စူဠသင်္ဂါမေ၊ စူဠသင်္ဂါမ၌။
(အတ္ထော ဧဝံဝေဒိတဗ္ဗော)။
သင်္ဂါမာ ဝစရေနဘိက္ခုနာတိ(ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
အဓိကရဏဝိနိစ္ဆယတ္ထာယ၊ အဓိကရုဏ်းကိုဆုံးဖြတ်ခြင်း အကျိုးငှာ။
သံဃသန္နိပါတော၊ သံဃာ့ အစည်းအဝေးကို။
သင်္ဂါမော၊ သင်္ဂါမ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။
တတြ၊ ထို သံဃာ့ အစည်းအဝေး၌။
အတ္တပစ္စတ္ထိကာစေဝ၊ မိမိ တစ်ပါးတည်း၏ ရန်သူရဟန်းတို့သည် လည်းကောင်း။
သာသနပစ္စတ္ထိကာစ၊ သာသနာတော် တစ်ရပ်လုံး၏ ရန်သူရဟန်းတို့သည်လည်းကောင်း။
သတ္ထုသာသနံ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ကို။
ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ထွက်သွားသော ဓမ္မရှိသည်ကို။
(ဓမ္မမဟုတ်သည်ကို။)
ဥဗ္ဗိနယံ၊ ထွက်သွားသော ဝိနည်းရှိသည်ကို။
(ဝိနည်းမဟုတ်သည်ကို) ဒီပေန္တာ၊ ပြကုန်လျက်။
သမောသရန္တိ၊ ပေါင်းဆုံကြကုန်၏။
(ကေဝိယ၊ အဘယ်သူတို့ကဲ့သို့နည်း။)
ဝေသာလိကာ၊ ဝေသာလီမြို့၌နေကုန်သော။
ဝဇ္ဇိပုတ္တကာဝိယ၊ ဝဇ္ဇိတိုင်းသာ, ရဟန်းများတို့ကဲ့သို့တည်း။
ယောဘိိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
တေသံ ပစ္စတ္ထိကာနံ၊ ထို ရန်သူရဟန်းတို့၏။
လဒ္ဓိံ၊ အယူကို။
မဒ္ဒိတွာ၊ နှိမ်နင်း၍။
သကဝါဒဒီပနတ္ထာယ၊ မိမိဝါဒကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ။
တတ္ထ၊ ထို အစည်းအဝေး၌။
အဝစရတိ၊ သက်ဝင်၏။
အဇ္ဈောဂါဟေတွာ၊ သက်ဝင်ပြီး၍။
(အဇ္ဈေဂါဟေတွာတိ- အလဇ္ဇိ အဘိဘဝနဝသေန သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ၊ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ကို လွှမ်းမိုးခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် သံဃာတော်၏ အလယ်သို့ ဝင်ပြီး၍၊-ဝိမတိ။)
ဝိနိစ္ဆယံ၊ အဆုံးအဖြတ်ကို။
ပဝတ္တေတိ၊ ဖြစ်စေတတ်၏။
သော၊ ထိုစောဒကရဟန်းသည်။
သင်္ဂါမာဝစရောနာမ၊ သင်္ဂါမာဝစရမည်၏။
(သော သင်္ဂါမာဝစရောတိ၊ သော စောဒကော သင်္ဂါမာ ဝစရောနာမ၊-ဝိမတိ။)
(ကောဝိယ၊ အဘယ်ထေရ်ကဲ့သို့နည်း။)
ယသတ္ထေရောဝိယ၊ ယသ ထေရ်ကဲ့သို့တည်း။
သင်္ဂါမာ ဝစရေန၊ စစ်မြေပြင် တမျှ, သံဃာ့ အစည်း အဝေး၌ သက်ဝင်သော။
တေန ဘိက္ခုနာ၊ ထို စောဒကရဟန်းသည်။အတ္တပစ္စတ္ထိကာ, သာသနပစ္စတ္ထိကာ။ ။အတ္တပစ္စတ္ထိကာတိ-လဇ္ဇီပေသလဿ စောဒကပါပဂရဟီပုဂ္ဂလဿ အနတ္ထကာမာ ဝေရီ ပုဂ္ဂလာ၊ သာသနပစ္စတ္ထိကာတိ-အတ္တနောအနာစာရာနုဂုဏံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ပကာသေန္တော တဏှာ ဂတိကာဒိဋ္ဌိဂတိကာစ၊-ဝိမတိ၊ (အရှင်ဒဗ္ဗကိုစွပ်စွဲသော မေတ္တိယ ဘူမဇက ရန်တို့သည် အရှင်ဒဗ္ဗတည်းဟူသော မိမိတစ်ပါးတည်း၏ ပစ္စတ္ထိကတို့တည်း၊ သင်္ဂီလောဏကပ္ပစသော အဓမ္မဝတ္ထု ၁၀ ပါးကို ပြုကြသော ဝေသာလီကဝဇ္ဇိပုတ္တက ရဟန်းတို့သည် သာသနာတော်တစ်ရပ်လုံး၏ ပစ္စတ္ထိကတို့တည်း။)
သင်္ဂါမာဝစရေန။ ။သံပဗ္ဗ+ဂမုဓစတ်+ဏပစ္စည်းဖြင့် ပြီးသော သင်္ဂါမသဒ္ဒါသည် ''ပေါင်းဆုံခြင်း-စုဝေးခြင်း''အနက်ကို ဟော၏ ၊ ထို့ကြောင့် ''သင်္ဂါမော ဝုစ္စတိ၊ပေ၊သံဃသန္နိပါတော''ဟုဆိုသည်၊ သံဃာတော်၏ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးရာဖြစ်သော အစည်းအဝေးကို ''သင်္ဂါမ''ဟုဆိုအပ်သည်-ဟူလို၊ မှန်၏-ဤ သင်္ဂါမ သဒ္ဒါသည် ''နှစ်ဘက်စစ်သည်တို့၏ပေါင်းဆုံရာ စစ်ပွဲ''ဟူသော အနက်ကို ဟောရင်းတည်း၊ ဤသံဃာ့ အစည်းအဝေး၌လည်း မိိမိတစ်ပါးတည်း၏ ရန်သူ, သာသနာတော် တစ်ရပ်လုံး၏ ရန်သူဖြစ်ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်ပေါင်းဆုံမိကြ၏ ၊ သင်္ဂမန္တိ ဧတ္ထာတိ သင်္ဂါမော၊ သင်္ဂါမေ- စစ်မြေပြင်ကဲ့သို့ ရန်သူတို့၏ပေါင်းဆုံရာ သံဃာ့ အစည်းအဝေး၌+အဝစရာ-သက်ဝင်သော ရဟန်းတည်း၊ သင်္ဂါမာဝစရော-တုန်း၊ (နောက်၌ မဟာသင်္ဂါမဟု လာလတ္တံ ဖြစ်၍ ဤအခန်းကို ''စူဠသင်္ဂါမ''ဟု ခေါ်သည်။) သံဃံ၊ သံဃာတော်သို့။ ဥပသင်္က မန္တေန၊ ချဉ်းကပ်လသော်။ နီစစိတ္တေန၊ နိမ့်ကျသော စိတ်ဖြင့်။ သံဃော၊ သံဃာ တော်သို့။ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော၊ ချဉ်းကပ်ထိုက်၏။
သင်္ဂါမာဝစရေန။ ။သံပဗ္ဗ+ဂမုဓစတ်+ဏပစ္စည်းဖြင့် ပြီးသော သင်္ဂါမသဒ္ဒါသည် ''ပေါင်းဆုံခြင်း-စုဝေးခြင်း''အနက်ကို ဟော၏ ၊ ထို့ကြောင့် ''သင်္ဂါမော ဝုစ္စတိ၊ပေ၊သံဃသန္နိပါတော''ဟုဆိုသည်၊ သံဃာတော်၏ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးရာဖြစ်သော အစည်းအဝေးကို ''သင်္ဂါမ''ဟုဆိုအပ်သည်-ဟူလို၊ မှန်၏-ဤ သင်္ဂါမ သဒ္ဒါသည် ''နှစ်ဘက်စစ်သည်တို့၏ပေါင်းဆုံရာ စစ်ပွဲ''ဟူသော အနက်ကို ဟောရင်းတည်း၊ ဤသံဃာ့ အစည်းအဝေး၌လည်း မိိမိတစ်ပါးတည်း၏ ရန်သူ, သာသနာတော် တစ်ရပ်လုံး၏ ရန်သူဖြစ်ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်ပေါင်းဆုံမိကြ၏ ၊ သင်္ဂမန္တိ ဧတ္ထာတိ သင်္ဂါမော၊ သင်္ဂါမေ- စစ်မြေပြင်ကဲ့သို့ ရန်သူတို့၏ပေါင်းဆုံရာ သံဃာ့ အစည်းအဝေး၌+အဝစရာ-သက်ဝင်သော ရဟန်းတည်း၊ သင်္ဂါမာဝစရော-တုန်း၊ (နောက်၌ မဟာသင်္ဂါမဟု လာလတ္တံ ဖြစ်၍ ဤအခန်းကို ''စူဠသင်္ဂါမ''ဟု ခေါ်သည်။) သံဃံ၊ သံဃာတော်သို့။ ဥပသင်္က မန္တေန၊ ချဉ်းကပ်လသော်။ နီစစိတ္တေန၊ နိမ့်ကျသော စိတ်ဖြင့်။ သံဃော၊ သံဃာ တော်သို့။ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော၊ ချဉ်းကပ်ထိုက်၏။
နီစစိတ္တေနာတိ၊ ကား။
မာနဒ္ဓဇံ၊ မာန တည်းဟူသော အလံကို။
နိပါတေတွာ၊ ကျစေ၍။
(ချ၍)။
နိဟတမာနစိတ္တေန၊ နှိမ်ချအပ်သော မာနရှိသော စိတ်ဖြင့်။
(မာနကို နှိမ်ချထားသော စိတ်ဖြင့်၊ ''သံဃော ဥပသကမိတဗ္ဗော''၌စပ်။)
ရဇောဟရဏ သမေနာတိ၊ ကား။
ပါဒပုဉ္ဆသမေန၊ ခြေသုတ်အဝတ်နှင့် တူသော။
(''စိတ္တေန''၌စပ်။)
ရဇောဟရဏဿ၊ မြူကို ပယ်ဆောင်တတ်သော ခြေသုတ်၏။
(''ရာဂေါ, ဒေါသော''၌စပ်။)
ဝါ၊ သည်။
သံကိလိဋ္ဌေ၊ ညစ်ပေသော။
ပါဒေဝါ၊ ခြေကိုသော်လည်းကောင်း။
အသံကိလိဋ္ဌေ၊ မညစ်ပေသော။
ပါဒေဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။
ပဉ္ဆိယမာနေ၊ သုတ်အပ်သော်။
ရာဂေါ၊ ရာဂသည်။
နေဝ (ဟောတိ)ယထာ၊ မဖြစ်သကဲ့သို့။
ဒေါသော၊ သည်။
န (ဟောတိ)ယထာ၊ ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဣဋ္ဌာ နိဋ္ဌေသု၊ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌ အာရုံတို့၌။
အရဇ္ဈန္တေန၊ မတတ်မက်သော။
အဒုဿန္တေန၊ မပျက်စီးသော။
(စိတ်မဆိုးသော)။
(''စိတ္တေန''၌စပ်။)
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ယထာပဋိိရူပေ အာသနေတိ၊ ကား။
ယထာပဋိရူပံ၊ အကြင်အကြင် လျောက်ပတ်သော။
အာသနံ၊ နေရာကို။
ဉတွာ၊ သိ၍။
အတ္တနော၊ ၏။
ပါပုဏနဋ္ဌာနေ၊ ရောက်ရာနေရာ၌။
ထေရာနံ၊ ထေရ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဘိက္ခူနံ၊ တို့အား။
ပိဋ္ဌိံ၊ ကျောက်ကုန်းကို။
အဒဿေတွာ၊ မပြမူ၍။
နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ထိုင်ရာ၏။
(ထေရ်ကြီးတွေဘက် ကျောပေး၍မထိုင်ပါနှင့်၊ မျက်နှာမူ၍ ရိုသေစွာ ထိုင်ပါ-ဟူလို။)
အနာနာ ကထိကေနာတိ၊ ကား။
နာနာဝိဓံ၊ အထူးထူးသော အပြားရှိသော။
တံတံ အနတ္ထကထံ၊ ထိုထိုအနက်မဲ့ စကားကို။
အကထေန္တေန၊ မပြောဆိုသူသည်။
(ပါဠိတော်၌ တိုက်ရိုက်ပါသော ''ဘဝိတဗ္ဗံ-ဖြစ်ရာ၏''၌စပ်၊ ယောဇနာ၌ကား ''နိသီဒိတဗ္ဗံ''၌စပ်လေသည်။)
အတိရစ္ဆာနကထိကေနာတိ၊ ကား။
ဒိဋ္ဌသုတမုတံ၊ မြင်အပ် ကြားအပ်သိအပ်သည်။
(သမာနံ)ပိ၊ သော်လည်း။
ရာဇကထာဒိကံ၊ ရာဇကထာ အစရှိသော။
တိရစ္ဆာနကထံ၊ မဂ်ဖိုလ်လမ်း၏ ဖီလာကန့်လန့် ဖြစ်သော စကားကို။
အကထေန္တေန၊ သည်။
(''ဘဝိတဗ္ဗံ''၌စပ်။)နီစစိတ္တေန။ ။ထိုသံဃာ အစည်းအဝေး ဖြစ်သော သင်္ဂါမသို့ သက်ဝင်၍ (အရှင်ယသကဲ့သို့ စောဒကလုပ်မည့် ပုဂ္ဂိုလ်သည် မောက်မာသော စိတ်ကို မဖြစ်စေဘဲ အစွယ်ကျိုးသောမြွေ ဦးချိုကျိုးသော နွား, ခြေသုတ် အဝတ် အလားကဲ့သို့ နှိမ့်ချသော စိတ်နေ စိတ်ထားဖြင့် သံဃာတော်ကို ရိုသေလေးစားစွာ ချဉ်းကပ်ပါ-ဟူလို။
ဒိဋ္ဌ၊ပေ၊ရာဇကထာဒိကံ။ ။ဒိဋ္ဌာသုတမုတမ္ပိ ရာဇကထာဒိကန္တိ -ဒိဋ္ဌသုတဝသေနေဝ ရာဇစောရာဒိကထံ, မုတဝသေနပိ အန္နာဒိကထဉ္စ အကထေန္တနာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ၊-ဝိမတိ၊ ဃာန-ဇိဝှာ-ကာယ ဝိညာဏ်ဖြင့် ရောက်၍ သိအပ်သော အာရုံသုံးမျိုးကို ''မုတ''ဟုခေါ်၏၊ (မုနိတဗ္ဗံ-ဃာနဝိညာဉ်စသည် ရောက်၍ သိထိုက်၏ ၊ ဣတိ မုတံ၊ ''သမ္ပတ္တ ဂေါစရဂါဟကဖြစ်သောကြောင့်၊ ''ရောက်၍+သိ''ဟု ဆိုသည်၊) ''ဒိဋ္ဌသုတ မုတမ္ပိ''၌ ပိကား သမ္ဘာဝနာ၊ ဒိဋ္ဌသုတပင် ဖြစ်သော်လည်း မပြောရ၊ ဒိဋ္ဌ သုတ မုတ မဟုတ်လျှင်ကား မပြောဖို့ရာ အဘယ်မှာ တားမြစ်ဖွယ်ရှိတော့အံ့နည်း-ဟု ဂရဟာပြု။
ဒိဋ္ဌ၊ပေ၊ရာဇကထာဒိကံ။ ။ဒိဋ္ဌာသုတမုတမ္ပိ ရာဇကထာဒိကန္တိ -ဒိဋ္ဌသုတဝသေနေဝ ရာဇစောရာဒိကထံ, မုတဝသေနပိ အန္နာဒိကထဉ္စ အကထေန္တနာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ၊-ဝိမတိ၊ ဃာန-ဇိဝှာ-ကာယ ဝိညာဏ်ဖြင့် ရောက်၍ သိအပ်သော အာရုံသုံးမျိုးကို ''မုတ''ဟုခေါ်၏၊ (မုနိတဗ္ဗံ-ဃာနဝိညာဉ်စသည် ရောက်၍ သိထိုက်၏ ၊ ဣတိ မုတံ၊ ''သမ္ပတ္တ ဂေါစရဂါဟကဖြစ်သောကြောင့်၊ ''ရောက်၍+သိ''ဟု ဆိုသည်၊) ''ဒိဋ္ဌသုတ မုတမ္ပိ''၌ ပိကား သမ္ဘာဝနာ၊ ဒိဋ္ဌသုတပင် ဖြစ်သော်လည်း မပြောရ၊ ဒိဋ္ဌ သုတ မုတ မဟုတ်လျှင်ကား မပြောဖို့ရာ အဘယ်မှာ တားမြစ်ဖွယ်ရှိတော့အံ့နည်း-ဟု ဂရဟာပြု။
သာမံ ဝါ ဓမ္မော ဘာသိတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
သံဃသန္နိပါတဋ္ဌာနေ၊ သံဃာစည်းဝေးရာ အရပ်၌။
ကပ္ပိယာကပ္ပိယနိဿိတာ ဝါ၊ အပ်သောအရာ, မအပ်သောအရာကို မှီသည်မူလည်းဖြစ်သော။
ရူပါရူပပရိစ္ဆေဒ ၊ပေ၊ ဝတ္တာဒိနိဿိတာ ဝါ၊ ရုပ်နာမ် အပိုင်းအခြား, သမထအကျင့် ဝိပဿနာအကျင့်, ရပ်ခြင်း-ထိုင်ခြင်းခန္ဓကဝတ် အစရှိသည်တို့ကို မှီသည်မူလည်း ဖြစ်သော။
ကထာ၊ စကားသည်။
ဓမ္မောနာမ၊ တရားမည်၏။
ဧဝရူပေါ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။
ဓမ္မော၊ တရားစကားကို။
သယံဝါ၊ ကိုယ်တိုင်သော်လည်း။
(သင်္ဂါမာဝစရ စောဒက ကိုယ်တိုင်သော်လည်း) ဘာသိတဗ္ဗော၊ ပြောဟောထိုက်၏။
ပရောဝါ၊ အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသော်လည်း။
အဇ္ဈေသိတဗ္ဗော၊ တိုက်တွန်းထိုက်၏။
ယောဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
တထာရူပိံ၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော။
ကထံ၊ စကားကို။
ကထေတုံ၊ ပြောဟောခြင်းငှာ။
ပဟောတိ၊ စွမ်းနိုင်၏။
သော၊ ထို ရဟန်းကို။
ဝတ္တဗ္ဗော၊ လျှောက်ထိုက်၏။
(ကိံ၊ နည်း။)
အာဝုသော၊ အရှင်ဘုရား။
သံဃမဇ္ဈမှိ၊ သံဃာ၏ အလယ်၌။
ပဉှေ၊ ပြဿနာသည်။
ဥပ္ပန္နေ၊ ဖြစ်လသော်။
တွံ၊ အရှင်ဘုရားသည်။
မထေယျာသိ၊ ပြောပါလော။
ဣတိ၊ သို့။
(ဝတ္တဗ္ဗော)။
အရိယော ဝါ၊ပေ၊နာတိမညိတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
အရိယာ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
တုဏှီ၊ ဆိတ်ဆိတ်။
နိသီဒန္တာ၊ ထိုင်ကုန်လသော်။
ဗာလပုထုဇ္ဇနာဝိယ၊ ညံ့ဖျင်းသောပုထုဇဉ်တို့ကဲ့သို့။
န နိသီဒန္တိ၊ ထိုင်ကြကုန်သည် မဟုတ်။
အညတရံ၊ တစ်မျိုးမျိုးသော။
ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို။
ဂဟေတွာဝ၊ ယူ၍သာ။
နိသီဒန္တိ၊ န်၏။ကပ္ပိယာကပ္ပိယ၊ပေ၊ဝတ္တာဒိနိဿိတာ။ ။ကပ္ပိယာကပ္ပိနိဿိတာ ဝါတိ အာဒီသု ရူပါရူပ ပရိစ္ဆေဒပဒေန သကလအဘိဓမ္မပိဋကတ္ထံ ဒဿေတိ၊ သမိထာစာရာဒီဟိ ပဋိသံယုတ္တန္တိ-သကလသုတ္တန္တ ပိဋကတ္ထံ၊ တတ္ထ သမထာစာရောနာမ သမထဘာဝနာက္ကမော, တထာဝိပဿနာစာရော၊ ဌာန နိသဇ္ဇဝတ္တာဒိ နိဿိတာတိ-သံဃမဇ္ဈာဒီသု ဂရုစိတ္တီကာရံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ ဌာနာဒိက္ကမ နိဿိတာ စေဝ စုဒ္ဒသ မဟာဝတ္တာဒိဝတ္တနိဿိတာစ၊ အာဒိသဒ္ဒေနအပ္ပိစ္ဆတာဒိ နိဿိတာ စာတိ အတ္ထော၊-ဝိမတိ။
သော ဝတ္တဗ္ဗော။ ။''ပရောဝါ အဇ္ဈေသိတဗ္ဗော''အရ တိုက်တွန်းပုံ အခြင်းအရာကိုပြုလိုသောကြောင့် ''သော ဝတ္တဗ္ဗော''စသည်မိန့်၊ ဌာနနိသဇ္ဇဝတ္တအရ သာရတ္ထ၌ တစ်မျိုးဆို၍ ယောဇနာက ဝိမတိကို ပယ်ထားသည်။ (ပဉှေ ဥပ္ပန္နေတိကေနစိ ဥပ္ပန္နေ ပဉှေ ပုစ္ဆတေ၊ ဣဒဉ္စ ဥပလက္ခဏမတ္တံ၊ ယံကိဉ္စိ ဥပဋ္ဌိတံ ဓမ္မံ ဘာသဿူတိ အဓိိပ္ပာယော၊-ဝိမတိ။
သော ဝတ္တဗ္ဗော။ ။''ပရောဝါ အဇ္ဈေသိတဗ္ဗော''အရ တိုက်တွန်းပုံ အခြင်းအရာကိုပြုလိုသောကြောင့် ''သော ဝတ္တဗ္ဗော''စသည်မိန့်၊ ဌာနနိသဇ္ဇဝတ္တအရ သာရတ္ထ၌ တစ်မျိုးဆို၍ ယောဇနာက ဝိမတိကို ပယ်ထားသည်။ (ပဉှေ ဥပ္ပန္နေတိကေနစိ ဥပ္ပန္နေ ပဉှေ ပုစ္ဆတေ၊ ဣဒဉ္စ ဥပလက္ခဏမတ္တံ၊ ယံကိဉ္စိ ဥပဋ္ဌိတံ ဓမ္မံ ဘာသဿူတိ အဓိိပ္ပာယော၊-ဝိမတိ။
ဣတိ၊ ဤသို့လျှင်။
ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
တုဏှီဘာဝေါ၊ ဆိတ်ဆိတ် ဖြစ်ခြင်းသည်။
အရိယော တုဏှီဘာဝေါ နာမ၊ အရိယတုဏှီဘာဝ မည်၏။
သော၊ ထို အရိယတုဏှီဘာဝကို။
နာတိမညိ တဗ္ဗော၊ လွန်၍ မမှတ်ထင်ထိုက်။
(အထင်မသေးထိုက်)။
ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေန၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ခြင်းဖြင့်။
ကိံ၊ အဘယ် အကျိုးရှိအံ့နည်း။
ဣတိ၊ သို့။
နာဝဇာနိ တဗ္ဗော၊ အောက်ချ၍ မသိထိုက်။
(အထင်မသေးထိုက်။)
အတ္တနော၊ မိမိအား။
ပတိရူပံ၊ လျောက်ပတ်သော။
ကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ကို။
ဂဟေတွာဝ၊ ယူ၍သာ။
နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ထိုင်ရာ၏။
ဣတိ အတ္ထော။
န ဥပဇ္ဈာယော ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
တုယှံ၊ သင်၏။
(သင် စုဒိတက, သို့မဟုတ် သင်စောဒက၏။)
ဥပဇ္ဈာယော၊ ဥပဇ္ဈာယ်သည်။
ကောနာမော၊ အဘယ် အမည်ရှိသနည်း။
ဣတိ၊ သို့။
န ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ မမေးထိုက်။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော(န အာစရိယော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော အစရှိသော) ဝါကျတို့၌။
ဧသ (ဧသော)၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးသောအစီအရင်သည်။
နယော၊ အနက်ကိုဆောင်ကြောင်း အစီအရင်တည်း။
န ဇာနာတီတိ၊ ကား။
တွံ၊ သင်သည်။
ခတ္တိယဇာတိယော၊ ခတ္တိယဇာတ် ရှိသူလော။
ဗြဟ္မဏဇာတိယော၊ ဗြဟ္မဏဇာတ် ရှိသူလော။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ဇာတိ၊ ဇာတ်ကို။
န ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ၊ ထိုက်။အရိယောဝါ တုဏှီဘာဝေါ။ ။သံဃာ့ အစည်းအဝေးသို့ ရောက်သောအခါ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဗာလပုထုဇဉ်ကဲ့သို့ အမျိုးမျိုးသော အကြံကို မကြံဘဲ ကမ္မဋ္ဌာန်း တစ်မျိုးမျိုးကို နှလုံးသွင်း၍ ထိုင်နေတော်မူလေ့ ရှိကြသတတ်၊ ယခုအခါ အချို့ထေရ်ကြီးများလည်း အရိယာမဟုတ်စေကာမူ သံဃာ့ အစည်းအဝေး၌ သာသနာရေးကိုတွေး၍ ငြိမ်သက်စွာ ထိုင်နေတော်မူလေ့ ရှိကြသည်။ (ဤအဖွင့်ကို ကြည့်၍ ''အရိယော-မြတ်သော၊ တုဏှီဘာဝေါ-ဆိတ်ဆိတ်ဖြစ်ခြင်းကို၊ နာတိမညိတဗ္ဗော-လွန်၍ မမှတ်ထင်ထိုက်၊ (အထင်မသေးထိုက်)''ဟုပေး၊ ယောဇနာ၌ကား-''အရိယာနံ+ဧသော အရိယော''ဟု ဣဒံ တဒ္ဓိတ်လုပ်၏ ၊ ထိုအလို ''အရိယော''ဟု ရှိလျှင်ကောင်း၏ ၊ ''အရိယော-အရိယာတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော၊ တုဏှီဘာဝေါ-ကို''ဟုပေးပါ။
န ဥပဇ္ဈာယော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ ။ပါဠိတော်၌ ''တံ ကိံကာရဏာ-ထိုသို့ မမေးထိုက်ခြင်းသည် အဘယ် အကြောင်းကြောင့်နည်း၊ အတြဿ ပေမံဝါ ဒေါသောဝါ၊ ပေမေဝါ သတိ ဒေါသေဝါဆန္ဒာပိ ဂစ္ဆေယျ၊ပေ၊ဘယာပိ ဂစ္ဆေယျ (တသ္မာ-ထို့ကြောင့်တည်း၊)ဟု မမေးထိုက်ခြင်း၏အကြောင်းကို ပြတော်မူထား၏ ၊ ဥပဇ္ဈာယ်ကို မေးသောအခါ ထို ဥပဇ္ဈာယ်က မိမိတို့အဆက် အနွယ်ဖြစ်နေလျှင် စုဒိိတက သို့မဟုတ် စောဒက အပေါ်၌ ဆန္ဒာဂတိ လိုက်မိတတ်၏၊ ထိုဥပဇ္ဈာယ်က မိမိတို့၏ ဆရာသ္မားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေလျှင် စုဒိတက, သို့မဟုတ် စောဒက အပေါ်၌ ဒေါသာဂတိ လိုက်မိတတ်၏ ၊ ထိုဥပဇ္ဈာယ်က အလွန်ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်လျှင် ''ငါဆုံးဖြတ်တိုင်း ခံမှာ မဟုတ်ဘူး''ဟု တွေးကာ စုဒိတက, သို့မဟုတ် စောဒကအပေါ်၌ ဘယာဂတိ လိုက်မိတတ်၏ ၊ ထို့ကြောင့် မမေးဖို့ရန် တားမြစ်တော်မူသည်။
န ဥပဇ္ဈာယော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ ။ပါဠိတော်၌ ''တံ ကိံကာရဏာ-ထိုသို့ မမေးထိုက်ခြင်းသည် အဘယ် အကြောင်းကြောင့်နည်း၊ အတြဿ ပေမံဝါ ဒေါသောဝါ၊ ပေမေဝါ သတိ ဒေါသေဝါဆန္ဒာပိ ဂစ္ဆေယျ၊ပေ၊ဘယာပိ ဂစ္ဆေယျ (တသ္မာ-ထို့ကြောင့်တည်း၊)ဟု မမေးထိုက်ခြင်း၏အကြောင်းကို ပြတော်မူထား၏ ၊ ဥပဇ္ဈာယ်ကို မေးသောအခါ ထို ဥပဇ္ဈာယ်က မိမိတို့အဆက် အနွယ်ဖြစ်နေလျှင် စုဒိိတက သို့မဟုတ် စောဒက အပေါ်၌ ဆန္ဒာဂတိ လိုက်မိတတ်၏၊ ထိုဥပဇ္ဈာယ်က မိမိတို့၏ ဆရာသ္မားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေလျှင် စုဒိတက, သို့မဟုတ် စောဒက အပေါ်၌ ဒေါသာဂတိ လိုက်မိတတ်၏ ၊ ထိုဥပဇ္ဈာယ်က အလွန်ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်လျှင် ''ငါဆုံးဖြတ်တိုင်း ခံမှာ မဟုတ်ဘူး''ဟု တွေးကာ စုဒိတက, သို့မဟုတ် စောဒကအပေါ်၌ ဘယာဂတိ လိုက်မိတတ်၏ ၊ ထို့ကြောင့် မမေးဖို့ရန် တားမြစ်တော်မူသည်။
န အာဂမာတိ၊ ကား။
တွံ၊ သည်။
ဒီဃဘာဏကော၊ ဒီဃနိကာယ်ကိိုရွတ်အံ့သူသည်။
(ဒီဃနကာယ်ဆောင်သည်။)
အသိ၊ ဖြစ်သလော။
မဇ္ဈိမဘာဏကော၊ သည်။
အသိ၊ လော။
(အချို့စာအုပ်၌''မသိ''မပါ၊)
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
အာဂမော၊ အာဂမာကို။
(နိကာယ်ကို)၊ န ပုစ္ဆိတဗ္ဗော။
ကုလာပဒေသောပိ၊ ကုလာပဒေသကိုလည်း။
ခတ္တိယကုလာဒိဝသေနေဝ၊ ခတ္တိယကုလ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်ပင်။
ဝေဒိတဗ္ဗော။
အတြဿ ပေမံဝါ ဒေါသောဝါတိ၊ ကား။
အတြပုဂ္ဂလေ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်၌။
(စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်, သို့မဟုတ် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၌။)
ဧတေသံ ကာရဏာနံ၊ ဤအကြောင်းတို့တွင်။
(''ဥပဇ္ဈာယ််စသော အကြောင်းတို့တွင်။)
အညတရဝသေန၊ တစ်မျိုးမျိုးသော အကြောင်း၏ အစွမ်းကြောင့်။
ပေမံဝါ၊ ချစ်ခြင်းသည်သော်လည်း။
ဘဝေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ဒေါသောဝါ၊ မုန်းခြင်းသည်သော်လည်း။
ဘဝေယျ၊ ၏။
နော ပရိသကပ္ပိကေနာတိ၊ ကား။
ပရိသကပ္ပိကေန၊ ပရိသတ်ကို ကြံဆတတ်သူသည်။
ပရိသာနုဝိဓာယကေန၊ ပရိသတ်သို့ အစဉ်လိုက်၍ စီစဉ်တတ်သူသည်။
န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ မဖြစ်ရာ။
ယံ၊ အကြင် အကြောင်းအရာသည်။
ပရိသာယ၊ ပရိသတ်အား။
ရုစ္စတိ၊ နှစ်သက်၏။
တဒေဝ၊ ထို အကြောင်းအရာကိုသာ။
စေတေတွာ၊ စေ့ဆော်၍။
ကပ္ပေတွာ၊ ကြံဆ၍။
န ကထေတဗ္ဗံ၊ မပြောဆိုရာ။
ဣတိ အတ္ထော။
န ဟတ္ထမုဒ္ဒါ ဒဿေတဗ္ဗာတိ၊ ကား။
ကထေတဗ္ဗေစ၊ ပြောဆိုထိုက်သော စကား၌လည်းကောင်း။
အကထေတဗ္ဗေစ၊ မပြောဆိုထိုက်သော စကား၌လည်းကောင်း။
သညာဇနနတ္ထံ၊ အမှတ်အသားကို ဖြစ်စေခြင်း အကျိုးငှာ။
(စုဒိတကစောဒကာနံသညုပ္ပာဒနတ္ထံ၊-ဋီကာ။)
ဟတ္ထဝိကာရော၊ လက်၏ ထူးခြားသော အမူအရာကို။
န ကာတဗ္ဗော၊ မပြုထိုက်။**ကုလာပဒေသောပိ**။ ။ကုလာပဒေသောနာမ ခတ္တယာဒိ ဇာတိယမ္ပိ ကာသိက ရာဇကုလာဒိကုလဝိသေသော၊ ခတ္တိယဇာတ် အစရှိသည်တို့တွင်လည်း ကာသိမင်းမျိုး အစရှိသောအားဖြင့်ထူးခြားသော အမျိုးဇာတ်သည် ကုလာပဒေသ မည်၏ ၊တေနေဝါဟ-''ကုလာပဒေသော၊ပေ၊ဝေဒိတဗ္ဗော''တိ၊-ဝိမတိ၊ ''ကုလာပဒေသော- ညွှန်ပြအပ်သော အမျိုးကို၊ န ပုစ္ဆိတဗ္ဗော''ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။
နော ပရိသကပ္ပိကေန။ ။အချို့ ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ပရိသတ်တည်းဝယ် တရားစကားပြောရာ၌ ပရိတ်သတ်အကြိုက်ကို လိုက်၍ ပြောဆိုတတ်ကြ သကဲ့သို့ ပရိသတ် ကြိုက်အောင် မပြောပါနှင့်၊ အတ္ထဝသိကေန ဘဝိတဗ္ဗံ-အကြောင်းအရာ၏ အလိုသို့သာ လိုက်သူ(အကြောင်းအရာ အမှန်သို့သာ လိုက်သူ) ဖြစ်ရမည်-ဟူလို။
ဟတ္ထဝိကာရော။ ။''ဟတ္ထမုဒ္ဒါ'' သဒ္ဒါသည် လက်ချောင်းချိုးခြင်း အနက်ကိုသာ ဟောသော်လည်း ဥပလက္ခဏနည်း အားဖြင့် ''လက်နှင့်ဆိုင်သော ဝိကာရအားလုံးကို မပြုပါနှင့်''ဟုဆိုလိုသည်၊ ဟတ္ထမုဒ္ဒါကို ''ဟတ္ထဝိကာရော''ဟု ဖွင့်ရကား ပါဠိတော်ဝယ် ''ဟတ္ထဝိကာရော''ဟု သီးခြားပါဖွယ် မလိုဟု ရှေးနိဿယ၌ ဆိုသည်။
နော ပရိသကပ္ပိကေန။ ။အချို့ ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ပရိသတ်တည်းဝယ် တရားစကားပြောရာ၌ ပရိတ်သတ်အကြိုက်ကို လိုက်၍ ပြောဆိုတတ်ကြ သကဲ့သို့ ပရိသတ် ကြိုက်အောင် မပြောပါနှင့်၊ အတ္ထဝသိကေန ဘဝိတဗ္ဗံ-အကြောင်းအရာ၏ အလိုသို့သာ လိုက်သူ(အကြောင်းအရာ အမှန်သို့သာ လိုက်သူ) ဖြစ်ရမည်-ဟူလို။
ဟတ္ထဝိကာရော။ ။''ဟတ္ထမုဒ္ဒါ'' သဒ္ဒါသည် လက်ချောင်းချိုးခြင်း အနက်ကိုသာ ဟောသော်လည်း ဥပလက္ခဏနည်း အားဖြင့် ''လက်နှင့်ဆိုင်သော ဝိကာရအားလုံးကို မပြုပါနှင့်''ဟုဆိုလိုသည်၊ ဟတ္ထမုဒ္ဒါကို ''ဟတ္ထဝိကာရော''ဟု ဖွင့်ရကား ပါဠိတော်ဝယ် ''ဟတ္ထဝိကာရော''ဟု သီးခြားပါဖွယ် မလိုဟု ရှေးနိဿယ၌ ဆိုသည်။
အတ္ထံ အနုဝိဓိယန္တေ နာတိ၊ ကား။
ဝိနိစ္ဆယပဋိဝေဓမေဝ၊ အဆုံးအဖြတ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိတတ်သော ဉာဏ်ကိုသာ။
သလ္လက္ခန္တေန၊ မှတ်သားလျက်။
ဣဒံသုတ္တံ၊ ဤ ပါဠိတော်ကို။
ဥပလဗ္ဘတိ၊ ရအပ်၏။
ဣမသ္မိံ ဝိနိစ္ဆယေ၊ ဤ အဆုံးအဖြတ်၌။
ဣဒံ၊ ဤစကားကို။
ဝက္ခာမိ၊ ပြောဆိုအံ့။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ပရိတုလယန္တေန၊ စဉ်းစားနှိုင်းချိန်လျက်။
နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ရာ၏။
ဣတိအတ္ထော။
နစ အာသနာဝုဋ္ဌာတဗ္ဗံတိ၊ ကား။
အာသနာ၊ ဝိနည်းဓိုရ်၏နေရာမှ။
ဝုဋ္ဌာယ၊ ထ၍။
သန္နိပါတမဏ္ဍလေ၊ အစည်းအဝေး၏ အဝန်းအဝိုင်း၌။
(အစည်းအဝေး၏ အလယ်၌။)
န ဝိစရိတဗ္ဗံ၊ မလှည့်လည်ရာ။
ဝိနယဓရေ၊ ဝိနည်းဓိုရ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဥဋ္ဌိတေ၊ ထလသော်။
သဗ္ဗာ၊ အလုံးစုံသော။
ပရိသာ၊ သည်။
ဉဋ္ဌဟတိ၊ ထတတ်၏။
န ဝီတိဟာတဗ္ဗန္တိ၊ ကား။
ဝိနိစ္ဆယော၊ ကို။
န ဟာပေတဗ္ဗော၊ မယုတ်လျော့စေထိုက်။
(သာဓကပြရမည့် အရာဝယ် သာဓကပါဠိကို မထည့်မိခြင်း, အကြောင်းပြရမည့် အရာဝယ် အကြောင်းကို မပြမိခြင်း စသည်ဖြင့် ဝိနိစ္ဆယကို မယုတ်လျော့စေပါနှင့်- ဟူလို၊)
န ကုမ္မဂ္ဂေါသေဝိတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
အာပတ္တိ၊ ကို။
န ဒီပေတဗ္ဗာ၊ မပြထိုက်။
(အာပတ်မဟုတ်ဘဲလျက် အာပတ်ဟု မဆုံးဖြတ်ထိုက်ဟု ဆိုဟန်တူသည်။)
အသာဟတိကေနဘဝိတဗ္ဗံ၊ ကား။
သဟသာ၊ အဆောတလျင်။
ကာရိနာ၊ ပြုလေ့ရှိသူသည်။
နဘဝိတဗ္ဗံ၊ မဖြစ်ရာ။
သဟသာ၊ လျင်။
ဒုရုတ္တဝစနံ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြောဆိုအပ်သော စကားကို။
န ကထေတဗ္ဗံ၊ မပြောဆိုရာ။
ဣတိ အတ္ထော။
ဝစနက္ခမေနာတိ၊ ကား။
ဒုရုတ္တဝစနံ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြောဆိုအပ်သော စကားကို။
ခမနသီလေန၊ သည်းခံခြင်း အလေ့ရှိသူသည်။
(“ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ရာ၏” ဟု ပါဠိတော်၌စပ်၊ဒုရုတ္တဝစနန္တိ စောဒက စုဒိတကာနံ ဒုရုတ္တဝါစံ၊- ယောဇနာ။)
ဟိတ ပရိသက္ကိနာတိ၊ ကား။
ဟိတေသိနာ ဟိတဂဝေသိနာ၊ စီးပွားကို ရှာလေ့ရှိသူသည်။
(“ဘဝိတဗ္ဗံ” ၌စပ်)။
ကရုဏာစ၊ အပ္ပနာသို့ရောက်သော ကရုဏာကို လည်းကောင်း။
ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါစ၊ အပ္ပနာကရုဏာ၏ ရှေ့အဖို့၌ဖြစ်သော ဥပစာရကရုဏာကို လည်းကောင်း။
ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗော၊ ဖြစ်စေထိုက်၏။
ဣတိအယံ၊ ကား။
ပဒဒွယေပိ၊ ပုဒ်နှစ်ပါးအပေါင်း၌လည်း။
အဓိပ္ပာယော၊ (အရှင်ဥပါလိ၏) အလိုတည်း။န ဝိစရိတဗ္ဗံ။ ။မိမိ၏ ဆုံးဖြတ်မည့်အချက်ကို သံဃာအား အသိပေးခြင်းငှာ တရားဆုံးဖြတ်သူတို့ ထိုင်နေရာမှထ၍ သံဃာ့ အစည်းအဝေး အလယ်သို့ သူတစ်ပါးမျက်နှာကို ကြည့်လျက် မလှည့်လည်ပါနှင့်၊ ထိုင်မြဲထိုင်လျက်သာ ဓမ္မဝိနယအားလျော်သော အဆုံးအဖြတ်ကို အားလုံး နာယူနိုင်လောက်အောင် ပြောဆိုပါ၊- ဝိမတိ။
ပဒဒွယေပိ။ ။ကာရုဏိကေန ဘဝိတဗ္ဗံတိ ဣမိနာ အပ္ပနာပတ္တ ကရုဏာဝုတ္တာ၊ ဟိတ ပရိသက္ကိနာတိ ဣမိနာ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ တေနာဟ- “ကရုဏာစ၊ ပေ၊ ပဒဒွယေပိအဓိပ္ပာယော” တိ၊- ဝိမတိ၊ဤ ဝိမတိအလို ကာရုဏိကေနနှင့် ဟိတ ပရိသက္ကိနာကို “ပဒဒွယ” ဟု ယူရမည်၊ ယောဇနာ၌ကား တစ်မျိုးယူလေ၏။
ပဒဒွယေပိ။ ။ကာရုဏိကေန ဘဝိတဗ္ဗံတိ ဣမိနာ အပ္ပနာပတ္တ ကရုဏာဝုတ္တာ၊ ဟိတ ပရိသက္ကိနာတိ ဣမိနာ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ တေနာဟ- “ကရုဏာစ၊ ပေ၊ ပဒဒွယေပိအဓိပ္ပာယော” တိ၊- ဝိမတိ၊ဤ ဝိမတိအလို ကာရုဏိကေနနှင့် ဟိတ ပရိသက္ကိနာကို “ပဒဒွယ” ဟု ယူရမည်၊ ယောဇနာ၌ကား တစ်မျိုးယူလေ၏။
အနသရုတ္တေနာတိ၊ ကား။
အသုရုတ္တေန၊ ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်သော စကားမရှိသူသည်။
န(“ဘဝိတဗ္ဗံ၊ မဖြစ်ရာ” ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
ဝိဂ္ဂါဟိကကထာသင်္ခါတံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက် ယူတက်သော စကားဟု ဆိုအပ်သော။
အသုန္ဒရဝစနံ၊ မကောင်းသောစကားကို။
အသုရုတ္တံ၊ အသုရုတ္တဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
တံ၊ ထို ကောင်းစွာပြောဆိုအပ်သည်မဟုတ်သော စကားကို။
န ကထေတဗ္ဗံ၊ ရာ။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
အတ္တာ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
ဝိနိစ္ဆိနိတုံ၊ ဆုံးဖြတ်ဖြင်းငှာ။
ဝူပသမေတုံ၊ ငြိမ်းစေခြင်းငှာ။
သက္ခိဿာမိနုခေါ၊ စွမ်းနိုင်အံ့လော။
နော(သက္ခိဿာမိနုခေါ)၊ မစွမ်းနိုင်အံ့လော။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
အတ္တာ၊ မိမိကို။
ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ ပိုင်းခြား၍ ယူထိုက်၏။
(နှိုင်းချိန်ထိုက်၏။)
အတ္တနော၊ ၏။
ပမာဏံ၊ ကို။
ဇာနိတဗ္ဗံ၊ သိရာ၏။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ပရော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
အယံ ပရိသာ၊ ဤ ပရိသတ်သည်။
လဇ္ဇိယာနုခေါ၊ လဇ္ဇပရိသတ်လော။
သညာပေတုံ၊ နားလည်စေခြင်းငှာ။
သက္ကာ (နုခေါ)၊ တတ်ကောင်းအံ့လော။
ဥဒါဟု၊ သို့မဟုတ်။
နော(သက္ကာနုခေါ)၊ မတတ်ကောင်းအံ့လော။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ပရော၊ သူတစ်ပါးကို။
ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။
(လဇ္ဇိယာတိ လဇ္ဇိနီ၊- ဝိမတိ၊ လဇ္ဇာ+ ယဿာ+ အတ္ထီတိလဇ္ဇိယာ၊ ဏိကပစ္စည်း, ကကို ယပြု။)
စောဒကော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
ဓမ္မစောဒကောနုခေါ၊ ဓမ္မစောဒကလေလော။
(တရားသဖြင့် စောဒနာသူလေလော)။
နော( ဓမ္မစောဒကောနုခေါ)၊ ဓမ္မစောဒက မဟုတ်သူလေလော။
ဣတိ ဧဝံ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော။
စုဒိတကော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
ဓမ္မစုဒိတကောနုခေါ၊ ဓမ္မစုဒိတကလေလော။
(တရားသဖြင့်စောဒနာအပ် သူလေလော။)
နော(ဓမ္မစုဒိတကောနုခေါ)၊ လော။
ဣတိ ဧဝံပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော။
အဓမ္မစောဒကော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
တဿ၊ ထို အဓမ္မစောဒက၏။
ပမာဏံ ဇာနိတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်၏။
(ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ စိတ်နေ စိတ်ထား, အရည်အချင်း, အသိုင်းအဝိုင်းကို နှိုင်းချိန်ရမည်- ဟူလို။)
သေသေသုပိ၊ ကြွင်းသော
(“အဓမ္မစုဒိတကော ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော”အစရှိသော) ပုဒ်တို့၌လည်း။
ဧသေဝနယော၊ တည်း။
ဝုတ္တံ အဟာပေန္တေ နာတိ၊ ကား။
စောဒကစုဒိတကေဟိ၊ တို့သည်။
ဝုတ္တဝစနံ၊ ပြောဆိုအပ်သော စကားကို။
အဟာပေန္တေ န၊ မယုတ်လျော့စေဘဲ။
အနသုရုတ္တေန။ ။ “ဥစ္စတေိ ဥတ္တံ၊ သုဋ္ဌု+ ဥတ္တံ သုရုတ္တံ၊ န+သုရုတ္တံ အသုရုတ္တံ၊ နတ္ထိ+ အသုရုတ္တံ ယဿာတိ အနသုရုတ္တော” ဟုပြု၊ ဤသို့သော ဝစနတ္ထကို ပြလို၍ “အနသုရုတ္တေနာတိ” စသည်မိန့်၊ “တံ န ကထေတဗ္ဗံ” ကား ဓမ္မာဓိဋ္ဌာန်ကိုပြသော စကားတည်း၊ ပါဠိတော်၌ “အဝေရဝသိကေန ဘဝိတဗ္ဗံ အနသုရုတ္တေန”ဟု ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာန်ရှိသည်၊ (“အဝေရဝသိကေန- ရန်၏အလိုသို့ မလိုက်သူသည်၊ အနသုရုတ္တေန- ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်သည် မဟုတ်သော ဝိဂ္ဂါဟိကစကား မရှိသူသည်၊ ဘဝိတဗ္ဗံ- ရာ၏”ဟု ပေး။)
အဝုတ္တံ အပ္ပကာသေန္တေနာတိ၊ ကား။
အနောသဋံ၊ မသက်ရောက်သော။
ဝတ္ထုံ၊ ဝတ္ထုကို။
အပ္ပကာသေန္တေန၊ ထင်ရှားမပြဘဲ။
(''ယထာပဋိညာယ ကာရေတဗ္ဗော'' ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
မန္ဒေါ ဟာသေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
မန္ဒေါ၊ ညံ့သော။
မောမူဟော၊ ပြင်းစွာတွေဝေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
(စုဒိတက, သို့မဟုတ် စောဒကကို)။
ပဂ္ဂဏှိတဗ္ဗော၊ ချီမြှောက်ထိုက်၏။
တွံ၊ သည်။
ကုလပုတ္တောနနု၊ အမျိုးကောင်းသား မဟုတ်ပါလော။
ဣတိ၊ ဤသို့ပြော၍။
ဥတ္တေဇေတွာ၊ ထက်သန်စေ၍။
အနုယောဂဝတ္တံ၊ မေးစိစစ်ခြင်း၏ကျင့်ဝတ်ကို။
ကထာပေတွာ၊ ပြောစေ၍။
တဿ၊ ထို မန္ဒမောမူဟပုဂ္ဂိုလ်၏။
အနုယောဂေါ၊ အစစ်ခံချက်ကို။
ဂဏှိတဗ္ဗော၊ ယူထိုက်၏။
ဘီရူအဿာသေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
ယဿ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏။
သံဃမဇ္ဈံဝါ၊ သံဃာ၏ အလယ်သို့သော် လည်းကောင်း။
ဂဏမဇ္ဈံဝါ၊ ဂိုဏ်း၏အလယ်သို့သော် လည်းကောင်း။
အနောသဋပုဗ္ဗတ္တာ၊ မသက်ဝင်ဘူးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သာရဇ္ဇံ၊ ရွံ့ရှားသူ၏ အဖြစ်သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။
တာဒိသော၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
မာဘာယိ၊ မကြောက်ပါနှင့်။
ဝိသဋ္ဌော၊ စွန့်လွှတ်အပ်သော ကိုယ်စိတ်ရှိသည်။
(ရွံ့ရှားခြင်းကင်း, ရဲတင်းသည်၊ဟုတွာ)။
ကထေဟိ၊ ပြောပါလော။
မယံ၊ တို့သည်။
တေ၊ ၏။
ဥပတ္ထမ္ဘာ၊ အထောက်အပံ့တို့သည်။
ဘဝိဿာမ၊ ဖြစ်ပါကုန်အံ့။
ဣတိ၊ သို့။
ဝတွာပိ၊ ပြောဆို၍သော်မှလည်း။
အနုယောဂဝတ္တံ၊ ကို။
ကထာပေတဗ္ဗော၊ ပြောဆိုစေထိုက်၏။
(စစ်ဆေး မေးမြန်းထိုက်၏။)
(အနုဝိဇ္ဇကဖြစ်သော ဝိနည်းဓိုရ်ပုဂ္ဂိုလ်က ဤမျှလောက်ပြော၍ တစ်ဘက်သတ်သတ် အားပေးနိုင်ပါသလား-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့်''ဝတွာပိ''ဟု မိန့်သည်၊ ပိကား သမ္ဘာဝနာ၊ ''ဤတိုင်အောင်သော စကားမျိုးကိုပြောဆိုသော်မှလည်း ကြောက်သူကို အားပေးနိုင်ပါသည်''ဟူလို။)အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာ။ ။ဤပါဠိတော် စောဒနာကဏ္ဍ, စောဒကာဒိပဋိပတ္တိအခန်းဝယ်ပြအပ်ခဲ့သော ''ကာလေန ဝက္ခာမိ''စသော ကျင့်ဝတ်များကို ''အနုယောဂဝတ္တ''ဟု ခေါ်၏ ၊ ထို အနုယောဂဝတ်ကို၊ စောဒကအား (သို့မဟုတ်) စုဒိတကအား ''ဆိုစမ်းပါ''ဟု အဆိုခိုင်းခြင်းကို ''အနုယောဂဝတ္တံကထာပေတွာ''ဟု ဆိုသည်၊ (အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာတိ- ''ကိအနုယောဂဝတ္တံ ဇာနာသီ''တိ ပုစ္ဆိတွာ တေနေဝ ကထာပေတွာ၊သာရတ္ထ။)
ဝိမတိ။ ။ဝိမတိ၌ကား- အနုယောဂဝတ်အတိုင်း စောဒက (စုဒိတက)ကို အစစ်ခံစေခြင်းကို ''အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာ''ဟု ဆိုသည်။ (အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာတိ- ''ကာလေနဝက္ခာမီ''တိ အာဒိနာ ဝုတ္တဝတ္တံ၊ အနုယုဉ္ဇနာစာရက္ကမေနေဝ အနုယုဉ္ဇနံ အနုယောဂဝတ္တံနာမ၊ တံ ကထာပေတွာ တေနေဝကမေန အနုယုဉ္ဇာပေတွာတိ အတ္ထော၊-ဝိမတိ။)
ဝိမတိ။ ။ဝိမတိ၌ကား- အနုယောဂဝတ်အတိုင်း စောဒက (စုဒိတက)ကို အစစ်ခံစေခြင်းကို ''အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာ''ဟု ဆိုသည်။ (အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာတိ- ''ကာလေနဝက္ခာမီ''တိ အာဒိနာ ဝုတ္တဝတ္တံ၊ အနုယုဉ္ဇနာစာရက္ကမေနေဝ အနုယုဉ္ဇနံ အနုယောဂဝတ္တံနာမ၊ တံ ကထာပေတွာ တေနေဝကမေန အနုယုဉ္ဇာပေတွာတိ အတ္ထော၊-ဝိမတိ။)
စဏ္ဍော နိသေဓေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
အပသာဒေတဗ္ဗော၊ ကြိမ်းမောင်းထိုက်၏။
တဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ ခြိမ်းခြောက်ထိုက်၏။
အသုစိ ဝိဘာဝေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။
အလဇ္ဇိံ၊ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ပကာသေတွာ၊ ထင်ရှားပြ၍။
အာပတ္တိံ၊ ကို။
ဒေသာပေတဗ္ဗော၊ ဒေသနာပြောစေထိုက်၏။
(အသုစိ ဝိဘာဝေတရေဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ နတ္ထိ သုစိ သီလမေတဿာတိ အသုစီတိ ဝုတ္တေ အလဇ္ဇီတိ အာဟ- ''အလဇ္ဇိံ''တိ၊-ယောဇနာ။
အသုစိ၊ မစင်မကြယ် ရွံစဖွယ် အာပတ်ရှိသူကို။
ဝိဘာဝေတဗ္ဗော၊ ထင်ရှားဖြစ်စေထိုက်၏။
(ဒေသနာပြောစေထိုက်၏)-ဟု ပါဠိတော်၌ပေး။)
ဥဇုမဒ္ဒဝေနာတိ၊ ကား။
ယော ဘိက္ခု၊ သည်။
ဥဇု၊ ဖြောင့်မတ်သည်။
သီလဝါ၊ သီလရှိသည်။
ကာယဝင်္ကာဒိရဟိတော၊ ကိုယ်၏ ကောက်ကျစ်ခြင်း အစရှိသည်မှ ကင်းသည်၊(ဟောတိ)။
သော၊ ကို။
မဒ္ဒဝေနေဝ၊ နူးညံ့သူ၏ အဖြစ်ဖြင့်သာ။
(နူးညံ့သော စကားဖြင့်သာ။)
ဥပစရိတဗ္ဗော၊ ပြောဆိုထိုက်၏။
(ပါဠိတော်၌ ''ဥပစရိတဗ္ဗော''ဟု ထည့်စပ်ပါ-ဟူလို။)
ဓမ္မေသုစ ပုဂ္ဂလေသုစာတိ ဧတ္ထ၊ ပါဌ်၌။
ယော၊ အကြင် ဝိနည်းဓိုရ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဓမ္မဂရုကော၊ ဓမ္မ၌ အလေးပြုသူသည်။
ဟောတိ၊ ပုဂ္ဂလဂရုကော န(ဟောတိ) အယမေဝ၊ ဤ ဝိနည်းဓိုရ်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ။
ဓမ္မေသုစ၊ ဓမ္မတို့၌လည်းကောင်း။
ပုဂ္ဂလေသုစ၊ တို့၌ လည်းကောင်း။
မဇ္ဈတ္တောတိ၊ အလယ် အလယ်၌ တည့်မတ်သောသဘောရှိသူ ဟူ၍၊ ဝေဒိတဗ္ဗော။
သုတ္တံ သံသန္ဒနတ္ထာယာတိ အာဒီသု (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)။
စပန၊ ထပ်၍ ဆက်ဦးအံ့။
ဧဝံ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးသော အစဉ်ဖြင့်။
သဗြဟ္မစာရီနံ၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏။
ဝါ၊ တို့သည်။
ပိယမနာပ ဂရုဘာဝနီယေန၊ ချစ်အပ်, မြတ်နိုးအပ်, အလေးပြုအပ်, တိုးပွားစေအပ်သော ဂုဏ်သတင်းရှိသော။
တေနအနုဝိဇ္ဇကေန၊ အနုဝိဇ္ဇကအမည်ရသော ထို ဝိနည်းဓိုရ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
သမုဒါဟဋေသု၊ ထုတ်ဆောင်အပ်ကုန်သော။
သုတ္တာဒီသု၊ သုတ္တ အစရှိသည်တို့တွင်။
သုတ္တံ၊ ပါဠိတော်သုတ်သည်။
သံသန္ဒနတ္ထာယ၊ နှီးနှော တိုက်ဆိုင်ခြင်း အကျိုးငှာ။မဇ္ဈတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ။''ဓမ္မေသုစ ပုဂ္ဂလေသုစာ''တိ ဣဒံ ''မဇ္ဈတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ''တိိိ ပကတေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ အာဟ- ''ဓမ္မေသုစ ပုဂ္ဂလေသုစ၊ပေ၊မဇ္ဈတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော''တိ၊ ယဉှိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ တံ တတ္ထ အတိက္ကမန္တော မဇ္ဈတ္တော နာမ နဟောတိ၊ဓမ္မေသုစ ဂါရဝေါ ကတ္တဗ္ဗော၊ ပုဂ္ဂလေသု ပန မေတ္တာဘာဝေန ပက္ခာပါတ ဂါရဝေါ၊ (ဘက်မလိုက်ခြင်း ဟူသော ဂါရဝကို ပြုထိုက်၏)၊ တသ္မာ ဣမံ ဝိဓိံ အနတိက္ကန္တောဝတေသု မဇ္ဈတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊-ဝိမတိ။
သုတ္တာဒီသု။ ။''သုတ္တာဒီသုဟိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝိနယ အနုလောမ ပညတ္တ အနုလောမိကာနိသင်္ဂဟေတဗ္ဗာနိ''ဟု ယောဇနာဖွင့်၏ ၊ ဤအလို အာဒိဖြင့် ''ဝိနယ-အနုလောမ-ပညတ္တ-အနုလောမိက''တို့ကို ယူ၊ မိမိကား လာလတံ့ ဖြစ်သော ဩပမ္မ-ပဋိပုစ္ဆာ စသည်တို့ကိုယူစေလိုသည်။
သုတ္တာဒီသု။ ။''သုတ္တာဒီသုဟိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝိနယ အနုလောမ ပညတ္တ အနုလောမိကာနိသင်္ဂဟေတဗ္ဗာနိ''ဟု ယောဇနာဖွင့်၏ ၊ ဤအလို အာဒိဖြင့် ''ဝိနယ-အနုလောမ-ပညတ္တ-အနုလောမိက''တို့ကို ယူ၊ မိမိကား လာလတံ့ ဖြစ်သော ဩပမ္မ-ပဋိပုစ္ဆာ စသည်တို့ကိုယူစေလိုသည်။
အာပတ္တာနာပတ္တီနံ၊ တို့ကို။
သံသန္ဒနတ္ထံ၊ ငှာ။
(ဟောတိ)၊ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
ဩပမ္မံနိဒဿနတ္ထာယာတိ၊ ကား။
ဩပမ္မံ၊ ဥပမာသည်။
အတ္ထဒဿနတ္ထာယ၊ သရုပ်သကောင်ဟူသော အနက်ကိုထင်ရှားပြခြင်းငှာ။
(ဟောတိ)။
အတ္ထော ဝိညာပနတ္ထာယာတိ၊ ကား။
အတ္ထော၊ သရုပ်သကောင်ဟူသော အနက်သည်။
ဇာနာပနတ္ထာယ၊ နှစ်သက်သံဃာကိုသိစေခြင်း အကျိုးငှာ၊ (ဟောတိ)။
ပဋိပုစ္ဆာ ထပနတ္ထာယတိ၊ ကား။
ပုစ္ဆာ၊ မေးမြန်းခြင်းသည်။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ကို။
ထပနတ္ထာယ၊ မိမိ၏ ဝိနိစ္ဆယ၌ အတည်ထားခြင်းအကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
ဩကာသကမ္မံ စောဒနတ္ထာယာတိ၊ ကား။
(ဩကာသကမ္မံ၊ ခွင့်တောင်းမှုကို ပြုခြင်းသည်။)
ဝတ္ထုနာဝါ၊ ဝတ္ထုဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
အာပတ္တိယာဝါ, စောဒနတ္ထာယ၊ စောဒနာခြင်း အကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
(''ကရောတု အာယသ္မာ ဩကာသံ၊အဟံ တံ ဝတ္ထုကာမော''ဟု စောဒနာခါနီးဝယ် အခွင့်တောင်းရသည်၊-မဟာဝဂ္ဂ, ဥပေါသထက္ခန္ဓက, စောဒနာကထာ။)သံသန္ဒနတ္ထံ။ ။အာပတ္တိဝါ အနာပတ္တိဝါတိ သံသယေ ဇာတေ-မိမိ ဆုံးဖြတ်ရမည့်ကိစ္စ၌ ''အာပတ်လေလား, အနာပတ်လေလား''ဟု သံသယဖြစ်နေလျှင်၊ သံသန္ဒိတွာ ဝိနိစ္ဆယ ကရဏတ္ထံ ဝုတ္တံတိ အဓိပ္ပာယော-သုတ္တ (ပါဠိတော်နှင့်) နှီးနှော၍ ဆုံးဖြတ်မှုကို ပြုခြင်းငှာ သုတ္တကို (အနုဝိဇ္ဇက ဝိနည်းဓိုရ်သည်) ဆိုအပ်ပြီ၊ ဤကား အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း၊-ဝိမတိ။
အတ္ထဒဿနတ္ထာယ။ ။အတ္ထဒဿနတ္ထာယာတိ-သာဓေတဗ္ဗဿ (ပြီးစေထိုက်- ပြီးအောင်ဆုံးဖြတ်ထိုက်သော) အာပတ္တာဒိ ဥပမေယျတ္ထဿ (အာပတ်, သို့မဟုတ် အနာပတ်ဟူသော ဥပမေယျ အနက်ကို) စောဒက စုဒိတကေ (တို့ကို) အတ္တနော ပဋိညာယဧဝ (မိမိ ဝန်ခံခြင်းအားဖြင့်ပင်) သရူပဝိဘာဝနတ္ထံ (သရုပ်သကောင်ကို ထင်စွာဖြစ်စေခြင်း အကျိုးငှာ) (''ဟောတိ''ဟု ထည့်စပ်)၊ ဝိနည်းဓိုရ် ပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ ဆုံးဖြတ်ရမည့် ဥပမေယျအနက်ကို သရုပ်ပေါ်အောင်ဥပမာဆောင်ပြ ပြောဆိုရမည်-ဟူလို၊-ဝိမတိ။ (မည်သည့်အခါတုန်းက မည်သည့်အမှု၌မည်ကဲ့သို့-ဆုံးဖြတ်ရမည်ဟု ရှေးကဆုံးဖြတ်ထုံးကို ဆောင်ပြခြင်းလည်း ဥပမာဆောင်ပြခြင်းပင်တည်း။)
အတ္ထော ဇာနာပနတ္ထာယ။ ။ဧဝံ ဝိဘာဝိတော အတ္ထော (ဤသို့ ဥပမာဖြင့် ထင်စွာဖြစ်စေအပ်သော သရုပ်သကောင်သည်) စောဒကစုဒိတက သံဃာနံ ဉာပနတ္ထာယ (စောဒကစုဒိတက ဟူသော နှစ်ဘက်သံဃာတို့ကို သိစေခြင်း အကျိုးငှာ ဖြစ်၏)၊ နိဇ္ဈာပနတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆာပနတ္ထာယာတိ အတ္ထော၊ (''ဉာပနတ္ထာယ''ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်)၊-ဝိမတိ။
**ပုဂ္ဂလဿ ထပနတ္ထာယ**။ ။စောဒကစုဒိတကေ အတ္တနော ပဋိညာယ ဧဝ အာပတ္တိယံ အနာပတ္တိယံဝါ ပတ်ိဋ္ဌာပနတ္ထာယ- (ဝိနိစ္ဆယ ချခါနည်းဝယ် နှစ်ဘက်သော စောဒကစုဒိတကတို့ကို ပြန်၍မေးရ၏ )၊ ထိုမေးခြင်းသည် စောဒက စုဒိတကတို့ကို (မိမိ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော)အာပတ် သို့မဟုတ် အနာပတ်၌ အတည်ထားခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်းငှာ ဖြစ်၏ ၊ ''အသင်စောဒက စောဒနာအပ်သည် အတိုင်းပင် အာပတ်ဖြစ်၏ ၊ သို့မဟုတ် အသင် စုဒိတကဝန်ခံအပ်သည် အတိုင်းပင် အနာပတ်ဖြစ်၏''ဟု အတည်ပြုဖို့ရန် ထပ်မံမေးမြန်းမှုကို ပြုရသည်-ဟူလို၊-ဝိမတိ။
အတ္ထဒဿနတ္ထာယ။ ။အတ္ထဒဿနတ္ထာယာတိ-သာဓေတဗ္ဗဿ (ပြီးစေထိုက်- ပြီးအောင်ဆုံးဖြတ်ထိုက်သော) အာပတ္တာဒိ ဥပမေယျတ္ထဿ (အာပတ်, သို့မဟုတ် အနာပတ်ဟူသော ဥပမေယျ အနက်ကို) စောဒက စုဒိတကေ (တို့ကို) အတ္တနော ပဋိညာယဧဝ (မိမိ ဝန်ခံခြင်းအားဖြင့်ပင်) သရူပဝိဘာဝနတ္ထံ (သရုပ်သကောင်ကို ထင်စွာဖြစ်စေခြင်း အကျိုးငှာ) (''ဟောတိ''ဟု ထည့်စပ်)၊ ဝိနည်းဓိုရ် ပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ ဆုံးဖြတ်ရမည့် ဥပမေယျအနက်ကို သရုပ်ပေါ်အောင်ဥပမာဆောင်ပြ ပြောဆိုရမည်-ဟူလို၊-ဝိမတိ။ (မည်သည့်အခါတုန်းက မည်သည့်အမှု၌မည်ကဲ့သို့-ဆုံးဖြတ်ရမည်ဟု ရှေးကဆုံးဖြတ်ထုံးကို ဆောင်ပြခြင်းလည်း ဥပမာဆောင်ပြခြင်းပင်တည်း။)
အတ္ထော ဇာနာပနတ္ထာယ။ ။ဧဝံ ဝိဘာဝိတော အတ္ထော (ဤသို့ ဥပမာဖြင့် ထင်စွာဖြစ်စေအပ်သော သရုပ်သကောင်သည်) စောဒကစုဒိတက သံဃာနံ ဉာပနတ္ထာယ (စောဒကစုဒိတက ဟူသော နှစ်ဘက်သံဃာတို့ကို သိစေခြင်း အကျိုးငှာ ဖြစ်၏)၊ နိဇ္ဈာပနတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆာပနတ္ထာယာတိ အတ္ထော၊ (''ဉာပနတ္ထာယ''ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်)၊-ဝိမတိ။
**ပုဂ္ဂလဿ ထပနတ္ထာယ**။ ။စောဒကစုဒိတကေ အတ္တနော ပဋိညာယ ဧဝ အာပတ္တိယံ အနာပတ္တိယံဝါ ပတ်ိဋ္ဌာပနတ္ထာယ- (ဝိနိစ္ဆယ ချခါနည်းဝယ် နှစ်ဘက်သော စောဒကစုဒိတကတို့ကို ပြန်၍မေးရ၏ )၊ ထိုမေးခြင်းသည် စောဒက စုဒိတကတို့ကို (မိမိ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော)အာပတ် သို့မဟုတ် အနာပတ်၌ အတည်ထားခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်းငှာ ဖြစ်၏ ၊ ''အသင်စောဒက စောဒနာအပ်သည် အတိုင်းပင် အာပတ်ဖြစ်၏ ၊ သို့မဟုတ် အသင် စုဒိတကဝန်ခံအပ်သည် အတိုင်းပင် အနာပတ်ဖြစ်၏''ဟု အတည်ပြုဖို့ရန် ထပ်မံမေးမြန်းမှုကို ပြုရသည်-ဟူလို၊-ဝိမတိ။
စောဒနာသာရဏတ္ထာယာတိ၊ ကား။
(စောဒကနာ၊ စောဒနာခြင်းသည်)။
ဒေါသာဒေါသံ၊ အပြစ်ဟုတ်သည် အပြစ်မဟုတ်သည်ကို။
သရာပနတ္ထာယ၊ အမှတ်ရစေခြင်း အကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)၊ (တစ်စုံတစ်ခုသော အမှုကိုပြုရာဝယ် အပြစ်ရှိသည်ဖြစ်စေ-မရှိသည်ဖြစ်စေ အပြစ်ရှိ-မရှိကို (မေ့နေလျှင်) အမှတ်ရစေခြင်းငှာ စောဒနာရသည်။
သာရဏာ သဝစနီယတ္ထာယာတိ၊ ကား။
ဒေါသာဒေါသ သာရဏာ၊ အပြစ်ဟုတ်သည် အပြစ်မဟုတ်သည်ကို အမှတ်ရစေခြင်းသည်။
သဝစနီယ ကရဏတ္ထာယ၊ ပြောဆိုဖွယ် ရှိသူ၏ အဖြစ်ကို ပြုခြင်းအကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
သဝစနီယ ပလိဗောဓတ္ထာယာတိ၊ ကား။
သဝစနီယံ၊ ပြောဆိုဖွယ် ရှိသူ၏ အဖြစ်သည်။
ဣမမှာ အာဝါသာ၊ ဤကျောင်းတိုက်မှ။
ပရံ၊ အခြားကျောင်းတိုက်သို့။
မာ ပက္ကမိ၊ မသွားပါနှင့်။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ပလိဗောဓတ္ထာယ၊ တားမြစ်ခြင်း အကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)၊ (တားမြစ်ပုံအကျယ်ကို စူဠဝဂ္ဂအဋ္ဌကထာ,ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓက, ပရိဝါသိက ဝတ္တကထာ၌ ပြထားပြီ။)
ပလိဗောဓော ဝိနိစ္ဆယတ္ထာယာတိ၊ ကား။
(ပလိိိိိိဗောဓော၊ တားမြစ်ခြင်းသည်။)
ဝိနိစ္ဆယံ၊ အဆုံးအဖြတ်သို့။
ပါပနတ္ထာယ၊ ရောက်စေခြင်း အကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
(''ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌပနတ္ထာယ၊ အဆုံးအဖြတ်၏ တည်တံ့ခြင်း အကျိုးငှာ''ဟုလည်း မူကွဲရှိ၏ ။)
ဝိနိစ္ဆယော သန္တီရဏတ္ထာယာတိ၊ ကား။
(ဝိနိစ္ဆယော၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည်။)
ဒေါသောဒေါသံ၊ အပြစ်ဟုတ်သည် အပြစ်မဟုတ်သည်ကို။
သန္တီရဏတ္ထာယ၊ ကောင်းစွာ ပြီးဆုံးစေခြင်း အကျိုးငှာ။
တုလနတ္ထာယ၊ နှိုင်းချိန်ခြင်း အကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
(''ဆုံးဖြတ်ခြင်း''ဟူသည် အပြစ်ဟုတ်သည် အပြစ်မဟုတ်သည်ကို ချိန်ခွင်ဖြင့် ချိန်ပြသကဲ့သို့ ဆုံးဖြတ်ခြင်း ကိစ္စ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်စေခြင်းတည်း၊ သံ+တီရဏ၌ တီရဓာတ်သည် ''ကမ္မနိဋ္ဌာပန-အလုပ်ကိစ္စကို ပြီးစီးစေခြင်း''အနက်ကို ဟော၏ ၊ထို့ကြောင့် သန္တီရဏကို တုလနဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်။)
သဝစနီယကရဏတ္ထာယ။ ။သဝစနီယ ကရဏတ္ထာယာတိ-ဒေါသေ သာရိတေပိ-(အပြစ်ကို အမှတ်ရစေအပ်ပြီးပါသော်လည်း) သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ (လက်ခံ၍) ပဋိကမ္မံ အကရောန္တဿ (ကုစားမှုကို မပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အပေါ်၌) သဝစနီယ ကရဏတ္ထာယ (ပြောဆိုဖွယ်အပြစ် ရှိသည်ကို ပြုခြင်းအကျိုးငှာ ဖြစ်၏ ၊) ဦးတိဿသည် သူ့အပြစ်သူ အမှတ်ရပါလျက်အပြစ်ဟု ဝန်ခံ၍ မကုစားဘဲနေသည်-ဟု ပြောဆိုဖို့ရာ အပြစ်ကို အမှတ်ရစေမှုကို ပြုရသည်-ဟူလို-ဝိိမတိ။
သန္တီဏံ ဌာနာဋ္ဌာန ဂမနတ္ထာယာတိ၊ ကား။
သန္တီရဏံ၊ ကိစ္စကို ပြီးဆုံးစေခြင်းသည်။
အာပတ္တိ၊ပေ။
ဇာနနတ္ထာယ၊ အာပတ်, အနာပတ်, ဂရုကအာပတ်, လဟုကအာပတ်ကို သိခြင်းအကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
သံဃော သမ္ပရိဂ္ဂဟ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထာယာတိ၊ ကား။
(သံဃော၊ သည်။)
ဝိနိစ္ဆယ သမ္ပရိဂ္ဂဟဏတ္ထာယစ၊ အဆုံးအဖြတ်ကိုလက်ခံခြင်းအကျိုးငှာ လည်းကောင်း။
သုဝိနိစ္ဆိတ ဒုဗ္ဗိနိစ္ဆိတဘာဝ ဇာနနတ္ထာယစ၊ ကောင်းစွာ ဆုံးဖြတ်အပ်သည်၏ အဖြစ်, မကောင်းသဖြင့် ဆုံးဖြတ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကို သိခြင်းအကျိုးငှာ လည်းကောင်း။
(ဟောတိ) ဣတိ အတ္ထော။
(ဆုံးဖြတ်ပြီးသော အခါ သံဃာက လက်ခံရသည်၊ လက်ခံပြီးလျှင် သုဝိနိစ္ဆိတ ဒုဗ္ဗိနိစ္ဆိတအဖြစ်ကို သိအောင်ပြုရသည်။)
ပစ္စေကဋ္ဌာယိနော အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာယိနောတိ၊ ကား။
(သံဃေန၊ သည်။
အနုမတာ၊ ခွင့်ပြုအပ်ကုန်သော။
ပုဂ္ဂလာ၊ တို့သည်။)
ဣဿရိယာ ဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနေစ၊ အစိုးရသူ၏ အဖြစ်, အရှင်သခင်၏ အဖြစ်, အကြီးအကဲ အရာ၌လည်းကောင်း။
အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာနေစ၊ မချွတ်မယွင်း သူတို့၏အရာ၌လည်းကောင်း။
ဌိတာ၊ တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တည်း။ဌာနာဋ္ဌာန ဂမနတ္ထာယ။ ။''ဌာနာ ဋ္ဌာနဂမန''ဟူသည်၊ အာပတ်ဖြစ််လျှင် အာပတ္တိဋ္ဌာနသို့ရောက်ခြင်း, အာပတ်မဟုတ်လျှင် အနာပတ္တိဋ္ဌာနသို့ ရောက်ခြင်း, ဂရုကအာပတ်ဖြင့်စောဒနာလျှင် ဂရုကဟူသော ဌာနသို့ ရောက်ခြင်း, သို့မဟုတ် လဟုကဟူသော အဋ္ဌာနသို့ရောက်ခြင်းတည်း၊ အချုပ်မှာ- စောဒနာအပ်သော အာပတ်အရာသို့ ရောက်ခြင်းသည် ဌာနဂမန,စောဒနာအပ်သော အာပတ်အရာမှ တစ်ပါးသော အာပတ်-အနာပတ်အရာသို့ ရောက်ခြင်းသည် အဋ္ဌာနဂမနဟု မှတ်ပါ။
ဣဿရိယာ၊ပေ၊ဌာနေစ။ ။ပစ္စေစကဋ္ဌာယိနော၏ အဖွင့်တည်း၊ ပစ္စေကံ-အသီးအသီးသောဌာန၌+ဌာယိနော-တည်သူတို့တည်း၊ ပစ္စေကဋ္ဌာယိနော-တို့၊ ထိုတွင် ''နာပိ တေရသသုသမ္မုတီသု ဧကသမ္မုတိဝသေနပိ ဣဿရိယာယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ''ဟု စူဠဝဂ္ဂ, ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓက အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်သောကြောင့်၊ ဘတ္တုဒ္ဒေသကသမ္မုတိ စသည်ဝယ် သမုတ်ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်းသည် ဣဿရိယတည်း၊ ဣဿရဿ+ဘာဝေါ ဣဿရိယံ-သမ္မုတိ ရထားသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုကိစ္စ၌ အစိုးရ၏ ၊ သူ၏ အလုပ်ကို မည်သူမျှ မကန့်ကွက်နိုင်၊ အရှင်သခင်၏ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ဩဇာ အာဏာ ရာထူး ဌာနန္တရသည် အာဓိပစ္စမည်၏ ၊ ကျောင်းတိုက်၌ဆရာတော်ဖြစ်ခြင်း တစ်ဂိုဏ်းလုံး၏ ပါမောက္ခဖြစ်ခြင်းစသည်တည်း၊ အဓိပတိနော+ဘာဝေါအာဓိပစ္စံ၊ ထိုထို ကိစ္စ၌ အကြီးအကဲဖြစ်ခြင်းသည် ဇေဋ္ဌကဌာနတည်း၊ ထို့ကြောင့် ''ဝိဟာရေ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗံ၊ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေနဝါ ဓမ္မမဇ္ဈေသကေနဝါ န ဘဝိတဗ္ဗံ''ဟု ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကအဋ္ဌကထာဖွင့်သည်၊ နောက် တိက၌လည်း ဤဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနကို ဖွင့်ဦးလတ္တံ။
ရှေးနိဿယ။ ။ရှေးနိဿယ၌ကား ဣဿရိယဇေဋ္ဌကဋ္ဌာန အာဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနဟုနှစ်မျိုးသာခွဲ၍, ဘဏ္ဍာဂါရိက စသည်ဖြင့် သက်မဲ့ဘဏ္ဍာစသည်၌ အစိုးရခြင်းကို ဣဿရိယဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနဟု လည်းကောင်း, ဂဏပါမောက္ခစသည်ဖြင့် သက်ရှိဂိုဏ်းသံဃာ၌ အစိုးရခြင်းကို အာဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဌာနဟု လည်းကောင်း ယူလေသည်။
ဣဿရိယာ၊ပေ၊ဌာနေစ။ ။ပစ္စေစကဋ္ဌာယိနော၏ အဖွင့်တည်း၊ ပစ္စေကံ-အသီးအသီးသောဌာန၌+ဌာယိနော-တည်သူတို့တည်း၊ ပစ္စေကဋ္ဌာယိနော-တို့၊ ထိုတွင် ''နာပိ တေရသသုသမ္မုတီသု ဧကသမ္မုတိဝသေနပိ ဣဿရိယာယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ''ဟု စူဠဝဂ္ဂ, ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓက အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်သောကြောင့်၊ ဘတ္တုဒ္ဒေသကသမ္မုတိ စသည်ဝယ် သမုတ်ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်းသည် ဣဿရိယတည်း၊ ဣဿရဿ+ဘာဝေါ ဣဿရိယံ-သမ္မုတိ ရထားသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုကိစ္စ၌ အစိုးရ၏ ၊ သူ၏ အလုပ်ကို မည်သူမျှ မကန့်ကွက်နိုင်၊ အရှင်သခင်၏ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ဩဇာ အာဏာ ရာထူး ဌာနန္တရသည် အာဓိပစ္စမည်၏ ၊ ကျောင်းတိုက်၌ဆရာတော်ဖြစ်ခြင်း တစ်ဂိုဏ်းလုံး၏ ပါမောက္ခဖြစ်ခြင်းစသည်တည်း၊ အဓိပတိနော+ဘာဝေါအာဓိပစ္စံ၊ ထိုထို ကိစ္စ၌ အကြီးအကဲဖြစ်ခြင်းသည် ဇေဋ္ဌကဌာနတည်း၊ ထို့ကြောင့် ''ဝိဟာရေ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗံ၊ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေနဝါ ဓမ္မမဇ္ဈေသကေနဝါ န ဘဝိတဗ္ဗံ''ဟု ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကအဋ္ဌကထာဖွင့်သည်၊ နောက် တိက၌လည်း ဤဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနကို ဖွင့်ဦးလတ္တံ။
ရှေးနိဿယ။ ။ရှေးနိဿယ၌ကား ဣဿရိယဇေဋ္ဌကဋ္ဌာန အာဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနဟုနှစ်မျိုးသာခွဲ၍, ဘဏ္ဍာဂါရိက စသည်ဖြင့် သက်မဲ့ဘဏ္ဍာစသည်၌ အစိုးရခြင်းကို ဣဿရိယဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနဟု လည်းကောင်း, ဂဏပါမောက္ခစသည်ဖြင့် သက်ရှိဂိုဏ်းသံဃာ၌ အစိုးရခြင်းကို အာဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဌာနဟု လည်းကောင်း ယူလေသည်။
တေ၊ ထိုပုဂ္ဂိလ်တို့ကို။
(သံဃာက ခွင့်ပြုအပ်သည် ဖြစ်၍ ပစ္စေကဋ္ဌာယီ, အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာယီဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။)
န အပသာဒေတဗ္ဗာ၊ မခြိမ်းခြောက်ထိုက်ကုန်။
ဣတိ အတ္ထော။
ဣဒါနိ၊ ၌။
ယေ၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
မန္ဒာ၊ ညံ့ကုန်သည်။
မန္ဒ ဗုဒ္ဓိနော၊ ညံံ့သော ပညာရှိကုန်သည်။
(ဟုတွာ)။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝဒေယျုံ၊ ပြောဆိုကုန်ရာ၏။
(ကိံ)။
ဝိနယောနာမ၊ ဝိနည်းမည်သည်။
ကိမတ္ထာယ၊ အဘယ်အကျိုးငှာ။
(ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။)
ဣတိ (ဝဒေယျုံ)။
တေသံ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။
ဝစနောကာသပိဒဟနတ္ထမတ္တံ၊ ပြောဆိုခွင့်ကို ပိတ်ခြင်းအကျိုးရှိသော စကားမျှကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
ဝိနယောသံဝရတ္ထာယာတိ အာဒိံ၊ ယ အစရှိသောစကားရပ်ကို။
(အာယသ္မာ ဥပါလိတ္ထေရော)အာဟ၊ ပြီ။
(''ဝိနယော သံဝရတ္ထာယ''စသော စကားသည် ''ဝိနည်းဆိုတာဘာလုပ်ဖို့လဲ''ဟု ပြောဆိုခွင့်ကို ပိတ်ရခြင်းအကျိုးရှိသည်-ဟူလို။)
တတ္ထ၊ ထိုဝိနယော သံတရတ္ထာယ အစရှိသော စကားရပ်၌။
ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာတိ၊ ကား။
သကလာပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်သော။
ဝိနယပညတ္တိ၊ ဝိနည်း ပညတ်တော်သည်။
ကာယဝစီဒွါရ သံဝရတ္ထာယ၊ ကာယဒွါရဝစီဒွါရကို စောင့်ရှောက်ခြင်းအကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
အာဇီဝဝိသုဒ္ဓိ ပရိယော သာသနဿ၊ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလအဆုံးရှိသော။
သီလဿ၊ ၏။
ဥပနိဿယော၊ အားကြီးသော မှီရာသည်။
ဟောတိ။
ပစ္စယော၊ အကြောင်းသည်။
ဟောတိ။
ဣတိ အတ္ထော။နတေ အပသာဒေတဗ္ဗာ။ ။(''သံဃေန-သည်၊ အနုမတာ-ခွင့်ပြုအပ်ကုန်သော၊ ပုဂ္ဂလာ-တို့သည်၊ ပစ္စေကဋ္ဌာယိနော-အသီးအသီးသော ဣဿရိယ, အာဓိပစ္စ, ဇေဋ္ဌကအရာ၌ တည်ကုန်၏ ၊ အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာယိနော-မချွတ်မယွင်း သူတို့၏ အရာ၌ တည်ကုန်၏''ဟု ပါဠိတော်၌ပေး။) ဤကဲ့သို့ ပစ္စေကဋ္ဌာယီ, အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာယီ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို စုဒိတက စောဒကတတစ်ဘက်ဘက်က မခြိမ်းခြောက်ထိုက်ကုန်၊ ''ထို ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စကားကို ရိုသေလေးစားရမည်''ဟု ဆိုလိုသည်၊ (န တေ အပသာဒေတဗ္ဗောတိ ဣဒံ အဓိပ္ပေတတ္ထ ဒဿနံ၊ တတ္ထအဝိသံဝါဒကဋ္ဌာနေ ဌိတာ ဧဝ န အပသာတေဗ္ဗာ၊ န ဣတရေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊-ဝိမတိ။
ဝိနယော သံဝရတ္ထာယ။ ။ သကလာပိ ဝိနယပညတ္တိ ဥပနိဿယော ဟောတီတိသမ္ဗန္ဓော၊ ဣမိနာ သံဝရတ္ထာယာတိ အာဒီသု အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ ပရိယောသာနေသုတေရေသဝါကျေသု ဥပနိဿယော ဟောတီတိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိ တဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ၊-ယောဇနာ၊ ဤ ယောဇနာအလို ''ဝိနယော-သည်၊ သံဝရတ္ထာယ-ကိုယ်နှုတ် နှစ်ပါးကိုစောင့်စည်းခြင်းအကျိုးငှာ၊ ဥပနိဿယော-အားကြီးသော မှီရာသည်၊ ဟောတိ''ဟု ထည့်ပေးရမည်၊ မိမိကား ထည့်ပေးရမည်မဟုတ်, အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သာဟု ယူဆသည်၊''ဝိနယော-သည်၊သံဝရတ္ထာယ-ငှာ၊ ဟောတိ'' ပေးပါ။ (''ဥပနိဿယော ဟောတိ''၏ နောက်၌ ''ပစ္စယော ဟောတိ''ဟု ထပ်၍ဖွင့်ခြင်းကား ဥပနိဿယအရ ဥပနိဿယပစ္စည်းကို ယူပါဟု သိစေလိုသည်။
ဝိနယော သံဝရတ္ထာယ။ ။ သကလာပိ ဝိနယပညတ္တိ ဥပနိဿယော ဟောတီတိသမ္ဗန္ဓော၊ ဣမိနာ သံဝရတ္ထာယာတိ အာဒီသု အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ ပရိယောသာနေသုတေရေသဝါကျေသု ဥပနိဿယော ဟောတီတိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိ တဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ၊-ယောဇနာ၊ ဤ ယောဇနာအလို ''ဝိနယော-သည်၊ သံဝရတ္ထာယ-ကိုယ်နှုတ် နှစ်ပါးကိုစောင့်စည်းခြင်းအကျိုးငှာ၊ ဥပနိဿယော-အားကြီးသော မှီရာသည်၊ ဟောတိ''ဟု ထည့်ပေးရမည်၊ မိမိကား ထည့်ပေးရမည်မဟုတ်, အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သာဟု ယူဆသည်၊''ဝိနယော-သည်၊သံဝရတ္ထာယ-ငှာ၊ ဟောတိ'' ပေးပါ။ (''ဥပနိဿယော ဟောတိ''၏ နောက်၌ ''ပစ္စယော ဟောတိ''ဟု ထပ်၍ဖွင့်ခြင်းကား ဥပနိဿယအရ ဥပနိဿယပစ္စည်းကို ယူပါဟု သိစေလိုသည်။
သဗ္ဗတ္ထ၊ (''သံဝရောအဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယ''အစရှိသော) အလုံးစုံသော ဝါကျတို့၌။
ဧသ (ဧသော)၊ သည်။
နယော၊ တည်း။
(''ဥပနိဿယော ဟောတိ''စသော စကားကို ''ဧသနယော''ဟုဆိုသည်)။
အပိစ၊ စိုးစဉ်းအနည်းငယ်, ဆိုဖွယ်အထူးကား။
ဧတ္ထ၊ ဤ အဝိပ္ပဋိသာရအစရှိသည်တို့တွင်။
အဝိပ္ပဋိသာရောတိ၊ ကား။
ပါပပုညာနံ၊ မကောင်းမှု ကောင်းမှုတို့ကို။
ကတာကတဝသေန၊ ပြုအပ်ပြီး မပြုအပ်မိ၏ အစွမ်းဖြင့်။
စိတ္တဝိပ္ပဋိသာရာဘာဝေါ၊ စိတ်၏ ဝိပ္ပဋိသာရ၏ မဖြစ်ခြင်းတည်း။
(သီလကို စောင့်ထိန်းခြင်းသည်ပုည, သီလကို မစောင့်ထိန်းခြင်းသည် ပါပ၊ ထို ပါပကို ပြုအပ်ပြီး, ထိုပုညကို မပြုအပ်မိ၏ အစွမ်းဖြင့် စိတ်၏ ဝိပ္ပဋိသာရ၏ မဖြစ်ခြင်းတည်း။)
ပါမောဇ္ဇန္တိ၊ ကား။
ဒုဗ္ဗလာ၊ အားမရှိသော။
တရုဏပီတိ၊ နုသောပီတိတည်း။
ပီတီတိ၊ ကား။
ဗလဝါ၊ အားရှိသော။
ဗဟလပီတိ၊ ထူထဲသော ပီတိတည်း။
(ရင့်သောပီတိတည်း)။
ပဿဒ္ဓီတိ၊ ကား။
ကာယစိတ္တဒရထ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး၏ ပူလောင်ခြင်း၏ ငြိမ်းအေးခြင်းတည်း။
သုခန္တိ၊ ကား။
ကာယိကစေတသိကသုခံ၊ ကိုယ်၌ဖြစ်သော သုခ, စိတ်၌ဖြစ်သော သုခတည်း။
ဟိ၊ မှန်။
ဒုဝိဓမ္ပိ၊ နှစ်ပါးအပြားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
တံ၊ ထို သုခသည်။
သမာဓိဿ၊ ၏။
ဥပနိဿယပစ္စယော၊ အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းသည်။
ဟောတိ။
သမာဓီတိ၊ ကား။
စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ စိတ်၏ တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်၏ အဖြစ်တည်း။
(စိတ်၏ တည်ငြိမ်ခြင်းတည်း။)
ယထာဘူတ ဉာဏဒဿနန္တိ၊ ကား။
တရုဏဝိပဿနာ၊ နုသော ဝိပဿနာတည်း။
ဧတံ၊ ယထာဘူတ ဉာဏဒဿနံ ဟူသော ဤအမည်သည်။
ဥဒယဗ္ဗယဉာဏဿ၊ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၏။
(ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို သိတတ်သော ဉာဏ်၏။)
အဓိဝစနံ၊ အမည်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။
စိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ သည်။
တရုဏဝိပဿနာယ၊ ၏။
ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ။
နိဗ္ဗိဒါတိ၊ ကား။
သိခါပတ္တာ၊ အထွတ် အထိပ်သို့ရောက်သော။
ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ၊ နီမည်သော။
(သင်္ခါရပဝတ္တတို့မှ ထမြောက်ခြင်းသို့ ရောက်စေတတ်သော)။
ဗလဝဝိပဿနာ၊ တည်း။
(ဝုဋ္ဌာန ဂါမိနီဝိပဿနာ အကြောင်းကို သင်္ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း အဖွင့်များ၌ ရှုပါ။)
ဝိရာဂေါတိ၊ ကား။
အရိယမဂ္ဂေါ၊ တည်း။
ဝိမုတ္တီတိ၊ ကား။
အရဟတ္တဖလံ၊ တည်း။
ဟိ၊ မှန်။
စတုဗ္ဗိဓောပိ၊ လည်းဖြစ်သော။
အရိယမဂ္ဂေါ၊ သည်။
အရဟတ္တဖလဿ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ။
ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနန္တိ၊ ကား။
ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏံ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ်တည်း။
(အရဟတ္တဖိုလ် ဟူသော ဝိမုတ္တိကိုသိမြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ်ကို ''ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန''ဟု ခေါ်သည်။)
ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ၊ ကား။
(ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိမြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်သည်။)
အပစ္စယ ပရိနိဗ္ဗာနတ္တာယ၊ အပစ္စယဖြစ်သော ပရိနိဗ္ဗာန်စံခြင်းအကျိုးငှာ။
ဟောတိ။
ဟိ၊ မှန်။
တံ၊ ထို ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသည်။
အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနဿ၊ ၏။
ပစ္စယော ဟောတိ။
(ကသ္မာ၊ နည်း။)
တသ္မိံ၊ ထို ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသို့။
အနုပ္ပတ္တေ၊ အစဉ် ရောက်အပ်သော်။
အဝဿံ၊ မချွတ်။
ပရိနိဗ္ဗာယိတဗ္ဗတော၊ ပရိနိဗ္ဗာန် စံထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဧတဒတ္ထာ ကထာတိ၊ ကား။
အယံ ဝိနယကထာနာမ၊ ဤ ဝိနည်းကို ပြောဆိုကြောင်း စကားမည်သည်။
တဒတ္ထာ၊ ဤ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟူသော အကျိုးရှိ၏။
မန္တနာတိ၊ ကား။
ဝိနယမန္တနာဧဝ၊ ဝိနည်းကို နှီးနှော တိုင်ပင်ခြင်းပင်တည်း။အပစ္စယ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ။ ။ပါဠိတော်၌ ''အနုပါဒါ''ကို အဋ္ဌကထာက ''အပစ္စယ''ဟုဖွင့်၏ ၊ ထိုအပစ္စယကို ''အာယတိံ ပဋိသန္ဓိယာ အကာရဏဘူတ''ဟု ဝိမတိဖွင့်သည်၊ ''နောက်တစ်ဖန် ပဋိသန္ဓေ၏ အကြောင်းမဟုတ်သော ပရိနိဗ္ဗန် အကျိုးငှာ''ဟု ပေးပါ၊ ထို ''ပရိနိဗ္ဗန်''ဟူသည်လည်း ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ နောက်ဆုံး စုတိစိတ်နှင့် ကမ္မဇရုပ်ဟူသောနောက်ဆုံး ခန္ဓာတို့တည်းဟု ဝိမတိဆို၏ ၊ ထိုခန္ဓာတို့သည် အဝိဇ္ဇာနှင့် တဏှာ အစေကွာပြီးဖြစ်ကော နောက်၌ ခန္ဓာအသစ်ဖြစ်ဖို့ရန် အနန္တရစသော ပစ္စယတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြုကြတော့၊ စုတိ၏ အခြားမဲ့၌ ငြိမ်းအေးခြင်း ဓာတ်သဘောသာ ထင်ရှားရှိတော့သည်။
ဝိမတိ။ ။ပရိနိဗ္ဗာနဉှိနာမ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမာ စုတိစိတ္တ ကမ္မဇ ရူပ သင်္ခါတာခန္ဓာ၊ တေစ သဗ္ဗာကာရတော သမုစ္ဆိန္နာနုသယတာယ ပုနဗ္ဘဝါယ အနန္တရာဒိပစ္စယာ နဟောန္တိ၊ အညေဟိစ တဏှာဒိပစ္စယေတိ ဝိရဟိတတ္တာ၊ တသ္မာ ''အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန''န္တိဝုစ္စတိ။
မှတ်ချက်။ ။ဤဋီကာ၌ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန်ကို ရဟန္တာတို့၏ နောက်ဆုံးခန္ဓာဟု ဖွင့်ခြင်းသည် စဉ်းစားဖွယ်တည်း၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီမာတိကာ ပါဠိတော်၌ ''အပစ္စယာဓမ္မာ''နှင့် ဤအပစ္စယသည် သဘောတူပင်ထင်၏ ၊ ထို အပစ္စယအရ၌ နောက်ဆုံးခန္ဓာကို မကောက်ရ၊ ခန္ဓဝိမုတ်ဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ်ကိုသာ ကောက်ရသည်၊ ထို ''အသင်္ခတဓာတ်''ဟူသည် ဝိပါကစိတ်ဟူသော နာမ်ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်ခန္ဓာတို့၏ အကြွင်းအကျန် မရှိရာ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်အပ်သော ဓာတ်တစ်မျိုးတည်း၊ ထိုဓာတ် တစ်မျိုးမှာ နောက်ဆုံးခန္ဓာ၏ အခြားမဲ့၌(ဥပါဒ်အားဖြင့် မဟုတ်သော) သန္တိဓာတ် တစ်မျိုးသာတည်း။
ဣတိဝုတ်။ ။ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု၊ အနုပါဒိသေသာ သမ္ပရာယိကာ၊-ပါဠိတော်၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာတိ-ဒိဋ္ဌေယေဝ အတ္တဘာဝေ ဘဝါ ဝတ္တမာနာ၊ သမ္ပရာယိကာတိ-သမ္ပာရာယေ ခန္ဓဘေဒတော (ခန္ဓာပျက်ရာ စုတိအခါမှ) ပရဘာဂေ ဘဝါ-အဋ္ဌကထာ၊(ဒုတိယဝဂ်, နိဗ္ဗာနဓာတုသုတ်)၊ ဤ၌ ''ပရဘာဂေ ဘဝါ''ဟု ဆိုသော်လည်း ''ဘဝါ''အရ ဥပါဒ်အားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းကို မယူရ၊ ''ဘူ-သတ္တာယံ''ဟူသော ဓာတ်အနက်အရ ထင်ရှားရှိသော သန္တိသဘောကိုသာ ယူရသည်၊ ''ဘဝါ''ဟုသာ ဖွင့်၍ ရှေ့ဝါကျကဲ့သို့ ''ဝတ္တမာနာ''ဟု မဖွင့်ပုံကို သတိပြုပါ။
ဝိမတိ။ ။ပရိနိဗ္ဗာနဉှိနာမ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမာ စုတိစိတ္တ ကမ္မဇ ရူပ သင်္ခါတာခန္ဓာ၊ တေစ သဗ္ဗာကာရတော သမုစ္ဆိန္နာနုသယတာယ ပုနဗ္ဘဝါယ အနန္တရာဒိပစ္စယာ နဟောန္တိ၊ အညေဟိစ တဏှာဒိပစ္စယေတိ ဝိရဟိတတ္တာ၊ တသ္မာ ''အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန''န္တိဝုစ္စတိ။
မှတ်ချက်။ ။ဤဋီကာ၌ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန်ကို ရဟန္တာတို့၏ နောက်ဆုံးခန္ဓာဟု ဖွင့်ခြင်းသည် စဉ်းစားဖွယ်တည်း၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီမာတိကာ ပါဠိတော်၌ ''အပစ္စယာဓမ္မာ''နှင့် ဤအပစ္စယသည် သဘောတူပင်ထင်၏ ၊ ထို အပစ္စယအရ၌ နောက်ဆုံးခန္ဓာကို မကောက်ရ၊ ခန္ဓဝိမုတ်ဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ်ကိုသာ ကောက်ရသည်၊ ထို ''အသင်္ခတဓာတ်''ဟူသည် ဝိပါကစိတ်ဟူသော နာမ်ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်ခန္ဓာတို့၏ အကြွင်းအကျန် မရှိရာ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်အပ်သော ဓာတ်တစ်မျိုးတည်း၊ ထိုဓာတ် တစ်မျိုးမှာ နောက်ဆုံးခန္ဓာ၏ အခြားမဲ့၌(ဥပါဒ်အားဖြင့် မဟုတ်သော) သန္တိဓာတ် တစ်မျိုးသာတည်း။
ဣတိဝုတ်။ ။ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု၊ အနုပါဒိသေသာ သမ္ပရာယိကာ၊-ပါဠိတော်၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာတိ-ဒိဋ္ဌေယေဝ အတ္တဘာဝေ ဘဝါ ဝတ္တမာနာ၊ သမ္ပရာယိကာတိ-သမ္ပာရာယေ ခန္ဓဘေဒတော (ခန္ဓာပျက်ရာ စုတိအခါမှ) ပရဘာဂေ ဘဝါ-အဋ္ဌကထာ၊(ဒုတိယဝဂ်, နိဗ္ဗာနဓာတုသုတ်)၊ ဤ၌ ''ပရဘာဂေ ဘဝါ''ဟု ဆိုသော်လည်း ''ဘဝါ''အရ ဥပါဒ်အားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းကို မယူရ၊ ''ဘူ-သတ္တာယံ''ဟူသော ဓာတ်အနက်အရ ထင်ရှားရှိသော သန္တိသဘောကိုသာ ယူရသည်၊ ''ဘဝါ''ဟုသာ ဖွင့်၍ ရှေ့ဝါကျကဲ့သို့ ''ဝတ္တမာနာ''ဟု မဖွင့်ပုံကို သတိပြုပါ။
ဥပနိသာတိ၊ ကား။
ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာတိ အာဒိကာ၊ ယ အစရှိသော။
အယံပရမ္ပရ ပစ္စယတာပိ၊ ဤ အဆက်ဆက်သော အကြောင်း၏ အဖြစ်သည်လည်း။
(တစ်နည်း) အယံ ပရမ္ပရပစ္စယကထာပိ၊ ဤ အဆက်ဆက်သော အကြောင်းကိုပြောဆိုကြောင်း စကားသည်လည်း။
ဧတဒတ္ထာ၊ ဤ အနုပါဒါ ပရိနိဗ္ဗာန်ဟူသော အကျိုးရှိ၏။
(စာအုပ်တို့၌ ''ပရမ္ပရပစ္စယတာပိ''ဟု ရှိ၏ ၊ ''ပရမ္ပရပစ္စယကထာပိ''ရှိမှ နောက်စကားနှင့်ညီမည်၊ ''ဧတဒတ္ထာ''နေရာဝယ် ''ဧတဒတ္ထာယ''ဟုလည်းရှိ၏။)
သောတာဝဓာနန္တိ၊ ကား။
ဣမိဿာပရမ္ပရပစ္စယ ကထာယ၊ ဤ အဆက်ဆက်သော အကြောင်းကို ပြောဆိုကြောင်း စကားကို။
သောတာဝဓာနံ၊ နားထောင်ခြင်းသည်။
(''ဧတဒတ္ထံ၊ ဤ အနုပါဒါ ပရိနိဗ္ဗာန်ဟူသော အကျိုးရှိ၏''ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
ဣမံ ကထံ၊ ဤ အဆက်ဆက်သော အကြောင်းကို ပြောဆိုကြောင်းစကားကို။
သုတွာ၊ ၍။
ယံ ဉာဏံ၊ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
တမ္ပိ၊ ထိုဉာဏ်သည်လည်း။
ဧတဒတ္ထံ၊ ရှိ၏။
(''သောတာဝဓာနံ''အရ နားထောင်ခြင်းကိရိယာတွင်မက နားထောင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ဉာဏ်တိုင်အောင် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ယူပါ-ဟူ သိစေလို၍ ''ဣမံ ကထံ၊ပေ၊တမ္ပိ''ဟု ဖွင့်သည်။)
ယဒိဒံ၊ပေ၊ဝိမောက္ခေါတိ၊ ကား။
စတူဟိ၊ န်သော။
ဥပါဒါနေဟိ၊ ဥပါဒါန်တို့ဖြင့်။
အနုပါဒိယိတွာ၊ မစွဲလမ်းမူ၍။
စိတ္တဿ၊ ၏။
အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဟု ဆိုအပ်သော။
ယော အယံ ဝိမောက္ခေါ၊ အကြင် ကိလေသာတို့မှ လွတ်ခြင်းသည်။
(အတ္ထိ)။
သောပိ၊ သည်လည်း။
ဧတဒတ္ထာယ၊ ဤ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟူသောအကျိုးငှာ။
(ဟောတိ)။
အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာအယဧဝ၊ အကြောင်း မရှိသောပရိနိဗ္ဗာန် အကျိုးငှာသာ။
(ဟောတိ)။
ဣတိ အတ္ထော။
(ဤပုဒ်များကို ပါရာဇိကဏ်ဘာသာဋီကာ ဗာဟိရနိဒါန်း အဆုံး၌ ဖွင့်ခဲ့ပြီ။)
အနုယောဂ ဝတ္တဂါထာသု၊ တို့တွင်။
(မေးစိစစ်ခြင်း၏ ကျင့်ဝတ်ကိုပြရာ ဂါထာတို့တွင်။)
ပထမဂါထာ၊ သည်။
ဝုတ္တတ္ထာဧဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာ။
(ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိက, စောဒနာဒိပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇန ဝဏ္ဏနာဝယ် ဆိုခဲ့ပြီ။)
ဝတ္ထုံ၊ပေ၊န ဇာနာတီတိ (ဧတ္ထ)၊ ဤပါဌ်၌။
ဝတ္ထုန္တိ အာဒီနံ၊ ဝတ္ထုံ အစရှိသောပုဒ်တို့၏။
န ဇာနာတီတိ ပဒေန၊ နဇာနာတိဟူသောပုဒ်နှင့်။
သမ္ဗန္ဓော၊ စပ်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ)။
သမ္ဗန္ဓောပုဒ်က ဘောအနက်ကို ဟောသောကြောင့် ''ဝတ္ထုန္တိအာဒီနိ''ဟုမရှိရ၊ ''ဝတ္ထုန္တိအာဒီနံ''ဟု ရှိရမည်။)
အကောဝိဒေါတိ ပဒဿ၊ အကောဝိဒေါဟူသော ပုဒ်၏။
သဝေ တာဒိသကောတိ ဣမိနာ၊ ကော ဟူသော ဤ ပုဒ်နှင့်။
သမ္ဗန္ဓော၊ သည်။
(ဟောတိ)။
တသ္မာ, အယံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။
ဧတ္ထ၊ ဤဂါထာ၌။
ယောဇနာ၊ ပုဒ်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းတည်း။
ယော ဘိက္ခု၊ သည်။
ပါရာဇိကာဒီနံ၊ ကအစရှိသောသိက္ခာပုဒ်တို့၏။
ဝတ္ထုံ၊ ကို။
န ဇာနာတိ၊ မသိ။
(နားမလည်)။
စတုဗ္ဗိဓံ၊ သော။
ဝိပတ္တိံ၊ ကို။
(သီလဝိပတ္တိစသည်ကို)။
န ဇာနာတိ။
သတ္တဝိဓံ၊ သော။
အာပတ္တိံ န ဇာနာတိ။
ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ဤ သိက္ခာပုဒ်ကို။
အသုကသ္မိံနာမ၊ ထို မည်သော။
နဂရေ၊ ၌။
ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
နိဒါနံ၊ နိဒါန်းကို။
န ဇာနာတိ။
(သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ရာ ကာလ ဒေသကို နားမလည်-ဟူလို။)
ဣဒံ၊ ဤ စကားသည်။
ပုရိမဝစနံ၊ ရှေ့၌ ပြောဆိုထိုက်သော စကားတည်း။
ဣဒံ ပစ္ဆိမဝစနံ၊ နောက်မှ ပြောဆိုထိုက်သော စကားတည်း။
ဣတိ၊ သို့။
ပုဗ္ဗာပရံ၊ ရှေ့စကား နောက်စကားကို။
န ဇာနာတိ။
ဣဒံ၊ ဤ အမှုကို။
ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီ။
ဣဒံ၊ ကို။
အကတံ၊ မပြုအပ်သေး။
ဣတိ၊ သို့။
ကတာကတံ၊ ပြုအပ်ပြီး မပြုအပ်သေးသော အမှုကို၊ နဇာနာတိ။
သမေနစာတိ၊ ကား။
ပုဗ္ဗာပရံ၊ ကို။
အဇာနနဿ၊ မသိခြင်း၏။
သမေန၊ တူသော။
တေနေဝ အညာဏေန၊ ထို မသိခြင်းကြောင့် သာလျှင်။
ကတာကတံ၊ ကို။
နဇာနာတိ၊ မသိ။
ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။
တာဝ၊ အာကာရ အကောဝိဒေါပုဒ်မှ ရှေးဦးစွာ။
န ဇာတီတိ ပဒေန၊ နှင့်။
သဒွိံ၊ ကွ။
သမ္ဗန္ဓော၊ စပ်ခြင်းကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော။
ပန၊ ကား။
အာကာရ အကောဝိဒေါတိ၊ ဒေါ ဟူ၍။
ယံ ဧတံ(ပဒံ)၊ ကို။
ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုပုဒ်၌။
အာကာရ အကောဝိဒေါတိ၊ ကား။
ကာရဏာကာရဏေ၊ အကြောင်းဟုတ်သော အရာ, အကြောင်းမဟုတ်သော အရာ၌။
အကောဝိဒေါ၊ မကျွမ်းကျင်သည်။
(ဟောတိ) ဣတိ၊ လျှင်။
ယွာယံ (ယော+အယံဘိက္ခု) သည်။
ဝတ္ထုအာဒီနိပိ၊ ဝတ္ထု အစရှိသည်တို့ကိုလည်း။
န ဇာနာတိ။
အာကာရဿစ၊ အကြောင်း၌လည်း။
(အကြောင်းဟုတ်/မဟုတ်၌လည်း။)
အကောဝိဒေါ (ဟောတိ)။
တာဒိသကော၊ ထိုကဲ့သို့ ရှုအပ်သော။
သ (သော)- ဘိက္ခု၊ ကို။
ဝေ၊ စင်စစ်။
အပဋိက္ခေါတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
(အချို့စာအုပ်၌ ''သစေ''ဟု ရှိ၏ ၊ ''သဝေ''ဟု ရှိမှ ပါဠိတော်နှင့် ညီမည်၊ ''အပဋိက္ခေါ''၏ အနက်ကို နောက်၌ ဖွင့်လိမ့်မည်။)
ကမ္မဉ္စ အဓိကရဏဉ္စာတိ ဣမေသမ္ပိ ပဒါနံ၊ ဏဉ္စ အစရှိသော ဤ ပုဒ်တို့၏လည်း။
(''ပိ''ဖြင့် ''ဝတ္ထုန္တိ အာဒီနံ''ကိုပေါင်း။)
န ဇာနာတီတိ ပဒေနေဝ၊ နှင့်ပင်။
သမ္ဗန္ဓော (ဟောတိ)။
ပန၊ ဆက်။
အယံ၊ ကား။
ဧတ္ထ၊ ကမ္မဉ္စ အဓိကရဏဉ္စ အစရှိသော ဤပါဌ်၌။
ယောဇနာ၊ ပုဒ်အနက်တို့ကို ယှဉ်စေခြင်းတည်း။
တထေဝ၊ ထို ဝတ္ထု အစရှိသည်တို့ကို မသိသည့် အတိုင်းပင်။
ဣတိ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့သောနည်းဖြင့်။
ယွာယံ (ယော+အယံ)၊ အကြင် ရဟန်းသည်။
ကမ္မဉ္စ၊ ကိုလည်း။
န ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏဉ္စ န ဇာနာတိ။
သတ္တပ္ပကာရေ၊ ၇ ပါးသော အပြားရှိသော။
တေနေဝ၊ပေ၊အညာဏေန။ ။တေနေဝါတိ အာဒီသု တေနေဝ ကတာကတဿအဇာနနေဝ ပုဗ္ဗာပရံ အဇာနနဿ၊ အညဿာပိ ဘိက္ခုနော ယံ ကတာကတံ ဟောတိ၊ တမ္ပိ န ဇာနာတီတိ အတ္ထော၊-ဝိမတိ။
သမထေစာတိ၊ ၌လည်း။
အကောဝိဒေါ၊ မကျွမ်းကျင်။
ပန၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါသော်လည်း။
ရာဂါဒီဟိ၊ ရာဂ အစရှိသော အကုသိုလ်တို့ဖြင့်။
ဝါ၊ တို့သည်။
ရတ္တော၊ တပ်မက်သည်။
(ဟုတွာစ၊ ဖြစ်၍လည်းကောင်း။
ဝါ၊ ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း။)
ဒုဋ္ဌော၊ ဖျက်ဆီးအပ်သည်။
(ဟုတွာ)စ၊ လည်းကောင်း။
မူဠှော၊ တွေဝေသည်။
(ဟုတွာ)စ၊ လည်းကောင်း။
(ဂစ္ဆတိ၊ အဂတိသို့လိုက်၏။)
ဘယေန ဘယာ၊ ကြောက်ခြင်းကြောင့်။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
သမ္မောဟေနမောဟာ၊ တွေဝေခြင်းကြောင့်၊ ဂစ္ဆတိ။
ပန၊ ဆက်။
ရတ္တတ္တာ၊ တတ်မက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
ဒုဋ္ဌတ္တာစ၊ ဖျက်ဆီးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။
ဆန္ဒာ၊ ချစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ဒေါသာ၊ မုန်းခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
ဂစ္ဆတိ၊ အဂတိသို့လိုက်၏။
(ဆန္ဒာ၏ အကြောင်းကား ရတ္တတ္တာ, ဒေါသာ၏ အကြောင်းကား ဒုဋ္ဌတ္တာတည်း။)
ပရံ၊ တစ်ပါးသော စုဒိတက, စောဒက တစ်ဘက်ဘက်ကို။
သညာပေတုံ၊ နားလည် စေခြင်းငှာ။
အသမတ္ထတာယ၊ မစွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
နစ သညတ္တိကုသလော၊ နားလည်စေခြင်း၌လည်း မကျွမ်းကျင်။
ကာရဏာကာရဏ ဒဿနေ၊ မှန်သောအကြောင်း မမှန်သောအကြောင်းကို ပြခြင်း၌။
အသမတ္ထတာယ၊ ကြောင့်။
နိဇ္ဈတ္တိယာစ၊ သူတစ်ပါးကို ရှုစေခြင်း၌လည်း။
အကောဝိဒေါ၊ မကျွမ်းကျင်။
အတ္တနော၊ ၏။
ဝါ၊ နှင့်။
သဒိသာယ၊ တူသော။
ပရိသာယ၊ ၏။
ဝါ၊ ကို။
လဒ္ဓတ္တာ၊ ရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
လဒ္ဓပက္ခေါ၊ ရအပ်ပြီးသော အသင်းအပင်းရှိ၏။
(အချို့စာအုပ်၌ ''အတ္တနော ပရိသာ သဒိသာယ''ဟု ရှိသည်ကား မကောင်း၊ အတ္တနော သဒိသာယာတိ-ယထာဝုတ္တေဟိ ဒေါသေတိယုတ္တတာယ အတ္တနာ သဒိသာယ၊-ဝိမတိ၊ မိမိနှင့် ရတ္တချင်း ဒုဋ္ဌချင်း စသည်အားဖြင့် တူသော ပရိသတ်-ဟူလို။)
ဟိရိယာ၊ ရှက်ခြင်း၏။
ပရိဗာဟိရတ္တာ၊ အပတ်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အဟိရိကော၊ အရှက်မရှိ။
ကာဠကေဟိ၊ မည်းညစ်ကုန်သော။
ကမ္မေဟိ၊ အကုသိုလ် ကံတို့နှင့်။
သမန္နာဂတတ္တာ၊ ပြည့်စုံသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ကဏှကမ္မော၊ မည်းညစ်သောအကုသိုလ်ကံရှိ၏။
ဓမ္မာဒရိယ ပုဂ္ဂလာဒရိယာနံ၊ ဓမ္မ၌ လေးစားခြင်း ရှိသူ၏အဖြစ်ပုလ္လဂ၌ လေးစားခြင်း ရှိသူ၏ အဖြစ်တို့၏။
အဘာဝတော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။
အနာဒရော၊ ဓမ္မပုဂ္ဂလ၌ လေးစားခြင်း မရှိ။
တာဒိသကော၊ သော။
သ (သော)ဘိက္ခု၊ ကို။
ဝေ၊ စင်စစ်။
အပဋိက္ခေါတိ၊ အပဋိက္ခပုဂ္ဂိုလ် ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
အပဋိက္ခေါ။ ။ပဋိက္ခီယတေတိ ပဋိက္ခေါ၊ ပတိ+ဣက္ခဓာတ်-ရှုခြင်း အနက် ဟော+အပစ္စည်း၊ ''ရှု''ဆိုသည်ကား ''အစိုးရသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာဌာန, အရှင်သခင်၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာဌာန, အကြီးအကဲ၏ ဌာန၌ တင်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်၊ န+ပဋိက္ခေါ အပဋိက္ခေါ-ဣဿရိယဋ္ဌာန, အာဓိပစ္စဌာန, ဇေဋ္ဌကဌာန၌ တင်ထားသော အားဖြင့် မကြည့်ရှုထိုက်-မချီးမြှောက်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်။
န ပဋိက္ခိတဗ္ဗော။
န ဩလောကေတဗ္ဗော၊ မကြည့်ရှုထိုက်။
သမ္မန္နိတွာ၊ ပမုတ်၍။
ဣဿရိယဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနေ၊ အစိုးရသူ၏ အဖြစ်, အရှင်သခင်၏ အဖြစ်, အကြီးအကဲ၏အရာ၌။
န ထပေတဗ္ဗော၊ မထားထိုက်။
ဣတိ အတ္ထော။
(ဣတိ၊ ကား။
ယောဇနာ၊ တည်း။)
သုက္ကပက္ခဂါထာနမ္ပိ၊ သုက္ကပက္ခဂါထာတို့၏ လည်း။
ယောဇနာနယော၊ ယောဇနာနည်းကို။
ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်ပင်။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏။
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
စူဠသင်္ဂါမဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
(ဣဿရိယအာဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဋ္ဌာန၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ရှေး၌ပြခဲ့ပြီ။)