Nidānavaṇṇanā

331. EvaṃV2.238P2.672M2.266 me sutan ti mahāsamayasuttaṃ .

Tatrāyamapubbapadavaṇṇanā – sakkesūti ambaṭṭhasutte vuttena uppattinayena ‘‘ sakyā vata , bho kumārā ’’ ti udānaṃ paṭicca sakkāti laddhanāmānaṃ rājakumārānaṃ nivāso ekopi janapado ruḷhīsaddena ‘‘ sakkā ’’ ti vuccati , tasmiṃ sakkesu janapade .

Mahāvaneti sayaṃjāte aropite himavantena saddhiṃ ekābaddhe mahati vane .

Sabbeheva arahantehīti imaṃ suttaṃ kathitadivaseyeva pattaarahattehi .

Tatrāyaṃ anupubbikathā – sākiyakoliyā kira kapilavatthunagarassa ca koliyanagarassa ca antare rohiṇiṃ nāma nadiṃ ekeneva āvaraṇena bandhāpetvā sassāni karonti , atha jeṭṭhamūlamāse sassesu milāyantesu ubhayanagaravāsikānampi kammakarā sannipatiṃsu .

Tattha koliyanagaravāsino āhaṃsu –

‘‘ idaṃ udakaṃ ubhato hariyamānaṃ na tumhākaṃ na amhākaṃ pahossati , amhākaṃ pana sassaṃ ekena udakeneva nipphajjissati , idaṃ udakaṃ amhākaṃ dethā ’’ ti .

Kapilavatthunagaravāsino āhaṃsu –

‘‘ tumhesu koṭṭhe pūretvā ṭhitesu mayaṃ rattasuvaṇṇanīlamaṇikāḷakahāpaṇe ca gahetvā pacchipasibbakādihatthā na sakkhissāma tumhākaṃ gharadvāre vicarituṃ , amhākampi sassaṃ ekeneva udakena nipphajjissati , idaṃ udakaṃ amhākaṃ dethā ’’ ti .

‘‘ NaP2.673 mayaṃ dassāmā ’’ ti .

‘‘ Mayampi na dassāmā ’’ ti .

Evaṃ kalahaṃ vaḍḍhetvā eko uṭṭhāya ekassa pahāraṃ adāsi , sopi aññassāti evaṃ aññamaññaṃ paharitvā rājakulānaṃ jātiṃ ghaṭṭetvā kalahaṃ vaḍḍhayiṃsu .

Koliyakammakarā vadanti –

‘‘ tumhe kapilavatthuvāsike gahetvā gajjatha , ye soṇasiṅgālādayo viya attano bhaginīhi saddhiṃ saṃvasiṃsu .

Etesaṃ hatthino ca assā ca phalakāvudhāniV2.239 ca amhākaṃ kiṃ karissantī ’’ ti ?

Sākiyakammakarāpi vadanti –

‘‘ tumhe dāni kuṭṭhino dārake gahetvā gajjatha , ye anāthā niggatikā tiracchānā viya kolarukkhe vasiṃsu , etesaṃ hatthino ca assā ca phalakāvudhāni ca amhākaṃM2.267 kiṃ karissantī ’’ ti ?

Te gantvā tasmiṃ kamme niyuttaamaccānaṃ kathesuṃ , amaccā rājakulānaṃ kathesuṃ , tato sākiyā –

‘‘ bhaginīhi saddhiṃ saṃvāsikānaṃ thāmañca balañca dassessāmā ’’ ti yuddhasajjā nikkhamiṃsu .

Koliyāpi –

‘‘ kolarukkhavāsīnaṃ thāmañca balañca dassessāmā ’’ ti yuddhasajjā nikkhamiṃsu .

Bhagavāpi rattiyā paccūsasamayeva mahākaruṇāsamāpattito vuṭṭhāya lokaṃ volokento ime evaṃ yuddhasajje nikkhamante addasa .

Disvā –

‘‘ mayi gate ayaṃ kalaho vūpasamissati nu kho udāhu no ’’ ti upadhārento –

‘‘ ahamettha gantvā kalahavūpasamanatthaṃ tīṇi jātakāni kathessāmi , tato kalaho vūpasamissati .

Atha sāmaggidīpanatthāya dve jātakāni kathetvā attadaṇḍasuttaṃ desessāmi .

Desanaṃ sutvā ubhayanagaravāsinopi aḍḍhatiyāni aḍḍhatiyāni kumārasatāni dassanti , ahaṃ te pabbajissāmi , tadā mahāsamāgamo bhavissatī ’’ ti sanniṭṭhānamakāsi .

Tasmā imesu yuddhasajjesu nikkhamantesu kassaci anārocetvā sayameva pattacīvaramādāya gantvā dvinnaṃ senānaṃ antare ākāse pallaṅkaṃ ābhujitvā chabbaṇṇarasmiyo vissajjetvā nisīdi .

Kapilavatthuvāsino bhagavantaṃ disvāva –

‘‘ amhākaṃ ñātiseṭṭho satthā āgato , diṭṭho nu kho tena amhākaṃ kalahakāraṇabhāvo ’’ ti cintetvā –

‘‘ na kho pana sakkā bhagavati āgate amhehi parassa sarīre satthaṃ pātetuṃ , koliyanagaravāsino amheP2.674 hanantu vā pacantu vā ’’ ti āvudhāni chaḍḍetvā bhagavantaṃ vanditvā nisīdiṃsu .

Koliyanagaravāsinopi tatheva cintetvā āvudhāni chaḍḍetvā bhagavantaṃ vanditvā nisīdiṃsu .

Bhagavā jānantova –

‘‘ kasmā āgatattha mahārājā ’’ ti pucchi .

Bhagavā , na titthakīḷāya na pabbatakīḷāya na nadīkīḷāya na giridassanatthaṃ , imasmiṃ pana ṭhāne saṅgāmaṃ paccupaṭṭhapetvā āgatamhāti .

Kiṃ nissāya vo kalaho mahārājāti ?

Udakaṃ , bhanteti .

Udakaṃ kiṃ agghati mahārājāti ?

Appagghaṃ , bhanteti .

Pathavī nāma kiṃ agghati mahārājāti ?

Anagghā , bhanteti .

Khattiyā kiṃ agghanti mahārājāti ?

Khattiyā nāma anagghā bhanteti .

Appamūlakaṃ udakaṃ nissāya kimatthaṃ anagghe khattiye nāsetha , mahārājāti ?

‘‘ Kalahe assādo nāma natthi , kalahavasena mahārājā aṭṭhāne veraṃ katvā ekāya rukkhadevatāya kāḷasīhena saddhiṃ baddhāghātoV2.240 sakalampiM2.268 imaṃ kappaṃ anuppattoyevā ’’ ti vatvā phandanajātakaṃ kathesi .

Tato ‘‘ parapattiyena nāma mahārājā na bhavitabbaṃ .

Parapattiyā hutvā hi ekassa sasakassa kathāya tiyojanasahassavitthate himavante catuppadagaṇā mahāsamuddaṃ pakkhandino ahesuṃ .

Tasmā parapattiyena na bhavitabban ’’ ti vatvā pathavīundriyajātakaṃ kathesi .

Tato –

‘‘ kadāci , mahārājā , dubbalopi mahabbalassa randhaṃ vivaraṃ passati , kadāci mahabbalo dubbalassa .

Laṭukikāpi hi sakuṇikā hatthināgaṃ ghātesī ’’ ti vatvā laṭukikajātakaṃ kathesi .

Evaṃ kalahavūpasamatthāya tīṇi jātakāni kathetvā sāmaggiparidīpanatthāya dve jātakāni kathesi .

Kathaṃ ?

Samaggānañhi mahārājā koci otāraṃ nāma passituṃ na sakkotīti vatvā rukkhadhammajātakaṃ kathesi .

Tato ‘‘ samaggānaṃ mahārājā koci vivaraṃ passituṃ nāsakkhi .

Yadā pana aññamaññaṃ vivādamakaṃsu , atha te nesādaputto jīvitā voropetvā ādāya gato .

Vivāde assādo nāma natthī ’’ ti vatvā vaṭṭakajātakaṃ kathesi .

Evaṃ imāni pañca jātakāni kathetvā avasāne attadaṇḍasuttaṃ kathesi .

RājānoP2.675 pasannā –

‘‘ sace satthā nāgamissa , mayaṃ sahatthā aññamaññaṃyeva vadhitvā lohitanadiṃ pavattayissāma , amhākaṃ puttabhātaro gehadvāre na passeyyāma , sāsanapaṭisāsanampi no āharaṇako na bhavissati .

Satthāraṃ nissāya no jīvitaṃ laddhaṃ .

Sace pana satthā agāraṃ ajjhāvasissa , dvisahassadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu rajjamassa hatthagataṃ abhavissa , atirekasahassaṃ kho panassa puttā abhavissaṃsu , tato khattiyaparivārova avicarissa .

Taṃ kho panesa sampattiṃ pahāya nikkhamitvā sambodhiṃ patto , idānipi khattiyaparivāroyeva vicaratū ’’ ti ubhayanagaravāsino aḍḍhatiyāni aḍḍhatiyāni kumārasatāni adaṃsu .

Bhagavā te pabbājetvā mahāvanaṃ agamāsi .

Tesaṃ garugāravavasena na attano ruciyā pabbajitānaṃ anabhirati uppajji .

Purāṇadutiyikāyopi nesaṃ ‘‘ ayyaputtā ukkaṇṭhantu , gharāvāso na saṇṭhātī ’’ tiādīni vatvā sāsanaṃ pesenti .

Te atirekataraṃ ukkaṇṭhiṃsu .

Bhagavā āvajjanto tesaṃ anabhiratabhāvaṃ ñatvā ‘‘ ime bhikkhū mādisena buddhena saddhiṃ ekato vasantā ukkaṇṭhanti , handa nesaṃ kuṇāladahassa vaṇṇaṃ kathetvā tattha netvā anabhiratiṃ vinodessāmī ’’ tiM2.269 kuṇāladahassa vaṇṇaṃ kathesi .

Te taṃ daṭṭhukāmā ahesuṃ .

Daṭṭhukāmattha , bhikkhave , kuṇāladahanti ?

Āma bhagavāti .

Yadi evaṃ , etha , gacchāmāti .

Iddhimantānaṃ bhagavā gamanaṭṭhānaṃ mayaṃ kathaṃ gamissāmāti ?

Tumhe gantukāmā hotha , ahaṃ mamānubhāvena gahetvā gamissāmīti .

Sādhu , bhanteti .

Atha bhagavā pañca bhikkhusatāni gahetvā ākāse uppatitvāV2.241 kuṇāladahe patiṭṭhāya te bhikkhū āha –

‘‘ bhikkhave , imasmiṃ kuṇāladahe yesaṃ macchānaṃ nāmaṃ na jānātha , tesaṃ nāmaṃ pucchathā ’’ ti .

Te pucchiṃsu , bhagavā pucchitapucchitaṃ kathesi .

Na kevalaṃ macchānaṃyeva , tasmiṃ vanasaṇḍe rukkhānampi pabbatapāde dvipadacatuppadasakuṇānampi nāmāni pucchāpetvā kathesi .

Atha dvīhi sakuṇehi mukhatuṇḍakena ḍaṃsitvā gahitadaṇḍake nisinno kuṇālasakuṇarājā purato pacchato ubhosu passesu sakuṇasaṅghaparivuto āgacchati .

Bhikkhū taṃ disvā –

‘‘ esa , bhante , imesaṃ sakuṇānaṃ rājā bhavissati , parivārā ete etassā ’’ tiP2.676 maññāmāti .

Evameva , bhikkhave , ayampi mama vaṃso mama paveṇīti .

Idāni tāva mayaṃ , bhante , ete sakuṇe passāma .

Yaṃ pana bhagavā ‘‘ ayampi mama vaṃso mama paveṇī ’’ ti āha , taṃ sotukāmamhāti .

Sotukāmattha bhikkhaveti ?

Āma , bhagavāti .

Tena hi suṇāthāti tīhi gāthāsatehi maṇḍetvā kuṇālajātakaṃ kathento anabhiratiṃ vinodesi .

Desanāpariyosāne sabbepi sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu , maggeneva ca nesaṃ iddhipi āgatā .

Bhagavā –

‘‘ hotu tāva ettakaṃ etesaṃ bhikkhūnan ’’ ti ākāse uppatitvā mahāvanameva agamāsi .

Tepi bhikkhū gamanakāle dasabalassa ānubhāvena gantvā āgamanakāle attano ānubhāvena bhagavantaṃ parivāretvā mahāvane otariṃsu .

Bhagavā paññattāsane nisīditvā te bhikkhū āmantetvā –

‘‘ etha , bhikkhave , nisīdatha , uparimaggattayavajjhānaṃ vo kilesānaṃ pahānāya kammaṭṭhānaṃ kathessāmī ’’ ti kammaṭṭhānaṃ kathesi .

Bhikkhū cintesuṃ –

‘‘ bhagavā amhākaṃ anabhiratabhāvaṃ ñatvā kuṇāladahaṃ netvā anabhiratiṃ vinodesi , tattha sotāpattiphalappattānaṃ no idāni idha tiṇṇaṃ maggānaṃ kammaṭṭhānaṃ adāsi , na kho panamhehi ‘ sotāpannā mayan ’ ti vītināmetuṃ vaṭṭati , uttamapurisasadisehi no bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti te dasabalassa pāde vanditvā uṭṭhāya nisīdanaṃ papphoṭetvā visuṃ visuṃ pabbhārarukkhamūlesu nisīdiṃsu .

BhagavāM2.270 cintesi –

‘‘ ime bhikkhū pakatiyāpi avissaṭṭhakammaṭṭhānā , laddhupāyassa pana bhikkhuno kilamanakāraṇaṃ nāma natthi .

Gacchantā gacchantā ca vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā –

‘‘ attanā attanā paṭiladdhaguṇaṃ ārocessāmā ’ ti mama santikaṃ āgamissanti .

Etesu āgatesu dasasahassacakkavāḷe devatā ekacakkavāḷe sannipatissanti , mahāsamayo bhavissati , vivitte okāse mayā nisīdituṃ vaṭṭatī ’’ ti .

Tato vivitte okāse buddhāsanaṃ paññapetvā nisīdi .

SabbapaṭhamaṃV2.242 kammaṭṭhānaṃ gahetvā gatathero saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi .

Tato aparo tato aparoti pañcasatāpi paduminiyaṃ padumāni viya vikasiṃsu .

SabbapaṭhamaṃP2.677 arahattappattabhikkhu –

‘‘ bhagavato ārocessāmī ’’ ti pallaṅkaṃ vinibbhujitvā nisīdanaṃ papphoṭetvā uṭṭhāya dasabalābhimukho ahosi .

Evaṃ aparopi aparopīti pañcasatāpi bhattasālaṃ pavisantā viya paṭipāṭiyāva āgamaṃsu .

Paṭhamaṃ āgato vanditvā nisīdanaṃ paññapetvā ekamantaṃ nisīditvā paṭiladdhaguṇaṃ ārocetukāmo –

‘‘ atthi nu kho añño koci , natthī ’’ ti nivattitvā āgamanamaggaṃ olokento aparampi addasa aparampi addasa .

Iti sabbepi te āgantvā ekamantaṃ nisīditvā ayaṃ imassa harāyamāno na kathesi , ayaṃ imassa harāyamāno na kathesīti .

Khīṇāsavānaṃ kira dve ākārā honti –

‘‘ aho vata mayā paṭiladdhaguṇaṃ sadevako loko khippameva paṭivijjheyyā ’’ ti cittaṃ uppajjati .

Paṭiladdhabhāvaṃ pana nidhiladdhapuriso viya na aññassa ārocetukāmo hoti .

Evaṃ osīdamatte pana tasmiṃ ariyamaṇḍale pācīnayugandharaparikkhepato abbhā , mahikā , dhūmo , rajo , rāhūti imehi upakkilesehi vippamuttaṃ buddhuppādapaṭimaṇḍitassa lokassa rāmaṇeyyakadassanatthaṃ pācīnadisāya ukkhittarajatamayamahāādāsamaṇḍalaṃ viya , nemivaṭṭiyaṃ gahetvā parivattiyamānarajatacakkasassirikaṃ puṇṇacandamaṇḍalaṃ ullaṅghitvā anilapathaṃ paṭipajjittha .

Iti evarūpe khaṇe laye muhutte bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi .

Tattha bhagavāpi mahāsammatassa vaṃse uppanno , tepi pañcasatā bhikkhū mahāsammatassa kule uppannā .

Bhagavāpi khattiyagabbhe jāto , tepi khattiyagabbheM2.271 jātā .

Bhagavāpi rājapabbajito , tepi rājapabbajitā .

Bhagavāpi setacchattaṃ pahāya hatthagataṃ cakkavattirajjaṃ nissajjetvā pabbajito , tepi setacchattaṃ pahāya hatthagatāni rajjāni nissajjetvā pabbajitā .

Iti bhagavā parisuddhe okāse parisuddhe rattibhāge sayaṃ parisuddho parisuddhaparivāro vītarāgo vītarāgaparivāro vītadoso vītadosaparivāro vītamoho vītamohaparivāro nittaṇho nittaṇhaparivāro nikkileso nikkilesaparivāro santo santaparivāro danto dantaparivāro mutto muttaparivāro ativiya virocatīti .

VaṇṇabhūmiP2.678 nāmesā , yattakaṃ sakkoti , tattakaṃ vattabbaṃ .

Iti ime bhikkhū sandhāya vuttaṃ –

‘‘ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehī ’’ ti .

YebhuyyenātiV2.243 bahutarā sannipatitā , mandā na sannipatitā asaññā arūpāvacaradevatā samāpannadevatā ca .

Tatrāyaṃ sannipātakkamo mahāvanassa kira sāmantā devatā caliṃsu –

‘‘ āyāma , bho buddhadassanaṃ nāma bahūpakāraṃ , dhammassavanaṃ bahūpakāraṃ , bhikkhusaṅghadassanaṃ bahūpakāraṃ , āyāma āyāmā ’’ ti mahāsaddaṃ kurumānā āgantvā bhagavantañca taṃmuhuttaṃ arahattappattakhīṇāsave ca vanditvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .

Eteneva upāyena tāsaṃ tāsaṃ saddaṃ sutvā saddantaraaḍḍhagāvutagāvutaaḍḍhayojanayojanādivasena tiyojanasahassavitthate himavante , tikkhattuṃ tesaṭṭhiyā nagarasahassesu , navanavutiyā doṇamukhasatasahassesu , channavutiyā paṭṭanakoṭisatasahassesu , chapaṇṇāsāya ratanākaresūti sakalajambudīpe , pubbavidehe , aparagoyāne , uttarakurumhi , dvīsu parittadīpasahassesūti sakalacakkavāḷe , tato dutiyatatiyacakkavāḷeti evaṃ dasasahassacakkavāḷesu devatā sannipatitāti veditabbā .

Dasasahassacakkavāḷañhi idha dasalokadhātuyoti adhippetā .

Tena vuttaṃ –

‘‘ dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā hontī ’’ ti .

Evaṃ sannipatitāhi devatāhi sakalacakkavāḷagabbhaṃ yāva brahmalokā sūcighare nirantaraṃ pakkhittasūcīhi viya paripuṇṇaṃ hoti .

Tatra brahmalokassa evaṃ uccattanaṃ veditabbaṃ .

Lohapāsāde kira sattakūṭāgārasamo pāsāṇo brahmaloke ṭhatvā adho khitto catūhiM2.272 māsehi pathaviṃ pāpuṇāti .

Evaṃ mahante okāse yathā heṭṭhā ṭhatvā khittāni pupphāni vā dhūmo vā upari gantuṃ , upari vā ṭhatvā khittasāsapā heṭṭhā otarituṃ antaraṃ na labhanti , evaṃ nirantaraṃ devatā ahesuṃ .

Yathā kho pana cakkavattirañño nisinnaṭṭhānaṃ asambādhaṃ hoti , āgatāgatā mahesakkhā khattiyā okāsaṃ labhantiyeva , parato parato pana atisambādhaṃ hoti , evameva bhagavato nisinnaṭṭhānaṃ asambādhaṃ , āgatāgatā mahesakkhā devatā ca mahābrahmāno ca okāsaṃ labhantiyeva .

ApisudaṃP2.679 bhagavato āsannāsannaṭṭhāne mahāparinibbāne vuttanayeneva vālaggakoṭinitudanamatte padese dasapi vīsampi sabbaparato tiṃsampi devatā sukhume sukhume attabhāve māpetvā aṭṭhaṃsu .

Saṭṭhi saṭṭhi devatā aṭṭhaṃsu .

Suddhāvāsakāyikānan ti suddhāvāsavāsīnaṃ .

Suddhāvāsā nāma suddhānaṃ anāgāmikhīṇāsavānaṃ āvāsā pañca brahmalokā .

Etadahosīti kasmā ahosi ?

Te kira brahmāno samāpattiṃ samāpajjitvā yathāparicchedena vuṭṭhitā brahmabhavanaṃ olokentā pacchābhatte bhattagehaṃ viya suññataṃ addasaṃsu .

Tato ‘‘ kuhiṃ brahmāno gatā ’’ ti āvajjantā mahāsamāgamaṃ ñatvā –

‘‘ ayaṃ samāgamo mahā , mayaṃ ohīnā , ohīnakānaṃ okāso dullabho hoti , tasmāV2.244 gacchantā atucchahatthā hutvā ekekaṃ gāthaṃ abhisaṅkharitvā gacchāma .

Tāya mahāsamāgame ca attano āgatabhāvaṃ jānāpessāma , dasabalassa ca vaṇṇaṃ bhāsissāmā ’’ ti .

Iti tesaṃ samāpattito vuṭṭhāya āvajjitattā etadahosi .

332. Bhagavato purato pāturahesun ti pāḷiyaṃ bhagavato santike abhimukhaṭṭhāneyeva otiṇṇā viya katvā vuttā , na kho panettha evaṃ attho veditabbo .

Te pana brahmaloke ṭhitāyeva gāthā abhisaṅkharitvā eko puratthimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ otari , eko dakkhiṇacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ , eko pacchimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ , eko uttaracakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ otari .

Tato puratthimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ otiṇṇabrahmā nīlakasiṇaṃ samāpajjitvā nīlarasmiyo vissajjitvā dasasahassacakkavāḷadevatānaṃ maṇicammaṃ paṭimuñcanto viya attano āgatabhāvaṃ jānāpetvā buddhavīthiM2.273 nāma kenaci ottharituṃ na sakkā , tasmā pahaṭabuddhavīthiyāva āgantvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .

Ekamantaṃ ṭhito attanā abhisaṅkhataṃ gāthaṃ abhāsi .

Dakkhiṇacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ otiṇṇabrahmāpi pītakasiṇaṃ samāpajjitvā pītarasmiyo suvaṇṇapabhaṃ muñcitvā dasasahassacakkavāḷadevatānaṃ suvaṇṇapaṭaṃ pārupento viya attano āgatabhāvaṃ jānāpetvā tatheva aṭṭhāsi .

PacchimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃP2.680 otiṇṇabrahmāpi lohitakasiṇaṃ samāpajjitvā lohitarasmiyo muñcitvā dasasahassacakkavāḷadevatānaṃ rattavarakambalena parikkhipanto viya attano āgatabhāvaṃ jānāpetvā tatheva aṭṭhāsi .

Uttaracakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ otiṇṇabrahmāpi odātakasiṇaṃ samāpajjitvā odātarasmiyo muñcitvā dasasahassacakkavāḷadevatānaṃ sumanapaṭaṃ pārupanto viya attano āgatabhāvaṃ jānāpetvā tatheva aṭṭhāsi .

Pāḷiyaṃ pana ‘‘ bhagavato purato pāturahesuṃ .

Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsū ’’ ti evaṃ ekakkhaṇaṃ viya purato pātubhāvo ca abhivādetvā ekamantaṃ ṭhitabhāvo ca vutto , so iminā anukkamena ahosi , ekato katvā pana dassito .

Gāthābhāsanaṃ pana pāḷiyaṃ visuṃ visuṃyeva vuttaṃ .

Tattha mahāsamayoti mahāsamūho .

Pavanaṃ vuccati vanasaṇḍo .

Ubhayenapi bhagavā imasmiṃ vanasaṇḍe ajja mahāsamūho mahāsannipātoti āha .

Tato yesaṃ so sannipāto , te dassetuṃ devakāyāV2.245 samāgatāti āha .

Tattha devakāyāti devaghaṭā .

Āgatamha imaṃ dhammasamayan ti evaṃ samāgate devakāye disvā mayampi imaṃ dhammasamūhaṃ āgatā .

Kiṃ kāraṇā ?

Dakkhitāye aparājitasaṅghaṃ , kenaci aparājitaṃ ajjeva tayo māre madditvā vijitasaṅgāmaṃ imaṃ aparājitasaṅghaṃ dassanatthāya āgatamhāti attho .

So pana brahmā imaṃ gāthaṃ bhāsitvā bhagavantaṃ abhivādetvā puratthimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃyeva aṭṭhāsi .

Atha dutiyo vuttanayeneva āgantvā abhāsi .

Tattha tatra bhikkhavoti tasmiṃ sannipātaṭṭhāne bhikkhū .

Samādahaṃsūti samādhinā yojesuṃ .

Cittamattano ujukaṃ akaṃsūti attano cittaṃ sabbe vaṅkakuṭilajimhabhāve haritvā ujukaṃ akariṃsu .

Sārathīva nettāni gahetvātiM2.274 yathā samappavattesu sindhavesu odhastapatodo sārathi sabbayottāni gahetvā acodento avārento tiṭṭhati , evaṃ chaḷaṅgupekkhāsamannāgatā guttadvārā sabbepete pañcasatā bhikkhū indriyāni rakkhanti paṇḍitā , ete daṭṭhuṃ idhāgatamha bhagavāti .

Sopi gantvā yathāṭhāneyeva aṭṭhāsi .

AthaP2.681 tatiyo vuttanayeneva āgantvā abhāsi .

Tattha chetvā khīlan ti rāgadosamohakhīlaṃ chinditvā .

Palighan ti rāgadosamohapalighameva .

Indakhīlan tipi rāgadosamohaindakhīlameva .

Ūhacca manejāti ete taṇhāejāya abhāvena anejā bhikkhū indakhīlaṃ ūhacca samūhanitvā .

Te carantīti catūsu disāsu appaṭihatacārikaṃ caranti .

Suddhāti nirupakkilesā .

Vimalāti nimmalā .

Idaṃ tasseva vevacanaṃ .

Cakkhumatāti pañcahi cakkhūhi cakkhumantena .

Sudantāti cakkhutopi dantā , sotatopi ghānatopi jivhātopi kāyatopi manatopi dantā .

Susunāgāti taruṇanāgā .

Te evarūpena anuttarena yogācariyena damite taruṇanāge dassanāya āgatamha bhagavāti .

Sopi gantvā yathāṭhāneyeva aṭṭhāsi .

Atha catuttho vuttanayeneva āgantvā abhāsi .

Tattha gatāseti nibbematikasaraṇagamanena gatā .

Sopi gantvā yathāṭhāneyeva aṭṭhāsi .

Issues

Select Version

Mahāvaggaṭṭhakathā

Mahāvaggaṭṭhakathā