Mahāsudassanasuttadesanāvaṇṇanā
210. Khuddakanagaraketi nagarapatirūpake sambādhe khuddakanagarake .
Ujjaṅgalanagaraketi visamanagarake .
Sākhānagaraketi yathā rukkhānaṃ sākhā nāma khuddakā honti , evameva aññesaṃ mahānagarānaṃ sākhāsadise khuddakanagarake .
Khattiyamahāsālāti khattiyamahāsārappattā mahākhattiyā .
Esa nayo sabbattha .
Tesu khattiyamahāsālā nāma yesaṃ koṭisatampi koṭisahassampi dhanaṃ nikhaṇitvā ṭhapitaṃ , divasaparibbayo ekaṃ kahāpaṇasakaṭaṃ nigacchati , sāyaṃ dve pavisanti .
Brāhmaṇamahāsālā nāma yesaṃ asītikoṭidhanaṃ nihitaṃ hoti , divasaparibbayo eko kahāpaṇakumbho nigacchati , sāyaṃ ekasakaṭaṃ pavisati .
Gahapatimahāsālā nāma yesaṃ cattālīsakoṭidhanaṃ nihitaṃ hoti , divasaparibbayo pañca kahāpaṇambaṇāni nigacchanti , sāyaṃ kumbho pavisati .
Mā
V2.160 hevaṃ , ānanda , avacāti ānanda , mā evaṃ avaca , na imaṃ ‘‘ khuddakanagaran ’’ tiP2.587 vattabbaṃ .Ahañhi imasseva nagarassa sampattiṃ kathetuṃ –
‘‘ anekavāraṃ tiṭṭhaṃ nisīdaṃ mahantena ussāhena , mahantena parakkamena idhāgato ’’ ti vatvā bhūtapubban tiādimāha .
Subhikkhāti khajjabhojjasampannā .
Hatthisaddenāti ekasmiṃ hatthimhi saddaṃ karonte caturāsītihatthisahassāni saddaṃ karonti , iti hatthisaddena avivittā , hoti , tathā assasaddena .
Puññavanto panettha sattā catusindhavayuttehi rathehi aññamaññaṃ anubandhamānā antaravīthīsu vicaranti , iti rathasaddena avivittā hoti .
Niccaṃ payojitāneva panettha bheriādīni tūriyāni , iti bherisaddādīhipi avivittā hoti .
Tattha sammasaddoti kaṃsatāḷasaddo .
Pāṇitāḷasaddoti pāṇinā caturassaambaṇatāḷasaddo .
Kuṭabherisaddotipi vadanti .
Asnātha
M2.179 pivatha khādathāti asnātha pivatha khādatha .Ayaṃ panettha saṅkhepo , bhuñjatha bhoti iminā dasamena saddena avivittā hoti anupacchinnasaddā .
Yathā pana aññesu nagaresu ‘‘ kacavaraṃ chaḍḍetha , kudālaṃ gaṇhatha , pacchiṃ gaṇhatha , pavāsaṃ gamissāma , taṇḍulapuṭaṃ gaṇhatha , bhattapuṭaṃ gaṇhatha , phalakāvudhādīni sajjāni karothā ’’ ti evarūpā saddā honti , na yidha evaṃ ahosīti dasseti .
‘‘ Dasamena saddenā ’’ ti ca vatvā ‘‘ kusāvatī , ānanda , rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosī ’’ ti sabbaṃ mahāsudassanasuttaṃ niṭṭhāpetvā gaccha tvaṃ ānandātiādimāha .
Tattha abhikkamathāti abhimukhā kamatha , āgacchathāti attho .
Kiṃ pana te bhagavato āgatabhāvaṃ na jānantīti ?
Jānanti .
Buddhānaṃ gatagataṭṭhānaṃ nāma mahantaṃ kolāhalaṃ hoti , kenacideva karaṇīyena nisinnattā na āgatā .
‘‘ Te āgantvā bhikkhusaṅghassa ṭhānanisajjokāsaṃ saṃvidahitvā dassantī ’’ ti tesaṃ santike avelāyampi bhagavā pesesi .