Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā
(SP) Parivāra-aṭṭhakathā

Pucchāvissajjanāvaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဥပသမ္ပဒံ ပုစ္ဆိဿန္တိ၊ ကား။ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကံ၊ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကကို။ (ပဗ္ဗဇ္ဇက္ခန္ဓကကို)။ ပုစ္ဆိဿံ၊ မေးအံံ့။
သနိဒါနံ သနိဒ္ဒေသန္တိ၊ ကား။ နိဒါနေန စ၊ နိဒါန်းနှင့်လည်းကောင်း။ နိဒ္ဒေသေန စ၊ နိဒ္ဒေသနှင့်လည်းကောင်း။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ပုစ္ဆိဿာမိ၊ မေးအံ့။
သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိယောတိ၊ ကား။ တတ္ထ၊ ထိုဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓက၌။ သမုက္ကဋ္ဌာနာနိ ဥတ္တမာနိ၊ မြတ်ကုန်သော။ ယာနိ ပဒါနိ၊ အကြင်ပုဒ်တို့ကို။ ဝုတ္တာနိ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။ တေသံ သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ဥတ္တမပဒါနံ၊ ထိုမြတ်ကုန်သောပုဒ်တို့၏။ သင်္ခေပတော၊ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်။ ကတိ၊ ဘယ်မျှလောက်ကုန်သော။ အာပတ္တိယော၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်သနည်း။ ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။ ဟိ၊ မှန်၏။ တစ်နည်း, ဟိ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။နိဒါနေန နိဒ္ဒေသေန။ ။''နိဒါနေနစ နိဒ္ဒေသေနစ သဒ္ဓိံ''ဟူသော အဖွင့်ကို ကြည့်၍''သဟ+နိဒါနေန ယော ဝတ္တတီတိ သနိဒါနော၊ သဟ+နိဒ္ဒေသန ယော ဝတ္တတီတိ သနိဒ္ဒေသော၊ (ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကော)''ဟု ပြု၊ ''နိဒါန်း''ဟူသည် သိက္ခာပုဒ်ပညတ်ရာ ဒေသတည်း၊ ''နိဒ္ဒေသ''ဟူသည် အကျယ်ညွှန်ပြကြောင်းဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်စသည်တည်း၊ ထိုနိဒါန်း နိဒ္ဒေသ နှစ်မျိုးလုံးသည်ပင် ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဥပသမ္ပဒါကို ပညတ်ရခြင်း၏ အကြောင်းဝတ္ထုဖြစ်သည်။ (နိဒါနေန စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိန္တိ ဧတ္ထ နိဒါနေနာတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိဒေသ သင်္ခါတေန နိဒါနေန၊ နိဒ္ဒေသေနာတိ ပုဂ္ဂလာဒိ နိဒ္ဒေသေန၊ ဥဘယေနပိ တဿ တဿ သိက္ခာပဒဿ ဝတ္ထုဒဿိတံ၊ တသ္မာ ဝတ္ထုနာ သဒ္ဓိံ ခန္ဓကံ ပုစ္ဆိဿာမီတိ အယမေတ္ထအတ္ထော၊-သာရတ္ထ။)
ဝိမတိ။ ။နိဒါနေန စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိန္တိ ဧတ္ထ ပညတ္တိဌာနပုဂ္ဂလာဒိပ္ပကာသကံ နိဒါနဝစနံ နိဒါနံ နာမ၊ တန္နိဒါနံ ပဋိစ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒါနိ နိဒ္ဒေသော နာမ၊ တေဟိအဝယဝဘူတေဟိ သဟိတံ တံ သမုဒါယဘူတံ ခန္ဓကံ ပုစ္ဆိဿာမီတိ အတ္ထော၊ ဤ ဝိမတိအလိုအားဖြင့် ''နိဒါန''အရ ပညတ်ရာဌာန ပုဂ္ဂိုလ်စသည်တို့ကို ပြသော နိဒါန်းစကားကိုယူရ၏ ၊ ထိုနိဒါန်းကို အကြောင်းပြု၍ ညွှန်ပြအပ်သော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို နိဒ္ဒေသအရ ယူရသည်၊ အစိတ်စိတ်ဖြစ်သော နိဒါန်း နိဒ္ဒေသတို့၏ အပေါင်းဖြစ်သော ခန္ဓကကို ''ဥပသမ္ပဒခန္ဓက''ဟု ခေါ်သည်၊ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကဟူသည်လည်း ''ပဗ္ဗဇ္ဇက္ခန္ဓက''ပင်တည်း။
သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ။ ။သမုက္ကဋ္ဌ(သံ+ဥက္ကဋ္ဌ)သည် ဥတ္တမ၏ ပရိယာယ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် သမုက္ကဋ္ဌာနိကို ဥတ္တာမာနိဟု ဖွင့်သည်၊ ''ဥတ္တမ''အရ ''အမြတ်'' ဟု ဆိုသော်လည်း မြင့်မြတ်သော အမြတ်မျိုးကား မဟုတ်ပါ ၊ အာပတ်တို့ကို ပြတတ်သော ဘုရားပညတ်တော်ဖြစ်၍''မြတ်သည်''ဟု ဆိုသည်။ (ဥတ္တမာနိ ပဒါနီတိ အာပတ္တိ ပညာပကာနိ ဝစနာနိ အဓိပ္ပေတာနိ၊ ဝိမေတိ။)
ယေန ယေန၊ပေ၊ဝုစ္စတိ။ ။တေသံ၊ပေ၊ကတိ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ တေဟိ ဝစနေဟိပညတ္တာ ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော၊ နနု အာပတ္တိယော နာမ ပုဂ္ဂလာနညေဝဟောန္တိ, န ပဒါနံ၊ ကသ္မာ ပန ''သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိယော''တိ သာမိဝသေနနိဒ္ဒေသော ကတောတိ အာဟ၊ ''‌ယေန ယေန ဟိ ပဒေနာ''တိ အာဒိ၊-ဝိမတိ၊အာပတ်ဟူသည် ပုဂ္ဂိုလ်အပေါ်၌ ဖြစ်ရကား ပုဂ္ဂိုလ်၏အာပတ်သာ ဖြစ်ထိုက်၏ ၊ အဘယ့်ကြောင့်''သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ-ပုဒ်တို့၏အာပတ်''ဟု ဆိုရပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ''ယေန ယေန ဟိ''စသည်ကို မိန့်သည်-ဟူလို။
ယေန ယေန ပဒေန၊ အကြင် အကြင်ပုဒ်ဖြင့်။ ယာ ယာ အာပတ္တိ၊ ကို။ (ဘဂဝတာ၊ သည်)။ ပညတ္တာ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီ။ သာ သာ(အာပတ္တိ၊ ထိုထို အာပတ်ကို)။ တဿ တဿ ပဒဿ၊ ထိုထို ပုဒ်၏။ အာပတ္တီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ မိန့်ဆိုအပ်ပြီ။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိ ယောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ မိန့်ဆိုအပ်ပြီ။
ဒွေ အာပတ္တိယောတိ၊ ကား။ ဦနဝီသတိဝဿံ၊ ကို။ ဥပသမ္ပာဒေန္တဿ၊ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်စေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ပါစိတ္တိယံ၊ သည်။ (ဟောတိ)။ သေသေသု၊ ကြွင်းကုန်သော။ သဗ္ဗပဒေသု၊ အလုံးစုံသော ပုဒ်တို့၌။ ဒုက္ကဋံ၊ သည်။ (ဟောတိ)။
တိဿောတိ၊ ကား။ ဧတေ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ နဿန္တု၊ ပျောက်ပစေကုန်။ ဧတေ၊ တို့သည်။ ဝိနဿန္တု၊ ပျက်စီးပစေကုန်။ တေဟိ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ဖြင့်။ ကောအတ္ထော၊ အဘယ်အကျိုး ရှိအံ့နည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဘေဒပုရေက္ခာရာနံ၊ ကွဲပြားခြင်းကို ရှေးရှုသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ဥပေါသထကရဏေ၊ ဥပုသ်ပြုခြင်းကြောင့်။ ထုလ္လစ္စယံ၊ ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်သည်။ (ဟောတိ)။ ဥက္ခိတ္တကေန၊ ဥက္ခိတ္တကရဟန်းနှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ဥပေါသထကရဏေ၊ ကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ၊ ပါစိတ်အာပတ်သည်။ (ဟောတိ)။ သေသေသု၊ ကြွင်းသောသိက္ခာပုဒ်တို့၌။ ဝါ၊ ကြွင်းသောအကြောင်းတို့ကြောင့်။ ဒုက္ကဋံ(ဟောတိ)။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ တိဿော အာပတ္တိယော(ဟောန္တိ)။
ဧကာတိ၊ ကား။ ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ ဧကာ၊ သော။ ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝ၊ သည်သာ။ (ဟောတိ)။
တိဿောတိ၊ ကား။ ဘေဒပုရေက္ခာရဿ၊ ကွဲပြားခြင်းကို ရှေးရှုသည်ဖြစ်၍။ ပဝါရယတော၊ ပဝါရဏာပြုသော ရဟန်း၏။ ထုလ္လစ္စယံ(ဟောတိ)။ ဥက္ခိတ္တကေန သဒ္ဓိံ(ပဝါရယတော) ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။ သေသေသုဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ပဝါရဏက္ခန္ဓကေပိ၊ ၌လည်း။ တိဿောအာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
တိဿောတိ၊ ကား။ ဝစ္ဆတရိံ၊ နွားမငယ်ကို။ ဥဂ္ဂဟေတွာ၊ မြှောက်ယူ၍။ မာရေန္တာနံ၊ သေစေသောရဟန်းတို့၏။ ဝါ၊ သတ်သောရဟန်းတို့၏။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။ ရတ္တေန၊ တပ်မက်သော။ စိတ္တေန၊ ဖြင့်။ အင်္ဂဇာတဆုပနေ၊ အင်္ဂါဇာတ်ကိုတို့ခြင်းကြောင့်။ ဥဂ္ဂဟေတွာ။ ။''တေန ခေါပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အစိရဝတိယာ နဒိယာ၊ပေ၊ဝစ္ဆတရိမ္ပိ ဩဂါဟေတွာ မာရေန္တိ''ဟူသော သိက္ခာပုဒ်ကို ရည်ရွယ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ဥဂ္ဂဟေတွာ နေရာ၌ အဝ ပုဗ္ဗ ဂါဟူ ဓာတ်ဖြင့် ''ဩဂါဟေတွာ''ဟု ရှိလျှင် သာ၍ ကောင်း၏ ၊ ဩ၏ ဝိပရိတ် ဥပြုလျှင်လည်း ''ဥဂ္ဂါဟေတွာ-နှစ်၍''ဟု ရှိလျှင်လည်း ကောင်း၏ ။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ စမ္မသံယုတ္တေပိ၊ သားရေနှင့်စပ်သော စမ္မက္ခန္ဓက၌လည်း။ တိဿော အာပတ္တိယော(ဟောန္တိ)။
ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေပိ၊ ၌လည်း။ (တိဿောချင်းတူ၍ သမ္ပိဏ္ဍာန ပိဖြင့်ဆိုသည်။) သမန္တာ၊ အင်္ဂါဇာတ်၏ ထက်ဝန်းကျင်၌။ ဒွင်္ဂုလေ၊ လက်နှစ်သစ် အတိုင်းအရှည်ရှိသော အရပ်၌။ (သတ္ထကမ္မံဝါ၊ ဓားခွဲမှုကိုသော်လည်းကောင်း။ ဝတ္ထိကမ္မံဝါ၊ ကြပ်စီးမှုကိုသော်လည်းကောင်း။ ကရောန္တဿ၊ ၏)။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။ ဘောဇ္ဇယာဂုယာ၊ ဘောဇ္ဇယာဂုကို စားခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဧဝံ တိဿော အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
ကထိနံ၊ ကထိန်သည်။ ကေဝလံ၊ အာပတ်မဖက် သက်သက်။ ပညတ္တိမေဝ၊ ပညတ်မျှသာတည်း။ (တသ္မာ၊ ထိုသို့ ပညတ်တော်မျှ၏ အဖြစ်ကြောင့်။) တတ္ထ၊ ထိုကထိနက္ခန္ဓက၌။ အာပတ္တိ၊ အာပတ်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
စီဝရသံယုတ္တေ၊ သင်္ကန်းနှင့်စပ်သော စီဝရက္ခန္ဓက၌။ ကုသစီရဝါကစီရေသု၊ သမန်းမြက်သင်္ကန်း, လျှော်တေသင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ခြင်းတို့ကြောင့်။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။ အတိရေကစီဝရေ၊ အပိုအလွန်ဖြစ်သော သင်္ကန်းကို ထားခြင်းကြောင့်။ နိသဂ္ဂိယံ၊ နိသဂ္ဂိယပါစိတ်အာပတ်သည်။ (ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ၊ ဤသို့။ တိဿော၊ သုံးချက်ကုန်သော။ ဣမာ အာပတ္တိယော၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ။
စမ္ပေယျကေ၊ စမ္ပေယျကက္ခန္ဓက၌။ ဧကာ၊ တစ်ချက်သော။ ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝ၊ သည်သာ။ (ဟောတိ)။
ကောသမ္ဗကကမ္မက္ခန္ဓကပါရိဝါသိကသမုစ္စယက္ခန္ဓကေသုပိ၊ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓက,ကမ္မက္ခန္ဓက, ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓက, သမုစ္စယက္ခန္ဓကတို့၌လည်း။ ဧကာ၊ သော။ ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝ၊ ဒုက္ကဋ်အာပတ်ပင်တည်း။ (ရှေ့ခန္ဓကနှင့် ဒုက္ကဋ်အာပတ်ချင်းတူသောကြောင့် ဧဝ ကို သန္နိဋ္ဌာနာဝဓာရဏ ကြံပါ။)
သမထက္ခန္ဓကေ၊ သမထက္ခန္ဓက၌။ ဆန္ဒဒါယကော၊ ဆန္ဒပေးသောရဟန်းသည်။ ခိယျတိ၊ ရှုံ့ချအံ့။ ခိယျနကံ၊ ရှုံ့ချခြင်းရှိသော။ ပါစိတ္တိယံ၊ သည်။ (ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ၊ လျှင်။ ဣမာ ဒွေ အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကေ၊ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက၌။ အတ္တနော၊ ၏။ အင်္ဂဇာတံ၊ ကို။ ဆိန္ဒတိ၊ ဖြတ်အံ့။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။ ရောမဋ္ဌေ (ရောမန္တေ)၊ စားမြုံ့ပြန်ခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဣမာ တိဿော အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
သေနာသနက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ ဂရုဘဏ္ဍဝိသဇ္ဇနေ၊ ဂရုဘဏ်ကိုစွန့်ခြင်းကြောင့်။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။ သံဃိကာ၊ သံဃာ၏ဥစ္စာဖြစ်သော။ ဝိဟာရာ၊ မှ။ နိက္ကဍ္ဎနေ၊ နှင်ထုတ်ခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဣမာ တိဿော အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
သံဃဘေဒေ၊ သံဃဘေဒက္ခန္ဓက၌။ ဘေဒါနုဝတ္တကာနံ၊ သံဃဘေဒကရဟန်းသို့ အစဉ်လိုက်သော ရဟန်းတို့၏။ ထုလ္လစ္စယံ (ဟောတိ)။ ဂဏဘောဇနေ၊ ဂဏဘောဇဉ်ကို စားခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဣမာ ဒွေ အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
သမာစာရံ ပုစ္ဆိဿန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တေ၊ ပါဠိတော်၌ဟောတော်မူအပ်သော။ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ ဧကာ၊ သော။ ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝ၊ သည်သာ။ (ဟောတိ)။
သာ၊ ထိုဒုက္ကဋ်အာပတ်သည်။ သဗ္ဗဝတ္တေသု၊ အလုံးစုံသောကျင့်ဝတ်တို့၌။ အနာဒရိယေန၊ လေးစားခြင်း မရှိသူ၏အဖြစ်ကြောင့်။ (မလေးစားခြင်းကြောင့်)။ ဟောတိ၊ ၏။ (''သမာစာရံ၊ ကောင်းစွာ ကျင့်အပ်သော ကျင့်ဝတ်ကို ပြရာ ဝတ္တက္ခန္ဓကကို''ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။)
ပါတိမောက္ခတ္ထပနေ၊ ပါတိမောက္ခတ္ထပနက္ခန္ဓက၌။ တထာ၊ ထို့အတူတည်း။ (ပါဠိတော်၌ ''ထပနံ''ဟုသာ ရှိ၏၊ ပါတိမောက္ခပုဒ် ချေထားသည်)။
ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ အပ္ပဝါရဏာယ၊ ပဝါရဏာ မပြုခြင်းကြောင့်။ ပါစိတ္တိယံ(ဟောတိ)။ သေသေသု ဒုက္ကဋံ (ဟောတိ)။ ဣတိ ဒွေ အာပတ္တိယော (ဟောန္တိ)။
ပဉ္စသတိက သတ္တသတိကေသု၊ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓက, သတ္တသတိကက္ခန္ဓကတို့၌။ ကေဝလံ၊ အာပတ်မဖက် သက်သက်။ ဓမ္မော၊ တရားကို။ သင်္ဂဟံ၊ သိမ်းယူကြောင်းသံဂါယနာသို့။ အာရောပိတော၊ တက်ရောက်စေအပ်ပြီ။ ဝါ၊ တင်အပ်ပြီ။ (အာရောပိတော၌ အာ+ရုဟ+ဏာပေ ပစ္စည်း, တ ပစ္စည်း)။ တတ္ထ၊ ထိုပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကသတ္တသတိကက္ခန္ဓကတို့၌။ အာပတ္တိ၊ သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ၊ ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရတို့၏အဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။