4. Catukkaniddeso
(1) Cattāro āsavā
937. Tattha
V0.436 katame cattāro āsavā ?Kāmāsavo , bhavāsavo , diṭṭhāsavo , avijjāsavo .
( Ka ) kāmāsavo
Tattha katamo kāmāsavo ?
Yo
P0.374 kāmesu kāmacchandoT0.505 kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ kāmāsavo ’’.( Kha ) bhavāsavo
Tattha katamo bhavāsavo ?
Yo bhavesu bhavacchando … pe … bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ bhavāsavo ’’.
( Ga ) diṭṭhāsavo
Tattha katamo diṭṭhāsavo ?
‘‘ Sassato loko ’’ ti vā ,‘‘ asassato loko ’’ ti vā ,‘‘ antavā loko ’’ ti vā ,‘‘ anantavā loko ’’ ti vā ,‘‘ taṃ jīvaṃ taṃ sarīran ’’ ti vā ,‘‘ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran ’’ ti vā ,‘‘ hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā ,‘‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā ,‘‘ hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā ,‘‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti vā .
Yā evarūpā diṭṭhi
M0.389 diṭṭhigataṃ … pe … vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati ‘‘ diṭṭhāsavo ’’.Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo .
( Gha ) avijjāsavo
Tattha katamo avijjāsavo ?
Dukkhe aññāṇaṃ , dukkhasamudaye aññāṇaṃ
V0.437 , dukkhanirodhe aññāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ , pubbante aññāṇaṃ , aparante aññāṇaṃ , pubbantāparante aññāṇaṃ , idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ .Yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ … pe … avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ avijjāsavo ’’.
Ime cattāro āsavā .
(2-5) Cattāro ganthādī
938. Tattha katame cattāro ganthā
P0.375 … pe …T0.506 cattāro oghā … pe … cattāro yogā … pe … cattāri upādānāni ?Kāmupādānaṃ , diṭṭhupādānaṃ , sīlabbatupādānaṃ , attavādupādānaṃ .
( Ka ) kāmupādānaṃ
Tattha katamaṃ kāmupādānaṃ ?
Yo kāmesu kāmacchando … pe … kāmajjhosānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ kāmupādānaṃ ’’.
( Kha ) diṭṭhupādānaṃ
Tattha katamaṃ diṭṭhupādānaṃ ?
‘‘ Natthi dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ … pe … ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’’ ti .
Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ … pe … vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘ diṭṭhupādānaṃ ’’.
Ṭhapetvā sīlabbatupādānañca attavādupādānañca sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhupādānaṃ .
( Ga ) sīlabbatupādānaṃ
Tattha katamaṃ sīlabbatupādānaṃ ?
Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti .
Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ … pe … vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘ sīlabbatupādānaṃ ’’.
( Gha ) attavādupādānaṃ
Tattha
V0.438 katamaṃ attavādupādānaṃ ?Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto – rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ
T0.507 attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ .Vedanaṃ … pe … saññaṃ … pe … saṅkhāre … pe … viññāṇaṃ attato samanupassati viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ … pe … vipariyāsaggāho – idaṃ vuccati ‘‘ attavādupādānaṃ ’’.
Imāni cattāri upādānāni .
(6) Cattāro taṇhuppādā
939. Tattha
M0.390 katame cattāro taṇhuppādā ?Cīvarahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati , piṇḍapātahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati , senāsanahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati , itibhavābhavahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati – ime cattāro taṇhuppādā .
(7) Cattāri agatigamanāni
Tattha katamāni cattāri agatigamanāni ?
Chandāgatiṃ
P0.376 gacchati , dosāgatiṃ gacchati , mohāgatiṃ gacchati , bhayāgatiṃ gacchati .Yā evarūpā agati agatigamanaṃ chandagamanaṃ vaggagamanaṃ vārigamanaṃ – imāni cattāri agatigamanāni .
(8) Cattāro vipariyāsā
Tattha
V0.439 katame cattāro vipariyāsā ?Anicce ‘‘ niccan ’’ ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso , dukkhe ‘‘ sukhan ’’ ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso , anattani ‘‘ attā ’’ ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso , asubhe ‘‘ subhan ’’ ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso – ime cattāro vipariyāsā .
(9) Cattāro anariyavohārā
Tattha
T0.508 katame cattāro anariyavohārā ?Adiṭṭhe diṭṭhavāditā , assute sutavāditā , amute mutavāditā , aviññāte viññātavāditā – ime cattāro anariyavohārā .
(10) Aparepi cattāro anariyavohārā
Tattha katame aparepi cattāro anariyavohārā ?
Diṭṭhe adiṭṭhavāditā , sute assutavāditā , mute amutavāditā , viññāte aviññātavāditā – ime cattāro anariyavohārā .
(11) Cattāri duccaritāni
Tattha katamāni cattāri duccaritāni ?
Pāṇātipāto , adinnādānaṃ , kāmesumicchācāro , musāvādo – imāni cattāri duccaritāni .
(12) Aparānipi cattāri duccaritāni
Tattha katamāni aparānipi cattāri duccaritāni ?
Musāvādo , pisuṇā vācā , pharusā vācā , samphappalāpo – imāni cattāri duccaritāni .
(13) Cattāri bhayāni
Tattha katamāni cattāri bhayāni ?
Jātibhayaṃ , jarābhayaṃ , byādhibhayaṃ , maraṇabhayaṃ – imāni cattāri bhayāni .
(14) Aparānipi cattāri bhayāni
Tattha
V0.440 katamāni aparānipi cattāri bhayāni ?Rājabhayaṃ , corabhayaṃ , aggibhayaṃ , udakabhayaṃ – imāni cattāri bhayāni .
Tattha
M0.391 katamāni aparānipi cattāri bhayāni ?Ūmibhayaṃ , kumbhīlabhayaṃ [ kumbhīrabhayaṃ , kumbhīḷabhayaṃ (?)( kumbha + īra + a = bhaya )], āvaṭṭabhayaṃ , susukābhayaṃ – imāni cattāri bhayāni .
Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni ?
Attānuvādabhayaṃ , parānuvādabhayaṃ , daṇḍabhayaṃ , duggatibhayaṃ – imāni cattāri bhayāni .
(15) Catasso diṭṭhiyo
Tattha
T0.509 katamā catasso diṭṭhiyo ?‘‘ Sayaṅkataṃ sukhadukkhan ’’ ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati ,‘‘ paraṅkataṃ sukhadukkhan ’’ ti saccato thetato diṭṭhi
P0.377 uppajjati ,‘‘ sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhan ’’ ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati ,‘‘ asayaṅkāraṃ aparaṅkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhan ’’ ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati – imā catasso diṭṭhiyo .Catukkaṃ .