Issues
Select Version
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

15. Paṭisambhidāvibhaṅgo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

15. Paṭisambhidāvibhaṅgo

1. Suttantabhājanīyaṃ

1. Saṅgahavāro

718. CatassoM0.307P0.293V0.331 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā [ paṭibhāṇapaṭisambhidā ( syā .) evamuparipi ].
Atthe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , dhamme ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
Ayaṃ saṅgahavāro .

2. Saccavāro

719. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Dukkhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , dukkhasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , dukkhanirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidāT0.399 , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
Ayaṃ saccavāro .

3. Hetuvāro

720. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Hetumhi ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , hetuphale ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , tatra dhammaniruttābhilāpeV0.332 ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
Ayaṃ hetuvāro .

4. Dhammavāro

721. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā , imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā ;
yamhā dhammā te dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā , tesuM0.308 dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā ;
tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā ;
ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
Ayaṃ dhammavāro .

5. Paṭiccasamuppādavāro

722. CatassoP0.294 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Jarāmaraṇe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
723. CatassoT0.400 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Jātiyā ñāṇaṃ … pe … bhave ñāṇaṃ … pe … upādāne ñāṇaṃ … pe … taṇhāya ñāṇaṃ … pe … vedanāya ñāṇaṃ … pe … phasse ñāṇaṃ … pe … saḷāyatane ñāṇaṃ … pe … nāmarūpe ñāṇaṃ … pe … viññāṇe ñāṇaṃ … pe … saṅkhāresu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā , tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
Ayaṃ paṭiccasamuppādavāro .

6. Pariyattivāro

724. CatassoV0.333 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Tattha katamā dhammapaṭisambhidā ?
Idha bhikkhu dhammaṃ jānāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ .
Ayaṃ vuccati ‘‘ dhammapaṭisambhidā ’’.
So tassa tasseva bhāsitassa atthaṃ jānāti –
‘‘ ayaṃ imassa bhāsitassa attho , ayaṃ imassa bhāsitassa attho ’’ ti .
Ayaṃ vuccati ‘‘ atthapaṭisambhidā ’’.
Tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
Ayaṃ pariyattivāro .
Suttantabhājanīyaṃ .

2. Abhidhammabhājanīyaṃ

1. Kusalavāro

725. CatassoM0.309 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā kusalā ?
YasmiṃT0.401 samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā … pe … dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbhaP0.295 , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti , ime dhammā kusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti , tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāniV0.334 ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
726. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā kusalā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā … pe … dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
YenaT0.402 ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
727. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
KatameM0.310 dhammā kusalā ?
Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
728. CatassoP0.296V0.335 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā kusalā ?
Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāniT0.403 jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
729. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā kusalā ?
Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
YenaT0.404 ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .

2. Akusalavāro

730. CatassoM0.311 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā akusalā ?
Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃV0.336 rūpārammaṇaṃ vā … pe … dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā akusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
731. CatassoP0.297 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā akusalā ?
Yasmiṃ samaye akusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ … pe … somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ … pe … domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ vicikicchāsampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ uddhaccasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā … pe … dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā akusalā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā .
Tesaṃ vipāke ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .

3. Vipākavāro

732. TissoM0.312 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidāT0.405 .
KatameV0.337 dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , upekkhā hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , upekkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
733. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃP0.298 saddārammaṇaṃ … pe … ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ … pe … jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ … pe … kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti sukhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , sukhaṃ hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , sukhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hotiT0.406 , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
734. TissoM0.313 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , vitakko hoti , vicāro hoti , upekkhā hotiV0.338 , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , upekkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
735. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
YasmiṃT0.407 samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , vitakko hoti , vicāro hoti , pīti hoti , sukhaṃ hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , somanassindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammāP0.299 .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
736. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannāM0.314 hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , vitakko hoti , vicāro hoti , upekkhā hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , upekkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā panaV0.339 tasmiṃ samaye aññepi atthiT0.408 paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
737. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti somanassasahagatā ñāṇasampayuttā … pe … somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena … pe … somanassasahagatā ñāṇavippayuttā … pe … somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā … pe … upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā … pe … upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
738. TissoT0.409 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalāM0.315 .
Tasseva rūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hotiV0.340 tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇenaP0.300 tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
739. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Tasseva arūpāvacarassa kusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , tasmiṃT0.410 samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
740. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Tasseva lokuttarassa kusalassa kammassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatiM0.316 dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāniV0.341 ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
741. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
KatameP0.301 dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye akusalassaT0.411 kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ … pe … sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ … pe … ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ … pe … jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ … pe … kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti dukkhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , dukkhaṃ hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , dukkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
742. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … phoṭṭhabbārammaṇā vā … pe … manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hotiT0.412 , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , vitakko hoti , vicāroM0.317 hoti , upekkhā hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , upekkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
ImesuV0.342 dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .

4. Kiriyavāro

743. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇāP0.302 vā … pe … phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , vitakko hoti , vicāro hoti , upekkhā hoti , cittassekaggatā hoti , manindriyaṃ hoti , upekkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidāT0.413 .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
744. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā … pe … manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃM0.318 yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti , vedanā hoti , saññā hoti , cetanā hoti , cittaṃ hoti , vitakko hoti , vicāro hoti , upekkhā hoti , cittassekaggatā hoti , vīriyindriyaṃ hotiV0.343 , samādhindriyaṃ hoti , manindriyaṃ hoti , upekkhindriyaṃ hoti , jīvitindriyaṃ hoti , ye vā pana tasmiṃ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyā tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
745. Tisso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye manoviññāṇadhātuT0.414 uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā … pe … somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena … pe … somanassasahagatā ñāṇavippayuttā … pe … somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā … pe … upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā … pe … upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena … pe … rūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti … pe … arūpāvacaraṃ jhānaṃ bhāveti kiriyaṃ neva kusalaṃ nākusalaṃ na ca kammavipākaṃ diṭṭhadhammasukhavihāraṃ … pe … sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṃ sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā abyākatā .
Imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā .
Yāya niruttiyāP0.303 tesaṃ dhammānaṃ paññatti hoti tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā .
Yena ñāṇena tāni ñāṇāni jānāti –
‘‘ imāni ñāṇāni idamatthajotakānī ’’ ti , ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā .
746. Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
Tisso paṭisambhidā kāmāvacarakusalato catūsuM0.319 ñāṇasampayuttesu cittuppādesu , kiriyato catūsu ñāṇasampayuttesuT0.415 cittuppādesu uppajjanti .
Atthapaṭisambhidā etesu ceva uppajjati , catūsu maggesu catūsu phalesu ca uppajjati .
Abhidhammabhājanīyaṃ .

3. Pañhāpucchakaṃ

747. CatassoV0.344 paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā , dhammapaṭisambhidā , niruttipaṭisambhidā , paṭibhānapaṭisambhidā .
748. Catunnaṃ paṭisambhidānaṃ kati kusalā , kati akusalā , kati abyākatā … pe … kati saraṇā , kati araṇā ?

1. Tikaṃ

749. Siyā kusalā , siyā abyākatā .
Siyā sukhāya vedanāya sampayuttā , siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā .
Tisso paṭisambhidā siyā vipākadhammadhammā , siyā nevavipākanavipākadhammadhammā ;
atthapaṭisambhidā siyā vipākā , siyā vipākadhammadhammā , siyā nevavipākanavipākadhammadhammā .
Tisso paṭisambhidā anupādinnupādāniyā ;
atthapaṭisambhidā siyā anupādinnupādāniyā , siyā anupādinnaanupādāniyā .
Tisso paṭisambhidā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā ;
atthapaṭisambhidā siyā asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā , siyā asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā .
Tisso paṭisambhidā savitakkasavicārā ;
atthapaṭisambhidā siyā savitakkasavicārā , siyā avitakkavicāramattā , siyā avitakkaavicārā .
Siyā pītisahagatā , siyā sukhasahagatā , siyā upekkhāsahagatā .
Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā .
Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā .
Tisso paṭisambhidā siyā ācayagāmino , siyā nevācayagāmināpacayagāmino ;
atthapaṭisambhidā siyāP0.304 ācayagāminīT0.416 , siyā apacayagāminī , siyā nevācayagāmināpacayagāminī .
TissoM0.320 paṭisambhidā nevasekkhanāsekkhā , atthapaṭisambhidā siyā sekkhā , siyā asekkhāV0.345 , siyā nevasekkhanāsekkhā .
Tisso paṭisambhidā parittā ;
atthapaṭisambhidā siyā parittā , siyā appamāṇā .
Niruttipaṭisambhidā parittārammaṇā ;
tisso paṭisambhidā siyā parittārammaṇā , siyā mahaggatārammaṇā , siyā appamāṇārammaṇā .
Tisso paṭisambhidā majjhimā ;
atthapaṭisambhidā siyā majjhimā , siyā paṇītā .
Tisso paṭisambhidā aniyatā ;
atthapaṭisambhidā siyā sammattaniyatā , siyā aniyatā .
Niruttipaṭisambhidā na vattabbā – maggārammaṇātipi , maggahetukātipi , maggādhipatinītipi ;
atthapaṭisambhidā na maggārammaṇā , siyā maggahetukā , siyā maggādhipatinī , siyā na vattabbā maggahetukātipi , maggādhipatinītipi ;
dve paṭisambhidā siyā maggārammaṇā , na maggahetukā , siyā maggādhipatino , siyā na vattabbā maggārammaṇātipi , maggādhipatinotipi .
Tisso paṭisambhidā siyā uppannā , siyā anuppannā , na vattabbā uppādinoti ;
atthapaṭisambhidā siyā uppannā , siyā anuppannā , siyā uppādinī .
Siyā atītā , siyā anāgatā , siyā paccuppannā .
Niruttipaṭisambhidā paccuppannārammaṇā ;
dve paṭisambhidā siyā atītārammaṇā , siyā anāgatārammaṇā , siyā paccuppannārammaṇāT0.417 ;
atthapaṭisambhidā siyā atītārammaṇā , siyā anāgatārammaṇā , siyā paccuppannārammaṇā , siyā na vattabbā atītārammaṇātipi , anāgatārammaṇātipi , paccuppannārammaṇātipi .
Siyā ajjhattā , siyā bahiddhā , siyā ajjhattabahiddhā .
Niruttipaṭisambhidā bahiddhārammaṇā ;
tisso paṭisambhidā siyā ajjhattārammaṇā , siyā bahiddhārammaṇā , siyā ajjhattabahiddhārammaṇā .
Anidassanaapaṭighā .

2. Dukaṃ

750. Hetū , sahetukā , hetusampayuttā , hetū ceva sahetukā ca , hetū ceva hetusampayuttā ca , na vattabbā na hetū sahetukātipi , nahetūahetukātipi .
SappaccayāM0.321 , saṅkhatā , anidassanā , appaṭighā , arūpā , tisso paṭisambhidā lokiyā , atthapaṭisambhidāV0.346 siyā lokiyā , siyā lokuttarā , kenaci viññeyyā , kenaci na viññeyyā .
No āsavā .
Tisso paṭisambhidā sāsavā ;
atthapaṭisambhidā siyā sāsavā , siyā anāsavā .
Āsavavippayuttā .
Tisso paṭisambhidāP0.305 na vattabbā āsavā ceva sāsavā cāti , sāsavā ceva no ca āsavā ;
atthapaṭisambhidā na vattabbā āsavo [ āsavā ( sī .) dhātuvibhaṅge pana pāṭhanānattaṃ natthi ] ceva sāsavā cāti , siyā sāsavā ceva no ca āsavo [ āsavā ( sī .) dhātuvibhaṅge pana pāṭhanānattaṃ natthi ], siyā na vattabbā sāsavā ceva no ca āsavāti .
Na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi , āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi .
Tisso paṭisambhidā āsavavippayuttā sāsavā ;
atthapaṭisambhidā siyā āsavavippayuttā sāsavā , siyā āsavavippayuttā anāsavā .
NoT0.418 saṃyojanā … pe … no ganthā … pe … no oghā … pe … no yogā … pe … no nīvaraṇā … pe … no parāmāsā … pe … sārammaṇā .
No cittā , cetasikā , cittasampayuttā , cittasaṃsaṭṭhā , cittasamuṭṭhānā , cittasahabhuno , cittānuparivattino .
Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā , cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno , cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino , bāhirā , no upādā , anupādinnā .
No upādānā … pe … no kilesā … pe … na dassanena pahātabbā .
Na bhāvanāya pahātabbā .
Na dassanena pahātabbahetukā .
Na bhāvanāya pahātabbahetukā .
Tisso paṭisambhidā savitakkā ;
atthapaṭisambhidā siyā savitakkā , siyā avitakkā .
Tisso paṭisambhidā savicārā ;
atthapaṭisambhidā siyā savicārā , siyā avicārā .
Siyā sappītikā , siyā appītikā .
Siyā pītisahagatā , siyā na pītisahagatā .
Siyā sukhasahagatā , siyā na sukhasahagatā .
Siyā upekkhāsahagatā , siyā na upekkhāsahagatā .
Tisso paṭisambhidā kāmāvacarā ;
atthapaṭisambhidā siyā kāmāvacarā , siyā na kāmāvacarā .
Na rūpāvacarā .
Na arūpāvacarāM0.322 .
Tisso paṭisambhidā pariyāpannā ;
atthapaṭisambhidā siyā pariyāpannā , siyā apariyāpannā .
Tisso paṭisambhidā aniyyānikā ;
atthapaṭisambhidā siyā niyyānikā , siyā aniyyānikā .
Tisso paṭisambhidā aniyatā ;
atthapaṭisambhidā siyā niyatāV0.347 , siyā aniyatā .
Tisso paṭisambhidā sauttarā ;
atthapaṭisambhidā siyā sauttarāT0.419 , siyā anuttarā .
Araṇāti .
Pañhāpucchakaṃ .
Paṭisambhidāvibhaṅgo niṭṭhito .