စန္ဒိမသူရိယာဒိပါတုဘာဝ၊ အဖွင့်။
အာလုပ္ပကာရကံ ဥပက္ကမိံသု ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ၊ ကား။
အာလောပံ၊ အလုတ်အလွေးကို။
ကတွာ၊ ၍။
ပိဏ္ဍေပိဏ္ဍေ၊ အတုံးအခဲတို့ကို။
( အပိုင်းပိုင်း တို့ကို)။
ဆိန္ဒိတွာ၊ ဖြတ်၍။
ပရိဘုဉ္ဇိတုံ၊ စားခြင်းငှါ။
အားဘိံ သု၊ အားထုတ်ကြကုန်ပြီ။
[ အာဆလာပံ ကတွာဖြင့် အာလုပ္ပသဒ္ဒါသည် အာလောပ၏ ပရိယာပ်ဟုလည်းကောင်း, ကာရကံ၌ ကြိယာဝိသေသန အနက်ဝယ် အံ ဝိဘတ် သက်ထားသည် ဟုလည်းကောင်း ပြသည်။]အတီတာနန္တရေ။ ။ အဓိပ္ပါယ်ကို ပါဋ္ဌိတော်နှင့်တွဲကြည့်ပါ၊ ဤ ဝါကျအဖွင့် ဋီကာ၌ “ကသ္မာ” ဟု အမေးတွေ့ရ၏၊ ကြံကြံဖန်ဖန် အနက်ပေးလျှင် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အဓိပ္ပါယ်မရပါ၊ ထိုကြောင့် “ကသ္မာ” နေရာဝယ် “တသ္မာ” ဟုရှိသင့်ပါသည်၊ ဋီကာ အဓိပ္ပါယ်ကို အထက်၌ ပြခဲ့ပြီ။
အစ္ဆာဒေသိ။ ။ အညပုဗ္ဗ+ ဆဒီဓာတ်သည် ဣစ္ဆာ အနက်ဟော စုရာဒိတည်း၊ အစ္ဆာဒေသိ- လွန်စွာ နှစ်သက်ပြီ” ဟု သဒ္ဒတ္ထမှတ်ပါ၊ မနာပါ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိကားအဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သည်။
စန္ဒိမ သူရိယာတိ၊ ကား။
စန္ဒိမာစ၊ လသည်လည်းကောင်း။
သူရိယောစ၊ နေသည်လည်းကောင်း။
ပါတုရဟေသုန္တိ၊ ကား။
ပါတုဘဝံ၊ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်ပြီ။
ပန၊ ပရိဟာရပက္ခမှတပါး စောဒကပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။
တေသံ၊ ထို လနေတို့တွင်။
ကော၊ အဘယ်အရာသည်။
ပဌမံ၊ ရှေးဦးသွာ။
ပါတုဘဝိ၊ နည်း။
ကော၊ သည်။
ကသ္မိံ၊ အဘယ်အရာ၌။
ဝသတိ၊ နည်း။
ကဿ၊ အဘယ်အရာ၏။
ပမာဏံ၊ အတိုင်းအရှည်ကား။
ကိံ၊ အဘယ်နည်း။
ကော၊ သည်။
ဥပရိ၊ အထက်၌။
( ဟောတိ၊ နည်း။)
ကော၊ သည်။
သီဃံ၊ လျင်စွာ။
ဂစ္ဆတိ၊ နည်း။
နေသံ၊ ထိုလနေတို့၏။
ဝီထိယော၊ သွားရာလမ်းကြောင်းတို့သည်။
ကတိ၊ အဘယ်မျှလောက်တို့နည်း။
ကထံ၊ အဘယ်အခြင်းအရာအားဖြင့်။
စရန္တိ၊ လှည့်လည်ကုန်သနည်း။
ကိတ္တကေ၊ အဘယ်မျှ အတိုင်းအရှည်ရှိသော။
ဌာနေ၊ အရပ်၌။
အာလောကံ၊ အလင်းရောင်ကို ကရောန္တိ= ပြုကုန်သနည်း။
ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
ဥဘော၊ နှစ်စင်းသော လ နေတို့သည်။
ဧကတော၊ တပြိုင်နက်။
ပါတုဘဝန္တိ၊ ကုန်၏။
[ ရှေးနိဿယ၌ ‘’ နပါတုဘဝန္တိ” ဟု နပါနေ၏။
အဋ္ဌကထာ၌ မပါပါ။
ဋီကာ၌လည်း မရှိပါ။]
သူရိယော၊ သည်။
ပဌမတရံ၊ စွာ။
ပညာယတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်၏။
တေသံ သတ္တာနံ၊ တို့၏။
သယံပဘာယ၊ မိမိကိုယ်ရောင်သည်။
အန္တရဟိတာယ၊ ကွယ်ပျောက်လသော်။
အန္ဓကောရော၊ အမိုက်မှောက်သည်။
အန္တရဟိတာယ၊ ကွယ်ပျောက်လသော်။
အန္ဓကာရော၊ အမိုက်မှောင်သည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
တေ၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည်။
သီတ တသိတာ၊ ကြောက်ရွံ ထိတ်လန့်ကုန်သည်။
( ဟုတွာ၊ ၍။)
အာလောကော၊ အလင်းရောင်သည်။
သစေ ပါတုဘဝေယျ၊ အကယ်၍ ထင်ရှားဖြစ်ပါမူကား။
ဝတ၊ စင်စစ်။
ဘဒ္ဒကံ၊ ကောင်းသည်။
အဿ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ဣတိ၊ သို့။
စိန္တယိံ သု၊ ကုန်ပြီ။
တတော၊ ထိုမဝ နောက်၌။ မဟာဇနဿ= များစွာသော လူအပေါင်း၏။
သူရဘာဝံ၊ ရဲ့ရင့်သည်၏အဖြစ်ကို။
ဇနယမာနံ၊ ဖြစ်စေလျက်။
သူရိယမဏ္ဍလံ၊ နှေဝန်းသည်။
ဥဋ္ဌဟိ၊ ထွက်ပေါ်လာပြီ။ကောတေသံစသည်။ ။ လောကီလူသားတို့သည် လ နေတို့ကိုမျက်စိဖြင့်မြင်နေရသော် ထို လ နေတ်ု့၏ဖြစ်ပုံ၌ တွေဝေတက်ကြ၏၊ ( သေသေချာချာမသိကြ ) ၊ ထိုကြောင့် တွေဝေမှုကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းငှါ “ကာ ပန တေသံ “ စသည်ဖြင့် ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ထုတ်၍ အစဉ်အတိုင်း အဖြေပြလိမ့်မညါ။
သူရဘာဝံ့။ ။ ကံအားလျော်စွာ အရှေ့လောကဓာတ်မှ အရောင်ဝန်းကြီစထွက်ပေါ်လာသောအခါ ကမ္ဘာဦးလူတို့သည် အကြောက်အလန့် ကင်း၍ ရဲတင်းလာ၏ ထိုကြောင့် “သူရံ- အရဲဓာန်ကို၊ ဇနေတိ- ဖြစ်စေတတ်၏ “ ဟူသော ဝိဂြိုလ်အရနေကို " သူရိယ” ဟုခေါ်သည်။ [ သူရဘာဝံ ဇနယမာနံ “ ဖြင့် သူရိယ၏ ဝစနတ္ထကိုပြသည်။]
စန္ဒေတိ နာမံ။ ။ နေဝန်းကြီး ကွယ်ပျောက်ပြန်ရာ ညဉ့်အခါဝယ် အမှောင်ကျရောက်သဖြင့် ယခင် အရောင်အလင်းနှင့်အတူ အရောင်တစ်ခု ပေါ်လာမူ “ကောငါးပေစွ” ဟု အလိုဆန္ဒဖြစ်ကြရာ ထိုဆန္ဒနှင့်အတူ အရောင်တစ်ခုပေါ်လာသော အရောင်ဝန်းကို “ဆန္ဒဆန္ဒ” ဟုဆခါ်ခဲ့ရာမှ ကာလရှည်ကြာ၍ “စန္ဒစန္ဒ” ဟု ဖြစ်လာသည်။ [ ဆန္ဒံ ကတွာ၊ ပေ၊ စန္ဒေဋတိ နာမံဖြင့် ဆန္ဒမှ စန္ဒဖြစ်လာပုံကို ပြသည်။]
တေနဝ၊ ထိုကြောင့်ပင်။
အဿ၊ ထိုနေဝန်း၍။
သူရီယောတိနာမံ၊ သူရိယောဟူသော အမည်သည်။
အဟောသိ၊ ဖြစ်ပြီ။
တသ္မိံ၊ ထိုနေဝန်းသည်။
ဒိဝသံ၊ တနေ့ပတ်လုံး။
အာလောကံ၊ ကို။
ကတွာ၊ ၍။
အတ္ထင်္ဂတေ၊ နေဝင်တောင်သို့ ရောက်လသော်။ ဝါ= ဝင်လသောါ။
ပုန၊ တဖန်။
အန္ဓကာယော၊ သည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
တေ၊ ထို သတ္တဝါတို့သည်။
အညော၊ နေဝန်းမှ အခြားသော။
အာလောကော၊ သည်။
သစေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ အကယ်၍ ဖြစ်ပါမူ၊
ဝတ၊ စင်စစ်။
ဘဒ္ဒကံ၊ ကောင်းသည်။
အဿ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ဣတိ၊ သို့။
စိန္တယိံသု၊ ကုန်ပြီ။
အထ၊ ထိုအခါ၌။
နေသံ၊ ထို သတ္တဝါတို့၏။
ဆန္ဒ၊ ဆန္ဒကို။
ဥတွာဝ၊ သာလျှင်။
စန္ဒမဏ္ဍလံ၊ လဝန်းသည်။
ဥဋ္ဌဟိ၊ ပြီ
တေနေဝ၊ ထိုကြောင့်ပင်။
အဿ၊ ထိုလဝန်း၏။
စန္ဒောတိနာမံ၊ စန္ဒဟူသော အမည်သည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
[ ကော တေသံ ပဌမံ ပါတုဘဝတိအမေး၏အဖြေက်ု ပြသည်။]
တေသု၊ ထို လ နေတို့တွင်။
စန္ဒော၊ သည်။
အန္တော မဏိဝိမာနေ၊ ပတ္တမြားဗိမာန်၏အတွင်း၌။
ဝသတိ၊ ၏။
တံ၊ ထိုလဗိမာန်ကို။
ဗဟိ၊ အပ၌။
ရဇတေန၊ ငွေဖြင့်။
ပရိက္ခိတ္တံ၊ ကာရံအပ်ပြီ။
ဥဘယမ္ပိ၊ ပတ္တမြား ငွေ နှစ်ပါးစုံသည်လည်း။
သီတလမေဝ၊ အေးမြသည်သာ။
အဟောသိ။
သူရိယော၊ သည်။
အန္တောကနကစိမာနေ၊ ရွှေဗိမာန်၏ အတွင်း၌။
ဝသတိ၊ ၏။
တံ၊ ထို နေဗိမာန်ကို။
ဗာဟိရံ၊ အပ၌။
ဖလိကပရိက္ခိတ္တံ၊ ဖန်ဖြင့် ကာရံအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဥဘယမ္ပိ၊ ရွှေဖန် နှစ်ပါးစုံသည်လည်း။
ဥဏှမေဝ၊ ပူသည်သာတည်း။
[ ကော ကသ္မိံ ဝသတိ၏ အဖြေကို ပြသည်။]
ပမာဏတော၊ ပမာဏအားဖြင့်။
စန္ဒော၊ သည်။
ဥဇုကံ၊ ဖြောင့်ဖြောင့်။
( အလျားအနံ အစောက်အားဖြင့်)။
ဧကူနပညာသယောဇနော၊ လေးဆယ်ကိုးယးဇနာရှိ၏။
ပရိမဏ္ဍလတော၊ အဝန်းအဝိုင်းအားဖြင့်။
တီဟိ ယောဇနေဟိ၊ သုံးယူဇနာတို့ဖြင့်။
ဦနဒိယဍ္ဎသတယောဇနာ၊ ယုတ်လျော့သော အခွဲနှင့်တကွ ယူဇနာနှစ်ရာရှိ၏။
သူရိယော၊ သည်။
ဥဇုကံ၊ ဖြောင့်ဖြောင့်။
ပညာသယောဇနာ၊ ယူဇနာငါးဆယ် ရှိ၏။
ပရိမဏ္ဍလတော၊ အားဖြင့်။
ဒိယဍ္ဎသတယောဇနော၊ အခွဲနှင့်တကွ ယူဇနာနှစ်ရာရှိ၏။
ဝါ၊ ယူဇနာတရာ့ငါးဆယ်ရှိ၏။
[ ကဿ ကိံ ပမာဏ၏အဖြေကို ပြသည်။]
စန္ဒော၊ သည်။
ဟေဋ္ဌာ၊ အောက်၌။
သူရိယော၊ သည်။
ဥပရိ၊ အထက်၌။
( ဟောတိ)။
နေသံ၊ ထို လ နေတို့၏။
အန္တရာ၊ အကြား၌။
ယောဇနံ၊ တယူဇနာသည်။
ဟောတိ။
စန္ဒဿ၊ ၏။
ဟေဋ္ဌိမန္တတော၊ အောက်၌ဖြစ်သော အစွန်းမှ။
သူရိယဿ၊ ၏။
ဥပရိမန္တတော၊ အထက်၌ဖြစ်သော အစွန်းသည်။
ယောဇနသတံ၊ ယူဇနာတရာသည်။
ဟောတိ။
[ ကော ဥပရိ၏အဖြေကို ပြသည်။]
စန္ဒော၊ သည်။
ဥဇုကံ၊ ဖြောင့်ဖြောင့်။
သဏိကံ၊ ဖြေးဖြေး။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။
တိရိယံ၊ ဖီလာ။
သီဃံ၊ လျှင်စွာ။
( ဂစ္ဆတိ)။
ဒွီသု၊ နှစ်ဖက်ကုန်သော။
ပဧဿသု၊ နံဘေးတို့၌။
နက္ခတ္တတာရကာ၊ နက္ခတ် ကြယ်တာရာတို့သည်။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။
ဓေနု၊ နွားမသည်။
ဝစ္ဆံ၊ နွားငယ်သို့။
( ဥပသင်္ကမတိ) ဝိယ၊ ကဲ့သို့။
( တထာ၊ တူ)။
စန္ဒော၊ သည်။
တံတံ နက္ခတ္တံ၊ ထိုထို နက္ခတ်သို့။
ဥပသင်္ကမတိ၊ ၏။
နက္ခတ္တာနိ ပန၊ တို့သည်ကား။
အတ္တနော၊ ၏။
ဌာနံ၊ သွားရာအရပ်ကို။
[ အတ္တနော ဌာနန္တိ အတ္တနော ဂမနဋ္ဌာနံ။၊ ဋီကာ။]
နဝိဇဟန္တိ၊ မစွန့်ကုန်။
သူရိယဿ၊ ၏။
ဥဇုကံ၊ ဖြောင့်ဖြောင့်။
ဂမနံ၊ သွားခြင်းသည်။
သီဃံ၊ ၏။
တိရိယံ၊ ဖီလာ။
ဂမနံ၊ သည်။
ဒန္ဓံ၊ နှေး၏။
သော၊ ထိုနေသည်။
ကာဠ ပက္ခဥပေါသထတော၊ လဆုတ်ပက္ခ ဥပုသ်နေ့မှ။
ပါဋိပဒုနဝသေ၊ အထွက် တရက်နေ့၌။
ယောဇနာနံ၊ တို့၏။
သတသဟဿံ၊ တသိန်း။
စန္ဒမဏ္ဍလံ၊ လဝန်းကို။
ဩဟာယ၊ စွန့်၍။
ဂစ္ဆတိ။
[ လနှင့် နေတို့ ယူဇနာ တသိန်း ဝေးကွာသွားသည်၊ ဟူလို။]
အထ၊ ထိုအခါ၌။
စန္ဒော၊ သညမ။
လေခါဝိယ၊ အရေးအသားကဲ့သို့။
ပညာယတိ၊ ထင်းရှား၏။
ပက္ခဿ၊ လဆန်းပက္ခ၏။
ဒုတိယာယ၊ နှစ်ရက်မြောက်နေ့၌။
သတသဟဿံ၊ တသိန်း။
( စန္ဒမဏ္ဍလံ၊ ဩဟာယ ဂစ္ဆတိ)။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ယာဝဥပေါသထဒိဝသာ၊ ဥပုသ်နေ့တိုင်အောင်။
သတသဟဿံ သတသဟဿံ၊ တသိန်း တသိန်း။
ဩဟာယ၊ ၍။
ဂစ္ဆတိ။ဥဇုကံ သဏိကံ ဂစ္ဆတိ။ ။ အာမာဝါသိယံ ( လကွယ်နေ့၌) သူရိယေန သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆန္တော ဒိဝသေ ( နေ့တိုင်းနေ့တိုင်း) ထောကံ ထောကံ ဩဟိယန္တော ( ကျန်ရစ်လျက်) ပုဏ္ဏမာသိယံ ( လပြည့်နေ၌) ဥပဍ္ဎမဂ္ဂမေဝ ( ထက်ဝက်ခရီးအထိပင်) ဩစီယနတော ( ကျန်ရစ်ခြင်းကြောင့်တည်း)။
တိးိယံ သီဃံ ဂစ္ဆတိ။ ။ ဧကသ္မိမ္ပိမာသေ ကဒါစိ ဒက္ခိဏတော ( တရံတခါ တောင်အရပ်၌) ကဒါစိ ဥတ္တရတော ဒဿနတော ( တေံ့မြင်ရခြင်းကြောင့်တည်း။)
နက္ခတ္တတာရကာ။ ။ ဝစနတ္ထကို နောက်မှ ပြမည်၊ နက္ခတ်တာရာတို့က လ၏ဘေးက သွားသည် ဟုယေဘုယျအားဖြင့် ဆိုထားသည်၊ လ ၏ ရှေ့နောက် လ နှင့်အတူပင် သွားကြသည်။
အထ၊ ထိုမှ နောက်၌။
စန္ဒော၊ သညမ။
အနုက္ကမေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။
ဝဍ္ဎိတွာ၊ တိုးပွါး၍။
ဥပေါသထဒိဝသေ၊ ၌။
ပရိပုဏ္ဏော၊ ပြည့်သည်။
ဟောတိ။
ပုန၊ တဖန်။
ပါဋ်ပဒဒိဝသေ၊ တသိန်း။
ဓာဝိတွာ၊ ပြေး၍။
ဂဏှာတိ၊ ၏။
ဒုတိယာဟ၊ ၌။
သသဟဿံ၊ တသိန်း။
( ဓာဝိတွာ ဂဏှာတ်)။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ယာဝ ဥပေါသထ ဒိဝသာ၊ တိုင်အောင်။
သတသဟဿံ သတသဟဿံ၊ တသိန်းတသိန်း။
ဓာဝိတွာ ဂဏှာတိ။
အထ၊ ၌ ။
စန္ဒော၊ သည်။
အနုက္ကမေန၊ အားဖြင့်။
ဟာယိတွာ၊ ယုတ်လျောြ၍။
ဥပေါသထ ဒိဝသေ၊ လကွယ် ဥပုသ်နေ့၌။
သဗ္ဗသော၊ ခပ်သိမ်းသော အပြားအားဖြင့်။
နပညာယတိ၊ မထင်းရှား။
[ လ၏ အရိပ်က ကြီးလာ၍ လလည်း မထင်းရှားတော့။]စန္ဒော အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ။ ။ ဣဒံ ( ဤစကားကို) ဥပးိဘာဂတော ပဟိတသူရိယာလောကဟာယ ( အထက်ပိုင်း၌ နေရောင်ခြည် ကျရောက်နေသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) ဟေဋ္ဌဆော ပဝတ္တာယ ( ဆာယာယ၌ စပ်) သူရ်ယဿ ဒူရဘာဝေနဒိဝသေ ဒိဝသေ အနုတ္တမေန ပရိဟာယမာနာယ ( ဆုတ်ယုတ်သော) အတ္တနောဆာယာယဝသေန အနုတ္တမေန စန္ဒမဏ္ဍလ ပဒေသဿ ( လှန်ူ အစိတ်အပိုင်း၏) ဝဍ္ဎမာနဿဝိယ ဒိဿ မာနတာယ ( တိုးပွါးလာသလို မြင်ရသည့်အတွက်) ဝုတ္ထံ၊ တသ္မာ အနုတ္ထမေန ဝဍ္ဎိတွာဝိယ ( တိုးပွါးလာသကဲ့သိုြ ဟု အနက် မှတ်ပါ)။
မှတ်ချက်။ ။ လပြည့်လာမှု, လဆုတ်သွားမှုသည် တကယ့်ကို လကြီး ပြည်ြလာသည် လကြီးဆုတ်သွားသည် မဟုတ် ၊ လပေါ်၌ ဖြစ်နေသော အရိပ်ကြောင့် တပိုင်းတစ်သာ မြင်ရသောအခါ လဆုတ်သည်, အပြည့်အစုံမြင်ရသောအခါ လပြည့်သည်ဟု ပြောကြရသည်၊ ထိုကြောင့် ဝဍ္ဎိတွာကို “တိုးပွါးလာသကဲ့သို့” ဟု အနက်မှတ်ပါ- ဟူလို။
ရှေးနိသာယ အဓိပ္ပါယ်။ ။ လ, နေ ဆို့၏ ဖီလာသွားခြင်း ဟူသည်ကားတောင်အရပ်မှသည် မြောက်အရပ်သို့, မြောက်အရပ်မှသည် တောင်ပရပ်သို့ သွားခြင်းတည်း၊ ထိုကြောင်ြ သဋရတ္ထ ဒီပနီ ဋီကာ၌ “တိရိယဂမနံ နာမ ဒက္ခိဏဒိသတေဋ ဥတ္တရဒိသာဉ, ဥတ္တရဒိသတော ဒက္ခိဏဒိသာယ ဂမနံ” ဟမိန့်အပ်ပြီ၊ အဖြောင့်သွားခြင်းဟူသည်ကား မြင့်မိုရ်တောင်၏ လည်းကောင်း စကြာဝဠာတောင်၏လည်းကောင်း အလယ် မဇ္ဈေဝီထိဖြင့် သွားခြင်းတည်း၊ ထို- အကြောင်းကို “ယဒါပန သိနေရုဿစက္ကစါဠဿ ဥဇုကံ ဝေမဇ္ဈေန ဂစ္ဆန္တိ” ဟူသော သာရတ္ထ ဒီပနီဋီကာပါဌ်ဖြင့်သိအပ်၏၊ နေသည် တနေ့တနေ့မှာ ယူဇနာ သုံးသန်း သုံးသန်း သွား၏၊ လသည် တနေ့တနေ့မှာ ယူဇမာ နှစ်သန်း ကိုးသန်း နှသ်သန်း ကိုးသန်း သွား၏၊ ထိုကြောင့် လဆန်း တစ်ရက်နေ့၌ နေသည် လဝန်းကို ယူဇနာ တသိန်သချန်၍ သွားသတဲ့။
စန္ဒံ၊ ကို။
ဟေဋ္ဌာ၊ ၌။
သူရိယော၊ သည်။
ဥပရိ၊ ၌။
ဟောတိ။
မဟတိယာ၊ ကြီးစွာသော။
ပါတိယာ၊ ခွက်ဖြင့်။
ခုဒ္ဒမဏ္ဍလံ၊ လဝန်းကို။
ပိဓီယတိ၊ ၏။
မဇ္ဈနှိကေ၊ နေ့မွန်းတည့် အချိန်၌။
ဂေဟစ္ဆာယာ၊ အိမ်အရိပ်သည်။ န ( ပညာယတိ) ဝယ= မထင်းရှားသကဲ့သို့( တထာ)။
စန္ဒဿ၊ ၏။
ဆာယာ၊ သည်။
နပညာယတိ။
သော၊ ထို လသည်။
ဆာယာယ၊ အရိပ်သည်။
အပညာယ မာနာယ၊ မထင်ရှားလသော်။
ဒူရေ၊ အဝေး၌။
ဌိတာနံ၊ တည်သူတို့၏။
ဒိဝါ၊ နေ့အခါ၌။
ပဒီပေါ၊ ဆီမီးသည်။
န ( ပညာယတိ) ဝိယ၊ ကဲ့သို့။
( တထာ)။
သယမ္ပိ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း။
န ပညာယတိ။
[ ကော သီဃံ ဂစ္ဆတိ၍ အဖြေကို ပြသည်။]
ပန၊ ဆက်။
ကတိ နေသံ ဝီထိယောတိ ဧတ္တ၊ ဟူသော ဤ ပါဌ်၌။
အဇဝီထိ၊ အဇဝီထိလည်းကောင်း။
( ဆိတ်နှင့် သင့်လျော်ျသာ လ, နေတို့၏ သွားရာခရီးလည်းကောင်း၊)
နာဂဝိထိ၊ လည်းကောင်း။
( ဆင်နှင့်သင့်လျော်သော လ, နေတို့၏ သွားရာ ခရီးလည်းကောင်း)။
ဂေါဝီထိ၊ လည်းကောင်း။
( နွားနှင့်သင့်လျော်သော လ, နေတို့၏ သွားရာခရီးလည်းကောင်း)။
ဣတိ၊ သို့။
တိဿော၊ ကုန်သော။
ဝီထိယော၊ တို့သညါ။
ဟောန္တိ။
တတ္ထ၊ ထိုသုံးပါးဆသာဝီထိတို့တွင်။
အဇာနံ၊ ဆိတ်တို့သည်။
ဥဒကံ၊ ရေသည်။
ဝါ၊ ကို။
ပဋိကူလံ၊ စက်ဆုပ်အပ်သည်။
ဟောတိ။
ဟတ္ထိနာဂါနံ၊ ဆင်တို့သည်။
( ဥဒကံ၊ သည်။)
မနာပံ၊ စိတ်ကို တိုးပွါးစေတတ်၏။
( မြတ်နိုးအပ်၏)။
ဂုန္နံ၊ နွားတို့အား။
[ ဖါသု၌ သမ္ပဒါန် စပါ။]
( ဥဒကံ၊ သည်)။
သီတုဏှသမတာယ၊ အချမ်း အပူ မျှတသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဖါသု၊ ချမ်းသာသည်။
ဟောတိ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ယံ ကာလံ၊ အကြင်အခါ၌။
စန္ဒိမသူရိယာ၊ တို့သည်။
အဇဝီထိံ၊ သို့။
အာရုဟန္တိ၊ တက်ရောက်ကုန်၏။
( သွားကုန်၏)။
တဒါ၊ ၌။
ဂေါဝီထိံ အာရောဟန္တိ။
တဒါ၊ ၌။
ဥတုသမတာ၊ ဥတု၏ ညီမျှသည်၏ အဖြစ်သည်။
သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ကောင်းစွာဖြစ်၏။
[ ကတိ နေသံ ဝီထိယော၏ အဖြေကို ပြသည်။]
စန္ဒိမသူရိယာ၊ တို့သည်။
ဆမာသေ၊ ခြောက်လတို့ပတ်လုံး။
သိနေရုတော၊ မြင့်မိုရ်တောင်မှ။
ဗဟိ၊ အပသို့။
နိက္ခမန္တိ၊ ကုန်၏။
ဆမသေ၊ လုံး။
( သိနေရုနော၊ ၏၊)
အန္တော၊ အတွင်း၌။
ဝိစရန္တိ၊ လှည့်လည်ကုန်၏။
ဟိ၊ မှန်၏။
( တနည်း)
ဟိ၊ ချဲ့ဦးအံ့။
တေ၊ ထို လနေတို့သည်။
အာသဠှမာသေ၊ ဝါဆိုလ၌။
သိနေရုသမီပေန၊ မြင့်မိုရ်တောင်၏ အနီးမှ။
ပရေ၊ အခြားကုန်သော။
ဒွေမာသေ၊ လုံး။
နိက္ခမိတွာ၊ ၍။
ဗဟိ၊ ၌။
ဝိစရန္တာ၊ ကုန်သည်။
ဟုတွာ၊ ၍။
ပဌမကတ္တိကမာသေ၊ သီတင်းကျွတ်လ၌။
မဇ္ဈေန၊ မဇ္ဈေဝီထိဖြင့်။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။
တတော၊ ထိုလမှ။
စက္ကဝါဠာဘိမုခါ၊ စကြာဝဠာသို့ ရှေးရှုကုန်သည်။
( ဟုတွာ)။
ဂန္တွာ၊ ၍။
ပုန၊ တဖန်။
နိက္ခမိတွာ၊ ၍။
စိတြမာသေ၊ တာကူးလ၌။
( တန်ခူးလ၌)
မဇ္ဈေန၊ ဖြင့်။
ဂန္တွာ၊ ၍ တတော = ထိုတာကူးလမှ။
ဒွေမာသေ၊ လုံး။
သိနေရုဘိမုခါ၊ ကုန်သည်။
( ဟုတွာ) ။
ပက္ခန္ဒိတွာ၊ ပြေး၍။
ပုန၊ တဖန်။
အာသာဠှေ၊ ၌။
သိျနရုသမီးပေန၊ ဖြင့်။
စရန္တိ၊ ကုန်၏ [ ကထံ စရန္တိ၏ အဖြေကိုပြသည်။]
တတော၊ ထိုလမှ။
စက္ကဝါဠာဘိမုခါ၊ စကြာဝဠာသို့ ရှေးရှုကုန်သည်။
( ဟုတွာ)။
ဂန္တွာ၊ ၍။
ပုန၊ တဖန်။
နိက္ခမိတွာ၊ ၍။
စိတြမာသေ၊ တာကူးလ၌။
( တန်ခူးလ၌)
မဇ္ဈေန၊ ဖြင့်။
ဂန္တွာ၊ ၍ တတော = ထိုတာကူးလမှ။
ဒွေမာသေ၊ လုံး။
သိနေရုဘိမုခါ၊ ကုန်သည်။
( ဟုတွာ) ။
ပက္ခန္ဒိတွာ၊ ပြေး၍။
ပုန၊ တဖန်။
အာသာဠှေ၊ ၌။
သိျနရုသမီးပေန၊ ဖြင့်။
စရန္တိ၊ ကုန်၏ [ ကထံ စရန္တိ၏ အဖြေကိုပြသည်။]**အဇဝီထိ**။ ။ ယာယ ဝီထိယာ ( အကြင်လမ်းဖြင့်) သူရိယေ ဂစ္ဆန္တေ ( နေသွားလသော်) ဝဿဝလာဟကာ ( မိုးကို ရွာစေတတ်ကုန်သော) ဒေဝပုတ္တာ သူရိယာဘိတာပသန္တတ္တာ ( နေမပူဒဏ်သည် ပူလောင်အပ်သောကြောင့် ) အတ္တနော ဝိမာနတော ( ဗိမာန်မှ) န နိက္ခမန္တိ၊ ကီဠာပသုတာ ( ပျော်ပျော်ပါးပါး ကစားမှု၌ အားထုတ်ကုန်သည်) ဟုတွာ န ဝိစရန္တိ၊ တဒါ ကိး သူးိယဿ ဝိမာနံ ပကတိမဂ္ဂတော ( သွားနေကြလမ်းမှ) အဓော ဩတရိတွာ ( အောက်သို့ ဆင်းလာ၍၊ နိမ့်လာ၍ ) ဝိစရတိ၊ တဿ ( ထိုနေဗိမာန်၏ ဩရုယှ စရဏေနေဝ ( လှည့်လည်ခြင်းကြောင့်ပင်) စန္ထဝိမာနမ္ပိ အဓော ဩရုယှ စရတိ၊ ( ဘာကြောင့်နည်း) တဂ္ဂတိကတ္တာ ( ထနုနေဗိမာန်နှင့်သွားပုံ တူသောကြောင့်တည်း) ၊ တသ္မာ သာဝီထိ ဥဒကာဘာဝေန ( မိုးေး မရှိသည့်အတွက်) အဇာနရူပတ္တာယ ( ဆိတ်တို့အားလျော်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) အဖဝီထိ သမညံ ဂတာ၊ ) အဇဝီထိ ဟူသော အမည်သို့ရောက်ပြီ။)
**မှတ်ချက်**။ ။ သာဝီထိ အဇာနုရူပတ္တာကို ကြည့်၍ အဇာနံ+ အနုရူပါ၊ အဇာနုရူပါ၊ အဇာနုရူပါ+ ဝီထိ= အဇာဝီထိဟု ပြု၊ အနုရူပပုဒ်ကိုချေ၊ ( ဆိတ်တို့အား လျောက်ပတ်သော လနေတို့၏ သွားရာလမ်း)၊ ဆိတ်များသည် ရေကိုကြောက်၏၊ ထိုအချိန်ရေမရှိသောကြောင့် ထိုနေသွားခရီးသည် ဆိတ်တို့နှင့် သင့်လျော်သော ( ဆိတ်တို့၏အကြိုက်ဖြစ်သော) ရာသီ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
**နာဂဝီထိ**။ ။ ယာယ ပန ဝီထိယာ သူရိယေ ဂစ္ဆန္တေ ဝဿ ဝဠာဟကူ ဒေဝပုတ္တာ သူရိယာဘိတာပါဘာဝတော ( နေအပူ၏ မရှိခြင်းကြောင့်) အဘိဏှံ အတ္တနောဝိမာနတော ဗဘိ နိက္ခမိတွာ ကိဠာပသုတာ ဣတောညစိတောစ ဝိစရန္တိ၊ တဒါ ကိဟသူရိယဝိမာနံ ပကတိမဂ္ဂတော ဥဒ္ဓံ အာရုဟိတွာ ( အထက်တက်၍) ဝိစရတိ၊ တဿ ဥဒ္ဓံ အာရုယှ စရဏေနေဝ စန္ဒဝိမာနမ္ပိ ဥဒ္ဓံ အာရှယှ စရတိ၊ တဂ္ဂတိကတ္တာ၊ တဂ္ဂတိကတာ စ ( ထို နေဗိမာန်နှင့်သွားပုံ တူရခြင်းမှာလည်ူ) သမာနဂတိနာ ဝါတမဏ္ဍလေန ( တူသော သွားခြင်းရှိသော လေအဝန်းက) ဝိမာနဿ ဖေလ္လိတဗ္ဗတ္တာ ( လှုပ်စေအပ် သွားစေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း) တသ္မာ သာဝီထိ ဥဒကဗဟုဘာဝေန ( ရေများသည့်အတွက်) နာဂါနုရူပတာယ နာဂဝီတဍထီတိ သမညံ ဂတာ။
**မှတ်ချက်**။ ။ ဝိဂ္ဂဟကို ရှေးနည်းအတိုင်း ပြု၊ “နာဂ၊ နဂါး” ဟုလည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ အဇဂေါတို့ကိုထောက်၍ အခြေလေးချောင်းရှိ ကုန်းနေသတ္တဝါ ချင်းတူအောင် “ ဆင်” ဟုပေးလိုက်သည်။
ဂေါဝီထိ။ ။ ယဒါ သူရိယော ဥဒ္ဓမနာရုဟန္တော အဓောစ အနောတရန္တော ပကတိမဂ္ဂေနေဝ ဂစ္ဆတိ၊ တဒါ ဝဿဝဠာဟကာ ယထာကာလံ ( ကာလအားလျော်စွာ ဝိမာနတော နိက္ခမိတွဋ သုခေန ဝိစရန္တိ၊ တေန ( ကြောင့်) ကာလေနကာလံ ( တရံတခါ) ဝဿနတော ( မိုးရွာခြင်းကြောင့်) ဥတု သမတာ ဟောတိ ( ဥတု ညီမျှ၏)၊ တာယ ဥတု ငမတာယ ဟေတုဘူတာယ ( ရာသီ၏ အကြောင်းဖြစ်သော ထို ဥတု မျှတခြင်းကြောင့်) သာ စန္ဒိမသူရ်ယာနံ ဂတိ ( လ, နေတို့၏ ထိုသွားပုံသည်) ဂဝါနုရူပတာယ ဂေါဝီထီတိ သမညံ ဂတာ။
ကိတ္တကေ၊ သော။
ဌာနေ၊ ၌။
အာလောကံ၊ ကို။
ကရောန္တိ၊ ကုန်သနည်း။
ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
ဧကပ္ပဟာရေန၊ တပြိုင်နက်တည်းဖြင့်။
တီသု၊ သုံးပါးကုန်သော ။
ဒီပေသု၊ ကျွန်းတို့၌။
အာလောကံ၊ ကို။
ကရောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤကား အဖြေတည်း။
ကထံ၊ အဘယ်သို့ပြုကုန်သနည်း။
ဟိ၊ အဖြေကား။
ဣမသ္မနံ ဒီပေ၊ ဪ ( ဇမ္ဗူဒိပ်) ကျွန်း၌။
သူရိယုဂ္ဂမနကာလော၊ နေထွက်ချိန်သည်။
ပုဗ္ဗဝိဒေဟေ၊ ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်း၌။
( အရှေ့ကျွန်း၌၊)
မဇ္ဈနှိကော၊ နေ့မွန်းတည့်ချိန်သည်။
ဟောတိ။
ဥတ္တရကုရုသု၊ ဥတ္တရကုရုကျွန်းတို့၌။
( မြောက်ကျွန်းတို့၌)။
အတ္ထင်္ဂမနကာလော၊ နေဝင်ချိန်တည်း။
အပရဂေါယာနေ၊ အနောက်ကျွန်း၌။
မဇ္ဈိမယာမော၊ သန်ခေါင်ချိန်တည်း။
ပေ။
[ လွယ်ပြီ။]
ဣတိ၊ ဤသို့ပြုကုန်၏။
[ ကိတ္တကေဌာနေ အာလောကံ ကရောန္တိ၏အဖြေကို ပြသည်။]ဣမသ္မိံ၊ ပေ၊ မဇ္ဈိမယာမော။ ။ အရှေ့ကျွန်း၌ မွန့်တည်းလျှင် တောင်ကျွန်း၌ နေထွက်၏၊ အနောက်ကျွန်း၌ သန်းခေါင်ဖြစ်၏၊ မြောက်ကျွန်း၌ နေဝင်၏၊ ဤသို့ကျွန်းလေး ကျွန်း အစဉ်အတိုင်းမှတ်ပါ၊ “တည့်+ ထွက် + သန့်+ ဝင်” ဟု ကျွန်းလေးကျွန်းလက်ယာရစ် အစဉ်အတိုင်းအချုပ်မှတ်ပါ၊ ဤ သည်ကို ရည်ရွယ်၍ “သုံးကျွန်းလင်းခိုက်, တကျွန်းမိုက်” ဟုပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
မှတ်ချက်။ ။ ကောပန တေသံ ပါထုဘဝတိ” မှစ၍ ဤ မဇ္ဈိမယာမောတိ တိုင်အောင်လ, နေတို့သည် မျက်စိဖြင့် မြင်ရ၍ ထင်ရှားသော်လည်း သူတို့၏ဖြစ်ပုံမှာ များစွာသောလူတို့နားမလည်နိုင်သောကြောင့် အဠကထာဆရာက ကိုယ်တိုင်မေးခွန်းထုတ်၍ ဖွင့်ပြထားသည်၊ ဤဝါကျတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ဗေဒင်နက္ခတ် ကျွမ်းကျင်သူတို့အထံ၌ လေ့လာြြပါ၊ သို့ရာတွင် ယခုခေတ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့၏ အမြင်နှငိ့မှု ကွဲပြားဟန်တူသည်။
နက္ခတ္တာနိကတာရကရူပါနီတိ၊ ကား။
ကတ္ထိကာဒိနက္ခတ္တာနိ စေဝ၊ ကတ္ထိကာ အစရှိသော နက္ခတ်တို့သည်လည်းကောင်း။
သေသတာရကရူပါနိစ၊ ကြွင်းသော ကြယ်တာရာ အပေါင်းတို့သည် လည်းကောင်း။
စန္ဒိမသုရိဘေတိ၊ တို့နှင့်။
သဒ္ဓိံယေဝ၊ အတူသာလျှင်။
ပါတုရဟေသု့၊ ကုန်ပြီ။
ရတ္ထိန္ဒိဝါတိ၊ ကား။
တတောသူရီယတ္ထင်္ဂမနတော၊ ထို နေဝင်ချိန်မှ။
ယာဝ အရဒဏုဂ္ဂမနာ၊ အရုဏ်တက်သည့်တိုင်အောင်။
ဒိဝါ၊ နေ့တည်း။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ရတ္ထိန္ဒိဝါ၊ ညဥ◌့်နေ့တို့တွင်။
ပညာယိ့သု၊ ထင်းရှားကုန်ပြီ။နက္ခတ္တာနိ။ ။ နက္ခနံ ( ဂမနံ)+ တာယန္တိ ရက္ခန္တီတိ နက္ခတ္တာနိ၊ [ နက္ခ သဒ္ဒူပပဒ+ တာခတ်+ အ ပစ္စည်း။] ဟိုလမ်းမှ သွားလိုက် , ဒီလမ်းမှသွားလိုက်အားဖြင့်မညီမညွတ်မသွားပဒ မိမိ၏ လမ်းဖြင့်သာ သွားခြင်းအားဖြင့် သွားခြင်းကို စောင့်ရှောက်တတ်သည်၊ “နက္ခရန္တိ နနဏန္တီတိ နက္ခတ္တာနိ” ဟု ခရဓာတ်+ တပစ္စည်းဖြင့်လည်းပြုကြ၏၊ ထို နက္ခတ်များနှင့်စပ်၍ မှတ်ဖွယ်ကို အဘယာရာမ ဆရာတော်၏ အဘိဓာန်နိဿယသစ်မှာရှုပါ။
သေသတာရက ရူပါနိစ။ ။ အတ္တနော ဝီထိံ တာယန္တီ ( စောင့်ရှောက်လျက်) အရန္တန ဂစ္ဆန္တီတိတာရူ၊ ( တာယန္တီ သဒ္ဒူပပဒ+ အရဓာတ်+ အ ပစ္စည်းဖြင့် “တာယန္တီ အရ” ဖြစ်ပြီးနောက် နိရုတ္တိနည်းဖြင့် “ တာယန္တီအရ” မှ ယန္တီကိုချေ။ “ အရ”၌ အကိုလည်းချေ၊) ဣတ္ထီဇေဋတက အာသက်၍ “တာရာ” ဟုဖြစ်၏၊ တာရဧဝ+ တာရကာ၊ [ သွတ္ထ၌ က ပစ္စည်း။] - အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာ သူစိ။ [ တာရကာစ + တာ + ရူပ နိစာတ် တာရကရူပါနိ ဟု ဆက်။]
ဆက်ဦးမည်။ ။ “သေသဘာရကရူပါနိ - နက္ခတ်တို့မှကြွင်းသော ကြယ်တာရာအပေါင်း” ဟု ဆိုသဖြင့် ကတ္တိကာစသောနက္ခတ်များလည်း “ တာရာက” အမည် ရသည်ဟု ပြ၏၊ မှန်၏- ကတ္တိကာစသော နက္ခတ်များသည် တာရကလည်းမည်, နက္ခတ်လည်းမည်၍ ကြွင်းသော ကြယ်များသာ် “တာရက” သာ မည် ကြသည်၊ ထိုအားလုံးလည်း နတ်တို့နေရာ ဗိမာန်များဟု ဋီကာဆို၏။
ဋီကာ။ ။ ယေသု ( အကြင်ကတ္တိကာ စသည်တ်ု့၌) ကတ္တိကာဒိ နက္ခတ္တ သမညော၊ တာန်ပိ တာရက ရူပါနိ ယေဝါတိ ဝုတ္တံ၊ “ သေသတာရက ရူပါနိစာ” တိ၊ နက္ခတ္တ သည်တိ တာရက ရူပတော( နက္ခတ်ဟု အသိအမှတ်ပြုအပ်သော တာရာအပေါင်းမှ) အဝသိဋ္ဌတာရက ရူပါနီတိ အတ္ထော၊ ဥဘယာနိပိ တာနိ ဒေဝတာနံ ဝသနက ဝိမာနာ နီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။
ရတ္တိ, ဒိဝေါ။ ။ ရာ ( သဒ္ဒေါ)+ တိယျတိ ဆိဇ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ ရတ္တိ၊ ( ရာသဒ္ဒူပပဒ+ တိဓာတ် + ဣ ပစ္စည်း၊ တဒွေတော်လာ၊ ရာ၌ ရဿပြု၊) သတ္တဝါများ၏ အသံငြိမ်းအေး တိတ်ဆိတ်ရာ ညဉ့်အခါ၊ ဒိဗ္ဗန္တိ သတ္တာ ကိဠန္တိ ဇောတန္တိ ဧတ္ထာတိ ဒိဝါ၊ ဒိဝု ကီဠနေဓာတ်, အ ပစ္စည်း, ဣတ္ထီဇောတက အာ ပစ္စညါး ၊ အချို့နေရာ၌ အာကာရန္တနိပါတ် “ဒိဝါ” ပုဒ်လည်း ရှိသေးသညါ။
အထ၊ ထိုမှ နောက်၌။
ပဉ္ဇုသရိတ္ထိယော၊ တဆယ့်ငါးညဥ◌့်တို့သည်။
အဍ္ဎမာသော၊ လခါဲတည်း။
ဒွေ အဍ္ဎမာသာ၊ လခွဲနှစ်ခုတု့သည။
မာသော၊ တလတည်း။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
မာသဍ္ဎမာညသာ၊ တလ, တလထက်ဝက်တို့သည်။
ပညာယိ့ သု.
အထ ထိုနောက်၌။
စတ္တာရောမာသာ၊ လေးလတို့သည်။
ဥတု၊ တဥတုတည်း။
တယော ဥတု၊ သုံးဥတုတို့သည်။
သ့ဝစ္ဆရော၊ တနှစ်တည်း။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ဥတု သံတစ္ဆရော၊ တနှစ်တည်း။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ဥတုသံဝစ္ဆရာ၊ ဥတုနှစ်တို့သည်။
ပညာယိ့သု။
တဏ္စသ ဝေဝစ္စတာ စာတိ၊ ကား။
ဝဏ္စဿ၊ အဆင်း၏။
ဝိဝစ္စဘာဝေါ၊ ဖေါက်ပြန်သော အဆင်းရှိသူ၏အဖြစ်သည်။
( ပညာယိတ္ထ၊ ပြီ)။မာသော, ဥတု။ ။ သတ္တာနံ အာယု မိနန္တောဝိယ ( ရေတွက်ချင့်ချိန်သကဲ့သို့) သိယတိ အန္တံ ကရောတီတိ မာသော၊ ( မာဓာတ်+ သာဓာတ်+ အ ပစ္စည်း၊ တနည်း- သောဓာတ်+ ကွိ ပစ္စည်း)၊ တံ ကိရိယံ ( ထိုထို ပြုဖွယ် ကိစ္စကို) အရတထ ဝတ္တေတီတိဥတူ၊ အရဓာတ်+ တု ပစ္စည်း, အရကိုဥပြု။ [ အရတော တု၊ တမှိ အရဿ ဥ၊- ဓာတွတ္တသဂဟ၊ စာမျက်နှာ ၅၁။]
မာသောရုပ်ပြီး။ ။ သဒ္ဒနီတိ ဓာတုမဋ ဋ ၃၅၈၌ မာဓာတ်+ သောဓာတ်နှစ်ပါးဖြင့် ရုပ်ပြီးသည်ဟု တို၏၊ သာဓာတ်ဖြင့်လည်း ရုပ်ပြီးနိုင်သည်ပင်၊ မာနန္တော+ သိယတိကို ကြည့်၍ “မာနန္တျသာ” ဟုတိုလိုလျက် နိရုတ္တိနည်းဖြင့် နန္တကိုချေလျှင်လည်ရ ဖြစ်နိုင်၏၊ ဝိဂြိုလ်ဝါကျ၌ သိယတိသည် သိဓာန်မဟုန်၊ သာဓာတ်+ ဒိဝါဒိဘ၊ သာ၎င်း အာကို ဣပြုထားသည်၊ တနည်း- သောဓာတ်+ ဒိဝါဒိယ+ ဣ အာဂုမ်ဖြင့်သီယတိ ပြီးသည်။ သာဓာတ်, သောဓာတ်တို့ကသာ “အဆုံး” အနက်ဟောကြောင်း, သိဓာတ်က “ အဆုံး” အနက်မဟောကြောင်းကို သတိပြုပါ။
သံစ္ဆေရော။ ။ တံ တံ သ တ္ထဖ့ ဓမ္မပ္ပဝတ္တံစ ( ထိုထို သတ္တဝါကို လည်းကောင်း တရားဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း) သင်္ဂမ္ဘ ( စုပေါင်း၍) ဝဒန္တောဝိယ သရတိ ဝတ္တတီတိသံဝစ္ဆရော။ [ သံပုဗ္ဗ+ ဝဒဓာတ်+ အ ပစ္စညမး။]
ရုပ်ပြီး။ ။ “သံဝဒန္တသရ” မှ နိရုတ္တိနည်းဖြင့် န္တကိုချေ, ဒကို စ, သကို ဆပြု၍ “သံဝစ္ဆရ” ဖြစ်သည်၊ သဒ္ဒနီတိ ဓာတုမာလာ ၃၆၈၌ သရဓာတ် နေရာဝဘ်ေ စရဓာန်ဖြင့် ရှိ၏ ဋီကာ၌ “ သရတိ ဝတ္တေတိ” ဟုတွေ့ရ၏၊ “ဝတ္တေတိ” ဟု မရှိသင့်၊ “ဝတ္တတိ” ဟုသာ ရှိသင့်သည်၊ နီတိ၌လည်း “ပဝတ္တတိ” ဟုရှိသည်။
**ဝဏ္ဏဝေဝဏ္ဏတာ**။ ။ ဝိရူပေါ + ဝဏ္ဏော ယဿာတိ ဝနဝဏ္ဏော၊ ဝိဝဏ္ဏော + ဧဝ ဝေတဏ္ဏော၊ ( သွတ္ထ၌ ဏ)၊ ဝေဝဏ္ဏဿ+ ဘာဝေါ ဝေ ဝဏ္ဏတာ၊ ဝဏ္ဏဿ+ ဝေဝဏ္ဏော၊ ( သွတ္ထ၌ ဏ)၊ ဝေဝဏ္ဏာ ယဿာတိ ဝိဝဏ္ဏာ၊ ဝိဝဏ္ဏော၊ ဝိဝဏ္ဏော+ ဧ ဝေဝဏ္ဏော၊ (သွတွ၌ ဏ ၆၊ ဝေဝဏ္ဏဿ+ ဘာဝေါ ဝေဝဏ္ဏတာ၊ ဝဏ္ဏဿ+ ဝေဝဏ္ဏတာ၊ ဝဏ္ဏဝေဝဏ္ဏတာ၊ “အဆင်း၏ ဖေါက်ပြန်သော အဆင်းရှ်သူ၏ အဖြစ်” ဟုသဒ္ဒတ္ထ ဖြစ်၏ ၊ အဓိပ္ပါယ်မှာ အဆင်း၏ ဖေါက်ပြန်ခြင်းပင် ဖြစ်သောကြောင့် “ ဝဏ္ဏ ဝေ ဝဏ္ဏတာ= အဆင်း၏ ဖောက်ပြန်ခြင်းသည်” ဟု အလွယ်ဆိုပါ၊ ဤ ပါဌ်သည် ယခု ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာများ၌ တွေ့ရသော ပါဌ်တည်း၊ ဋီကာ၌မူ ပါဠဍဌ်တမျိုး တွေ့ရသည်။
**ဋီကာ**။ ။ ဝိဝဇ္ဇနံ ဝိဝဇ္ဇော၊ ( ကြဉ်ဖယ်ခြင်း၊ ကင်းကွာခြင်း)၊ သောဧဝ ဝေဝဇ္ဇံ၊ ဝဏ္ဏဿ+ ဝေဝဇ္ဇံ ဝဏ္ဏဝေဝဇ္ဇံ၊ ( လှပသောအဆင်း၏ ကင်းကွာခြငါး)၊
ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိယာ ဝိဂမော၊ တဿ ပန အတ္ထိတာ” ဝဏ္ဏ ဝေဝဇ္ဇတာတိ” ဝုတ္တာ၊ တေနာဟ “ဝေတဇ္ဇဘာဝေါ” တိ၊ ဤဋီကာအလို” ဝဏ္ဏဝေဝဇ္ဇ+ ယဿ+ အတ္ထီိ ဝဏ္ဏဝေဝဇ္ဇော၊ ဝဏ္ဏဝေဝဇ္ဇဿ+ ဘာဝေါ ဝဏ္ဏဝေဝဇ္ဇတာ၊ လှပသော အဆင်း၏ကြဉ်ဖယ် ကင်းကွာခြင်း ရှိသူ၏အဖြစ်” ဟုပြုပါ။
တေသံဝဏ္ဏာတိမာနပစ္စယာတိ၊ ကား။
တေသံ ထိုသတ္တဝါတို့၏။
ဝဏ္ဏံ၊ ကို။
အာရဗ္ဘ၊ အကြောင်းပြု၍။
ဥပ္ပန္နအတိ မာနပစ္စလာ၊ ဖြစ်သော လွန်ကဲသော မာနဟူသောအကြောင်းကြောင့်။
မာနာတိ မာနဇာတိကာနန္နိ၊ ကား။
ပုနပ္ပုနံ၊ အဖန်ဖန်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာတိမာန သဘာဝါနံ၊ ဖြစ်သော မာနလွန်ကဲသော မာနဟူသောသဘောရှိကုန်သည်။
( သမာနာမနံ၊ ဖြစ်ကုန်လသော်။)
[ ရဿပထဝီ အန္တရဓာယတိ ၌စပ်။
ဇာတိကို " သဘာဝံ" ဟု ဖွင့်သည်။]
ရဿာဘ ပထဝိဘာတိ၊ ကား.
သမ္ပန္နရသတ္တာ၊ ပြည့်စုံသော အရသာ ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ရသာတိ၊ ဟူ၍။
လဒ္ဓနာမာယ၊ ရအပ်သော အမည်ရှိသော။
ပထဝိယာ၊ သည်။
( အန္တရဟိတာယ၊ သော်၌စပ်) [ သမ္ပန္နရသတာဖြင့် " ရသော+ ဧတိဿာ အတ္ထီတိရသာ" ဟု အဿတ္ထိကိုပြ၏။
ဏပစ္စည်း, အတိသယအနက်ဟော။ ]
အနုတ္ထုနိံ သူတိား။
အနုဘာသိံသု ဆန့်ကျင်သော အားဖြင့်ပြောဆိုကုန်ပြီ။
ဝါ၊ ညဥ◌်းတွားကုန်ပြီ။
အဟောရသန္တိ၊ ကား။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏ .
မဓုရ ရသံ၊ ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အရသာရှိသော မြေဆီသည်။
အဟော အန္တရဟိတံ၊ အော် ကွယ်သွားပြီ။
အဂ္ဂညံ့အက္ဃရန္တိ၊ ကား။
လောကုပ္ပတ္ထိ ဝံသကထံ၊ လောကဖြစ်ခြင်'၏ အစဥ◌်အဆက်ကို ဆိုသော စကားသို့။
အနုသရန္တီ၊ ကား။
အနုသရန္တီတိ၊ အစဥ် လိုက်ကုန်၏။