Nāgāpalokitavaṇṇanā
186. Nāgāpalokitan ti yathā hi mahājanassa aṭṭhīni koṭiyā koṭiṃ āhacca ṭhitāni paccekabuddhānaṃ , aṅkusakalaggāni viya , na evaṃ buddhānaṃ .
Buddhānaṃ
M2.155 pana saṅkhalikāni viya ekābaddhāni hutvā ṭhitāni , tasmā pacchato apalokanakāle na sakkā hoti gīvaṃ parivattetuṃ .Yathā pana hatthināgo pacchābhāgaṃ apaloketukāmo sakalasarīreneva parivattati , evaṃ parivattitabbaṃ hoti .
Bhagavato pana nagaradvāre ṭhatvā –
‘‘ vesāliṃ apalokessāmī ’’ ti citte uppannamatte –
‘‘ bhagavā anekāni kappakoṭisahassāni pāramiyo pūrentehi tumhehi na gīvaṃ parivattetvā
V2.139 apalokanakammaṃ katan ’’ ti ayaṃ pathavī kulālacakkaṃ viya parivattetvā bhagavantaṃP2.565 vesālinagarābhimukhaṃ akāsi .Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Nanu ca na kevalaṃ vesāliyāva , sāvatthirājagahanāḷandapāṭaligāmakoṭigāmanātikagāmakesupi tato tato nikkhantakāle taṃ taṃ sabbaṃ pacchimadassanameva , tattha tattha kasmā nāgāpalokitaṃ nāpalokesīti ?
Anacchariyattā .
Tattha tattha hi nivattetvā apalokentassetaṃ na acchariyaṃ hoti , tasmā nāpalokesi .
Api ca vesālirājāno āsannavināsā , tiṇṇaṃ vassānaṃ upari vinassissanti .
Te taṃ nagaradvāre nāgāpalokitaṃ nāma cetiyaṃ katvā gandhamālādīhi pūjessanti , taṃ nesaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatīti tesaṃ anukampāya apalokesi .
Dukkhassantakaroti vaṭṭadukkhassa antakaro .
Cakkhumāti pañcahi cakkhūhi cakkhumā .
Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto .