11. Maggaṅgavibhaṅgo
1. Suttantabhājanīyaṃ
486. Ariyo
T0.317M0.244P0.235V0.265 aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi . 487. Tattha katamā sammādiṭṭhi ?
Dukkhe ñāṇaṃ , dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammādiṭṭhi ’’.
Tattha katamo sammāsaṅkappo ?
Nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo , avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsaṅkappo ’’.
Tattha katamā sammāvācā ?
Musāvādā veramaṇī , pisuṇāya vācāya veramaṇī , pharusāya vācāya veramaṇī , samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāvācā ’’.
Tattha katamo sammākammanto ?
Pāṇātipātā veramaṇī , adinnādānā veramaṇī , kāmesumicchācārā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘ sammākammanto ’’.
Tattha katamo sammāājīvo ?
Idha ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappeti – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāājīvo ’’.
Tattha
V0.266 katamo sammāvāyāmo ?Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati , uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ
T0.318 ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati , anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati , uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāvāyāmo ’’.Tattha
P0.236 katamā sammāsati ?Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ , vedanāsu
M0.245 vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ , citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ , dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsati ’’.Tattha katamo sammāsamādhi ?
Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā
T0.319 ācikkhanti ‘‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsamādhi ’’.
488. Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
489. Tattha katamā sammādiṭṭhi ?
Idha bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ
V0.267 nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ , sammāsaṅkappaṃ bhāveti … pe … sammāvācaṃ bhāveti … pe … sammākammantaṃ bhāveti … pe … sammāājīvaṃ bhāveti … pe … sammāvāyāmaṃ bhāveti … pe … sammāsatiṃ bhāveti … pe … sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .Suttantabhājanīyaṃ .
2. Abhidhammabhājanīyaṃ
490. Aṭṭhaṅgiko maggo – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
491. Tattha
M0.246 katamo aṭṭhaṅgiko maggo ?Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ
P0.237 jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi . 492. Tattha
T0.320 katamā sammādiṭṭhi ?Yā paññā pajānanā … pe … amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammādiṭṭhi ’’.
Tattha katamo sammāsaṅkappo ?
Yo takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsaṅkappo ’’.
Tattha katamā sammāvācā ?
Yā catūhi vacīduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāvācā maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāvācā ’’.
Tattha katamo sammākammanto ?
Yā tīhi kāyaduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī
V0.268 akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammākammanto maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammākammanto ’’.Tattha katamo sammāājīvo ?
Yā micchāājīvā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto sammāājīvo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāājīvo ’’.
Tattha katamo sammāvāyāmo ?
Yo cetasiko vīriyārambho … pe … sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ
T0.321 vuccati ‘‘ sammāvāyāmo ’’.Tattha katamā sammāsati ?
Yā sati anussati … pe … sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsati ’’.
Tattha
M0.247 katamo sammāsamādhi ?Yā cittassa ṭhiti … pe … sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsamādhi ’’.
Ayaṃ vuccati ‘‘ aṭṭhaṅgiko maggo ’’.
Avasesā dhammā aṭṭhaṅgikena maggena sampayuttā .
493. Pañcaṅgiko maggo – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
494. Tattha
P0.238 katamo pañcaṅgiko maggo ?Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye pañcaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
495. Tattha
V0.269 katamā sammādiṭṭhi ?Yā paññā pajānanā … pe … amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammādiṭṭhi ’’.
Tattha katamo sammāsaṅkappo ?
Yo takko vitakko … pe … sammāsaṅkappo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsaṅkappo ’’.
Tattha katamo
T0.322 sammāvāyāmo ?Yo cetasiko vīriyārambho … pe … sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāvāyāmo ’’.
Tattha katamā sammāsati ?
Yā sati anussati … pe … sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsati ’’.
Tattha katamo sammāsamādhi ?
Yā cittassa ṭhiti … pe … sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsamādhi ’’.
Ayaṃ vuccati ‘‘ pañcaṅgiko maggo ’’.
Avasesā dhammā pañcaṅgikena maggena sampayuttā .
496. Pañcaṅgiko maggo – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
497. Tattha
M0.248 katamā sammādiṭṭhi ?Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā … pe … amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammādiṭṭhi ’’.
Avasesā dhammā sammādiṭṭhiyā sampayuttā … pe … avasesā dhammā sammāsaṅkappena sampayuttā … pe … avasesā dhammā sammāvāyāmena sampayuttā … pe … avasesā dhammā sammāsatiyā sampayuttā .
Tattha
P0.239 katamo sammāsamādhi ?Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya
T0.323 paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , yā tasmiṃ samayeV0.270 cittassa ṭhiti … pe … sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsamādhi ’’.Avasesā dhammā sammāsamādhinā sampayuttā .
498. Aṭṭhaṅgiko maggo – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
499. Tattha katamo aṭṭhaṅgiko maggo ?
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ , tasmiṃ samaye aṭṭhaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
Ayaṃ vuccati ‘‘ aṭṭhaṅgiko maggo ’’.
Avasesā dhammā aṭṭhaṅgikena maggena sampayuttā .
500. Pañcaṅgiko maggo – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
501. Tattha katamo pañcaṅgiko maggo ?
Idha
P0.240 bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃT0.324 jhānaṃ upasampajja viharatiM0.249 dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .Ime dhammā kusalā .
Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ , tasmiṃ samaye pañcaṅgiko maggo hoti – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
Ayaṃ vuccati ‘‘ pañcaṅgiko maggo ’’.
Avasesā dhammā pañcaṅgikena maggena sampayuttā .
502. Pañcaṅgiko maggo – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
503. Tattha
V0.271 katamā sammādiṭṭhi ?Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo hoti .
Ime dhammā kusalā .
Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ , yā tasmiṃ samaye paññā pajānanā … pe … amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammādiṭṭhi ’’.
Avasesā dhammā sammādiṭṭhiyā sampayuttā … pe … avasesā dhammā sammāsaṅkappena
T0.325 sampayuttā … pe … avasesā dhammā sammāvāyāmena sampayuttā … pe … avasesā dhammā sammāsatiyā sampayuttā .Tattha katamo sammāsamādhi ?
Idha bhikkhu yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , tasmiṃ samaye phasso hoti … pe … avikkhepo
P0.241 hoti .Ime dhammā kusalā .
Tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṃ vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ suññataṃ , yā tasmiṃ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā
M0.250 samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsamādhi ’’.Avasesā dhammā sammāsamādhinā sampayuttā .
Abhidhammabhājanīyaṃ .
3. Pañhāpucchakaṃ
504. Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
505. Aṭṭhannaṃ
V0.272 maggaṅgānaṃ kati kusalā , kati akusalā , kati abyākatā … pe … kati saraṇā , kati araṇā ?1. Tikaṃ
506. Siyā kusalā , siyā abyākatā .
Sammāsaṅkappo sukhāya vedanāya sampayutto ;
satta maggaṅgā siyā sukhāya vedanāya sampayuttā
T0.326 , siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā .Siyā vipākā , siyā vipākadhammadhammā .
Anupādinnaanupādāniyā .
Asaṃkiliṭṭhaasaṃkilesikā .
Sammāsaṅkappo avitakkavicāramatto ;
satta maggaṅgā siyā savitakkasavicārā , siyā avitakkavicāramattā , siyā avitakkaavicārā .
Sammāsaṅkappo pītisahagato , sukhasahagato , na upekkhāsahagato ;
satta maggaṅgā siyā pītisahagatā , siyā sukhasahagatā , siyā upekkhāsahagatā .
Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā .
Neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā .
Siyā apacayagāmino , siyā nevācayagāmināpacayagāmino .
Siyā sekkhā , siyā asekkhā .
Appamāṇā .
Appamāṇārammaṇā .
Paṇītā .
Siyā sammattaniyatā , siyā aniyatā .
Na maggārammaṇā , siyā maggahetukā , siyā maggādhipatino ;
siyā na vattabbā maggahetukātipi , maggādhipatinotipi .
Siyā uppannā , siyā anuppannā , siyā uppādino .
Siyā atītā , siyā anāgatā , siyā
M0.251 paccuppannā .Na vattabbā atītārammaṇātipi , anāgatārammaṇātipi , paccuppannārammaṇātipi .
Siyā ajjhattā , siyā bahiddhā , siyā ajjhattabahiddhā .
Bahiddhārammaṇā .
Anidassanaappaṭighā .
2. Dukaṃ
507. Sammādiṭṭhi
P0.242 hetu , satta maggaṅgā na hetū .Sahetukā .
Hetusampayuttā .
Sammādiṭṭhi hetu ceva sahetukā ca , satta maggaṅgā na vattabbā hetū ceva sahetukā cāti , sahetukā ceva na ca hetū .
Sammādiṭṭhi hetu ceva hetusampayuttā ca , satta maggaṅgā
T0.327 na vattabbā hetū ceva hetusampayuttā cāti , hetusampayuttā ceva na ca hetū .Satta maggaṅgā na hetū sahetukā , sammādiṭṭhi na vattabbā na hetu sahetukātipi , na hetu ahetukātipi .
Sappaccayā
V0.273 .Saṅkhatā .
Anidassanā .
Appaṭighā .
Arūpā .
Lokuttarā .
Kenaci viññeyyā , kenaci na viññeyyā .
No āsavā .
Anāsavā .
Āsavavippayuttā .
Na vattabbā āsavā ceva sāsavā cātipi , sāsavā ceva no ca āsavātipi .
Na vattabbā āsavā ceva āsavasampayuttā cātipi , āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi .
Āsavavippayuttā .
Anāsavā .
No saṃyojanā … pe … no ganthā … pe … no oghā … pe … no yogā … pe … no nīvaraṇā … pe … no parāmāsā … pe … sārammaṇā .
No cittā .
Cetasikā .
Cittasampayuttā .
Cittasaṃsaṭṭhā .
Cittasamuṭṭhānā .
Cittasahabhuno .
Cittānuparivattino .
Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānā .
Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno .
Cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino .
Bāhirā .
No upādā .
Anupādinnā .
No upādānā … pe … no kilesā … pe … na dassanena pahātabbā .
Na bhāvanāya pahātabbā .
Na dassanena pahātabbahetukā .
Na bhāvanāya pahātabbahetukā .
Sammāsaṅkappo avitakko , satta maggaṅgā siyā savitakkā , siyā avitakkā .
Sammāsaṅkappo savicāro , satta maggaṅgā siyā savicārā , siyā avicārā .
Sammāsaṅkappo sappītiko
M0.252 , satta maggaṅgā siyāT0.328 sappītikā , siyā appītikā .Sammāsaṅkappo pītisahagato , satta maggaṅgā siyā pītisahagatā , siyā na pītisahagatā .
Sammāsaṅkappo sukhasahagato , satta maggaṅgā siyā sukhasahagatā , siyā na sukhasahagatā .
Sammāsaṅkappo na upekkhāsahagato , satta maggaṅgā siyā upekkhāsahagatā , siyā na upekkhāsahagatā .
Na
P0.243 kāmāvacarā .Na rūpāvacarā .
Na arūpāvacarā .
Apariyāpannā .
Siyā niyyānikā , siyā aniyyānikā .
Siyā niyatā , siyā aniyatā .
Anuttarā .
Araṇāti .
Pañhāpucchakaṃ .
Maggaṅgavibhaṅgo niṭṭhito .