Vipassīsamaññāvaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Vipassīsamaññāvaṇṇanā

37. Sabbakāmehīti idaṃ lakkhaṇāni pariggaṇhāpetvā pacchā kataṃ viya vuttaṃ , na panevaṃ daṭṭhabbaṃ .

Paṭhamañhi te nemittake santappetvā pacchā lakkhaṇapariggaṇhanaṃ katanti veditabbaṃ .

Tassa vitthāro gabbhokkantiyaṃ vuttoyeva .

Pāyentīti thaññaṃ pāyenti .

Tassa kira niddosena madhurena khīrena samannāgatā saṭṭhi dhātiyo upaṭṭhāpesi , tathā sesāpi tesu tesu kammesu kusalā saṭṭhisaṭṭhiyeva .

Tāsaṃ pesanakārake saṭṭhi purise , tassa tassa katākatabhāvaṃ sallakkhaṇe saṭṭhi amacce upaṭṭhāpesi .

Evaṃ cattāri saṭṭhiyo itthīnaṃ , dve saṭṭhiyo purisānanti cha saṭṭhiyo upaṭṭhakānaṃyeva ahesuṃ .

Setacchattan ti dibbasetacchattaṃ .

Kuladattiyaṃ pana sirigabbheyeva tiṭṭhati .

Mā naṃ sītaṃ vātiādīsu mā abhibhavīti attho veditabbo .

Svāssudan ti so assudaṃ .

Aṅkeneva aṅkan ti aññassa bāhunāva aññassa bāhuṃ .

Aññassa ca aṃsakūṭenevaM2.44 aññassa aṃsakūṭaṃ .

Parihariyatīti nīyati , sampāpiyatīti attho .

38. Mañjussaroti akharassaro .

Vaggussaroti chekanipuṇassaro .

Madhurassaroti sātassaro .

Pemaniyassaroti pemajanakassaro .

TatridaṃP2.453 karavīkānaṃ madhurassaratāya – karavīkasakuṇe kira madhurarasaṃ ambapakkaṃ mukhatuṇḍakena paharitvā paggharitarasaṃ pivitvā pakkhenaV2.39 tālaṃ datvā vikūjamāne catuppadā mattā viya laḷituṃ ārabhanti .

Gocarapasutāpi catuppadā mukhagatāni tiṇāni chaḍḍetvā taṃ saddaṃ suṇanti .

Vāḷamigā khuddakamige anubandhamānā ukkhittaṃ pādaṃ anikkhipitvāva tiṭṭhanti .

Anubaddhamigā ca maraṇabhayaṃ jahitvā tiṭṭhanti .

Ākāse pakkhandā pakkhinopi pakkhe pasāretvā taṃ saddaṃ suṇamānāva tiṭṭhanti .

Udake macchāpi kaṇṇapaṭalaṃ papphoṭetvā taṃ saddaṃ suṇamānāva tiṭṭhanti .

Evaṃ madhurassarā karavīkā .

Asandhimittāpi dhammāsokassa devī –

‘‘ atthi nu kho , bhante , buddhassarena sadiso kassaci saro ’’ ti saṅghaṃ pucchi .

Atthi karavīkasakuṇassāti .

Kuhiṃ , bhante , te sakuṇāti ?

Himavanteti .

Sā rājānaṃ āha –

‘‘ deva , ahaṃ karavīkasakuṇaṃ passitukāmāmhī ’’ ti .

Rājā –

‘‘ imasmiṃ pañjare nisīditvā karavīko āgacchatū ’’ ti suvaṇṇapañjaraṃ vissajjesi .

Pañjaro gantvā ekassa karavīkassa purato aṭṭhāsi .

So –

‘‘ rājāṇāya āgato pañjaro , na sakkā na gantun ’’ ti tattha nisīdi .

Pañjaro āgantvā rañño purato aṭṭhāsi .

Na karavīkasaddaṃ kārāpetuṃ sakkonti .

Atha rājā –

‘‘ kathaṃ , bhaṇe , ime saddaṃ na karontī ’’ ti āha .

Ñātake adisvā devāti .

Atha naṃ rājā ādāsehi parikkhipāpesi .

So attano chāyaṃ disvā –

‘‘ ñātakā me āgatā ’’ ti maññamāno pakkhena tālaṃ datvā madhurassarena maṇivaṃsaṃ dhamamāno viya viravi .

Sakalanagare manussā mattā viya laḷiṃsu .

Asandhimittā cintesi –

‘‘ imassa tāva tiracchānagatassa evaṃ madhuro saddo , kīdiso nu kho sabbaññutaññāṇasiripattassa bhagavato saddo ahosī ’’ ti pītiṃ uppādetvā taṃ pītiṃ avijahitvā sattahi jaṅghasatehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhāsi .

Evaṃ madhuro kiraM2.45 karavīkasaddoti .

Tato pana satabhāgena sahassabhāgena ca madhurataro vipassissa kumārassa saddo ahosīti veditabbo .

39. Kammavipākajan ti na bhāvanāmayaṃ , kammavipākavasena pana devatānaṃ cakkhusadisameva maṃsacakkhu ahosiP2.454 , yena nimittaṃ katvā tilavāhe pakkhittaṃ ekatilampi ayaṃ soti uddharitvā dātuṃ sakkoti .

40. Vipassīti ettha ayaṃ vacanattho , antarantarā nimīlajanitandhakāravirahena visuddhaṃ passati , vivaṭehi ca akkhīhi passatīti vipassī ;

dutiyavāre viceyya viceyya passatīti vipassī ;

vicinitvā vicinitvā passatīti attho .

Atthe panāyatīti atthe jānāti passati , nayati vā pavattetīti attho .

Ekadivasaṃ kiraV2.40 vinicchayaṭṭhāne nisīditvā atthe anusāsantassa rañño alaṅkatapaṭiyattaṃ mahāpurisaṃ ānetvā hatthe ṭhapayiṃsu .

Tassa taṃ aṅkekatvā upalāḷayamānasseva amaccā sāmikaṃ assāmikaṃ akaṃsu .

Bodhisatto anattamanasaddaṃ nicchāresi .

Rājā –

‘‘ kimetaṃ , upadhārethā ’’ ti āha .

Upadhāriyamānā aññaṃ adisvā –

‘‘ aḍḍassa dubbinicchitattā evaṃ kataṃ bhavissatī ’’ ti puna sāmikaṃyeva sāmikaṃ katvā ‘‘ ñatvā nu kho kumāro evaṃ karotī ’’ ti vīmaṃsantā puna sāmikaṃ assāmikaṃ akaṃsu .

Punapi bodhisatto tatheva saddaṃ nicchāresi .

Atha rājā –

‘‘ jānāti mahāpuriso ’’ ti tato paṭṭhāya appamatto ahosi .

Idaṃ sandhāya vuttaṃ –

‘‘ viceyya viceyya kumāro atthe panāyatī ’’ ti .

42. Vassikan tiādīsu yattha sukhaṃ hoti vassakāle vasituṃ , ayaṃ vassiko .

Itaresupi eseva nayo .

Ayaṃ panettha vacanattho vassāvāso vassaṃ , vassaṃ arahatīti vassiko .

Itaresupi eseva nayo .

Tattha vassiko pāsādo nātiucco hoti , nātinīco , dvāravātapānānipissa nātibahūni nātitanūni , bhūmattharaṇapaccattharaṇakhajjabhojjānipettha missakāneva vaṭṭanti .

Hemantike thambhāpi bhittiyopi nīcā honti , dvāravātapānāni tanukāni sukhumacchiddāni , uṇhappavesanatthāya bhittiniyūhāni nīhariyanti .

Bhūmattharaṇapaccattharaṇanivāsanapārupanāni panettha uṇhaviriyāniM2.46 kambalādīni vaṭṭanti .

Khajjabhojjaṃ siniddhaṃ kaṭukasannissitaṃ nirudakasannissitañca .

Gimhike thambhāpi bhittiyopi uccā honti , dvāravātapānāni panettha bahūni vipulajātāni honti , bhūmattharaṇādīni dukūlamayāni vaṭṭanti .

Khajjabhojjāni madhurasasannissitabharitāni .

Vātapānasamīpesu cetthaP2.455 nava cāṭiyo ṭhapetvā udakassa pūretvā nīluppalādīhi sañchādenti .

Tesu tesu padesesu udakayantāni karonti , yehi deve vassante viya udakadhārā nikkhamanti .

Nippurisehīti purisavirahitehi .

Na kevalañcettha tūriyāneva nippurisāni , sabbaṭṭhānānipi nippurisāneva , dovārikāpi itthiyova , nahāpanādiparikammakarāpi itthiyova .

Rājā kira –

‘‘ tathārūpaṃ issariyasukhasampattiṃ anubhavamānassa purisaṃ disvā purisāsaṅkā uppajjati , sā me puttassa mā ahosī ’’ ti sabbakiccesu itthiyova ṭhapesīti .

Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Mahāvaggaṭṭhakathā

Mahāvaggaṭṭhakathā