4. Maggasaccaṃ
205. Tattha katamaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ ?
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
Tattha katamā sammādiṭṭhi ?
Dukkhe ñāṇaṃ , dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘ sammādiṭṭhi ’’.
Tattha
M0.111 katamo sammāsaṅkappo ?Nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo , avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsaṅkappo ’’.
Tattha
P0.105 katamā sammāvācā ?Musāvādā veramaṇī , pisuṇāya vācāya veramaṇī , pharusāya vācāya veramaṇī , samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāvācā ’’.
Tattha katamo sammākammanto ?
Pāṇātipātā veramaṇī , adinnādānā veramaṇī , kāmesumicchācārā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘ sammākammanto ’’.
Tattha
V0.120 katamo sammāājīvo ?Idha ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappeti – ayaṃ vuccati ‘‘ sammāājīvo ’’.
Tattha
T0.137 katamo sammāvāyāmo ?Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti , vāyamati , vīriyaṃ ārabhati , cittaṃ paggaṇhāti , padahati .
Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti , vāyamati , vīriyaṃ ārabhati , cittaṃ paggaṇhāti , padahati .
Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti , vāyamati , vīriyaṃ ārabhati , cittaṃ paggaṇhāti , padahati .
Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti , vāyamati , vīriyaṃ ārabhati , cittaṃ paggaṇhāti , padahati .
Ayaṃ vuccati ‘‘ sammāvāyāmo ’’.
Tattha katamā sammāsati ?
Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā , vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
Vedanāsu … pe … citte … pe … dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā , vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
Ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsati ’’.
Tattha katamo sammāsamādhi ?
Idha bhikkhu vivicceva kāmehi , vivicca akusalehi dhammehi , savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Vitakkavicārānaṃ vūpasamā , ajjhattaṃ sampasādanaṃ , cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Pītiyā ca virāgā , upekkhako ca viharati , sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –
‘‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’’ ti , tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja
T0.138 viharati .Sukhassa
M0.112 ca pahānā , dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .Ayaṃ vuccati ‘‘ sammāsamādhi ’’.
Idaṃ
P0.106 vuccati ‘‘ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ ’’.Suttantabhājanīyaṃ .