Issues
Select Version
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

6. Paṭiccasamuppādavibhaṅgo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Paṭiccasamuppādavibhaṅgo

1. Suttantabhājanīyaṃ

225. AvijjāpaccayāM0.142P0.135V0.153 saṅkhārā , saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ , viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ , nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ , saḷāyatanapaccayā phasso , phassapaccayā vedanā , vedanāpaccayā taṇhā , taṇhāpaccayā upādānaṃ , upādānapaccayā bhavo , bhavapaccayā jāti , jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti .
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti .
226. Tattha katamā avijjā ?
Dukkhe aññāṇaṃ , dukkhasamudaye aññāṇaṃ , dukkhanirodhe aññāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ avijjā ’’.
Tattha katame avijjāpaccayā saṅkhārā ?
Puññābhisaṅkhāro , apuññābhisaṅkhāro , āneñjābhisaṅkhāro , kāyasaṅkhāro , vacīsaṅkhāro , cittasaṅkhāro .
Tattha katamo puññābhisaṅkhāro ?
Kusalā cetanā kāmāvacarā rūpāvacarā dānamayā sīlamayā bhāvanāmayā – ayaṃ vuccati ‘‘ puññābhisaṅkhāro ’’.
Tattha katamo apuññābhisaṅkhāro ?
Akusalā cetanā kāmāvacarāT0.182 – ayaṃ vuccati ‘‘ apuññābhisaṅkhāro ’’.
TatthaV0.154 katamo āneñjābhisaṅkhāro ?
Kusalā cetanā arūpāvacarā – ayaṃ vuccati ‘‘ āneñjābhisaṅkhāro ’’.
Tattha katamo kāyasaṅkhāro ?
Kāyasañcetanā kāyasaṅkhāro , vacīsañcetanā vacīsaṅkhāro , manosañcetanā cittasaṅkhāro .
Ime vuccanti ‘‘ avijjāpaccayā saṅkhārā ’’.
227. TatthaP0.136 katamaṃ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ ?
Cakkhuviññāṇaṃ , sotaviññāṇaṃ , ghānaviññāṇaṃ , jivhāviññāṇaṃ , kāyaviññāṇaṃ , manoviññāṇaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ ’’.
228. Tattha katamaṃ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ ?
Atthi nāmaṃ , atthi rūpaṃ .
Tattha katamaṃ nāmaṃ ?
Vedanākkhandho , saññākkhandho , saṅkhārakkhandho – idaṃ vuccati ‘‘ nāmaṃ ’’M0.143 .
Tattha katamaṃ rūpaṃ ?
Cattāro mahābhūtā , catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ rūpaṃ ’’.
Iti idañca nāmaṃ , idañca rūpaṃ .
Idaṃ vuccati ‘‘ viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ ’’.
229. Tattha katamaṃ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ ?
Cakkhāyatanaṃ , sotāyatanaṃ , ghānāyatanaṃ , jivhāyatanaṃ , kāyāyatanaṃ , manāyatanaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ ’’.
230. Tattha katamo saḷāyatanapaccayā phasso ?
Cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso manosamphasso – ayaṃ vuccati ‘‘ saḷāyatanapaccayā phasso ’’.
231. TatthaT0.183 katamā phassapaccayā vedanā ?
Cakkhusamphassajā vedanā , sotasamphassajā vedanā , ghānasamphassajā vedanā , jivhāsamphassajā vedanā , kāyasamphassajā vedanā , manosamphassajā vedanā – ayaṃ vuccati ‘‘ phassapaccayā vedanā ’’.
232. TatthaV0.155 katamā vedanāpaccayā taṇhā ?
Rūpataṇhā , saddataṇhā , gandhataṇhā , rasataṇhā , phoṭṭhabbataṇhā , dhammataṇhā – ayaṃ vuccati ‘‘ vedanāpaccayā taṇhā ’’.
233. Tattha katamaṃ taṇhāpaccayā upādānaṃ ?
Kāmupādānaṃ , diṭṭhupādānaṃ , sīlabbatupādānaṃ , attavādupādānaṃ – idaṃ vuccati ‘‘ taṇhāpaccayā upādānaṃ ’’.
234. Tattha katamo upādānapaccayā bhavo ?
Bhavo duvidhenaP0.137 – atthi kammabhavo , atthi upapattibhavo .
Tattha katamo kammabhavo ?
Puññābhisaṅkhāro , apuññābhisaṅkhāro , āneñjābhisaṅkhāro – ayaṃ vuccati ‘‘ kammabhavo ’’.
Sabbampi bhavagāmikammaṃ kammabhavo .
Tattha katamo upapattibhavo ?
Kāmabhavo , rūpabhavo , arūpabhavo , saññābhavo , asaññābhavo , nevasaññānāsaññābhavo , ekavokārabhavo , catuvokārabhavo , pañcavokārabhavo – ayaṃ vuccati ‘‘ upapattibhavo ’’.
Iti ayañca kammabhavo , ayañca upapattibhavo .
Ayaṃ vuccati ‘‘ upādānapaccayā bhavo ’’.
235. TatthaM0.144 katamā bhavapaccayā jāti ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti , khandhānaṃ pātubhāvoT0.184 , āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccati ‘‘ bhavapaccayā jāti ’’.
236. Tattha katamaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ ?
Atthi jarā , atthi maraṇaṃ .
Tattha katamā jarā ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati ‘‘ jarā ’’.
Tattha katamaṃ maraṇaṃ ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā [ kālaṃkiriyā ( ka .)] khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccati ‘‘ maraṇaṃ ’’.
Iti ayañca jarā , idañca maraṇaṃ .
Idaṃ vuccati ‘‘ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ ’’.
237. TatthaV0.156 katamo soko ?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa , bhogabyasanena vā phuṭṭhassa , rogabyasanena vā phuṭṭhassa , sīlabyasanena vā phuṭṭhassa , diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa , aññataraññatarena byasanena samannāgatassa , aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ soko ’’.
238. Tattha katamo paridevo ?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa , bhogabyasanena vā phuṭṭhassaP0.138 , rogabyasanena vā phuṭṭhassa , sīlabyasanena vā phuṭṭhassa , diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa , aññataraññatarena byasanena samannāgatassa , aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevoT0.185 ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṃ – ayaṃ vuccati paridevo ’’.
239. Tattha katamaṃ dukkhaṃ ?
Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘ dukkhaṃ ’’.
240. TatthaM0.145 katamaṃ domanassaṃ ?
Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ , cetasikaṃ dukkhaṃ , cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ , cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘ domanassaṃ ’’.
241. Tattha katamo upāyāso ?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa , bhogabyasanena vā phuṭṭhassa , rogabyasanena vā phuṭṭhassa , sīlabyasanena vā phuṭṭhassa , diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa , aññataraññatarena byasanena samannāgatassa , aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ upāyāso ’’.
242. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti , evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti , samāgamo hoti , samodhānaṃ hoti , pātubhāvo hoti .
Tena vuccati ‘‘ evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī ’’ ti .
Suttantabhājanīyaṃ .