14. Sikkhāpadavibhaṅgo
1. Abhidhammabhājanīyaṃ
703. Pañca
T0.388M0.299P0.285V0.323 sikkhāpadāni – pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ , adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ , kāmesumicchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ , musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ . 704. Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ samaye pāṇātipātā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā .
Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
Avasesā dhammā cetanāya sampayuttā .
Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ pāṇātipātā viramantassa , yo tasmiṃ samaye
V0.324 phasso … pe … paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’T0.389 .Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe …
P0.286 somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ samaye pāṇātipātā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughātoM0.300 – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā .
705. Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
Avasesā dhammā cetanāya sampayuttā .
Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena pāṇātipātā viramantassa phasso … pe … paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
706. Tattha katamaṃ adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ … pe … kāmesumicchācārā
T0.390 veramaṇī sikkhāpadaṃ … pe … musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yā tasmiṃ samaye surāmerayamajjapamādaṭṭhānā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā .
Tattha
V0.325 katamaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ , yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā cetanāya sampayuttā .
Tattha katamaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti
P0.287 somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yo tasmiṃ samaye phasso … pe … paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Tattha
M0.301 katamaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … somanassasahagataṃ
T0.391 ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yā tasmiṃ samaye surāmerayamajjapamādaṭṭhānā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā .
707. Tattha katamaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
Avasesā dhammā cetanāya sampayuttā .
Tattha katamaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa
V0.326 , yo tasmiṃ samaye phasso … pe …P0.288 paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’. 708. Pañca sikkhāpadāni – pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ , adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ , kāmesumicchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ
T0.392 , musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ . 709. Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … chandādhipateyyaṃ … vīriyādhipateyyaṃ … cittādhipateyyaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ … chandādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīriyādhipateyyaṃ
M0.302 hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … cittādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ samaye pāṇātipātā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā .
Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … chandādhipateyyaṃ … vīriyādhipateyyaṃ … cittādhipateyyaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ … chandādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … cittādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ samaye cetanā sañcetanā sañcetayitattaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
Avasesā dhammā cetanāya sampayuttā .
Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ
T0.393P0.289 samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … chandādhipateyyaṃ … vīriyādhipateyyaṃ … cittādhipateyyaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ … chandādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … cittādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃV0.327 … paṇītaṃ pāṇātipātā viramantassa , yo tasmiṃ samaye phasso … pe … paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Tattha katamaṃ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … chandādhipateyyaṃ … vīriyādhipateyyaṃ … cittādhipateyyaṃ … chandādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … cittādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ pāṇātipātā viramantassa , yā tasmiṃ
M0.303 samaye pāṇātipātā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā … pe … avasesā dhammā cetanāya sampayuttā … pe … phasso … pe … paggāho avikkhepo
T0.394 – idaṃ vuccati ‘‘ pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’. 710. Tattha katamaṃ adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ … pe … kāmesumicchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ … pe … musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ … pe … surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … chandādhipateyyaṃ … vīriyādhipateyyaṃ
P0.290 … cittādhipateyyaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ … chandādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … cittādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīmaṃsādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yā tasmiṃ samaye surāmerayamajjapamādaṭṭhānā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā
V0.328 … pe … avasesā dhammā cetanāya sampayuttā … pe … phasso … pe … paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’. 711. Tattha katamaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacare kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ
T0.395 ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … chandādhipateyyaṃ … vīriyādhipateyyaṃ … cittādhipateyyaṃ … chandādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … vīriyādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ … paṇītaṃ … cittādhipateyyaṃ hīnaṃ … majjhimaṃ paṇītaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramantassa , yā tasmiṃ samaye surāmerayamajjapamādaṭṭhānā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamoM0.304 setughāto – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.Avasesā dhammā veramaṇiyā sampayuttā … pe … avasesā dhammā cetanāya sampayuttā … pe … phasso … pe … paggāho avikkhepo – idaṃ vuccati ‘‘ surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ ’’.
712. Katame dhammā sikkhā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ rūpārammaṇaṃ vā … pe … dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā sikkhā .
Katame
P0.291 dhammā sikkhā ?Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ
T0.396 ñāṇasampayuttaṃ sasaṅkhārena … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ … pe … upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṃ vā … pe … dhammārammaṇaṃ vā yaṃ yaṃ vā panārabbha , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .Ime dhammā sikkhā .
713. Katame
V0.329 dhammā sikkhā ?Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti … pe … arūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti … pe … lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā sikkhā .
Abhidhammabhājanīyaṃ .
2. Pañhāpucchakaṃ
714. Pañca sikkhāpadāni – pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ , adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ , kāmesumicchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ , musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ .
715. Pañcannaṃ
M0.305 sikkhāpadānaṃ kati kusalā , kati akusalā , kati abyākatā … pe … kati saraṇā , kati araṇā ?1. Tikaṃ
716. Kusalāyeva .
Siyā sukhāya vedanāya sampayuttā , siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā , vipākadhammadhammā , anupādinnupādāniyā , asaṃkiliṭṭhasaṃkilesikā , savitakkasavicārā , siyā pītisahagatā , siyā sukhasahagatā , siyā upekkhāsahagatā .
Neva dassanena na
T0.397 bhāvanāya pahātabbā , neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā , ācayagāminoP0.292 , nevasekkhanāsekkhā , parittā , parittārammaṇā , majjhimā , aniyatā , na vattabbā maggārammaṇātipi , maggahetukātipi , maggādhipatinotipi .Siyā uppannā , siyā anuppannā
V0.330 , na vattabbā uppādinoti , siyā atītā , siyā anāgatā , siyā paccuppannā , paccuppannārammaṇā , siyā ajjhattā , siyā bahiddhā , siyā ajjhattabahiddhā , bahiddhārammaṇā , anidassanaappaṭighā .2. Dukaṃ
717. Na hetū sahetukā , hetusampayuttā .
Na vattabbā ‘‘ hetū ceva sahetukā cā ’’ ti , sahetukā ceva na ca hetū , na vattabbā ‘‘ hetū ceva hetusampayuttā cā ’’ ti , hetusampayuttā ceva na ca hetū , na hetu sahetūkā , sappaccayā , saṅkhatā , anidassanā , appaṭighā , arūpā , lokiyā , kenaci viññeyyā , kenaci na viññeyyā .
No āsavā , sāsavā , āsavavippayuttā , na vattabbā ‘‘ āsavā ceva sāsavā cā ’’ ti , sāsavā ceva no ca āsavā , na vattabbā ‘‘ āsavā ceva āsavasampayuttā cā ’’ tipi ,‘‘ āsavasampayuttā ceva no ca āsavā ’’ tipi .
Āsavavippayuttā sāsavā , no saṃyojanā … pe … no ganthā … pe … no oghā … pe … no yogā … pe … no nīvaraṇā … pe … no parāmāsā … pe … sārammaṇā , no cittā , cetasikā , cittasampayuttā , cittasaṃsaṭṭhā
M0.306 , cittasamuṭṭhānā , cittasahabhuno , cittānuparivattino , cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā , cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno , cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattinoT0.398 , bāhirā , no upādā , anupādinnā , no upādānā … pe … no kilesā .Na dassanena pahātabbā , na bhāvanāyapahātabbā , na dassanena pahātabbahetukā , na bhāvanāya pahātabbahetukā , savitakkā , savicārā , siyā sappītikā , siyā appītikā , siyā pītisahagatā , siyā na pītisahagatā , siyā sukhasahagatā , siyā na sukhasahagatā , siyā upekkhāsahagatā , siyā na upekkhāsahagatā , kāmāvacarā , na rūpāvacarā , na arūpāvacarā , pariyāpannā , aniyyānikā , aniyatā , sauttarā , araṇāti .
Pañhāpucchakaṃ .
Sikkhāpadavibhaṅgo niṭṭhito .