1. Mettā
643. Kathañca bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati ?
Seyyathāpi nāma ekaṃ puggalaṃ piyaṃ manāpaṃ disvā mettāyeyya , evameva sabbe satte mettāya pharati .
Tattha
V0.308 katamā mettā ?Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘ mettā ’’.
Tattha katamaṃ cittaṃ ?
Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu
P0.273 – idaṃM0.285 vuccati ‘‘ cittaṃ ’’.Idaṃ cittaṃ imāya mettāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ .
Tena vuccati ‘‘ mettāsahagatena cetasā ’’ ti .
644.‘‘ Ekaṃ disan ’’ ti puratthimaṃ vā disaṃ pacchimaṃ vā disaṃ uttaraṃ vā disaṃ dakkhiṇaṃ vā disaṃ uddhaṃ vā adho vā tiriyaṃ vā vidisaṃ vā .
645.‘‘ Pharitvā ’’ ti
T0.371 pharitvā adhimuccitvā . 646.‘‘ Viharatī ’’ ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati .
Tena vuccati ‘‘ viharatī ’’ ti .
647.‘‘ Tathā dutiyan ’’ ti yatheva ekaṃ disaṃ tathā dutiyaṃ disaṃ tathā tatiyaṃ disaṃ tathā catutthaṃ disaṃ tathā uddhaṃ tathā adho tathā tiriyaṃ tathā vidisaṃ .
648.‘‘ Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokan ’’ ti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ .
Pariyādāyavacanametaṃ –
‘‘ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokan ’’ ti .
649.‘‘ Mettāsahagatena cetasā ’’ ti tattha katamā mettā ?
Yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṃ mettācetovimutti – ayaṃ vuccati ‘‘ mettā ’’.
Tattha katamaṃ cittaṃ ?
Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ … pe … tajjāmanoviññāṇadhātu – idaṃ vuccati ‘‘ cittaṃ ’’.
Idaṃ cittaṃ imāya mettāya sahagataṃ hoti sahajātaṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ .
Tena vuccati ‘‘ mettāsahagatena cetasā ’’ ti .
650.‘‘ Vipulenā ’’ ti
V0.309 yaṃ vipulaṃ taṃ mahaggataṃ , yaṃ mahaggataṃ taṃ appamāṇaṃ , yaṃ appamāṇaṃ so avero , yo avero so abyāpajjo [ abyāpajjho ( sī . syā .)]. 651.‘‘ Pharitvā ’’ ti pharitvā adhimuccitvā .
652.‘‘ Viharatī ’’ ti … pe … tena vuccati ‘‘ viharatī ’’ ti .