Tathāgatapacchimavācāvaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Tathāgatapacchimavācāvaṇṇanā

216. Idāni bhikkhusaṅghassa ovādaṃ ārabhi , taṃ dassetuṃ atha kho bhagavātiādi vuttaṃ .

Tattha desito paññattoti dhammopi desito cevaM2.183 paññatto ca , vinayopi desito ceva paññatto ca .

Paññatto ca nāma ṭhapito paṭṭhapitoti attho .

So vo mamaccayenāti so dhammavinayo tumhākaṃ mamaccayena satthā .

Mayā hi vo ṭhiteneva –

‘‘ idaṃ lahukaṃ , idaṃ garukaṃ , idaṃ satekicchaṃ , idaṃ atekicchaṃ , idaṃ lokavajjaṃ , idaṃ paṇṇattivajjaṃ , ayaṃ āpatti puggalassa santike vuṭṭhāti , ayaṃ āpatti gaṇassa santike vuṭṭhāti , ayaṃ saṅghassa santike vuṭṭhātī ’’ tiV2.164 sattāpattikkhandhavasena otiṇṇe vatthusmiṃ sakhandhakaparivāro ubhatovibhaṅgo vinayo nāma desito , taṃ sakalampi vinayapiṭakaṃ mayi parinibbute tumhākaṃ satthukiccaṃ sādhessati .

Ṭhiteneva ca mayā –

‘‘ ime cattāro satipaṭṭhānā , cattāro sammappadhānā , cattāro iddhipādā , pañca indriyāni , pañca balāni , satta bojjhaṅgā , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ’’ ti tena tenākārena ime dhamme vibhajitvā vibhajitvā suttantapiṭakaṃ desitaṃ , taṃ sakalampi suttantapiṭakaṃ mayi parinibbute tumhākaṃ satthukiccaṃ sādhessati .

Ṭhiteneva ca mayā –

‘‘ ime pañcakkhandhā , dvādasāyatanāni , aṭṭhārasa dhātuyo , cattāri saccāni , bāvīsatindriyāni , nava hetū , cattāro āhārā , satta phassā , satta vedanā , satta saññā , satta sañcetanā , satta cittāni .

Tatrāpi ‘ ettakā dhammā kāmāvacarā , ettakā rūpāvacarā , ettakā arūpāvacarā , ettakā pariyāpannā , ettakā apariyāpannā , ettakā lokiyā , ettakā lokuttarā ’ ti ’’ ime dhamme vibhajitvā vibhajitvā catuvīsatisamantapaṭṭhānaanantanayamahāpaṭṭhānapaṭimaṇḍitaṃ abhidhammapiṭakaṃ desitaṃ , taṃ sakalampi abhidhammapiṭakaṃ mayi parinibbute tumhākaṃ satthukiccaṃ sādhessati .

Iti sabbampetaṃ abhisambodhito yāva parinibbānā pañcacattālīsavassāni bhāsitaṃ lapitaṃ –

‘‘ tīṇi piṭakāni , pañca nikāyā , navaṅgāni , caturāsīti dhammakkhandhasahassānī ’’ ti evaṃ mahāpabhedaṃ hoti .

ItiP2.592 imāni caturāsīti dhammakkhandhasahassāni tiṭṭhanti , ahaṃ ekova parinibbāyāmi .

Ahañca kho pana dāni ekakova ovadāmi anusāsāmi , mayi parinibbute imāni caturāsīti dhammakkhandhasahassāni tumhe ovadissanti anusāsissantīti evaṃ bhagavā bahūni kāraṇāni dassento –

‘‘ so vo mamaccayena satthā ’’ ti ovaditvā puna anāgate cārittaṃ dassento yathā kho panātiādimāha .

TatthaM2.184 samudācarantīti kathenti voharanti .

Nāmena vā gottena vāti navakāti avatvā ‘‘ tissa , nāgā ’’ ti evaṃ nāmena vā ,‘‘ kassapa , gotamā ’’ ti evaṃ gottena vā ,‘‘ āvuso tissa , āvuso kassapā ’’ ti evaṃ āvusovādena vā samudācaritabbo .

Bhanteti vā āyasmāti vāti bhante tissa , āyasmā tissāti evaṃ samudācaritabbo .

Samūhanatūti ākaṅkhamāno samūhanatu , yadi icchati samūhaneyyāti attho .

Kasmā pana samūhanathāti ekaṃseneva avatvā vikappavacaneneva ṭhapesīti ?

Mahākassapassa balaṃ diṭṭhattā .

Passati hi bhagavāV2.165 –

‘‘ samūhanathāti vuttepi saṅgītikāle kassapo na samūhanissatī ’’ ti .

Tasmā vikappeneva ṭhapesi .

Tattha –

‘‘ ekacce therā evamāhaṃsu – cattāri pārājikāni ṭhapetvā avasesāni khuddānukhuddakānī ’’ tiādinā nayena pañcasatikasaṅgītiyaṃ khuddānukhuddakakathā āgatāva vinicchayo pettha samantapāsādikāyaṃ vutto .

Keci panāhu –

‘‘ bhante , nāgasena , katamaṃ khuddakaṃ , katamaṃ anukhuddakan ’’ ti milindena raññā pucchito .

‘‘ Dukkaṭaṃ , mahārāja , khuddakaṃ , dubbhāsitaṃ anukhuddakan ’’ ti vuttattā nāgasenatthero khuddānukhuddakaṃ jānāti .

Mahākassapo pana taṃ ajānanto –

‘‘ Suṇātu me , āvuso , saṅgho santamhākaṃ sikkhāpadāni gihigatāni , gihinopi jānanti –

‘‘ idaṃ vo samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ kappati , idaṃ vo na kappatī ’’ ti .

Sace mayaṃ khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanissāma , bhavissanti vattāro –

‘‘ dhūmakālikaṃ samaṇena gotamena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ , yāva nesaṃ satthā aṭṭhāsi , tāvime sikkhāpadesu sikkhiṃsu , yato imesaṃ satthā parinibbuto , na dānime sikkhāpadesu sikkhantī ’’ ti .

Yadi saṅghassaP2.593 pattakallaṃ , saṅgho apaññattaṃ na paññapeyya , paññattaṃ na samucchindeyya , yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vatteyya .

Esā ñattīti –

Kammavācaṃ sāvesīti .

Na taṃ evaṃ gahetabbaṃ .

Nāgasenatthero hi –

‘‘ paravādino okāso mā ahosī ’’ ti evamāha .

Mahākassapatthero ‘‘ khuddānukhuddakāpattiṃ na samūhanissāmī ’’ ti kammavācaṃ sāvesi .

BrahmadaṇḍakathāpiM2.185 saṅgītiyaṃ āgatattāsamantapāsādikāyaṃ vinicchitā .

Kaṅkhāti dveḷhakaṃ .

Vimatīti vinicchituṃ asamatthatā , buddho nu kho , na buddho nu kho , dhammo nu kho , na dhammo nu kho , saṅgho nu kho , na saṅgho nu kho , maggo nu kho , na maggo nu kho , paṭipadā nu kho , na paṭipadā nu khoti yassa saṃsayo uppajjeyya , taṃ vo vadāmi ‘‘ pucchatha bhikkhave ’’ ti ayamettha saṅkhepattho .

Satthugāravenāpi na puccheyyāthāti mayaṃ satthusantike pabbajimha , cattāro paccayāpi no satthu santakāva , te mayaṃ ettakaṃ kālaṃ kaṅkhaṃ akatvāV2.166 na arahāma ajja pacchimakāle kaṅkhaṃ kātunti sace evaṃ satthari gāravena na pucchatha .

Sahāyakopi bhikkhave sahāyakassa ārocetūti tumhākaṃ yo yassa bhikkhuno sandiṭṭho sambhatto , so tassa ārocetu , ahaṃ etassa bhikkhussa kathessāmi , tassa kathaṃ sutvā sabbe nikkaṅkhā bhavissathāti dasseti .

Evaṃ pasannoti evaṃ saddahāmi ahanti attho .

Ñāṇamevāti nikkaṅkhabhāvapaccakkhakaraṇañāṇaṃyeva , ettha tathāgatassa na saddhāmattanti attho .

Imesañhi , ānandāti imesaṃ antosāṇiyaṃ nisinnānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ .

Yo pacchimakoti yo guṇavasena pacchimako .

Ānandattheraṃyeva sandhāyāha .

218. Appamādena sampādethāti satiavippavāsena sabbakiccāni sampādeyyātha .

Iti bhagavā parinibbānamañce nipanno pañcacattālīsa vassāni dinnaṃ ovādaṃ sabbaṃ ekasmiṃ appamādapadeyeva pakkhipitvā adāsi .

Ayaṃ tathāgatassa pacchimā vācāti idaṃ pana saṅgītikārakānaṃP2.594 vacanaṃ .

Issues

Select Version

Mahāvaggaṭṭhakathā

Mahāvaggaṭṭhakathā