Corādiupamāvaṇṇanā
413. Uddisitvāti tesaṃ attānañca paṭisāmitabhaṇḍakañca dassetvā , sampaṭicchāpetvāti attho .
Vippalapantassāti ‘‘ putto me , dhītā me , dhanaṃ me ’’ ti vividhaṃ palapantassa .
Nirayapālesūti niraye kammakāraṇikasattesu .
Ye pana ‘‘ kammameva kammakāraṇaṃ karoti , natthi nirayapālā ’’ ti vadanti .
Te ‘‘ tamenaṃ , bhikkhave , nirayapālā ’’ ti devadūtasuttaṃ paṭibāhanti .
Manussaloke rājakulesu kāraṇikamanussā viya hi niraye nirayapālā honti .
415. Veḷupesikāhīti veḷuvilīvehi .
Sunimmajjathāti yathā suṭṭhu nimmajjitaṃ hoti , evaṃ nimmajjatha , apanethāti attho .
Asucīti amanāpo .
Asucisaṅkhātoti asucikoṭṭhāsabhūto asucīti ñāto vā .
Duggandhoti
P3.810 kuṇapagandho .Jegucchoti jigucchitabbayutto .
Paṭikūloti dassaneneva paṭighāvaho .
Ubbādhatīti divasassa dvikkhattuṃ nhatvā tikkhattuṃ vatthāni parivattetvā alaṅkatapaṭimaṇḍitānaṃ cakkavattiādīnampi manussānaṃ gandho yojanasate ṭhitānaṃ devatānaṃ kaṇṭhe āsattakuṇapaṃ viya bādhati .
416. Puna
M2.399 pāṇātipātādipañcasīlāni samādāyavattentānaṃ vasena vadati .Tāvatiṃsānan ti idañca dūre nibbattā tāva mā āgacchantu , ime kasmā na entīti vadati .
418. Jaccandhūpamo
V2.360 maññe paṭibhāsīti jaccandho viya upaṭṭhāsi .Araññavanapatthānīti araññakaṅgayuttatāya araññāni , mahāvanasaṇḍatāya vanapatthāni .
Pantānīti dūrāni .
419. Kalyāṇadhammeti teneva sīlena sundaradhamme .
Dukkhapaṭikūleti dukkhaṃ apatthente .
Seyyo bhavissatīti paraloke sugatisukhaṃ bhavissatīti adhippāyo .
420. Upavijaññāti upagatavijāyanakālā , paripakkagabbhā na cirasseva vijāyissatīti attho .
Opabhoggā bhavissatīti pādaparicārikā bhavissati .
Anayabyasanan ti mahādukkhaṃ .
Ayoti sukhaṃ , na ayo anayo , dukkhaṃ .
Tadetaṃ sabbaso sukhaṃ byasati vikkhipatīti byasanaṃ .
Iti anayova byasanaṃ anayabyasanaṃ , mahādukkhanti attho .
Ayonisoti anupāyena .
Apakkaṃ na paripācentīti apariṇataṃ akhīṇaṃ āyuṃ antarāva na upacchindanti .
Paripākaṃ āgamentīti āyuparipākakālaṃ āgamenti .
Dhammasenāpatināpetaṃ vuttaṃ –
‘‘ Nābhinandāmi maraṇaṃ , nābhinandāmi jīvitaṃ ;
Kālañca paṭikaṅkhāmi , nibbisaṃ bhatako yathāti .( theragā .1001)
421. Ubbhinditvāti mattikālepaṃ bhinditvā .
422. Rāmaṇeyyakan ti
P3.811 ramaṇīyabhāvaṃ .Velāsikāti khiḍḍāparādhikā .
Komārikāti taruṇadārikā .
Tuyhaṃ jīvan ti supinadassanakāle nikkhamantaṃ vā pavisantaṃ vā jīvaṃ api nu passanti .
Idha cittācāraṃ ‘‘ jīvan ’’ ti gahetvā āha .
So hi tattha jīvasaññīti .
423. Jiyāyāti dhanujiyāya , gīvaṃ veṭhetvāti attho .
Patthinnataroti thaddhataro .
Iminā kiṃ dasseti ?
Tumhe jīvakāle sattassa pañcakkhandhāti
M2.400 vadanti , cavanakāle pana rūpakkhandhamattameva avasissati , tayo khandhā appavattā honti , viññāṇakkhandho gacchati .Avasiṭṭhena rūpakkhandhena lahutarena bhavitabbaṃ , garukataro ca hoti .
Tasmā natthi koci kuhiṃ gantāti imamatthaṃ dasseti .
424. Nibbutan ti vūpasantatejaṃ .
425. Anupahaccāti
V2.361 avināsetvā .Āmato hotīti addhamato marituṃ āraddho hoti .
Odhunāthāti orato karotha .
Sandhunāthāti parato karotha .
Niddhunāthāti aparāparaṃ karotha .
Tañcāyatanaṃ na paṭisaṃvedetīti tena cakkhunā taṃ rūpāyatanaṃ na vibhāveti .
Esa nayo sabbattha .
426. Saṅkhadhamoti saṅkhadhamako .
Upalāpetvāti dhamitvā .
428. Aggikoti aggiparicārako .
Āpādeyyan ti nipphādeyyaṃ , āyuṃ vā pāpuṇāpeyyaṃ .
Poseyyan ti bhojanādīhi bhareyyaṃ .
Vaḍḍheyyan ti vaḍḍhiṃ gameyyaṃ .
Araṇīsahitan ti araṇīyugaḷaṃ .
429. Tirorājānopīti tiroraṭṭhe aññasmimpi janapade rājāno jānanti .
Abyattoti avisado acheko .
Kopenapīti ye maṃ evaṃ vakkhanti , tesu uppajjanakena kopenapi etaṃ diṭṭhigataṃ harissāmi pariharissāmīti gahetvā vicarissāmi .
Makkhenāti tayā vuttayuttakāraṇamakkhalakkhaṇena makkhenāpi .
Palāsenāti tayā saddhiṃ yugaggāhalakkhaṇena palāsenāpi .
430. Haritakapaṇṇan ti
P3.812 yaṃ kiñci haritakaṃ , antamaso allatiṇapaṇṇampi na hotīti attho .Sannaddhakalāpan ti sannaddhadhanukalāpaṃ .
Āsittodakāni vaṭumānīti paripuṇṇasalilā maggā ca kandarā ca .
Yoggānīti balibadde .
Bahunikkhantaroti bahunikkhanto ciranikkhantoti attho .
Yathābhatena bhaṇḍenāti yaṃ vo tiṇakaṭṭhodakabhaṇḍakaṃ āropitaṃ , tena yathābhatena yathāropitena , yathāgahitenāti attho .
Appasārānīti appagghāni .
Paṇiyānīti bhaṇḍāni .