Pubbūpanissayasampattikathā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Pubbūpanissayasampattikathā

Ito kira satasahassime kappe padumuttaro nāma satthā loke uppajji .

Tassa haṃsavatī nāma nagaraṃ ahosi , ānando nāma rājā pitāM2.79 , sumedhā nāma devī mātā , bodhisatto uttarakumāro nāma ahosi .

So puttassa jātadivase mahābhinikkhamanaṃ nikkhamma pabbajitvā padhānamanuyuñjanto anukkamena sabbaññutaṃ patvā –

‘‘ anekajātisaṃsāran ’’ ti udānaṃ udānetvā sattāhaṃ bodhipallaṅke vītināmetvā pathaviyaṃ ṭhapessāmīti pādaṃ abhinīhari .

Atha pathaviṃ bhinditvā mahantaṃ padumaṃ uṭṭhāsi .

Tassa dhurapattāni navutihatthāni , kesaraṃ tiṃsahatthaṃ , kaṇṇikā dvādasahatthā , navaghaṭappamāṇo reṇu ahosi .

Satthā pana ubbedhato aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedho ahosi .

Tassa ubhinnaṃ bāhānamantaraṃ aṭṭhārasahatthaṃ , nalāṭaṃ pañcahatthaṃ , hatthapādā ekādasahatthā .

Tassa ekādasahatthena pādena dvādasahatthāya kaṇṇikāya akkantamattāya navaghaṭappamāṇo reṇu uṭṭhāya aṭṭhapaṇṇāsahatthaṃ padesaṃ uggantvā okiṇṇamanosilācuṇṇaṃ viya paccokiṇṇo .

Tadupādāya bhagavā padumuttarotveva paññāyittha .

Tassa deviloP2.489 ca sujāto ca dve aggasāvakā ahesuṃ .

Amitā ca asamā ca dve aggasāvikā .

Sumano nāma upaṭṭhāko .

Padumuttaro bhagavā pitusaṅgahaṃ kurumāno bhikkhusatasahassaparivāro haṃsavatiyā rājadhāniyā vasati .

KaniṭṭhabhātāV2.71 panassa sumanakumāro nāma .

Tassa rājā haṃsavatito vīsatiyojanasate ṭhāne bhogagāmaṃ adāsi .

So kadāci āgantvā pitarañca satthārañca passati .

Athekadivasaṃ paccanto kupito .

Sumano rañño pesesi –

‘‘ paccanto kupito ’’ ti .

Rājā ‘‘ mayā tvaṃ tattha kasmā ṭhapito ’’ ti paṭipesesi .

So nikkhamma core vūpasametvā –

‘‘ upasanto , deva , janapado ’’ ti rañño pesesi .

Rājā tuṭṭho –

‘‘ sīghaṃ mama putto āgacchatū ’’ ti āha .

Tassa sahassamattā amaccā honti .

So tehi saddhiṃ antarāmagge mantesi –

‘‘ mayhaṃ pitā tuṭṭho , sace me varaṃ deti , kiṃ gaṇhāmī ’’ ti .

Atha naṃ ekacce ‘‘ hatthiṃ gaṇhatha , assaṃ gaṇhatha , rathaṃ gaṇhatha , janapadaṃ gaṇhatha , sattaratanāni gaṇhathā ’’ ti āhaṃsu .

Apare –

‘‘ tumhe pathavissarassa puttā , tumhākaṃ dhanaṃ na dullabhaṃ , laddhampi cetaṃ sabbaṃ pahāya gamanīyaṃ , puññameva ekaṃ ādāya gamanīyaṃ ;

tasmā te deve varaṃ dadamāne temāsaṃ padumuttaraṃ bhagavantaṃ upaṭṭhātuṃ varaṃ gaṇhathā ’’ ti .

So –

‘‘ tumhe mayhaṃ kalyāṇamittā , na mametaṃ cittaṃ atthi , tumhehi pana uppāditaṃ , evaṃ karissāmī ’’ ti gantvā pitaraṃ vanditvāM2.80 pitarāpi āliṅgetvā tassa matthake cumbitvā –

‘‘ varaṃ te putta , demī ’’ ti vutte ‘‘ sādhu mahārāja , icchāmahaṃ mahārāja bhagavantaṃ temāsaṃ catūhi paccayehi upaṭṭhahanto jīvitaṃ avañjhaṃ kātuṃ , imameva varaṃ dehī ’’ ti āha .

‘‘ Na sakkā tāta , aññaṃ varehī ’’ ti vutte ‘‘ deva , khattiyānaṃ nāma dve kathā natthi , etameva dehi , na me aññenattho ’’ ti .

Tāta buddhānaṃ nāma cittaṃ dujjānaṃ , sace bhagavā na icchissati , mayā dinnepi kiṃ bhavissatīti ?

So –

‘‘ sādhu , deva , ahaṃ bhagavato cittaṃ jānissāmī ’’ ti vihāraṃ gato .

Tena ca samayena bhattakiccaṃ niṭṭhapetvā bhagavā gandhakuṭiṃ paviṭṭho hoti .

So maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ bhikkhūnaṃ santikaṃ agamāsi .

Te taṃ āhaṃsu –

‘‘ rājaputta , kasmā āgatosī ’’ ti ?

Bhagavantaṃ dassanāya , dassetha me bhagavantanti .

NaP2.490 mayaṃ , rājaputta , icchiticchitakkhaṇe satthāraṃ daṭṭhuṃ labhāmāti .

Ko pana , bhante , labhatīti ?

Sumanatthero nāma rājaputtāti .

‘‘ So kuhiṃ , bhante , thero ’’ ti .

Therassa nisinnaṭṭhānaṃ pucchitvā gantvā vanditvā –

‘‘ icchāmahaṃ , bhante , bhagavantaṃ passituṃ , dassetha me ’’ ti āha .

Thero –

‘‘ ehi rājaputtā ’’ ti taṃ gahetvā taṃ gandhakuṭipariveṇe ṭhapetvā gandhakuṭiṃ abhiruhi .

Atha naṃ bhagavā –

‘‘ sumana , kasmā āgatosī ’’ ti āha .

Rājaputto , bhante , bhagavantaṃ dassanāya āgatoti .

Tena hi bhikkhu āsanaṃ paññāpehīti .

Thero āsanaṃ paññāpesi , nisīdi bhagavā paññatte āsane .

Rājaputto bhagavantaṃ vanditvā paṭisanthāraṃ akāsi .

Kadā āgatosi rājaputtāti ?

Bhante , tumhesu gandhakuṭiṃ paviṭṭhesu .

Bhikkhū pana –

‘‘ na mayaṃ icchiticchitakkhaṇe bhagavantaṃ daṭṭhuṃ labhāmā ’’ ti maṃV2.72 therassa santikaṃ pāhesuṃ .

Thero pana ekavacaneneva dassesi .

Thero , bhante , tumhākaṃ sāsane vallabho maññeti .

Āma rājakumāra , vallabho esa bhikkhu mayhaṃ sāsaneti .

Bhante , buddhānaṃ sāsane kiṃ katvā vallabho hotīti ?

Dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā uposathakammaṃ katvā kumārāti .

Bhagavā , ahaṃ thero viya buddhasāsane vallabho hotukāmo , temāsaṃ me vassāvāsaṃ adhivāsethāti .

Bhagavā –

‘‘ atthi nu kho tattha gatena attho ’’ ti oloketvā atthīti disvā ‘‘ suññāgāre , kho rājakumāra tathāgatā abhiramantī ’’ tiM2.81 āha .

Kumāro ‘‘ aññātaṃ bhagavā , aññātaṃ sugatā ’’ ti vatvā ‘‘ ahaṃ , bhante , purimataraṃ gantvā vihāraṃ kāremi , mayā pesite bhikkhusatasahassena saddhiṃ āgacchathā ’’ ti paṭiññaṃ gahetvā pitusantikaṃ gantvā ‘‘ dinnā me , deva , bhagavatā paṭiññā , mayā pahite bhagavantaṃ peseyyāthā ’’ ti pitaraṃ vanditvā nikkhamitvā yojane yojane vihāraṃ kāretvā vīsayojanasataṃ addhānaṃ gantvā attano nagare vihāraṭṭhānaṃ vicinanto sobhanaṃ nāma kuṭumbikassa uyyānaṃ disvā satasahassena kiṇitvā satasahassaṃ vissajjetvā vihāraṃ kāresi .

Tattha bhagavato gandhakuṭiṃ sesabhikkhūnañca rattiṭṭhānadivāṭṭhānatthāya kuṭileṇamaṇḍape kārāpetvāP2.491 pākāraparikkhepe katvā dvārakoṭṭhakañca niṭṭhapetvā pitusantikaṃ pesesi –

‘‘ niṭṭhitaṃ mayhaṃ kiccaṃ , satthāraṃ pahiṇathā ’’ ti .

Rājā bhagavantaṃ bhojetvā –

‘‘ bhagavā , sumanassa kiccaṃ niṭṭhitaṃ , tumhākaṃ gamanaṃ paccāsīsatī ’’ ti āha .

Bhagavā satasahassabhikkhuparivāro yojane yojane vihāresu vasamāno agamāsi .

Kumāro ‘‘ satthā āgato ’’ ti sutvā yojanaṃ paccuggantvā mālādīhi pūjayamāno vihāraṃ pavesetvā –

‘‘ Satasahassena me kītaṃ , satasahassena māpitaṃ ;

Sobhanaṃ nāma uyyānaṃ , paṭiggaṇha mahāmunī ’’ ti .

Vihāraṃ niyyātesi .

So vassūpanāyikadivase dānaṃ datvā attano puttadāre ca amacce ca pakkosāpetvā āha –

‘‘ ayaṃ satthā amhākaṃ santikaṃ dūrato āgato , buddhā ca nāma dhammagaruno na āmisagarukā .

Tasmā ahaṃ temāsaṃ dve sāṭake nivāsetvā dasa sīlāni samādiyitvā idheva vasissāmi , tumhe khīṇāsavasatasahassassa imināva nīhārena temāsaṃ dānaṃ dadeyyāthā ’’ ti .

So sumanattherassa vasanaṭṭhānasabhāgeyeva ṭhāne vasanto yaṃ thero bhagavato vattaṃ karoti , taṃV2.73 sabbaṃ disvā ‘‘ imasmiṃ ṭhāne ekantavallabho esa thero , etasseva me ṭhānantaraṃ patthetuṃ vaṭṭatī ’’ ti cintetvā upakaṭṭhāya pavāraṇāya gāmaṃ pavisitvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sattame divase bhikkhusatasahassassa pādamūle ticīvaraṃ ṭhapetvā bhagavantaṃM2.82 vanditvā –

‘‘ bhante , yadetaṃ mayā magge yojanantarikaṃ yojanantarikaṃ vihāraṃ kārāpanato paṭṭhāya puññaṃ kataṃ , taṃ neva sakkasampattiṃ , na mārasampattiṃ , na brahmasampattiṃ patthayantena , buddhassa pana upaṭṭhākabhāvaṃ patthayantena kataṃ .

Tasmā ahampi , bhagavā , anāgate sumanatthero viya buddhassa upaṭṭhāko bhaveyyan ’’ ti pañcapatiṭṭhitena nipatitvā vandi .

Bhagavā –

‘‘ mahantaṃ kulaputtassa cittaṃ , samijjhissati nu kho no ’’ ti olokento –

‘‘ anāgate ito satasahassime kappe gotamo nāmaP2.492 buddho uppajjissati , tasseva upaṭṭhāko bhavissatī ’’ ti ñatvā –

‘‘ Icchitaṃ patthitaṃ tuyhaṃ , sabbameva samijjhatu ;

Sabbe pūrentu saṅkappā , cando pannaraso yathā ’’ ti .

Āha .

Kumāro taṃ sutvā –

‘‘ buddhā nāma advejjhakathā hontī ’’ ti dutiyadivaseyeva tassa bhagavato pattacīvaraṃ gahetvā piṭṭhito piṭṭhito gacchanto viya ahosi .

So tasmiṃ buddhuppāde vassasatasahassaṃ dānaṃ datvā sagge nibbattitvā kassapabuddhakālepi piṇḍāya carato therassa pattaggahaṇatthaṃ uttarisāṭakaṃ datvā pūjamakāsi .

Puna sagge nibbattitvā tato cuto bārāṇasirājā hutvā aṭṭhannaṃ paccekabuddhānaṃ paṇṇasālāyo kāretvā maṇiādhārake upaṭṭhapetvā catūhi paccayehi dasavassasahassāni upaṭṭhānaṃ akāsi .

Etāni pākaṭaṭṭhānāni .

Kappasatasahassaṃ pana dānaṃ dadamānova amhākaṃ bodhisattena saddhiṃ tusitapure nibbattitvā tato cuto amitodanasakkassa gehe paṭisandhiṃ gahetvā anupubbena katābhinikkhamano sammāsambodhiṃ patvā paṭhamagamanena kapilavatthuṃ āgantvā tato nikkhamante bhagavati bhagavato parivāratthaṃ rājakumāresu pabbajitesu bhaddiyādīhi saddhiṃ nikkhamitvā bhagavato santike pabbajitvā nacirasseva āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa santike dhammakathaṃ sutvā sotāpattiphale patiṭṭhahi ( saṃ . ni .3.83).

Evamesa āyasmā pubbūpanissayasampanno tassimāya pubbūpanissayasampattiyā gambhīropi paṭiccasamuppādo uttānako viya upaṭṭhāsi .

Issues

Select Version

Mahāvaggaṭṭhakathā

Mahāvaggaṭṭhakathā