Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā

Mahāsaṅgāmo

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

မဟာသင်္ဂါမေ၊ ၌။ (ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)။ ဝတ္ထုတောဝါ ဝတ္ထုံ သင်္ကမတီတိ၊ ကား။ မယာ၊ တပည့်တော်သည်။ ပဌမပါရာဇိကဝတ္ထု၊ ပထမပါရာဇိက၏ ဝတ္ထုကို။ ဒိဋ္ဌံ၊ မြင်အပ်ပါပြီ။ (ဣတိ) ဝါ၊ ဤသို့သော် လည်းကောင်း။ သုတံ၊ ကြားအပ်ပါပြီ။ ဣတိ ဝါ၊ လည်းကောင်း။ ဝတွာ၊ လျှောက်ပြီး၍။ ပုန၊ ဖန်။ ပုစ္ဆိယမာနော၊ ဝိနည်းဓိုရ်က မေးအပ်သော။ (''ဝဒတိ''၌စပ်၊ နိဃံသိယမာနော၊ ပွတ်တိုက်စစ်စေအပ်သော။) (အချို့စာအုပ်၌ ဤပုဒ်မပါ။) မယာ၊ သည်။ ပဌမ ပါရာဇိကဿ၊ ၏။ ဝတ္ထု၊ ကို။ န ဒိဋ္ဌံ၊ အပ်ပါ။ နသုတံ၊ အပ်ပါ။
ဒုတိယပါရာဇိကဿ၊ ၏။ ဝတ္ထု၊ ကို။ ဒိဋ္ဌံ၊ ပြီ။ (ဣတိ) ဝါ၊ လည်းကောင်း။ သုတံ၊ ပြီ။ ဣတိဝါ၊ လည်းကောင်း။ ဝဒတိ၊ လျှောက်၏။
ဧတေနေဝနယေန၊ ဤနည်းဖြင့်ပင်။ သေသဝတ္ထုသင်္ကမနံ၊ ကြွင်းသော ဝတ္ထုသို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဝိပတ္တိတော၊ ဝိပတ္တိတစ်မျိုးမှ။ ဝိပတ္တိသင်္ကမနံ၊ ဝိပတ္တိတစ်မျိုးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ အာပတ္တိတော၊ အာပတ်တစ်မျိုးမှ။ အာပတ္တိသင်္ကမနဉ္စ၊ အာပတ်တစ်မျိုးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်၏။
ပန၊ ကား။ ယော၊ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ မယာ၊ သည်။ နေဝဒိဋ္ဌံ၊ မြင်လည်း မမြင်အပ်ပါ။ န သုတံ၊ ကြားလည်း မကြားအပ်ပါ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတွာ၊ လျှောက်ပြီး၍။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ မယာပိ၊ သည်လည်း။ ဧတံ၊ ဤဝတ္ထုကို။ ဒိဋ္ဌံ၊ ပြီ။ (ဣတိ) ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ သုတံ၊ ပြီ။ ဣတိ ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ ဝဒတိ၊ ၏။ ဒိဋ္ဌံ၊ မြင်အပ်ပါပြီ။ (ဣတိ)ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ သုတံ၊ ကြားအပ်ပါပြီ။ ဣတိဝါ၊ လည်းကောင်း။ ဝတွာ၊ ၏။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ န ဒိဋ္ဌံ၊ အပ်ပါ။ (ဣတိ)ဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။ နသုတံ၊ အပ်ပါ။ ဣတိဝါ၊ လည်းကောင်း။ ဝဒတိ၊ ၏။ အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။ အဝဇာနိတွာ၊ပေ၊ အဝဇာနာတီတိ၊ ဟူ၍။ (ပယ်ပြီး၍ ဝန်ခံသူ,ဝန်ခံပြီး၍ ပယ်သူဟူ၍။) ဝေဒိတဗ္ဗော။
ဧသေဝ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်သည်ပင်။ (ပယ်ပြီး၍ဝန်ခံသော ဝန်ခံပြီး၍ပယ်သော ဤပုဂ္ဂိုလ်သည်ပင်။) အညေနာညံ ပဋိစရတိနာမ၊ အညေနာညံပဋိစရတိ မည်၏။ (တစ်ပါးသော အကြောင်းဖြင့် တစ်ပါးသောအကြောင်းကို ဖုံးလွမ်းသူမည်၏။)
ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏောတိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ နီလာဒိဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဝသေန၊ နီလအစရှိသော အဆင်းအမျိုးအမျိုး၏ အစွမ်းဖြင့်။ သုက္ကဝိသဋ္ဌိသိက္ခာပဒံ၊ သုက္ကဝိသဋ္ဌိသိက္ခာပုဒ်ကို။ (အာယသ္မတာ ဥပါလိတ္ထေရေန)။ ဝုတ္တံ၊ မိန့်ဆိုအပ်ပြီ။
ဝစနမနုပ္ပဒါနန္တိ၊ ပါဌ်ဖြင့်။ သဉ္စရိတ္တံ၊ သဉ္စရိတ္တ သိက္ခာပုဒ်ကို။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
ကာယသံသဂ္ဂါဒိတ္တယံ၊ ကာယသံသဂ္ဂ အစရှိသော သိက္ခာပုဒ် ၃ ပါး အပေါင်းကို။ သရူပေ နေဝ၊ သရုပ်အားဖြင့်ပင်။ (နာမည်တိုက်ရိုက်အားဖြင့်ပင်၊) ဝုတ္တံ။
ဣတိ၊ သို့။ ပဉ္စ၊ န်သော။ ဣမာနိ၊ ဤ သိက္ခာပုဒ်တို့ကို။ မေထုနဓမ္မဿ၊ မေထုနဓမ္မပါရာဇိက၏။ ပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ ရှေ့အဖို့၌ဖြစ်သော။ ပုဗ္ဗပယောဂေါတိ၊ ပုဗ္ဗပယောဂဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ၊ န်၏။ (ပုဗ္ဗပယောဂ သဟပယောဂ ၂ မျိုးတွင် “ပုဗ္ဗပယောဂ” ဟု သိပါ- ဟူလို။)
စတ္တာရိ အပလောကနကမ္မာနီတိ၊ ကား။ အဓမ္မေနဝဂ္ဂါဒီနိ၊ အဓမ္မေနဝဂ္ဂ အစရှိသော ကံတို့တည်း။
သေသေသုပိ၊ (စတ္တာရိဉာတ္တိကမ္မာနိ စသော)ကြွင်းသော ပုဒ်တို့၌လည်း။ ဧသေဝနယော၊ တည်း။
ဣတိ၊ လျှင်။ စတ္တာရိ၊ န်သော။ စတုက္ကာနိ၊ စတုက္ကတို့သည်။ သောဠသ၊ တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးသော ကံတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ န်၏။ (အပလောကန ကမ္မစတုက္က, ဉတ္တိ စတုက္က, ဉတ္တိ ဒုတိယ စတုက္က, ဉတ္တိ စတုတ္ထ စတုက္ကအားဖြင့် “၄ စတုက္က” တည်း။)ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏော။ ။နီလာဒိ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏ ဝသေနာတိ- နီလာဒိဝဏ္ဏဝသေန အာရောဂျတ္ထာဒိ အဝဏ္ဏဝသေနစ၊- သာရတ္ထ၊ ဤ သာရတ္ထအလိုအားဖြင့် “အဝဏ္ဏ- အဆင်းမဟုတ် အာရောဂျတ္ထစသည်” ဟု ပေးပါ၊ ဝိသဋ္ဌိသိက္ခာပဒန္တိ- နီလာဒိဒသန္နံ သုက္ကာနံ မောဝစနဝသေန ဝုတ္တံ သုက္ကဝိသဋ္ဌိ သိက္ခာပဒံ၊ တဉှိ တေလာဒိမန္ဒဝဏ္ဏာနံ နီလာဒိ ပစုရဝဏ္ဏာနံ ဝသေန “ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာ” တိ ဝုတ္တံ၊ ပစုရတ္ထေဟိ ဣဓ အဝဏ္ဏောတိ အကာရော၊- ဝိမတိ၊ ဤ အလို “ဝဏ္ဏ- ဆီစသော အဆင်းကဲ့သို့ နုံ့သောအဆင်း+ အဝဏ္ဏ- အညိုအဆင်းစသော များသောအဆင်း ဟု ပေးပါ။
**ဝစန မနုပ္ပဒါန**။ ။ “အနုပ္ပဒီယတိ ဧတေနတိ အနုပ္ပဒါနံ- ပြန်၍ ပေးကြောင်း ပြန်၍ ပြောကြောင်းဖြစ်သော စကား၊ ဝစနံစ- ပထမ သွား၍ ပြောဆိုကြောင်း စကားလည်း+ အနုပ္ပဒါနံစ- သဘောတူ မတူကို ပြန်၍ ပြောဆိုကြောင်း စကားလည်း၊ ဝစနမနုပ္ပဒါနံ- ကား”ဤသို့ ဒွန်သမသ်သော် လည်းကောင်း (တစ်နည်း) “ဝစနဿ- အောင်သွယ်အပ်သူ၏ စကားကို+အနပ္ပဒါနံ- ပြန်၍ ပေးကြောင်း၊ ပြန်၍ ပြောကြောင်းစကားတည်း၊ ဝစနမနုပ္ပဒါနံ- ကား” ဤသို့ တပ္ပုရိသ်သမာသ်သော် လည်းကောင်း ပြုပါ၊ ဤအဖွင့်အရ စကားကိုသာ တိုက်ရိုက်ရသော်လည်း၊ ထိုစကားကြောင့် သင်ရောက်အပ်သော သဉ္စရိတ္တအာပတ်ကို ကာရဏူပစာရအားဖြင့် “ဝစန မနုပ္ပဒါနံ” ဟု ခေါ်ရသည်၊ “ဝစန မနုပ္ပဒါနံ” နေရာဝယ် ဓနမနုပ္ပဒါနံ” ဟုလည်း မူကွဲ၏၊ ယောဇနာ၌လည်း “သဉ္စရိတ္တံ ယသ္ခာ အနေန သိက္ခာပဒေန ဓနံ အနုပ္ပဒိယတိ၊ ယက္ခာ “ဓနမနုပ္ပါဒါနန္တိ(ပစ္စည်းဥစ္စာပေးကြောင်း အောင်သွယ်မှု သိက္ခာပုဒ်ဟူ၍ ဝုစ္စတိ” ဟု ဖွင့်လေသည်။
ဗဟုဇနာဟိတာယ ၊ ပေ၊ ဟောတီတိ(ဧတ္ထ)၊ ပါဌ်၌။ (ဝူဋ္ဌတ္ထံ)ဟိ (ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿေမိ)၊ အံ့။ ဝိနယဓရေန၊ ဝိနည်းဓိုရ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဧဝံ၊ သို့။ (ပါဠိတော်၌ လာသော နည်းအားဖြင့်။) ဆန္ဒာဒိဂတိယာ၊ ဆန္ဒ အစရှိသည်သို့ လိုက်ခြင်းအားဖြင့်။ အဓိကရဏေ၊ ကို။ ဝိနိစ္ဆိတေ၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော်။ တသ္မိံ ဝိဟာရေ၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌။ သံဃော၊ သံဃာတော်သည်။ ဒွိဓာ၊ နှစ်ပါးအပြားအားဖြင့်။ (နှစ်ဖြာ)။ ဘိဇ္ဇာတိ၊ ကွဲ၏။
ဩဝါဒူပဇီဝိနယော၊ ထို ဿံဃာတော်၏ ဩဝါဒကိုမှီ၍ အသက်မွေးကြကုန်သော။ ဘိက္ခုနိယောပိ၊ တို့သည်လည်း။ ဒွေ ဘာဂေါ၊ နှစ်ပါးသော အဖို့ရှိကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ (“ဒွိဘာဂါ” ဟု ရှိလျှင်ကောင်း၏၊ သို့မဟုတ် “ဒွိဘာဂါ ဧဝ+ ဒွေ ဘာဂါ” ဟု သွတ္ထတဒ္ဓိတ်ပြုပါ။)
ဥပါသကာပိ၊ ရတနာသုံးရပ်ကို ဆည်းကပ်တတ်သော ဥပါသကာတို့သည် လည်းကောင်း။ ဥပါသိကာယောပိ၊ မ တို့သည် လည်းကောင်း။ ဒါယကာပိ၊ ပစ္စည်းလေးပါးကို ပေးလှူတတ်သော ဒါယကာတို့သည် လည်းကောင်း။ ဒါယကာယောပိ၊ မ တို့သည် လည်းကောင်း။ တေသံ၊ ထိုသံဃာ, ဘိက္ခုနီအစရှိသည်တို့၏။ အာရက္ခဒေဝတာပိ၊ အစောင့်အရှောက်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း။တထေဝ= ထို့အတူပင်။ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ န၏။ (အချို့စာအုပ်များ၌ “ဒါရကာပိ, ဒါရိကာယောပိ” ဟုရှိ၏။ “ဒါယကာပီတိ- ဘိက္ခူနံ ပစ္စယဒါယကာပိ, ဟု ယောဇနာ ရှိသောကြောင့် “ဒါယကာပိ, ဒါယိကာယောပိ” သာ ရှေးပါဌ်တည်း။)
တတော၊ ထိုသို့ အစောင့်နတ်တို့၏ ကွဲပြားခြင်းကြောင့်။ ဘုမ္မဒေဝတာ၊ ဘုမ္မဇိုဝ်းနတ်တို့ကို။ အာဒိံကတွာ၊ အစပြု၍။ ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာနော၊ အကနိဋ္ဌ ဗြဟ္မာတိုင်အောင်သာ ဗြဟ္မာတို့သည်။ ဒွိဓာဝ ဟောန္တိ။
တေန၊ ကြောင့်။ ဗဟုဇနာဟိတာယ၊ ပေ၊ ဒေဝမနုဿာနန္တိဟူ၍။ (အာယသ္မာတာ ဥပါလိတ္ထေရေန) ဝုတ္တံ။
ဝိသမနိဿိတောတိ၊ ကား။ ဝိသမာနိ၊ မညီမညွတ်ကုန်သော။ ကာယကမ္မဒီနိ၊ ကာယကံ အစရှိသည်တို့ကို။ နိဿိတော၊ မှီ၏။
ဂဟနနိဿိတောတိ၊ ကား။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိ သင်္ခါတံ၊ ဟု ဆိုအပ်သော။ ဂဟနံ၊ ရှုပ်ထွေးသော မိစ္ဆာအယူကို။ နိဿိတော၊ ၏။
ဗလဝနိဿိတောတိ၊ ကား။ ဗလဝန္တေ၊ အားရှိကုန်သော။ အဘိညာတေ၊ ထင်ရှားကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။ နိဿိတော၊ ၏။ ယာဝ၊ ပေ၊ဟောန္တိ။ ။ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာနော ဒွိဓာ ဟောန္တီတိ ဧတ္ထ- အဝိဟာဒိ သုဒ္ဓါဝါသိကာ အညဘူမီသု အရိယာ ဓမ္မဝါဒီ ပက္ခံ ဧဝ ဘဇန္တိ၊ ဣတရေ ဒုဝိဓမ္ပီတိ ဒုဋ္ဌဗ္ဗံ၊- ဝိမတိ၊ အရိယာ နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ဓမ္မဝါဒီဘက်၌သာ ပါကြ၍, ပုထုဇဉ်တို့ကား နှစ်ဘက်လုံးတွင် အသီးအသီး ပါဝင်ကြသည်- ဟူလို၊ ဝိနည်းမိုရ် အဂတိလိုက်မူသည် ဤမျှတိုင်အောင် စီးပွားမဲ့ကို ဖြစ်စေသည်။
တဿအဝဇာနန္တောတိ၊ ကား။ တဿ၊ ထို နဝကရဟန်း၏။ ဝစနံ၊ စကားကို။ အဝဇာနန္တော၊ အောက်ချ၍သိလျက်။ (မထီမဲ့မြင်ပြုလျက်)။ (''အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ''ဟု ပါဠိတော်၌စပ်၊ ဤ နည်း၌ တဿ၏ သမ္ဗန္ဓီကို ''ဝစနံ''ဟု ထည့်၍ပေးပါ၊ ဥပမာ ''သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော''၌ ''မေ''၏ သမ္ဗန္ဓီကို ''ဝစနံ''ဟု ထည့်ရသကဲ့သို့တည်း။)
ဝါ၊ တစ််နည်း။ (တဿာတိ ဧတံ၊ တဿဟူသောဤသဒ္ဒါသည်။) ဥပယောဂတ္ထေ၊ ဒုတိယာဝိဘတ်၏ အန၌။ သာမိဝစနံ၊ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်ရှိသော သဒ္ဒါတည်း။ တံ၊ ထို နဝကရဟန်းကို။ အဝဇာနန္တော၊ လျက်။ (''အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ''၌စပ်။) ဣတိ အတ္ထော။
ယံအတ္ထာယာတိ၊ ကား။ ယဒတ္ထာယ၊ အကြင်အကျိုးငှာ။ (''သံဃောသန္နိပတိတော ဟောတိ''ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
တံ အတ္ထံတိ၊ ကား။ သော အတ္ထော၊ ထို အကျိုးကို။ (''န ပရိဟာပေ တဗ္ဗော-မယုတ်လျော့စေထိုက်''ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ဝါကျတို့၌။ သေသံ၊ ကြွင်းသော အစီအရင်သည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်သာ။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။ အယံအတ္ထာယ, တံ အတ္ထံ။ ။ယံအတ္ထာယာတိ ဧသော သဒ္ဒေါ သမာသောတိ အာဟ-''ယဒတ္ထာ''တိ၊ တံအတ္ထန္တိ ဧသော သဒ္ဒေါ လိင်္ဂဝိပလ္လာ‌သော (ပုလ္လိင်မှ နပုလ္လိင်ပြန်နေသော သဒ္ဒါတည်း၊) ဣတိ အာဟ-''သော အတ္ထော''တိ၊ အတ္ထေသဒ္ဒေါဟိ ပုလ္လိ‌ ၊ပါဠိယံ န ပရိဟာပေတဗ္ဗံတိ ဧတ္ထာပိ န ပရိဟာပေတဗ္ဗံ-ဟူသော နပုလ္လိင်ပုဒ်၌လည်း၊ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဝေဒိတဗ္ဗော၊-ယောဇနာ။
မဟာသင်္ဂါမဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။