ဝိနည်းငါးကျမ်း။ ။ ဤဥဘတောဝိဘင်းစသော အပိုင်းငါးခန်းကိုပင် "ဝိနည်းငါးကျမ်း"ဟု ခေါ်ကြသည်၊ ၁-ဘိက္ခုဝိဘင်း၊ [ဘိက္ခုပါတိမောက်၏အကျယ် "ယောပနာတိ ယော ယာဒိသော" စသော ပဒဘာဇနီနှင့် ဝိနီတဝတ္ထုသိက္ခာပုဒ်များ၊]၂- ဘိက္ခုနီဝိဘင်း၊ [ဘိက္ခုနီပါတိမောက်၏ ပဒဘာဇနီ၊]၃- မဟာဝဂ္ဂခန္ဓ၊ ၄- စူဠဝဂ္ဂခန္ဓက၊ ၅- ပရိဝါရတည်း၊ [ပါရာဇိကဏ်, ပါစိတ်စသော ပါဠိတော် ငါးအုပ်ကို "ဝိနည်း ငါးကျမ်း" ဟု ထင်မှားတတ်သည်။]
တတ္ထစသည်။ ။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပဓာနဃရေ စာရုပါကာရ သဉ္စိတန္တိ မနာပေန ပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တံ၊ သီတစ္ဆာယတရူပေတန္တိ ဃနနိစိတပတ္ထသဉ္ဆန္နသာခါ ပသာခတာယ သီတစ္ဆာယေဟိ ရုက္ခေဟိ ဥပေတံ၊- ဝိကသိတကမလ ကုဝလယပုဏ္ဍရီကသောဂန္ဓိကာဒိ ပုပ္ဖသဉ္ဆန္န မဓုရသီတလုဒက ပုဏ္ဏတာယ သမ္ပန္နာ+သလိလာသယာ အဿာတိ သမ္ပန္နသလိလာ သယော၊ - သာရတ္ထ။ [ယခုအခါ ကျမ်းပြုဖို့ရန် တောင်းပန်သော အဘိယာစကပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဋ္ဌကထာအားထုတ်ပုံကို ပြလိုသောကြောင့် "ဝသတာ၊ပေ၊ ဝိနယဝဏ္ဏနာ"ဟု မိန့်သည်။] မဟာနိဂမသာမိနော၊ နိဂုံးပိုင်ရှင်ကြီးဖြစ်သော ကျောင်းဒကာ၏။ တတြပါသာဒေ၊ ၌။ ဝသတာ၊ နေထိုင်သော။ (မဟာ- ဗုဒ္ဓဃောသဆရာ ငါသည်။ "အာရဒ္ဓါ"၌ စပ်။)
သိရိနိဝါသဿ၊ ပေ၊ အယံ။ ။ သိရိနိဝါသဿာတိ-သိရိယာ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတဿ၊ ဇယသံဝစ္ဆရေတိ ဇယပ္ပတ္တသံဝစ္ဆရေ- သူပုန်ဘေးရန် အမျိုးမျိုးတို့ကို အောင်တော်မူရာနှစ်၊ အယံတိ ထေရံ ဗုဒ္ဓသိရိံ ဥဒ္ဒိဿ ယာ ဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါ၊ အယံ၊- သာရတ္ထ၊ သိရိနိဝါသဿာတိ-သိရိယာ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတဿ သိရိပါလနာမကဿ ရညော၊ ဇယသံဝစ္ဆရေတိ ဝိဇယယုတ္တေ သံဝစ္ဆရေ၊ အာရဒ္ဓကာလေ ဒဿနတ္ထံ ပုန "ဇယသံဝစ္ဆရေ အယံ အာရဒ္ဓါ"တိ ဝုတ္တံ၊- ဝိမတိ။ ဤဂါထာ၏ လိုရင်းကား-သိရီပါလမင်း၏ မင်းအဖြစ်သို့ရောက်ပြီးနောက် သူပုန်ဘေးတို့ကို အောင်တော်မူရာ အနှစ် ၂ဝ-မြောက် ဤအဋ္ဌကထာကို စတည်၍အားထုတ်ရာ နန်းစံ ၂၁-မြောက်မှာ (တစ်နှစ်ကြာရုံမျှဖြင့်) ပြီးမြောက်ပြီ-ဟူလို။
[ဆိုအပ်လတံ့ စကားရပ်ကား နောက်ပညာရှိတို့၏ စကားတည်း။]
ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓိဝီရိယပ္ပဋိမဏ္ဍိတေန၊ အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သဒ္ဓါပညာ ဝီရိယတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ထသော။
သီလာစာရဇ္ဇဝ မဒ္ဒဝါဒိ ဂုဏသမုဒယ သမုဒိတေန၊ ဝါရိတ္တသီလ, စာရိတ္တသီလဟူသော အာစာရ, ဖြောင့်မတ်သူ၏ အဖြစ်, နူးညံ့သူ၏အဖြစ်အစရှိသော ဂုဏ်အပေါင်း၏ ပေါင်းစုရာလည်း ဖြစ်ထသော။
(တစ်နည်း) ပရမဝိသုဒ္ဓ သဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓိဝီရိယပ္ပဋိမဏ္ဍိတ သီလာစာရဇ္ဇဝ မဒ္ဒဝါဒိ ဂုဏသမုဒယ သမုဒိတေန၊ အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သဒ္ဓါပညာ ဝီရိယတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဝါရိတ္တသီလ, စာရိတ္တသီလဟူသော အာစာရ, ဖြောင့်မတ်သူ၏အဖြစ် နူးညံသူ၏အဖြစ်အစရှိသော ဂုဏ်အပေါင်း၏ ပေါင်းစုရာလည်းဖြစ်ထသော။
သကသမယ သမယန္တရ ဂဟနဇ္ဈောဂါဟန သမတ္ထေန၊ မိမိအယူတည်းဟူသော အဖွင့်သံဝဏ္ဏနာ တောအုပ်, တစ်ပါးသော အယူတည်းဟူသောအဖွင့် သံဝဏ္ဏနာတောအုပ်သို့ ဉာဏ်ဖြင့် ချင်းနင်းဝင်ရောက်ခြင်း၌ စွမ်းနိုင်ထသော။ပရမ၊ပေ၊ သမုဒိတေန။ ။ စာအုပ်များ၌ "ပဋိမဏ္ဍတေန"ဟု ဝိဘတျန္တတစ်ပုဒ်တွေ့ရ၏၊ ဤအလို သဒ္ဓါ-ပညာ-ဝီရိယတို့သည် အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၏ တန်ဆာဖြစ်သော ဂုဏ်ပုဒ်များဟုမှတ်ပါ၊ သို့သော် သဒ္ဓါ-ပညာ-ဝီရိယတို့သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏တန်ဆာမဖြစ်နိုင်၊ သီလစသောဂုဏ်တို့၏ တန်ဆာသာဖြစ်နိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် ပဋိမဏ္ဍိတကို "သီလ၊ ပေ ဂုဏ"၌စပ်၍ ပဋိမဏ္ဍိတနှင့် ဂုဏသမုဒယကို ဝိသေသန+ဝိသေသယအဖြစ်ဖြင့် စပ်ဖို့ရန် "သမုဒိတေန"ကျမှ ဝိဘတျန္တတစ်ပုဒ်-ဟု အဋ္ဌသာလိနီ (ပြည်ဆရာတော်)နိဿယ၌ မိန့်၏၊ ဤ၌ ၂-နည်းပေးထားသည်၊ ဤသမုဒိတေနစသော ဝိဘတျန္တပုဒ်များကို "ထေရေန"၌ ဝိသေသနအဖြစ်ဖြင့်စပ်ပါ။
ဝစနတ္ထ။ ။ သဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓိ ဝီရိယေဟိ+ပဋိမဏ္ဍိတာ သဒ္ဓါ၊ပေ၊ ပဋိမဏ္ဍိတာ သဒ္ဓါ၊ပေ၊ ပဋိမဏ္ဍိတာစ+တေ+သီလာစာရဇ္ဇဝ မဒ္ဒဝါဒိဂုဏာစာတိ သဒ္ဓါ၊ပေ၊ ဂုဏာ၊ တေသံ+သမုဒယောသဒ္ဓါ၊ပေ၊ သမုဒယော၊ သမုဒေတိ၊ သမုဒေတိ ဧတ္ထာတိ သမုဒိတော၊ သဒ္ဓါ၊ ပေ၊ သမုဒယဿ+သမုဒိတော-(ပေါင်းစုရာတည်း။) သဒ္ဓါ၊ပေ၊ သမုဒိတော၊ ဤကား ပြည်ဆရာတော်၏ အလိုကျ ဝစနတ္ထတည်း၊ [သီလာစာရ၌ ဝါရိတ္တသီလကို သီလ, စာရိတ္တသီလကို အာစာရ- ဟု ဆရာတို့ခွဲကြသည်။]
သက၊ပေ၊ သမတ္ထေန။ ။ ဤနေရာ၌ သမယသဒ္ဒါသည် ပဋိဝေဓ(ဉာဏ်)ဟူသော အနက်ကိုဟော၏၊ ထိုဉာဏ်ဖြင့် ယူထားသည့်အတိုင်းဖွင့်အပ်သော အဋ္ဌကထာကို "သမယ"ဟုခေါ်ပါ၊ အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသသည် မဟာဝိဟာရဝါသီ ဂိုဏ်းသားဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့်"မဟာဝိဟာရဝါသီဂိုဏ်းသားတို့၏ အသိဉာဏ် အယူဝါဒဖြင့် ဖွင့်ပြအပ်သော အဖွင့်သံဝဏ္ဏနာကို "သကသမယ"ဟု ဆိုလိုသည်၊ "သကော+သမယော သကသမယော"ဟု ပြု။ ပညာဝေယျတ္တိယ သမန္နာဂတေန၊ ပညာ၏ ထက်မြက်သည်၏အဖြစ်နှင့် ပြည့်စုံထသော။
တိပိဋက ပရိယတ္တိပ္ပဘေဒေ၊ ပိဋကတ်သုံးပုံဟူသော ပရိယတ်အပြားရှိသော။
သာဋ္ဌကထေ၊ အဋ္ဌကထာနှင့် တကွဖြစ်သော။
သတ္ထုသာသနေ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမဖြစ်သော တရားတော်၌။
အပ္ပဋိဟဉာဏပ္ပဘာဝေန၊ မပိတ်ပင်မဆီးတားအပ်သော ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွား စွမ်းပကားလည်းရှိထသော။
မဟာဝေယျာကရဏေန၊ သဒ္ဒါဗျာကရုဏ်း, ကျမ်းအားလုံးတတ်, ဆရာမြတ်လည်း ဖြစ်ထသော။
ကရဏသမ္ပတ္တိ ဇနိတ သုခ ဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနလာဝဏ္ဏယုတ္တေန၊ ဌာန်ကရုဏ်းတို့၏ ပြည့်စုံခြင်းသည် ဖြစ်စေအပ်သော သက်သက်သာသာ ထွက်ပေါ်လာသော ချိုမြိန်သောစကားလုံး, မြင့်မြတ်သောစကားလုံး၏ တင့်တယ်သည်၏အဖြစ်နှင့်လည်းယှဉ်ထသော။
ယုတ္တမုတ္တဝါဒိနာ၊ သင့်လျော်သော စကား, နှစ်သက်ဖွယ်စကားကိုလည်း ဆိုလေ့ရှိထသော။သမယန္တရဂဟန။ ။ သမယန္တရ၌ အန္တရသဒ္ဒါသည် အညအနက်ဟောတည်း၊ မဟာဝိဟာရဝါသီတို့၏ သမယမှတစ်ပါးသော (အဘယဂိရိဝါသီ, စေတနဝါသီဂိုဏ်းသားတို့၏) အသိဉာဏ် အယူဝါဒဖြင့် ဖွင့်ပြအပ်သော အဖွင့်သံဝဏ္ဏနာကို "သမယန္တရ"ဟု ဆိုသည်၊ ထိုသမယ၂-မျိုးလုံးသည်ပင် တောအုပ်ကြီးကဲ့သို့ ခက်ခဲရှုပ်ထွေးလှသောကြောင့် "ဂဟန"မည်၏၊ ["ဂါဟဓာတ် (ဝိလောဠန)အနက်ဟော၊ အာကို (ပိသောဒရာဒိဂိုဏ်းဖြစ်၍)ရဿပြု၊ အဇ္ဈောဂါဟန၌လည်း ဂါဟဓာတ်ပင်တည်း၊ အဓိ+ဩကြောင့် အတွင်းဝင်ခြင်း အနက်ကိုဟော၏၊ သကသမယသမယန္တ ရဂဟနေ+ အဇ္ဈောဂါဟနသမတ္ထော သက၊ပေ၊ သမတ္ထော၊] မိမိ ဂိုဏ်းသား၏ အယူဝါဒသာမက, ဂိုဏ်းတစ်ပါး၏ အယူဝါဒကိုလည်း နားလည်သည်-ဟူလို။
အပ္ပဋိဟတ၊ပေ၊ ကရဏေန။ ။ အပ္ပဋိဟတော+ဉာဏပ္ပဘာဝေါ ယဿာတိ အပ္ပဋိဟတဉာဏပ္ပဘာဝေါ၊ ဗျာကရဏံ အဓီတေ ဇာနာတိဝါတိ ဝေယျာကရဏော၊ မဟန္တော+ဝေယျာကရဏော မဟာဝေယျာကရဏော။
ကရဏ၊ပေ၊ ယုတ္တေန။ ။ ဌာန်ကရုဏ်းကို "ကရီယတိ ဥစ္စာရီယတိ အနေနာတိ ကရဏံ"အရ "ကရဏ"ဟု ခေါ်၏၊ ကရဏာနံ+သမ္ပတ္တိ ကရဏသမ္ပတ္တိ၊ တာယ+ဇနိတံ ကရဏ သမ္ပတ္တိဇနိတံ၊ သုခေန+ဝိနိဂ္ဂတံ- ဖြစ်ညှစ်၍ ထွက်ရသော စကားသံ မဟုတ်၊ လွယ်လွယ်ကူကူသက်သက်သာသာ ထွက်လာသော စကားသံ၊ ထိုသို့ သုခဝိနိဂ္ဂတဖြစ်ခြင်းမှာလည်း ဌာန် ဝိနိဂ္ဂတံ၊ မဓုရဉ္စ+ဥဒါရဉ္စ မဓုရောဒါနံ၊ စကားသံ၏ ချိုသာခြင်းသည် မဓုရဂုဏ်တည်း၊ စကားအသုံးအနှုန်း၏ အထက်တန်းကျကျသဖြင့် မြင့်မြတ်ခြင်းသည် ဥဒါရဂုဏ်တည်း၊ ဥဒါရသဒ္ဒသည် မြင့်မြတ်ခြင်း အနက်ကိုလည်း ဟော၏၊ မဓုရောဒါရဉ္စ+တံ+ ဝစနဉ္စာတိ မဓုရောဒါရဝစနံ၊ လာဝဏ္ဏပုဒ်ကို ထောမနိဓိ၌ "သောန္ဒရျ"ဟု အနက်ဖော်၏၊ ထိုပုဒ်ကို "စာရုတာ-တင့်တယ်သည်၏အဖြစ်" ဟု ဖွင့်၏၊ လဝဏဿ+ဘာဝေါ လာဝဏ္ဏံ၊ ကရဏ၊ပေ၊ ဝစနဿ+လာဝဏ္ဏံ၊ ပေ၊ လာဝဏ္ဏံ တေန+ယုတ္တော၊ ကရဏ၊ပေ၊ ယုတ္တော။ ဝါဒိဝရေန၊ ပြောဟော ပို့ချလေ့ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်ထသော။
မဟာကဝိနာ၊ အစီအကုံး, အနှုန်းအဖွဲ့အကျော်, မြတ်သော စာဆိုတော်လည်း ဖြစ်ထသော။
ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါ ပရိဝါရေ၊ အတ္ထ, ဓမ္မ, နိရုတ္တိ, ပဋိဘာနအားဖြင့် ကွဲပြားသော ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ် အခြံအရံရှိသော။
ဆဠာဘိညာဒိပ္ပဘေဒဂုဏ ပဋိမဏ္ဍိတေ၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်အစရှိသော အပြားရှိသော ဂုဏ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော။
ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ၊ မြတ်သော ဈာယီ, အရိယာ လူတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သောဈာန်မဂ်ဖိုလ်တရား၌။
သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗုဒ္ဓီနံ၊ ကောင်းစွာတည်သော ဉာဏ်ပညာရှိတော်မူကြကုန်သော။
ထေရဝံသပ္ပဒီပါနံ၊ အရှင်မဟာကဿပ အစရှိသောထေရ်တို့၏အနွယ်၌ ဆီမီးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူကြကုန်သော။
မဟာဝိဟာရဝါသီနံ၊ မဟာဝိဟာရ၌ သီတင်းသုံးတော်မူကြကုန်သော။
ထေရာနံ၊ တိပိဋက စူဠနာဂ အစရှိသောထေရ်တို့၏။
ဝံသာလင်္ကာရဘူတေန၊ အဆက်အနွယ်၌ တန်ဆာသဖွယ် ဖြစ်၍ဖြစ်ထသော။
သုဝိပုလဝိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓိနာ၊ အလွန်ပြန့်ပြော စင်ကြယ်သော ဉာဏ်ပညာရှိထသော။
ဗုဒ္ဓဃောသောတိ၊ ဗုဒ္ဓဃောသဟူ၍။
ဂုရူဟိ၊ ကျောက်ထီးတန်တု, အလေးပြုအပ်သော ဆရာမြတ်တို့သည်။
ဂဟိတနာမ ဓေယျေန၊ ယူအပ်သော အမည်ရှိသော။ယုတ္တ၊ပေ၊ ကဝိနာ။ ။ ယုတ္တဉ္စ-သင့်လျော်သော (ယုတ္တိရှိသော)စကားလည်း +မုတ္တဉ္စနှစ်သက်ဖွယ် စကားလည်း၊ ယုတ္တမုတ္တံ-စကား၊ [ယုတ္တသဒ္ဒါသည် စာဂ(လွှတ်ခြင်း), ပတ္တမောက္ခ(ရောက်နေသောအရာမှ လွတ်ခြင်း) အာနန္ဒိတ (နှစ်သက်အပ်)ဟု အနက်သုံးမျိုးကို ဟော၏၊ ထိုအနက်တို့တွင် "အာနန္ဒိတ-နှစ်သက်အပ်"အနက်နှင့်လျော်၏၊] ယုတ္တမုတ္တံ+ဝဒတိ သီလေနာတိ ယုတ္တမုတ္တဝါဒီ၊ ဝါဒီနံ- တို့တွင်+ ဝရော ဝါဒိဝရော၊ မဟန္တော+ ကဝိ မဟာကဝိ၊ [အရေးအသားအစီအကုန်း အဖွဲ့အနွဲ့ကောင်းသော သူကို "စာဆိုတော်"ဟု ခေါ်ကြသည်။]
ပဘိန္န၊ပေ၊ ထေရာနံ။ ။ ဤဂုဏ်တို့ကား အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသ၏ အထက်ထက်ကဖြစ်ခဲ့ကြသော တိပိဋက စူဠနာဂစသော ထေရ်များ၏ဂုဏ်တည်း၊ အတ္ထ, ဓမ္မ, နိရုတ္တိ, ပဋိဘာနအားဖြင့်ဟောနိုင်ရကား တစ်ချို့စာ၌ ဉာဏမပါဘဲ "ပဋိသမ္ဘိဒါ ပရိဝါရေ"ဟု ရှိ၏၊ တစ်ချို့စာ၌ "ဆဠာဘိည ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒ"ဟု ပဋိသမ္ဘိဒါပုဒ်ထပ်၍ ပါနေသည်မှာ ပို၏။ ဝါ၊ မှည့်ခေါ်အပ်သော အမည်ရှိသော။
ထေရေန၊ ထေရ်သည်။
ကတာ၊ ပြုစီရင်အပ်သော။
သမန္တပါသာဒိကာနာမ၊ သမန္တပါသာဒိကာ မည်သော။
အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ၊ ဤဝိနည်း ပါဠိတော်၏အဖွင့် အဋ္ဌကထာသည်။
("တိဋ္ဌတု"၌ စပ်)။
သုဒ္ဓစိတ္တဿ၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော စိတ်ရှိတော်မူသော။ တာဒိနော၊ လောကဓမ်ရှစ်ပါးကြောင့် ဖောက်ပြားမတုန်, တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော။ လောကဇေဋ္ဌေဿ၊ သတ္တလောက၏ အကြီးဆုံးဖြစ်တော်မူသော။ မဟေသိနော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်။ ဗုဒ္ဓေါတိ နာမ္ပိ၊ ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါဟူသော အမည်တော်သည်လည်း။
မှတ်ချက်။ ။ အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသ၏ ကျမ်းစာသည် "မေဒိနိန္တိ"တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီ၊ "ပရမဝိသုဒ္ဓ၊ပေ၊ မဟေသိနော" တိုင်အောင် စကားရပ်ကား အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသ၏ စကားမဟုတ်၊ အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသကို ကြည်ညိုသော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးပါးဖြစ်စေ, တပည့်တစ်ပါးပါးဖြစ်စေနောက်မှ ထည့်အပ်သော စကားတည်း၊ ထို့ကြောင့် အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသ၏ ဂုဏ်ပုဒ်များကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ထည့်သွင်းပြထားခြင်းဖြစ်၏၊ ကိုယ်တိုင်ရေးသားအပ်သော စကားဖြစ်လျှင်ကား ထိုမျှလောက် ကြီးကျယ်သော မိမိဂုဏ်ပုဒ်များကို မဖော်ပြသင့်ပါ၊ မှန်၏၊ - မိမိဂုဏ်ကို (ဖော်ပြသင့်ရာ အခွင့်အခါမဟုတ်ဘဲ) ဖော်ပြလျှင် အလင်္ကာရကျမ်းအလိုအားဖြင့် ဩစိတျနဟီနဒေါသ ရောက်၏၊ ဂုဏ်ကို ထုတ်ဖော်မပြလျှင်လည်း သူတစ်ပါးက အထင်သေး၍ အကျိုးရနည်းတတ်၏၊ ထိုအခါမျိုး၌ ဂုဏ်ကိုထုတ်ဖော်သည့်အတွက် ဩစိတျနဟီနဒေါသမသင့်ပါ။