Brahmalokūpagamavaṇṇanā
269. Gahapatissa vāti kasmā
P2.634 āha ?Tesaṃ kira soṇaseṭṭhiputtādīnaṃ viya mahatī sampatti hoti , soṇassa kira seṭṭhiputtassa ekā bhattapāti dve satasahassāni agghati .
Iti tesaṃ tādisaṃ bhattaṃ bhuttānaṃ muhuttaṃ bhattasammado bhattamucchā bhattakilamatho hoti .
271. Yaṃ tena samayena ajjhāvasāmīti yattha vasāmi , taṃ ekaṃyeva nagaraṃ hoti , avasesesu puttadhītādayo ceva dāsamanussā ca vasiṃsu .
Pāsādakūṭāgāresupi eseva nayo .
Pallaṅkādīsupi ekaṃyeva pallaṅkaṃ paribhuñjati , sesā puttādīnaṃ paribhogā honti .
Itthīsupi ekāva paccupaṭṭhāti , sesā parivāramattā honti , paridahāmīti ekameva dussayugaṃ nivāsemi , sesāni parivāretvā vicarantānaṃ asītisahassādhikānaṃ soḷasannaṃ purisasatasahassānaṃ honti .
Bhuñjāmīti paramappamāṇena nāḷikodanamattaṃ bhuñjāmi , sesaṃ parivāretvā vicarantānaṃ cattālīsasahassādhikānaṃ aṭṭhannaṃ purisasatasahassānaṃ hotīti dasseti .
Ekathālipāko hi dasannaṃ janānaṃ pahoti .
Etāni pana caturāsīti nagarasahassāni ceva pāsādasahassāni ca kūṭāgārasahassāni ca ekissāyeva paṇṇasālāya nissandena nibbattāni .
Caturāsīti pallaṅkasahassāni nipajjanatthāya dinnamañcakassa nissandena nibbattāni .
Caturāsīti hatthisahassāni assasahassāni rathasahassāni nisīdanatthāya dinnapīṭhassa nissandena nibbattāni .
Caturāsīti maṇisahassāni ekadīpassa nissandena nibbattāni .
Caturāsīti pokkharaṇīsahassāni ekapokkharaṇiyā nissandena nibbattāni .
Caturāsīti itthisahassāni puttasahassāni gahapatisahassāni paribhogabhājanapattathālaka dhamakaraṇa parissāvana ārakaṇṭaka pipphalaka nakhacchedana kuñcikakaṇṇamalaharaṇī pādakathalika upāhana chatta kattarayaṭṭhidānassa nissandena nibbattāni .
Caturāsīti dhenusahassāni gorasadānassa nissandena nibbattāni .
Caturāsīti vatthakoṭisahassāni
V2.204 nivāsanapārupanadānassa nissandena nibbattāniM2.228 .Caturāsīti thālipākasahassāni bhojanadānassa nissandena nibbattānīti veditabbāni .
272. Evaṃ bhagavā mahāsudassanassa sampattiṃ ādito paṭṭhāya vitthārena kathetvā sabbaṃ taṃ dārakānaṃ paṃsvāgārakīḷanaṃ
P2.635 viya dassento parinibbānamañcake nipannova passānandātiādimāha .Tattha vipariṇatāti pakativijahanena nibbutapadīpo viya apaññattikabhāvaṃ gatā .
Evaṃ aniccā kho , ānanda , saṅkhārāti evaṃ hutvā abhāvaṭṭhena aniccā .
Ettāvatā bhagavā yathā nāma puriso satahatthubbedhe campakarukkhe nisseṇiṃ bandhitvā abhiruhitvā campakapupphaṃ ādāya nisseṇiṃ muñcanto otareyya , evameva nisseṇiṃ bandhanto viya anekavassakoṭisatasahassubbedhaṃ mahāsudassanasampattiṃ āruyha sampattimatthake ṭhitaṃ aniccalakkhaṇaṃ ādāya nisseṇiṃ muñcanto viya otiṇṇo .
Teneva pubbe vasabharājā dīghabhāṇakattherānaṃ lohapāsādassa pācīnapasse ambalaṭṭhikāyaṃ imaṃ suttaṃ sajjhāyantānaṃ sutvā –
‘‘ kiṃ , bho , mayhaṃ ayyakena ettha vuttaṃ , attano khāditapītaṭṭhāne sampattimeva kathetī ’’ ti cintento –
‘‘ evaṃ aniccā kho , ānanda , saṅkhārā ’’ ti vuttakāle ‘‘ imaṃ , bho , disvā pañcahi cakkhūhi cakkhumatā evaṃ vuttan ’’ ti vāmahatthaṃ samiñjitvā dakkhiṇahatthena apphoṭetvā –
‘‘ sādhu sādhū ’’ ti tuṭṭhahadayo sādhukāraṃ adāsi .
Evaṃ addhuvāti evaṃ udakapupphuḷādayo viya dhuvabhāvavirahitā .
Evaṃ anassāsikāti evaṃ supinake pītapānīyaṃ viya anulittacandanaṃ viya ca assāsavirahitā .
Sarīraṃ nikkhipeyyāti sarīraṃ chaḍḍeyya .
Idāni aññassa sarīrassa nikkhepo vā paṭijagganaṃ vā natthi kilesapahīnattā , ānanda , tathāgatassāti vadati .
Idaṃ pana vatvā puna theraṃ āmantesi , cakkavattino ānubhāvo nāma rañño pabbajitassa sattame divase antaradhāyati .
Mahāsudassanassa pana kālaṅkiriyato sattameva divase sattaratanapākārā sattaratanatālā caturāsīti pokkharaṇīsahassāni dhammapāsādo dhammapokkharaṇī cakkaratananti sabbametaṃ antaradhāyīti .
Hatthiādīsu pana ayaṃ dhammatā khīṇāyukā saheva kālaṅkaronti .
Āyusese
M2.229 sati hatthiratanaṃ uposathakulaṃ gacchati , assaratanaṃ valāhakakulaṃ , maṇiratanaṃ vepullapabbatamevaV2.205 gacchati .Itthiratanassa
P2.636 ānubhāvo antaradhāyati .Gahapatiratanassa cakkhu pākatikameva hoti .
Pariṇāyakaratanassa veyyattiyaṃ nassati .
Idamavoca bhagavāti idaṃ pāḷiyaṃ āruḷhañca anāruḷhañca sabbaṃ bhagavā avoca .
Sesaṃ uttānatthamevāti .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Mahāsudassanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .