14. Akusalamūlakavipākaniddeso
350. Katame
M0.197P0.190 dhammā abyākatā ?Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rūpārammaṇaṃ , tasmiṃ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro , saṅkhārapaccayā
T0.254 viññāṇaṃ , viññāṇapaccayā nāmaṃ , nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ , chaṭṭhāyatanapaccayā phasso , phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā bhavo , bhavapaccayā jāti , jātipaccayā jarāmaraṇaṃ .Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
351. Tattha katamo akusalamūlapaccayā saṅkhāro ?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ
V0.214 – ayaṃ vuccati ‘‘ akusalamūlapaccayā saṅkhāro ’’… pe … tena vuccati ‘‘ evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī ’’ ti . 352. Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākaṃ sotaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ saddārammaṇaṃ … pe … ghānaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ gandhārammaṇaṃ … pe … jivhāviññāṇaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ rasārammaṇaṃ … pe … kāyaviññāṇaṃ uppannaṃ hoti dukkhasahagataṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ … pe … manodhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … phoṭṭhabbārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro , saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ , viññāṇapaccayā nāmaṃ , nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ , chaṭṭhāyatanapaccayā phasso , phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā adhimokkho , adhimokkhapaccayā bhavo , bhavapaccayā jāti , jātipaccayā jarāmaraṇaṃ .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo
T0.255 hoti . 353. Katame dhammā abyākatā ?
Yasmiṃ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā … pe … dhammārammaṇā vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye akusalamūlapaccayā saṅkhāro , saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ , viññāṇapaccayā nāmaṃ , nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ , chaṭṭhāyatanapaccayā phasso
M0.198 , phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā adhimokkho , adhimokkhapaccayā bhavo , bhavapaccayā jātiP0.191 , jātipaccayā jarāmaraṇaṃ .Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
354. Tattha katamo akusalamūlapaccayā saṅkhāro ?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ akusalamūlapaccayā saṅkhāro ’’.
Tattha katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ ?
Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ … pe … tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ ’’.
Tattha
V0.215 katamaṃ viññāṇapaccayā nāmaṃ ?Vedanākkhandho , saññākkhandho , saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘ viññāṇapaccayā nāmaṃ ’’.
Tattha katamaṃ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ ?
Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ … pe … tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṃ ’’.
Tattha
T0.256 katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso ?Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ chaṭṭhāyatanapaccayā phasso ’’.
Tattha katamā phassapaccayā vedanā ?
Yaṃ cetasikaṃ neva sātaṃ nāsātaṃ cetosamphassajaṃ adukkhamasukhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘ phassapaccayā vedanā ’’.
Tattha katamo vedanāpaccayā adhimokkho ?
Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā – ayaṃ vuccati ‘‘ vedanāpaccayā adhimokkho ’’.
Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo ?
Ṭhapetvā adhimokkhaṃ , vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho – ayaṃ vuccati ‘‘ adhimokkhapaccayā bhavo ’’.
Tattha katamā bhavapaccayā jāti ?
Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘ bhavapaccayā jāti ’’.
Tattha katamaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ ?
Atthi jarā , atthi maraṇaṃ .
Tattha katamā jarā ?
Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ jarā jīraṇatā āyuno saṃhāni
M0.199 – ayaṃ vuccati jarā .Tattha katamaṃ maraṇaṃ ?
Yo tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ maraṇaṃ ’’.
Iti ayañca jarā , idañca maraṇaṃ .
Idaṃ vuccati ‘‘ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ ’’.
Evametassa
V0.216 kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti .Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti , samāgamo hoti , samodhānaṃ
T0.257 hoti , pātubhāvo hoti .Tena
P0.192 vuccati evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī ’’ ti .Akusalamūlakavipākaniddeso .
Abhidhammabhājanīyaṃ .
Paṭiccasamuppādavibhaṅgo [ paccayākāravibhaṅgo ( sī . syā .)] niṭṭhito .