Subhaddaparibbājakavatthuvaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Subhaddaparibbājakavatthuvaṇṇanā

212. SubhaddoV2.161 nāma paribbājakoti udiccabrāhmaṇamahāsālakulā pabbajito channaparibbājako .

Kaṅkhādhammoti vimatidhammo .

Kasmā panassa ajja evaṃ ahosīti ?

Tathāvidhaupanissayattā .

Pubbe kira puññakaraṇakāle dve bhātaro ahesuṃ .

Te ekatova sassaṃ akaṃsu .

Tattha jeṭṭhakassa –

‘‘ ekasmiṃ sasse navavāre aggasassadānaṃ mayā dātabban ’’ ti ahosi .

So vappakāle bījaggaṃ nāma datvā gabbhakāle kaniṭṭhena saddhiṃM2.180 mantesi –

‘‘ gabbhakāle gabbhaṃ phāletvā dassāmā ’’ ti kaniṭṭho –

‘‘ taruṇasassaṃ nāsetukāmosī ’’ ti āha .

Jeṭṭho kaniṭṭhassa ananuvattanabhāvaṃ ñatvā khettaṃ vibhajitvā attano koṭṭhāsato gabbhaṃ phāletvā khīraṃ nīharitvā sappinavanītena saṃyojetvā adāsi , puthukakāle puthukaṃ kāretvā adāsi , lāyanakāle lāyanaggaṃ , veṇikaraṇe veṇaggaṃ , kalāpādīsu kalāpaggaṃ , khalaggaṃ , khalabhaṇḍaggaṃ , koṭṭhagganti evaṃ ekasasse navavāre aggadānaṃ adāsi .

Kaniṭṭho pana uddharitvā adāsi .

Tesu jeṭṭhako aññāsikoṇḍaññatthero jāto .

Bhagavā –

‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan ’’ ti olokento ‘‘ aññāsikoṇḍañño ekasmiṃ sasse nava aggadānāni adāsi , imaṃ aggadhammaṃ tassa desessāmī ’’ ti sabbapaṭhamaṃ dhammaṃ desesi .

So aṭṭhārasahi brahmakoṭīhi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhāsi .

Kaniṭṭho pana ohīyitvā pacchā dānassa dinnattā satthu parinibbānakāle evaṃ cintetvā satthāraṃ daṭṭhukāmo ahosi .

Mā tathāgataṃ viheṭhesīti thero kira –

‘‘ ete aññatitthiyā nāma attano gahaṇameva gaṇhanti , tassa vissajjāpanatthāya bhagavato bahuṃ bhāsamānassa kāyavācāvihesā bhavissati , pakatiyāpi ca kilantoyeva bhagavā ’’ ti maññamāno evamāha .

Paribbājako –

‘‘ na me ayaṃ bhikkhu okāsaṃ karoti , atthikena pana anuvattitvā kāretabbo ’’ ti theraṃ anuvattanto dutiyampi tatiyampi āha .

213. AssosiP2.589 khoti sāṇidvāre ṭhitassa bhāsato pakatisoteneva assosi , sutvā ca pana subhaddasseva atthāya mahatā ussāhena āgatattā alaṃ ānandātiādimāha .

Tattha alan ti paṭikkhepatthe nipāto .

Aññāpekkhovāti aññātukāmova hutvā .

Abbhaññiṃsūti yathā tesaṃ paṭiññā , tatheva jāniṃsu .

Idaṃ vuttaṃ hoti – sace nesaṃ sā paṭiññā niyyānikā , sabbe abbhaññaṃsu , no ce , na abbhaññaṃsu .

Tasmā kiṃ tesaṃ paṭiññā niyyānikā , aniyyānikātiV2.162 ayamevaM2.181 tassa pañhassa attho .

Atha bhagavā tesaṃ aniyyānikabhāvakathanena atthābhāvato ceva okāsābhāvato ca ‘‘ alan ’’ ti paṭikkhipitvā dhammameva desesi .

Paṭhamayāmasmiñhi mallānaṃ dhammaṃ desetvā majjhimayāme subhaddassa , pacchimayāme bhikkhusaṅghaṃ ovaditvā balavapaccūsasamaye parinibbāyissāmicceva bhagavā āgato .

214. Samaṇopi tattha na upalabbhatīti paṭhamo sotāpannasamaṇopi tattha natthi , dutiyo sakadāgāmisamaṇopi , tatiyo anāgāmisamaṇopi , catuttho arahattasamaṇopi tattha natthīti attho .

‘‘ Imasmiṃ kho ’’ ti purimadesanāya aniyamato vatvā idāni attano sāsanaṃ niyamento āha .

Suññā parappavādā samaṇebhīti catunnaṃ maggānaṃ atthāya āraddhavipassakehi catūhi , maggaṭṭhehi catūhi , phalaṭṭhehi catūhīti dvādasahi samaṇehi suññā parappavādā tucchā rittakā .

Ime ca subhaddāti ime dvādasa bhikkhū .

Sammā vihareyyun ti ettha sotāpanno attano adhigataṭṭhānaṃ aññassa kathetvā taṃ sotāpannaṃ karonto sammā viharati nāma .

Esa nayo sakadāgāmiādīsu .

Sotāpattimaggaṭṭho aññampi sotāpattimaggaṭṭhaṃ karonto sammā viharati nāma .

Esa nayo sesamaggaṭṭhesu .

Sotāpattimaggatthāya āraddhavipassako attano paguṇaṃ kammaṭṭhānaṃ kathetvā aññampi sotāpattimaggatthāya āraddhavipassakaṃ karonto sammā viharati nāma .

Esa nayo sesamaggatthāya āraddhavipassakesu .

Idaṃ sandhāyāha –

‘‘ sammā vihareyyun ’’ ti .

Asuñño loko arahantehi assāti naḷavanaṃ saravanaṃ viya nirantaroP2.590 assa .

Ekūnatiṃso vayasāti vayena ekūnatiṃsavasso hutvā .

Yaṃ pabbajin ti ettha yan ti nipātamattaṃ .

Kiṃ kusalānuesīti ‘‘ kiṃ kusalan ’’ ti anuesanto pariyesanto .

Tattha –

‘‘ kiṃ kusalan ’’ ti sabbaññutaññāṇaṃ adhippetaṃ , taṃ gavesantoti attho .

Yato ahan ti yato paṭṭhāya ahaṃ pabbajito , etthantare samadhikāni paññāsa vassāni hontīti dasseti .

Ñāyassa dhammassāti ariyamaggadhammassa .

Padesavattīti padese vipassanāmagge pavattanto .

Ito bahiddhāti mama sāsanato bahiddhā .

SamaṇopiM2.182 natthīti padesavattivipassakopi natthi , paṭhamasamaṇo sotāpannopi natthīti vuttaṃ hoti .

Ye etthāti ye tumhe ettha sāsane satthārā sammukhā antevāsikābhisekena abhisittā , tesaṃ vo lābhā tesaṃ vo suladdhanti .

Bāhirasamaye kira yaṃ antevāsikaṃ ācariyo –

‘‘ imaṃ pabbājehiV2.163 , imaṃ ovada , imaṃ anusāsā ’’ ti vadati , so tena attano ṭhāne ṭhapito hoti , tasmā tassa –

‘‘ imaṃ pabbajehi , imaṃ ovada , imaṃ anusāsā ’’ ti ime lābhā honti .

Therampi subhaddo tameva bāhirasamayaṃ gahetvā evamāha .

Alattha khoti kathaṃ alattha ?

Thero kira naṃ ekamantaṃ netvā udakatumbato pānīyena sīsaṃ temetvā tacapañcakakammaṭṭhānaṃ kathetvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādāpetvā saraṇāni datvā bhagavato santikaṃ ānesi .

Bhagavā upasampādetvā kammaṭṭhānaṃ ācikkhi .

So taṃ gahetvā uyyānassa ekamante caṅkamaṃ adhiṭṭhāya ghaṭento vāyamanto vipassanaṃ vaḍḍhento saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā āgamma bhagavantaṃ vanditvā nisīdi .

Taṃ sandhāya –

‘‘ acirūpasampanno kho panā ’’ tiādi vuttaṃ .

So ca bhagavato pacchimo sakkhisāvako ahosīti saṅgītikārakānaṃ vacanaṃ .

Tattha yo bhagavati dharamāne pabbajitvā aparabhāge upasampadaṃ labhitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā arahattaṃ pāpuṇāti , upasampadampi vā dharamāneyeva labhitvā aparabhāge kammaṭṭhānaṃ gahetvā arahattaṃ pāpuṇāti , kammaṭṭhānampi vā dharamāneyeva gahetvā aparabhāge arahattameva pāpuṇāti , sabbopi so pacchimo sakkhisāvako .

Ayaṃ pana dharamāneyeva bhagavatiP2.591 pabbajito ca upasampanno ca kammaṭṭhānañca gahetvā arahattaṃ pattoti .

Pañcamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Mahāvaggaṭṭhakathā

Mahāvaggaṭṭhakathā