှိသော။
ဣမံ ဂါထံ၊ ကို။
ပုစ္ဆိ၊ မေးလျှောက်ပြီ။
အထ၊ ထိုအခါ၌။
အဿ၊ ထိုဥပါလိအရှင်အား။
ဘဂဝါ၊ သည်။
ဘဒ္ဒကော တေဥမ္မင်္ဂေါတိအာဒီနိ၊ င်္ဂေါ အစရှိသော ဂါထာတို့ကို။
ဝတွာ၊ မိန့်တော်မူပြီး၍။
တံ၊ ထိုပြဿနာကို။
ဝိသဇ္ဇေသိ၊ ဖြေဆိုတော်မူပြီ။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပုစ္ဆာ ဝိသဇ္ဇနတို့၌။
ဧသ (ဧသော)၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်သည်။
နယော၊ အနက်ကိုဆောင်ကြောင်း အစီအရင်တည်း။
ဣတိ၊ လျှင်။
ဣမေ သဗ္ဗပဉှေ၊ ဤအလုံးစုံသောပြဿနာတို့ကို။
ဗုဒ္ဓကာလေ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အခါတော်၌။
(မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်၌။)
ဥပါလိတ္ထေရော၊ သည်။
ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။
ဘဂဝါ, ဗျာကာသိ၊ ဖြေဆိုတော်မူပြီ။
သင်္ဂီတိကာလေ ပန၊ သံဂါယနာတင်ရာ အခါ၌ကား။
မဟာကဿပတ္ထေရော ပုစ္ဆိ။
ဥပါလိတ္ထေရော ဗျာကာသိ။
တတ္ထ၊ ထိုအမေး အဖြေတို့၌။
ဘဒ္ဒကော တေ ဥမ္မင်္ဂေါတိ၊ ကား။
တေ၊ သင်၏။
ပဉှာ၊ ပြဿနာသည်။
ဘဒ္ဒကာ၊ ကောင်း၏။
(''ဘဒ္ဒိကာ''ဟု ရှိလျှင် ကောင်းမည်ထင်သည်။)
ဟိ၊ မှန်။
ပဉှာ၊ ပြဿနာကို။
အဝိဇ္ဇန္ဓကာရတော၊ အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသောအမိုက်မှောင်မှ။
ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ၊ ပေါ်၍။
ဌိတ္တတာ၊ တည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဥမ္မင်္ဂေါတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
တဂ္ဃါတိ၊ တဂ္ဃ ဟူသော သဒ္ဒါသည်။
ကာရဏတ္ထေ၊ အကြောင်းဟူသော အနက်၌။
(ပဝတ္တော)။
နိပါတော၊ နိပါတ်တည်း။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
မံ၊ ငါ့ကို။
(ယောနိသော၊ သင့်သောအကြောင်းအားဖြင့်။)
ပုစ္ဆသိ၊ မေး၏။
တသ္မာ, တေ၊ အား။
အဟံ၊ သည်။
အက္ခိဿံ၊ ဖြေဆိုပေးအံ့။
ဣတိ အတ္ထော။
ဝါ၊ တစ်နည်း။
တဂ္ဃါတိ၊ ဟူသောသဒ္ဒါသည်။
သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ၊ လက်ခံခြင်းအနက်၌။
(ပဝတ္တော နိပါတော၊ တည်း။)
ဟိ၊ မှန်။
တဂ္ဃါတိ ဣမိနာ၊ ဟူသော ဤစကားဖြင့်။
ဝစနံ၊ ပုစ္ဆာစကားကို။
သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ၊ လက်ခံပြီး၍။
အက္ခိဿန္တိ၊ အက္ခိဿံ ဟူ၍။
အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
သမာဒဟိတွာ ဝိသိဗ္ဗေန္တိ, သာမိသေန သသိတ္ထကန္တိ၊ ဟူကုန်သော။
တီဏိယေဝ၊ န်သော။
ဣမာနိ သိက္ခာပဒါနိ၊ တို့ကို။
ဘဂ္ဂေသု၊ ဘဂ္ဂါဟုအမည်ရသော ဇနပုဒ်၌။
ပညတ္တာနိ၊ န်ပြီ။
(မီးတောက်စေ၍ လှုံခြင်းဟူသောဇောတိသိက္ခာပုဒ်, န သာမိသေန ဟတ္ထေန ပါနီယတ္ထာလကံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမိဟု လာသော သိက္ခာပုဒ်နှင့်တကွ ''န သသိတ္ထကံ ပတ္တဓောဝနံ အန္တရဃရေဆဋ္ဋေဿာမိ''ဟု လာသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ဆိုသည်။)**ဥမ္မင်္ဂေါ**။ ။''ဥမုဇ္ဇိတွာ ဌိတတ္တာ''ကို ကြည်၍ ''ဥမ္မုဇ္ဇတိ၊ အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အမှောင်မှပေါ်ထွက်တတ်၏ ၊ ဣတိ ဥမ္မင်္ဂေါ''ဟု ပြု၊ (မုဇ+ဏ၊ မု၏ ဥကို (အ)ပြု, ဇ ကို ဂ ပြု, နိဂ္ဂဟိတ်လာ၊) ဤဝါကျသည် ပဉှာကို ''ဥမ္မင်္ဂ''ဟု ခေါ်ရခြင်းသည် မှန်၏ဟု မှန်ကန်ကြောင်းကို ပြသော ဝါကျဖြစ်၍ ဒဠှီ ကြံလိုက်သည်၊ ယောဇန၌ကား-''ဟိ ယသ္မာ၊ပေ၊ဥမ္မင်္ဂေါတိ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ ပဉှာ ဥမ္မင်္ဂေါ နာမာတိ ယောဇနာ''ဟု ဝါကျ အပိုထည့်၍အနက်ယောဇနာသည်၊ ဆရာများလည်း ''ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ ဌိတတ္တာ''ကဲ့သို့ နာမလာဘဟိတ်ရှိရာတိုင်း၌ ''ဟိ(ယသ္မာ)-ကြောင့်၊ ပဉှာ- ကို၊ ဥမ္မင်္ဂေါတိ ဝုစ္စတိ= နည်း''ဟု ပုစ္ဆာဝါကျအပို ထည့်၍ ''ပဉှာ(ပဉှာယ-၏၊) အဝိဇ္ဇန္ဓကာရတော ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ ဌိတတ္တာ ဥမ္မင်္ဂေါတိဝုစ္စတိ''ဟု အနက်ပေးလေ့ ရှိတော်မူကြသည်။
တဂ္ဃ။ ။ပါဠိတော်၌ ''ယောနိသော ပရိပုစ္ဆသိ''ဟု ရှိ၏ ၊ ထို့ကြောင့် ''တဂ္ဃ-ထိုသို့ယောနိသောအားဖြင့် မေးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်''ဟု နိယမဝါစက ကာရဏအနက် ပေးပါ၊ နိယမဝါစက ကာရဏတ္ထနိပါတ် ရှိသောကြောင့် ''ယသ္မာ မံ (ယောနိသော) ပုစ္ဆသိ''ဟု အဋ္ဌကထာ၌ အနိယမဝါကျ အပို ထည့်၍ အနက်ယောဇနာသည်၊ ''သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ ဝါ''ဟူသော နည်း၌ တဂ္ဃ သဒ္ဒါကို သာဓု အနက်ဟောဟု ယောဇနာဖွင့်သည်၊ ''တဂ္ဃ-ကောင်းပြီ'' ဟု အနက်ပေးပါ၊ ဤ ၂ နည်းလုံးဖြင့်ပင် ''တဂ္ဃ-စင်စစ်''ဟု အနက်မပေးသင့်ကြောင်းကိုပြ၏ ၊ အခြားနေရာ၌ကား တဂ္ဃ သဒ္ဒါသည် ဧကံသတ္ထနိပါတ် ဖြစ်သောကြောင့် ''စင်စစ်''ဟု ပေးနိုင်ပါသည်။
တဂ္ဃ။ ။ပါဠိတော်၌ ''ယောနိသော ပရိပုစ္ဆသိ''ဟု ရှိ၏ ၊ ထို့ကြောင့် ''တဂ္ဃ-ထိုသို့ယောနိသောအားဖြင့် မေးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်''ဟု နိယမဝါစက ကာရဏအနက် ပေးပါ၊ နိယမဝါစက ကာရဏတ္ထနိပါတ် ရှိသောကြောင့် ''ယသ္မာ မံ (ယောနိသော) ပုစ္ဆသိ''ဟု အဋ္ဌကထာ၌ အနိယမဝါကျ အပို ထည့်၍ အနက်ယောဇနာသည်၊ ''သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ ဝါ''ဟူသော နည်း၌ တဂ္ဃ သဒ္ဒါကို သာဓု အနက်ဟောဟု ယောဇနာဖွင့်သည်၊ ''တဂ္ဃ-ကောင်းပြီ'' ဟု အနက်ပေးပါ၊ ဤ ၂ နည်းလုံးဖြင့်ပင် ''တဂ္ဃ-စင်စစ်''ဟု အနက်မပေးသင့်ကြောင်းကိုပြ၏ ၊ အခြားနေရာ၌ကား တဂ္ဃ သဒ္ဒါသည် ဧကံသတ္ထနိပါတ် ဖြစ်သောကြောင့် ''စင်စစ်''ဟု ပေးနိုင်ပါသည်။