Hatthiratanavaṇṇanā
246. Evaṃ pātubhūtacakkaratanasseva cakkavattino amaccā pakatimaṅgalahatthiṭṭhānaṃ samaṃ sucibhūmibhāgaṃ kāretvā haricandanādīhi surabhigandhehi upalimpāpetvā heṭṭhā vicittavaṇṇasurabhikusumasamokiṇṇaṃ upari suvaṇṇatārakānaṃ antarantarā samosaritamanuññakusumadāmapaṭimaṇḍitavitānaṃ devavimānaṃ viya abhisaṅkharitvā –
‘‘ evarūpassa nāma deva hatthiratanassa āgamanaṃ cintethā ’’ ti vadanti .
So pubbe vuttanayeneva mahādānaṃ datvā sīlāni ca samādāya taṃ puññasampattiṃ āvajjanto nisīdi .
Athassa puññānubhāvacodito chaddantakulā vā uposathakulā vā taṃ sakkāravisesaṃ anubhavitukāmo taruṇaravimaṇḍalābhirattacaraṇagīvāmukhapaṭimaṇḍitavisuddhasetasarīro sattapatiṭṭho susaṇṭhitaaṅgapaccaṅgasanniveso vikasitarattapadumacārupokkharo iddhimā yogī viya vehāsagamanasamattho manosilācuṇṇarañjitapariyanto viya rajatapabbato hatthiseṭṭho āgantvā tasmiṃ padese tiṭṭhati .
So chaddantakulā āgacchanto sabbakaniṭṭho āgacchati .
Uposathakulā āgacchanto sabbajeṭṭho .
Pāḷiyaṃ pana uposatho nāgarājā icceva āgataṃ .
Nāgarājā nāma kassaci aparibhogo , sabbakaniṭṭho āgacchatīti aṭṭhakathāsu vuttaṃ .
Svāyaṃ pūritacakkavattivattānaṃ cakkavattīnaṃ vuttanayeneva cintayantānaṃ āgacchati .
Mahāsudassanassa pana sayameva pakatimaṅgalahatthiṭṭhānaṃ āgantvā taṃ hatthiṃ apanetvā tattha aṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ puna caparaṃ ānanda … pe … nāgarājā ’’ ti .
Evaṃ
V2.194M2.217 pātubhūtaṃ pana taṃ hatthiratanaṃ disvā hatthigopakādayo haṭṭhatuṭṭhā vegena gantvā rañño ārocenti .Rājā turitaturito āgantvā taṃ disvā pasannacitto –
‘‘ bhaddakaṃ vata bho hatthiyānaṃ , sace damathaṃ upeyyā ’’ ti cintayanto hatthaṃ
P2.625 pasāreti .Atha so gharadhenuvacchako viya kaṇṇe olambitvā sūratabhāvaṃ dassento rājānaṃ upasaṅkamati .
Rājā taṃ ārohitukāmo hoti .
Athassa parijanā adhippāyaṃ ñatvā taṃ hatthiratanaṃ suvaṇṇaddhajaṃ suvaṇṇālaṅkāraṃ hemajālapaṭicchannaṃ katvā upanenti .
Rājā taṃ anisīdāpetvāva sattaratanamayāya nisseṇiyā āruyha ākāsagamananinnacitto hoti .
Tassa saha cittuppādeneva so nāgarājā rājahaṃso viya indanīlamaṇippabhājālaṃ nīlagaganatalaṃ abhilaṅghati .
Tato cakkacārikāya vuttanayeneva sakalarājaparisā .
Iti sapariso rājā antopātarāseyeva sakalapathaviṃ anusaṃyāyitvā rājadhāniṃ paccāgacchati .
Evaṃ mahiddhikaṃ cakkavattino hatthiratanaṃ hoti .
Mahāsudassanassāpi tādisameva ahosi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ disvā rañño … pe … pāturahosī ’’ ti .