Paṭiccasamuppādagambhīratā
Tattha atthagambhīratāya , dhammagambhīratāya , desanāgambhīratāya , paṭivedhagambhīratāyāti catūhi ākārehi paṭiccasamuppādo gambhīro nāma .
Tattha jarāmaraṇassa jātipaccayasambhūtasamudāgataṭṭho gambhīro … pe … saṅkhārānaṃ avijjāpaccayasambhūtasamudāgataṭṭho gambhīroti ayaṃ atthagambhīratā .
Avijjāya saṅkhārānaṃ paccayaṭṭho gambhīro … pe … jātiyā jarāmaraṇassa paccayaṭṭho gambhīroti ayaṃ dhammagambhīratā .
Katthaci sutte paṭiccasamuppādo anulomato desiyati , katthaci paṭilomato , katthaci anulomapaṭilomato , katthaci majjhato paṭṭhāya anulomato vā paṭilomato vā anulomapaṭilomato vā , katthaci tisandhi catusaṅkhepo , katthaci dvisandhi tisaṅkhepo , katthaci ekasandhi dvisaṅkhepoti ayaṃ desanāgambhīratā .
Avijjāya pana aññāṇaadassanasaccāpaṭivedhaṭṭho gambhīro , saṅkhārānaṃ abhisaṅkharaṇāyūhanasarāgavirāgaṭṭho , viññāṇassa suññataabyāpāraasaṅkantipaṭisandhipātubhāvaṭṭho , nāmarūpassa ekuppādavinibbhogāvinibbhoganamanaruppanaṭṭho , saḷāyatanassa adhipatilokadvārakkhettavisayibhāvaṭṭho
V2.75 , phassassaM2.84 phusanasaṅghaṭṭanasaṅgatisannipātaṭṭho , vedanāya ārammaṇarasānubhavanasukhadukkhamajjhattabhāvanijjīvavedayitaṭṭho , taṇhāya abhinanditaajjhosānasaritālatātaṇhānadītaṇhāsamuddaduppūraṇaṭṭho , upādānassa ādānaggahaṇābhinivesaparāmāsaduratikkamaṭṭho , bhavassa āyūhanābhisaṅkharaṇayonigatiṭhitinivāsesu khipanaṭṭho , jātiyā jātisañjātiokkantinibbattipātubhāvaṭṭho , jarāmaraṇassa khayavayabhedavipariṇāmaṭṭho gambhīroti .Evaṃ yo avijjādīnaṃ sabhāvo , yena paṭivedhena avijjādayo sarasalakkhaṇato paṭividdhā honti ;
so gambhīroti ayaṃ paṭivedhagambhīratāti veditabbā .
Sā sabbāpi therassa uttānakā viya upaṭṭhāsi .
Tena bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ ussādento –
‘‘ mā hevan ’’ tiādimāha .
Ayañcettha
P2.494 adhippāyo – ānanda , tvaṃ mahāpañño visadañāṇo , tena te gambhīropi paṭiccasamuppādo uttānako viya khāyati , tasmā –‘‘ mayhameva nu kho esa uttānako hutvā upaṭṭhāti , udāhu aññesampī ’’ ti mā evaṃ avacāti .