Issues
Select Version
Mahāvaggaṭṭhakathā
Mahāvaggaṭṭhakathā

Bhāvitaiddhipādavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Bhāvitaiddhipādavaṇṇanā

287. Yāvasupaññattā cime tena bhagavatāti tena mayhaṃ satthārā bhagavatā yāva supaññattā yāva sukathitā .
Iddhipādāti ettha ijjhanaṭṭhena iddhi , patiṭṭhānaṭṭhena pādāti veditabbā .
Iddhipahutāyāti iddhipahonakatāya .
Iddhivisavitāyāti iddhivipajjanabhāvāya , punappunaṃ āsevanavasena ciṇṇavasitāyāti vuttaṃ hoti .
Iddhivikubbanatāyāti iddhivikubbanabhāvāya , nānappakārato katvā dassanatthāya .
Chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgatan tiādīsu chandahetuko chandādhiko vā samādhi chandasamādhi , kattukamyatāchandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhissetaṃ adhivacanaṃ .
Padhānabhūtā saṅkhārā padhānasaṅkhārā .
Catukiccasādhakassa sammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ .
Samannāgatan ti chandasamādhinā ca padhānasaṅkhārena ca upetaṃ .
Iddhipādan ti nipphattipariyāyena ijjhanaṭṭhena vā , ijjhanti etāya sattā iddhā vuddhā ukkaṃsagatā hontīti iminā vā pariyāyena iddhīti saṅkhyaṃ gatānaṃ abhiññācittasampayuttānaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārānaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena pādabhūto sesacittacetasikarāsīti attho .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ iddhipādoti tathābhūtassa vedanākkhandho , saññākkhandho , saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho ’’ ti ( vibha .434).
ImināM2.235 nayena sesesupi attho veditabbo .
YathevaP2.642 hi chandaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi chandasamādhīti vutto , evaṃ vīriyaṃ , cittaṃ , vīmaṃsaṃ adhipatiṃ karitvā paṭiladdhasamādhi vīmaṃsāsamādhīti vuccati .
Apica upacārajjhānaṃ pādo , paṭhamajjhānaṃ iddhi .
Saupacāraṃ paṭhamajjhānaṃ pādo , dutiyajjhānaṃ iddhīti evaṃ pubbabhāge pādo , aparabhāge iddhīti evamettha attho veditabbo .
Vitthārena iddhipādakathā visuddhimagge ca vibhaṅgaṭṭhakathāya ca vuttā .
Keci pana ‘‘ nipphannā iddhi .
Anipphanno iddhipādo ’’ ti vadanti , tesaṃ vādamaddanatthāya abhidhamme uttaracūḷikavāro nāma ābhato –
‘‘ cattāro iddhipādā chandiddhipādo , vīriyiddhipādo , cittiddhipādo , vīmaṃsiddhipādo .
Tattha katamo chandiddhipādo ?
Idha bhikkhu yasmiṃV2.211 samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ .
Yo tasmiṃ samaye chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando , ayaṃ vuccati chandiddhipādo , avasesā dhammā chandiddhipādasampayuttā ’’ ti ( vibha .458).
Ime pana lokuttaravaseneva āgatā .
Tattha raṭṭhapālatthero chandaṃ dhuraṃ katvā lokuttaraṃ dhammaṃ nibbattesi .
Soṇatthero vīriyaṃ dhuraṃ katvā , sambhūtatthero cittaṃ dhuraṃ katvā , āyasmā mogharājā vīmaṃsaṃ dhuraṃ katvāti .
Tattha yathā catūsu amaccaputtesu ṭhānantaraṃ patthetvā rājānaṃ upanissāya viharantesu eko upaṭṭhāne chandajāto rañño ajjhāsayañca ruciñca ñatvā divā ca ratto ca upaṭṭhahanto rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇi .
Yathā so , evaṃ chandadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
Eko pana –
‘‘ divase divase upaṭṭhātuṃ ko sakkoti , uppanne kicce parakkamena ārādhessāmī ’’ ti kupite paccante raññā pahito parakkamena sattumaddanaṃ katvā ṭhānantaraṃ pāpuṇi .
Yathā so , evaṃ vīriyadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
EkoM2.236 –
‘‘ divase divase upaṭṭhānampi urena sattisarapaṭicchannampiP2.643 bhāroyeva , mantabalena ārādhessāmī ’’ ti khattavijjāya kataparicayattā mantasaṃvidhānena rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇāti .
Yathā so , evaṃ cittadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
Aparo –
‘‘ kiṃ imehi upaṭṭhānādīhi , rājāno nāma jātisampannassa ṭhānantaraṃ denti , tādisassa dento mayhaṃ dassatī ’’ ti jātisampattimeva nissāya ṭhānantaraṃ pāpuṇi , yathā so , evaṃ suparisuddhaṃ vīmaṃsaṃ nissāya vīmaṃsadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
Anekavihitan ti anekavidhaṃ .
Iddhividhan ti iddhikoṭṭhāsaṃ .