Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā

Dutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကာယံ၊ ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကာ၌။ (အတ္ထောဧဝံဝေဒိတဗ္ဗော)။ စောဒနာတိ၊ ကား။ ဝတ္ထုဉ္စ၊ ဝတ္ထုကို လည်းကောင်း။ အာပတ္တိဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဒဿေတွာ၊ ပြ၍။ စောဒနာ၊ အပြစ် တင်ခြင်းသည်။ (''ကိမတ္ထာယ၊ အဘယ်အကျိုးငှာ။ ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါသနည်း''ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
သာရဏာတိ၊ ကား။ ဒေါသသာရဏာ၊ အပြစ်ကို အမှတ်ရစေခြင်းသည်။ (''ကိဿ၊ အဘယ်၏။ ကာရဏာ၊ အကြောင်းကြောင့်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါသနည်း''၌စပ်။)
သံဃောကိမတ္ထာ ယာတိ၊ ကား။ သံဃသန္နိပါတော၊ သံဃာ စည်းဝေးခြင်းသည်။ ကိမတ္ထာယ၊ အဘယ်အကျိုးငှာ။ (ဟောတိ၊ နည်း။)
မတိကမ္မံ ပန ကိဿ ကာရဏာတိ(ဧတ္ထ)၊ ၌။ မန္တဂ္ဂဟဏံ၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုကို ယူခြင်းကို။ မတိ ကမ္မံ၊ မတိကမ္မဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
တံ၊ ထို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုကို ယူခြင်းသည်။ ကိဿ၊ အဘယ်၏။ ကာရဏာ၊ အကြောင်းကြောင့်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါသနည်း။) ဣတိ အတ္ထော။
စောဒနာ သာရဏာတ္ထာယာတိ၊ ကား။ ဝုတ္တပ္ပကာရာ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အပြားရှိသော။ (''ဝတ္ထုဉ္စ အာပတ္တိဉ္စ ဒဿေတွာ''ကို ညွှန်းသည်။) စောဒနာ၊ အပြစ်တင်ခြင်းသည်။ တေန စုဒိတကပုဂ္ဂလေန၊ ထို စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ကတဒေါသသာရဏတ္ထာယ၊ ပြုအပ်ပြီးသော အပြစ်ကို အမှတ်ရစေခြင်းအကျိုးငှာ။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။)
နိဂ္ဂဟတ္ထာယ သာရဏာတိ၊ ကား။ ဒေါသသာရဏာ ပန၊ အပြစ်ကိုအမှတ်ရစေခြင်းသည်ကား။ တဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ထို စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်ကို။ နိဂ္ဂဟတ္ထာယ၊ နှိပ်ခြင်း အကျိုးငှာ။ (ဟောတိ)။
သံဃော ပရိဂ္ဂဟတ္ထာယာတိ၊ ကား။ တတ္ထ၊ ထိုစည်းဝေးရာ အရပ်၌။ သန္နိပတိတော၊ စည်းဝေးသော။ သံဃော၊ သည််။ ဝိနိစ္ဆယ ပရိဂ္ဂဟဏတ္ထာယ၊ အဆုံးအဖြတ်ကို ပိုင်းခြား၍ ယူခြင်း အကျိုးငှာ။ (ဟောတိ)။
ဓမ္မာဓမ္မံ၊ ဓမ္မ အဓမ္မကို။ တုလနတ္ထာယ၊ နှိုင်းချိန်ခြင်း အကျိုးငှာ။ သုဝိနိစ္ဆိတ ဒုဗ္ဗိနိစ္ဆိတံ၊ ကောင်းစွာ ဆုံးဖြတ်အပ် မကောင်းသဖြင့် ဆုံးဖြတ်အပ်သည်ကို။ ဇာနနတ္ထာယ၊ သိခြင်းအကျိုးငှာ။ (ဟောတိ)။ ဣတိ အတ္ထော။
မတိကမ္မံပန ပါဋိယေက္ကန္တိ၊ ကား။ သုတ္တန္တိကတ္ထေရာနဉ္စ၊ သုတ္တန်ဆောင် ထေရ်တို့၏လည်းကောင်း။ ဝိနယ ဓရတ္ထေရာနဉ္စ၊ ဝိနည်းဓိုရ် ထေရ််တို့၏ လည်းကောင်း။ မန္တဂ္ဂဟဏံ၊ တိုင်ပင် ဆွေးနွေးမှုကို ယူခြင်းသည်။ ပါဋေက္ကံ၊ အသီးအသီး။ ဝိနိစ္ဆယသန္နိဋ္ဌာပနတ္ထံ၊ ဝိနိစ္ဆယကို ပြီးဆုံးစေခြင်း အကျိုးငှာ။ (ဟောတိ)။ (ပါဋေက္ကံဝိနိစ္ဆယသန္နိဋ္ဌာပနတ္ထန္တိ တေသံ ပစ္စေကံ အဓိပ္ပာယံ ဉတွာာ တေဟိ သမုဋ္ဌာပိတနယံပိဂဟေတွာ ဝိနိစ္ဆယ ပရိယောသာပနတ္ထန္တိ အဓိပ္ပာယော၊-ဝိမတိ၊ ဤ ဋီကာ၌ပါဋေက္ကံ ၂ ပုဒ်မပါ ၊ ''ပါဋေက္ကံ''ပုဒ်က ဝိစ္ဆာအနက်ကို ဟောနိုင်သောကြောင့် တစ်ပုဒ်တည်းဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ပြီးနိုင်၏ ။)
မာ ခေါ ပဋိဃန္တိ၊ ကား။ စုဒိတကေဝါ၊ စုဒိတက ပုဂ္ဂိုလ်၌သော်လည်းကောင်း။ စောဒကေဝါ၊ စောဒက ပုဂ္ဂိုလ်၌သော်လည်းကောင်း။ ကောပံ၊ အမျက်ကို။ မာဇာနယိ၊ မဖြစ်ပါစေလင့်။
သစေ အနုဝိဇ္ဇကော တုဝန္တိ၊ ကား။ တွံ၊ အရှင်သည်။ သံဃ မဇ္ဈေ၊ သံဃာ၏ အလယ်၌။ ဩတိဏ္ဏံ၊ သက်ရောက်လာသော။ အဓိကရဏံ၊ အဓိကရုဏ်းကို။ ဝိနိစ္ဆိတုံ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းငှာ။ နိသိန္နော၊ ထိုင်နေသော။ ဝိနယဓရော၊ ဝိနည်းဓိုရ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သစေ (အသိ)၊ အကယ်၍ ဖြစ်အံ့။
ဝိဂ္ဂါဟိကန္တိ၊ ကား။ တွံ၊ သင်သည်။ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ ဤ ဓမ္မဝိနယကို။ နအာဇာနာသိ၊ နားမလည်။ ဣတိ အာဒိနယပ္ပဝတ္တံ၊ ဤသို့ အစရှိသော နည်းဖြင့်ဖြစ်သော။ (''ဝိဂ္ဂါဟိကံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ယူတတ်သော။ ကထံ၊ စကားကို။ မာ အဘဏိ၊ မပြောပါနှင့်''ဟု ပါဠိတော် ၌စပ်။)
အနတ္ထသံဟိတန္တိ၊ ကား။ ယာ၊ အကြင် စကားသည်။ (အချို့ စာ အုပ်၌ ''ယာယ''ဟု ရှိ၏ ၊ ပါဌ်ပျက်။) အနတ္ထံ၊ စီးပွားမဲ့ကို။ အနုဝိဇ္ဇကော။ ။ဤပုဒ်ကို ''ဝိနယဓရော''ဟု ဖွင့်၏ ၊ အနုရူပံ- စုဒိတက စောဒကတို့၏စကား အားလျော်စွာ+ဝိဒတိ-ဝတ္ထု, အာပတ်, အာနာပတ်ကိုသိတတ်၏ ၊ ဣတိ အနုဝိဇ္ဇကော-ဟု (ဝိနယဓရော ဟိ ယသ္မာ စောဒက စုဒိတကာနံ ဝစနံ အနုမိနိတွာ (လျော်အောင်နှိုင်းချိန်၍) ဝတ္ထု အာပတ္တာဒိဝသေန ဝိဒတိ တသ္မာ အနုဝိဇ္ဇကောတိ ဝုစ္စတိ၊-ယောဇနာ။) ဤ ယောဇနာအလို ဘူဝါဒိဝိဒဓာတ်ဟု ယူရမည်ဖြစ်သော်လည်း စုံစမ်းခြင်းအနက်၌ ဒိဝါဒိဟုလညး် ယူမှ သင့်မည်၊ ထိုသို့ ယူမှလည်း ဝိဇ္ဇ၌ ယ ပစ္စည်းဖြင့် အနုဝိဇ္ဇတိ-အနုဝိဇ္ဇန္တပုဒ်များ ပြီးနိုင်သောကြောင့် ဤ၌လည်း အနု+ဝိဒ+ယ+ဏွုဖြင့် အနုဝိဇ္ဇကဟု ပြီးစေသင့်၏။ ဇနယတိ၊ ဖြစ်စေတတ်၏။ ပရိသံ၊ ပရိသတ်ကို။ ခေါဘေတွာ၊ ချောက်ချားစေ၍။ (ရုတ်ရုတ်ရက်ရက် ဖြစ်စေ၍။) ဥဋ္ဌာပေတိ၊ ထသွားစေတတ်၏။ ဧဝရူပိံ၊ ဤသို့ သဘောရှိသော။ ကထံ၊ ကို။ မာ အဘဏိ၊ မပြောပါနှင့်။
သုတ္တေဝိနယေဝါတိ အာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ သုတ္တံနာမ၊ သုတ္တမည်သည်။ ဥဘတော ဝိဘင်္ဂေါ၊ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီအားဖြင့် ၂ ပါးသော ဝိဘင်းတည်း။
ဝိနယောနာမ၊ မည်သည်။ ခန္ဓကော၊ မဟာဝဂ္ဂ စူဠဝဂ္ဂခန္ဓကတည်း။
အနုလောမောနာမ၊ အနုလောမ မည်သည်။ ပရိဝါရော၊ ပရိဝါတည်း။
ပညတ္တံနာမ၊ ပညတ် မည်သည်။ သကလံ၊ အလုံးစုံသော။ ဝိနယပိဋကံ၊ ဝိနည်း ပိဋကတည်း။
အနုလောမိကံနာမ၊ အနုလောမိကမည်သည်။ စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။ မဟာပဒေသော၊ မဟာပဒေသ တို့တည်း။
အနုယောဂ ဝတ္တံ နိသာမယာတိ၊ ကား။ အနုယုဉ္ဇနဝတ္တံ၊ မေး စိစစ်ပုံ အစဉ်ဟူသော ကျင့်ဝတ်ကို။ နိသာမေဟိ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုပါလော။ (စူးစမ်းဆင်ခြင်ပါလော၊ ပါဠိတော်၌ ''နိသာမယ''ကို ဖွင့်သည်၊ အချို့စာအုပ်၌ ''နိသာမေထ''ဟု ဗဟုဝုစ်ဖြင့် ရှိသည်ကား မကောင်း။)
ကုသလေန ဗုဒ္ဓိမတာ ကတန္တိ၊ ကား။ ဆေကေန၊ ကျွမ်းကျင်တော်မူသော။ ပဏ္ဍိတေန၊ ပညာရှိအစစ် ဖြစ်တော်မူသော။ ဉာဏပါရမိပ္ပတ္တေန၊ ဉာဏပါရမီသို့ ရောက်တော်မူသော။ (အပြီးအဆုံးကို သိတတ်သော ဉာဏ်ကို၊ ''ဉာဏပါရမီ''ဟု ခေါ်သည်၊ ''ဉာဏပါရပ္ပတ္တေန''ဟု ရှိလျှင်လည်းကောင်း၏ ၊ ''ဉာဏ်၏ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်တော်မူသော။ ဝါ၊ ဉာဏ်၏ ကမ်းတစ်ဘက်သို့ ရောက်တော်မူသော''ဟုပေးပါ။) ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ နီဟရိတွာ၊ ထုတ်ဆောင်၍။ ထပိတံ၊ ထားတော်မူအပ်သော။
သုဝုတ္တန္တိ၊ ကား။ သုပညာပိတံ၊ ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့် သိစေတော်မူအပ်သော။ (အနုယောဂဝတ္တံ၊ မေး စိစစ်ပုံ အစဉ်ဟူသော ကျင့်ဝတ်ကို။ နိသာမယ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုပါလော။ ''၌စပ်။) (အချို့စာအုပ်၌ ''သုပညတ္တံ၊ ကောင်းစွာ ပညတ်တော်မူအပ်သော''ဟု ရှိ၏။)
သိက္ခာပဒါနုလောမိကန္တိ၊ ကား။ သိက္ခာပဒါနံ၊ သိက္ခာပုဒ်တို့အား။ အနုလောမံ၊ လျော်သော။ (အနုယောဂဝတ္တံ''၌စပ်)။
အယံ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးကား။ တာဝ၊ အဓိပ္ပာယတ္ထမှ ရှေးဦးစွာ။ ပဒတ္ထော၊ ပုဒ်တို့၏ အနက်တည်း။ အနုယုဉ္ဇနဝတ္တံ။ ။အနုယုဉ္ဇနဝတ္တန္တိ-အနုယုဉ္ဇနက္ကမံ (မေး စိစစ်ခြင်း၏ အစဉ်ကို မေးစိစစ်ပုံ အစဉ်ကို၊ နိသာမယ)၊ တံ ပန (ထို အနုယုဉ္ဇနဝတ်ကိုကား) ယသ္မာ သဗ္ဗသိက္ခာပဒ ဝီတိက္ကမဝိသယေပိ (အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်ကျူးလွန်မှု၏ အရာ၌လည်း) တံတံ သိက္ခာပဒါနုလောမေန-(ထိုသို့ သိိက္ခာပုဒ်အား လျှော်သော အားဖြင့်) ကတ္တဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ''သိက္ခာပဒါနုလောမိကံ''တိ ဝုတ္တ၊-ဝိမတိ။ အယံ ပန၊ ဤ ဆိုအပ်လတ္တံကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဂါထာ၌။ သာဓိပ္ပါယသင်္ခေပဝဏ္ဏနာ၊ အဓိပ္ပာယ်နှင့် တကွဖြစ်သော အကျဉ်းအဖွင့်တည်း။
တွံ၊ အရှင်သည်။ အနုဝိဇ္ဇကော၊ အနုဝိဇ္ဇက ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (လျော်စွာသိတတ်သော ဝိနည်းမိုရ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) သစေ(အသိ)၊ အကယ်၍ ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)။ သဟသာ၊ အဆောတလျင်။ မာဘဏိ၊ မပြောပါနှင့်။ အနတ္ထသံဟိတံ၊ စီးပွားနှင့်မစပ်ယှဉ်သော။ ဝိဂ္ဂါဟိကကထံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ကိုယူတတ်သော စကားကို။ မာအဘဏိ၊ နှင့်။
ပန၊ အနွှယ။ ကုသလေန၊ ကျွမ်းကျင်တော်မူသော။ ဗုဒ္ဓိမတာ၊ ပညာရှိ အစစ် ဖြစ်တော်မူသော။ လောကနာထေန၊ သတ္တလောက၏ ကိုးကွယ်ရာ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဧတေသု သုတ္တာဒီသု၊ ဤ သုတ္တ အစရှိသည်တို့၌။ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ၊ အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်တို့အား။ အနုလောမံ၊ လျော်သော။ ယံ အနုယောဂဝတ္တံ၊ အကြင် မေးစိစစ်ပုံ အစဉ်ဟူသော ကျင့်ဝတ်ကို။ ကတံ၊ ပြုတော်မူအပ်ပြီ။ သုပညတ္တံ၊ ကောင်းစွာ ပညတ်တော် မူအပ်ပြီ။ (အချို့ စာအုပ်၌ “ကတံ” နေရာဝယ် “ကထံ” ဟု ပျက်၏။) တံ(အနုယောဂဝတ္တံ)၊ ကို။ နိသာမယ၊ လော။ တံ(အနုယောဂဝတ္တံ)၊ ကို။ ဥပဓာရေဟိ၊ စူးစမ်းဆင်ခြင်ပါလော။ ဣတိ(အယံ)၊ ကား။ (သာဓိပ္ပာယ သေင်္ခပဝဏ္ဏနာ၊ တည်း။)
ဂတိံ န နာသေန္တော သမ္မရာယိကန္တိ၊ ကား။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ သမ္ပရာယေ၊ ကောင်းစွာ အလွန်ရောက်ထိုက်သော တမလွန်ဘဝ၌။ သုဂတိနိဗ္ဗတ္တိံ၊ သုဂတိ၌ဖြစ်ခြင်းကို။ အနာသေန္တော၊ မဖျက်ဆီးသည်။ (ဟုတွာ)။ အနုယောဂဝတ္တံ၊ ကို။ နိသာမယ၊ လော။
ဟိ၊ တိုက်တွန်းသင့်စွ။ ယော၊ အကြင် ဝိနည်းဓိုရ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ တံ၊ ထို အနုယောဂဝတ်ကို။ အနိသာမေတွာ၊ ဉာဏ်ဖြင့် မကြည့်ရှုမူ၍။ အနုယုဉ္ဇတိ၊ စစ်ဆေး မေးမြန်း၏။ သော၊ သည်။ သမ္ပရာယိကံ၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဖြစ်သော။ အတ္တနော၊ ၏။ ဂတိံ၊ ဂတိကို။ နာသေတိ၊ ဖျက်ဆီးသည် မည်၏။ (ဖျက်ဆီးရာရောက်၏။) တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တွံ၊ အရှင်သည်။ အနာသေန္တော၊ မိမိ၏ ဂတိကိုမဖျက်ဆီးသည်။ (ဟုတွာ အနုယောဂဝတ္တံ) နိသာမယ၊ လော။ ဣတိ အတ္ထော။
ဣဒါနိ၊ ၌။ တံ အနုယောဂဝတ္တံ၊ ထို အနုယောဂဝတ်ကို။ ဒဿေတုံ၊ ပြတော်မူခြင်းငှာ။ ဟိတေသီတိ အာဒိံ၊ အစရှိသော စကားရပ်ကို။ (ဥပါလိတ္ထေရော)။ အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
တတ္ထ၊ ထို ဟိတေသီ အစရှိသော စကားရပ်၌။ ဟိတေသီတိ၊ ကား။ ဟိတံ၊ စီးပွားကို။ ဧသန္တော ဂဝေသန္တော၊ ရှာမှီးလျက်။
မေတ္တဉ္စ၊ အပ္ပနာသို့ရောက်သော မေတ္တာစျာန်ကို လည်းကောင်း။ မေတ္တာ ပုဗ္ဗဘာဂဉ္စ၊ အပ္ပနာမေတ္တာ၏ ရှေ့အဖို့၌ ဖြစ်သော ဥပစာရ မေတ္တာကို လည်းကောင်း။ ဥပဋ္ဌာပေတွာ၊ စွဲကပ် တည်နေစေ၍။ (“ အနုယုဉ္စဿု၊ မေးစိစစ်ပါလော”၌စပ်။) ဣတိ အတ္ထော။(အပ္ပနာကရုဏာ, ပုဗ္ဗဘာဂကရုဏာကို ဖြစ်စေခြင်းလည်း ဟိတေသီပင်။) ဟိတေသီ။ ။ “ဧသတီတိ ဧသီ၊ ဟိတံ+ဧသီ ဟိတေသီ” ဟုပြု၊ “ဧသီ” ၌ ဏီပစ္စည်း၏ တဿီလအနက်ကို တားမြစ်လို၍ “ဧသန္တော ဂဝေသန္တော”ဟု ဖွင့်သည်၊ ယခုမှ စုဒိတက စောဒကတို့ကို တွေ့မြင်ရ၍ ထို သူတို့အပေါ်၌ အမြဲ မေတ္တာ မလေ့လာရသေးသောကြောင့် တဿီလအနက် မဖြစ်နိုင်- ဟူလို။
ကာလေနာတိ၊ ကား။ ယုတ္တပတ္တကာလေန၊ သင့်လျော် လျောက်ပတ်သော အခါ၌။ (“အနုယုဉ္စဿု” ၌စပ်) အဇ္စျေသိတကာလေယေဝ၊ တိုက်တွန်းအပ်ရာ အခါ၌သာ။
တဝ၊ အသင် ဝိနည်းမိုရ်၏။ ဘာရေ၊ တာဝန်ကို။ ကတေ-(ဧဝ)၊ ပြုအပ်သော်သာ။ (ပြုအပ်ရာ အခါကျမှသာ။) အနုယုဉ္စ၊ မေးစိစစ်ပါလော။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
သဟသာ ဝေါဟာရံ မာ ပဓာရေသီတိ၊ ကား။ ဧတေသံ၊ ဤ စောဒက စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ သဟသာ၊ အဆောတလျင်။ ယော ဝေါဟာရော၊ အကြင် ပြောဆိုအပ်သော စကားသည်။ ဟောတိ၊ ရှိ၏။ သဟာသာ၊ အဆောတလျင်။ ဘာသိတံ၊ ပြောဆိုအပ်သော။ တံ(ဝေါဟာရံ)၊ ထို စကားကို။ မာ ပဓာရေသိ၊ မဆောင်ရွက် မမှတ်သားပါနှင့်။ မာဂဏှိတ္ထ၊ အတည် မယူလိုက်ပါနှင့်။
ပဋိညာနသန္ဓိတေန ကာရယေတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ကထာနုသန္ဓိ၊ စကားတို့၏ ရှေ့နောက် ဆက်စပ်ခြင်းကို။ အနုသန္ဓိတန္တိ၊ အနုသန္ဓိတံ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ (အနုသန္ဓာနံ အနုသန္ဓိတန္တိ ဘာဝသာဓနော အနုသန္ဓိတသဒ္ဒေါတိ အာဟ၊ “အနုသန္ဒိတန္တိ ကထာနုသန္ဓိ” တိ၊ ဋီကာ၊)တသ္မာ, ပဋိညာနုသန္ဓိနာ= ဝန်ခံခြင်းဟူသောရှေ့နောက် စကားတို့၏ ဆက်စပ်ခြင်းအားဖြင့်။ ကာရယေ၊ ပြုစေရာ၏။ (ဆုံးဖြတ်ရာ၏။)
ကထာနုသန္ဓိံ၊ စကားတို့၏ ရှေ့နောက် ဆက်စပ်ခြင်းကို။ သလ္လက္ခေတွာ၊ မှတ်သား၍။ ပဋိညာယ၊ ဝန်ခံခြင်းအားဖြင့်။ ကာရယေ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော။
အထဝါ၊ ထို့ပြင်တစ်နည်းကား။ ပဋိညာယစ၊ ဝန်ခံခြင်းအားဖြင့် လည်းကောင်း။ အနသန္ဓိတေနစ၊ ရှေ့နောက် ဆက်စပ်ခြင်းအားဖြင့် လည်းကောင်း။ ကာရယေ၊ ၏။ယုတ္တပတ္တ၊ပေ၊အနုယုဉ္စ။ ။ “သင့်လျော် လျောက်ပတ်သော အခါ” ဟူသည် မိမိကို သံဃာတော်က တိုက်တွန်းအပ်ရာ အခါ, ဝိနည်းဓိုရ်လုပ်ဖို့ရန် တာဝန်ပေးအပ်ရာ အခါတည်း၊ ထို အခါ၌သာ မေးစိစစ်ပါ၊ တာဝန်မပေးသေးလျှင် မမေးစိစစ်ပါနှင့်- ဟူလို၊ မှန်၏- မရောက်လာသေးသော တာဝန်ကိုဆောင်သူ, ရောက်လာသော တာဝန်ကို မဆောင်သူသည် ဗာလ မည်၏၊ မရောက်လာသေးသော တာဝန်ကို မဆောင်သူ, ရောက်လာသော တာဝန်ကို ဆောင်သူသည်သာပဏ္ဍိတမည်၏- ဟု ဤပါဠိတော်, ဧကုတ္တရိကနယ ဒုကဝါရ၌ ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူပါသည်။
ပဋိညာနုသန္ဓိတေန။ ။ ပထမနည်း၌ “ပဋိညာဧဝ+အနုသန္ဓိတံ ပဋိညာနုသန္ဓိတံ” ဟုပြု၊ “ဝန်ခံခြင်းတည်းဟူသော ရှေ့နောက်စကားတို့၏ ဆက်သွယ်ပုံအားဖြင့်” ဟုပေး၊ အထဝါတက်သော နောက်နည်း၌ကား “ပဋိညာစ+ အနုသန္ဓိတံစ” ဟု ဒွန်သမာသ် ပြု၊ “ဝန်ခံခြင်း+ ရှေ့နောက် စကားတို့၏ ဆက်သွယ်ပုံအားဖြင့်” ဟု ပေး။
လဇ္ဇိံ၊ လဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ပဋိညာယ၊ အားဖြင့်။ အလဇ္ဇီံ၊ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဝတ္တာနုသန္ဓိနာ၊ ကျင့်ဝတ်ဟူသော အဆက်အသွယ်အားဖြင့်။ (ကာရယေ)၊ ဣတိ အတ္ထော။
တသ္မာဧဝ၊ ကြောင့်ပင်။ ပဋိညာ လဇ္ဇီသူတိ ဂါထံ၊ ပဋိညာလဇ္ဇီသု အစရှိသောဂါထာကို။ (ဥပါလိတ္ထေရော) အာဟ၊ ပြီ။
တတ္ထ၊ ထို ပဋိညာလဇ္ဇီသု အစရှိသော ဂါထာ၌။ ဝတ္တာနုသန္ဓိတေန ကာရယေတိ၊ ကား။ ဝတ္တာနုသန္ဓိနာ၊ ကျင့်ဝတ်ဟူသော အဆက်အသွယ်အားဖြင့်။ ကာရယေ၊ ပြုစေရာ၏။ အဿ၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝတ္တေန၊ အကျင့် စာရိတ္တဟူသော ကျင့်ဝတ်နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ ကွ။ ယာ ပဋိညာ၊ အကြင် ဝန်ခံခြင်းသည်။ သန္ဓိယတိ၊ ဆက်စပ်၏။ (ရှေ့နောက်ညီညွတ်၏။) တာယ ပဋိညာယ၊ ထို ဝန်ခံခြင်းအားဖြင့်။ ကာရယေ၊ ပြုစေရာ၏။ (ဆုံးဖြတ်ရာ၏။) ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
သဉ္စိစ္စာတိ၊ ကား။ ဇာနန္တော၊ သိလျက်။ (အာပတ္တိံ၊ သို့။) အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်၏။ (မအပ်မှန်း သိလျက် ပြုကျင့်သည်-ဟူလို။)
ပရိဂူဟတီတိ၊ ကား။ နိဂူဟတိ၊ လျှို့ဝှက်၏။ နဒေသေတိ၊ ဒေသနာမပြော။ န ဝုဋ္ဌာတိ၊ အာပတ်မှ မထ။ (''နိဂူဟတိ''ကို ''န ဒေသေတိ, န ဝုဋ္ဌာတိ''ဟု ထပ်ဖွင့်သည်၊ ဒေသနာဂါမ်အာပတ်အတွက် ဒေသနာ မပြော, သံဃာဒိသေသ် အာပတ်အတွက် ပရိဝါသ်မာနတ် မဆောက်တည်-ဟူလို။)
သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမီတိ၊ ကား။ ယံ၊ အကြင်အဖြေကို။ တုမှေဟိ၊ အရှင်တို့သည်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ တံ၊ ထို အဖြေသည်။ သစ္စံ၊ မှန်ပါ၏။ အဟမ္ပိ၊ တပည့်တော်သည်လည်း။ ဧဝမေဝ၊ ဤ ဖြေဆိုအပ်သည့်အတိုင်းပင်။ နံ၊ ထို ပြဿနာကို။ ဇာနာမိ၊ သိပါ၏။ (စာအုပ်တို့၌၊ ''သာ အဟမ္ပိဇာနာမိ''ဟု တွေ့ရ၏၊ ''သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ''ဟု ပါဠိတော်၌ ရှိသောကြောင့်သစ္စံဟုသာ ရှိသင့်ပါသည်။)
အညဉ္စ တာဟန္တိ၊ ကား။ အညဉ္စ၊ အခြားပြဿနာကိုလည်း။ တံ၊ အရှင့်ကို။ အဟံ၊ တပည့်တော်သည်။ ပုစ္ဆာမိ၊ မေးပါ၏။
ပုဗ္ဗပရံန ဇာနာတီတိ၊ ကား။ ပုရေ၊ ရှေး၌။ ကထိတဉ္စ၊ ပြောဆ်ိုအပ်ပြီးသောစကားကိုလည်းကောင်း။ ပစ္ဆာ၊ နောက်မှ။ ကထိတဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ န ဇာနာတိ၊ မသိ။ (နားမလည်။)
အကောဝိဒေါတိ၊ ကား။ တသ္မိံ ပုဗ္ဗပရေ၊ ထိုရှေ့စကား နောက်စကား၌။ အကုသလော၊ မကျွမ်းကျင်သည်။ (ဟောတိ)။ လဇ္ဇိံ၊ပေ၊အတ္ထော။ ။လဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်အတွက် သူ၏ ဝန်ခံခြင်းအားဖြင့် ဆုံးဖြတ်ပါ၊ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင်ကား သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တ ကျင့်ဝတ်ကို အဆက်အသွယ် ပြုပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ပါ၊ ဆိုလိုရင်းကား-အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်အတွက် သူကပဋိညာဉ် ပေးသော်လည်း သူ့ ပဋိညာဉ်အတိုင်း ''ပါရာဇိကမှ စင်ကြယ်သော သုဒ္ဓ ဖြစ်၏'' ဟု မဆိိုလိုက်ပါသေးနှင့်၊ သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တကိုကြည့်ပါဦး၊ ပဋိညာဉ်ပေးပုံနှင့် သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တဖြစ်ပုံကို ညီညွတ်မှသာ ပဋိညာဉ်အတိုင်းဆုံးဖြတ်ပါ-ဟူလို။ (ဝတ္တာနုသန္ဓိတေနာတိ-အာစာရာနုသန္ဓိနာ၊ အာစာရေန သဒ္ဓိံ သမေန္တိယာပဋိညာယာတိ အတ္ထော၊ ဝိမတိ။)
အနုသန္ဓိဝစနပထံ န ဇာနာတီတိ၊ ကား။ ကထာနုသန္ဓိဝစနံ၊ စုဒိတက အနုဝိဇ္ဇကတို့၏ စကားနှင့် ဆက်သွယ်သော စကားကို လည်းကောင်း။ ဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိဝစနဉ္စ၊ အာပတ် အနာပတ် ဟူသော အဆုံးအဖြတ်နှင့် ဆက်သွယ်သော စကားကို လည်းကောင်း၊ န ဇာနာတိ။
သီလဝိပတ္တိယာ စောဒေတီတိ၊ ကား။ ဒွီဟိ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ၊ အာပတ်အစုတို့ဖြင့်။ (ပါရာဇိက, သံဃာဒိသေသ် အာပတ်တို့ဖြင့်။) စောဒေတိ၊ စောဒနာ၏။
အာစာရဝိပတ္တိယာ စေဝ၊ အာစာရဝိပတ္တိဖြင့်လည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာတိ၊ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိဖြင့်လည်းကောင်း။ (''စောဒေတိ''၌စပ်။) အာစာရဝိပတ္တိယာ၊ အာစာရ၏ ပျက်စီးခြင်းဖြင့်။
စောဒေန္တော၊ သည်။ မိစ္ဆဒိဋ္ဌိယာစေဝ၊ (အန္တဂ္ဂါဟိက ဒိဋ္ဌိမျှ အခြားသော) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြင့် လည်းကောင်း။ အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိယာစ၊ သဿတအဖို့ ဥစ္ဆေဒအဖို့ကို ယူတတ်သော ဒိဋ္ဌိဖြင့် လည်းကောင်း။ စောဒေတိ၊ ၏။
အာဇီဝေန ပိ စောဒေတီတိ၊ ကား။ အာဇီဝဟေတု၊ အာဇီဝဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ပညတ္တေဟိ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီကုန်သော။ ဆဟိ၊ န်သော။ သိက္ခာပဒေဟိ၊ သိက္ခာပုဒ်တို့ဖြင့်။ စောဒေတိ၊ စောဒနာ၏။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနတို့၌။ သေသံ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်အပေါင်းသည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ဒုတိယ ဂါထာ သင်္ဂဏိက ဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။အနုသန္ဓိဝစနပထံ။ ။အနုသန္ဓိကို ''ကထာနုသန္ဓိ, ဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိ''ဟု ဖွင့်သည်၊ ''ကထာနုသန္ဓိ''ဟူသည်၊ စုဒိတက၏ စကား ဝိနည်းဓိုရ် စကားတို့၏ အဆက်အသွယ် ဖြစ်သောစကားတည်း၊ ''ဝိိနိစ္ဆယာာနုသန္ဓိ''ဟူသည် ဝိနည်းဓိုရ်သည် ဆုံးဖြတ်အပ်သော အာပတ် အနာပတ်ဟူသော စကားနှင့် အဆက်အသွယ်ဖြစ်သော စကားတည်း၊ ဗာလစောဒကပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤနှစ်မျိုးလုံးကိုပင် နားမလည်-ဟူလို။
ဝိမတိ။ ။ကထာနုသန္ဓိဝစနသန္ဓိ-စုဒိတက အနုဝိဇ္ဇကာနံ ကထာယ (စကား၏) အနုသန္ဓိယုတ္တံ (အဆက်အသွယ်နှင့် ယှဉ်သော) ဝစနံ န ဇာနာတိ၊ တေဟိ (ထိုစုဒိတက အနုဝိဇ္ဇကပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်၊) ဧကသ္မိံ ကာရဏေ ဝုတ္တေ သယံ တံ(ထို အကြောင်းကို) အသလ္လက္ခေတွာအတ္တနာ အဘိရုစိတမေဝ (မိမိ အလိုရှိအပ်သည်သာလျင် ဖြစ်သော) အသမ္ဗန္ဓိတတ္ထံ (မဆက်စပ်သော အနက်ရှိသော စကားကို)၊ ဝဒတိ၊ ဣတိ အတ္ထော၊ ဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိဝစနဉ္စာတိ-အနုဝိဇ္ဇကေန ကတဿ (ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော) အာပတ္တာ နာပတ္တိဝိနိစ္ဆယဿ အနုဂုဏံ(လျော်သော) သမ္ဗန္ဓဝစနဉ္စ (ဆက်စပ်သော စကားကိုလည်း၊) န ဇာနာတိ။