Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

အနုသာသနဝိဓာဒိ= အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

အနုသာသနဝိဓာဒိ၊ အဖွင့်။

ပစ္စတ္တံ ယောန်သော မနသိကာရာတိ၊ ကား။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ဥပါယ မနသိကာရေန၊ သင့်လျော်သောအကြောင်းအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်ကြောင့်။ ( ဇာနာတိ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
ယထာနုသိဋ္ဌဲ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနောတိ၊ ကား။ ယထာ၊ အကြင် အခြင်းအရာအားဖြင့်။ မယာ၊ သည်။ အနုသိဋ္ဌံ၊ သွန်သင်အပ်ပြီ။ ( သွန်သင်လမ်းပြ ဆုံးမအပ်ပြီ။) အနုသာသနီ၊ သွန်သင်လမ်းပြမှုကို။ ဒိန္နာ၊ ပေးအပ်ပြီ။ တထာ၊ ထို( သွန်သင်အပ်သော) အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဝါ၊ ထို သွန်သင်အပ်သည့်အတိုင်း။ ပဋိပဇ္ဇမာနော၊ စင်စင်ကြယ်ကြယ် ကျင့်လသော်။ ( ဘဝိဿတိ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာတိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားသည်။ ဝုတ္တတ္ထမေဝ၊ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာ။
ဣဓာပိ၊ ဤ အနုသာသနဝိဓာဒေသနာကထာ၌လည်း။ သေသံ၊ ကို။ ပုရိမနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ။
ပရပုဂ္ဂလဝိမုတ္တိဉာဏေတိ၊ ကား။ သောတပန္နာဒီနံ၊ သောတာပန်အစရှိကုန်သော။ ပရပုဂ္ဂလာနံ၊ တပါးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ တေန တေန မဂ္ဂေန၊ ထိုထိုမဂ်ဖြင့်။ ကိလေသဝိမုတ္တိဉာဏေ၊ ကိလေသာတို့မှလွတ်မြောက်ခြင်းကို သိခြင်း၌။မဟာဋီကာ။ ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ ဋီ ( ၁၆) ၌ကား- နိပယတိ ဝိသောသေတိ ပဋိပက္ခံ၊ တတောဝ့ အတ္တာနံ နိပါတိ ရက္ခတီတိ နိပကော- ဟုဖွင့်၏၊ ပဌမနည်း၌- နိပကော- ဆန့်ကျင့်ဖက် ကိလေသာကို ခြောက်သွေ့စေတတ် ပယ်ရှားတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟုပေး။ [ နိ+ ပေဓာတ် သောသန အနက်ဟော+ အ၊ “ နိပယ” ဟုပြီးမှ ယကို ကပြု။] ဒုတိယနည်း၌- “ နိပကော” ဆန်ကျင့်ဖက် ကိလေသာမှ ကိုယ်ကိုယ့်ကို စောက်ရှောက်တတ်သော ပုဂ္ဂိုဘ်- ဟုပေး။ [ နိ+ ပါ+ ဏွု။]
ပစ္စတ္တံ။ ။ အတ္တနော- ဟု ဖွင့်သဖြင့် ပစ္စတ္တံသည် ဝိစ္ဆတ္ထ အဗျယီဘော မဟုတ်၊ ပဆ်ဥပသာရ အနက်သီးသန့်မရှိသော ဝိဘတ်အနက်ကိုသာ ဟောသော “ ဝိဘတျတ္ထအဗျယီဘော” ဟု သိရ၏၊ “ အတ္တနောတိ ပစ္စတ္တံ- ဟုပြု၊ ပစ္စတ္တံ- မိမိ၏၊ ဝါ- မိမိသန္တာန်၌- ဟု ပေးပါ။
အတ္တနော ဥပါယမနသိကာရေန။ ။ အတ္တနိ သမ္ဘူတေန ပထမနသိလာရေန( လမ်းမှန်နှလုံးသွင်းခြင်း) ဘာဝနာ မနသိကာရေမ( ဘာဝနာကို နှလုံးသွင်းခြင်း)၊ [ ဝိဂ္ဂဟကို ပုဒ်စဉ် ( ၁၄၉) - ၌ ပြခဲ့ပြီ။] ပဋိကဇ္ဇမာနောတိ ဝိသုဒ္ဓိံ ပဋိပဇ္ဇမာနော၊- ဋီကာ။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို သိကြောင်းဉာဏ်၌။ ( ဓမ္မံဒေသေတိ၊ ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်)။ ဣဓာပိ၊ ဤ ပရပုဂ္ဂဘဝိမုတ္တိဉာဏ ဒေသနာကထာ၌လည်း။ သေသံ ပုရိမနယေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ။
အမုတြာသိံ ဧဝံ နာမောတိ၊ ကား။ ဧကော၊ တဦးသော သမဏဗြာဟ္မဏသည်။ [ ပါဠိတော်၌ “ ဧကစ္စော သမဏောဝါ ဗြာဟ္မဏောဝါ” ဟုရှိသောကြောင့် သမဏဗြာဟ္မဏကို စွဲသည်။] ပုဗ္ဗေနိဝါသံ၊ ရှေ့၌ နေအပ်ဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို။ အနုဿရန္တော၊ အစဉ်လျောက်၍ အောက်မေ့ လသော်။ နာမဂေါတ္တံ၊ နာမည်နှင့် အနွယ်ကို။ ပရိယာဒိယမာနော၊ ပိုင်းခြား၏ယူလျက်။ ဂစ္ဆတိ၊ သွားနိုင်၏။
ဧကော၊ သည်။ သုဒ္ဓခန္ဓေယေဝ၊ နာမ ဂေါတ္တ မဖက်သက်သက်သောခန္ဓာတို့ကိုသာ။ အနုဿရတိ၊ အစဉ်လျောက်၍ အောက်မေ့နိုင်၏။ [ ထိုကို ချဲ့ပြလို၍ “ ဧကောဟိ” စသည်မိန့်။] ဟိ၊ ချဲ့ဦးမည်။ ဧကော၊ အချို့သော သမဏဗြဟ္မဏသည်။ သက္ကောတိ၊ နာမ ဂေါတ္တကို ပိုင်းခြားယူခြင်းငှါစွမ်းနိုင်၏။ [ နာမဂေါတ္တံ ပရိယာဒိတုံ ဟူသော ပါဌသေသ၏ အနက်ကို ထည့်၍ ပေးသည်။] ဧကော၊ သည်။ န သက္ကောတိ၊ နာမဂေါတ္တကိုပိုင်းခြား၍ ယူခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်။
တတ္ထ၊ ထို စွမ်းနိုင်သူ, မစွမ်းနိုင်သူနှစ်ဦးတို့တွင်။ ယော၊ အကြင် သမဏဗြဟ္မဏသည်။ ( နာမ ဂေါတ္တံ ပရိယာဒိတုံ) သက္ကောတိ၊ ၏။ တဿ၊ ထို သမဏဗြာဟ္မဏ၏။ ဝါ၊ နှင့်။ ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ စပ်သဖြင့်။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။ ( ပါဠိတော်ကို မဟောမူ၍)။ အသက္ကောန္တဿ၊ မစွမ်းနိုင်သောသမဏဗြဟ္မဏ၏။ ( နာမ ဂေါတ္တကို ပိုင်းခြား၍ ယူခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သော သမဏဗြဟ္မ၏။ ဝါ၊ နှင့်။ ဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝါ၊ ဖြင့်။ ဂဟိတံ၊ ယူအပ်ပြီ။ ပန၊ ပရိဟာရပက္ခမှတပါး စောဒကပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။**ပရိယာဒိယမာနော**။ ။ ပရိ+ အာ+ ဒါဓာတ်+ ဒိဝါဒိ ယ ပစ္စည်း၊ ယ် လာ၊ ဒါ၌ အာကို ဣပြု၍ “ ပရိယာဒိယမာနော” ဟုဖြစ်သည်၊ ပရိသည် ပိုင်းခြားခြင်း အနက်ဟော၊ အာပုဗ္ဗ ဒါဓာတ်သည် ယူခြင်းအနက်ဟော၊ ပိုင်းခြား၍ ယူ၊ ဟူရာ၌ ရှေးကဖြစ်ခဲ့သော နာမည်နှင်အမျိုးအနွယ်များကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြား သိနိုင်ခြင်းတည်း။ [ ပရိယာဒိယမာ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဂဏှန္တောတိ အတ္ထော- ဋီကာ။]
ဧကောဟိ။ ။ ပုဗ္ဗေနိဝါသကို အောက်မေ့ရာ၌ တချို့သာရည် နာမဂေါတ္တနှင့်တကွအောက်မေ့နိုင်၏၊ တချို့ကား နာမဂေါတ္တကို မအောက်မေ့နိုင် , ခန္ဓာတို့ကိုသာ အောက်မေ့နိုင်၏၊ ထိုကြောင့် ဧကော ပုဗ္ဗေနိဝါသံ၊ ပေ၊ သုဒ္ဓခန္ဓေယေဝ အနုဿရတိဟု ဆိုသည်၊ ထိုအနက်ကိုပင် ချဲ့ပြလို၍ “ ဧကော ဟိ” စသည်မိန့်။ [ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဝရ်တုံ ( ဖွင့်ခြင်းငှါ) ဧကော ဟီတိ အာဒိ ဝုတ္တံ၊- ဋီကာ။]
သက္ကောတိ။ ။ ဤကြိယာသည် သမ္ပဒါန်ကို ငဲ့၏၊ ထိုကြောင့် ပရိယာ ဒိယမာနောကို “ ပရိယာဒိတုံ” ဟုပြင်၍ သမ္ပဒါန်ထည့်ပါ၊ ထို၏ ကံကိုလည်း “ နာမဂေါတ္တံ” ဟုထည့်ပါ၊ [ သက္ကောတိ ပရိယာဒိတုံ၊- ဋီကာ။]
အသကောန္တဿ ဝသေန ဂဟမတံ။ ။ ပါဠိတော်၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် အမုတြာသိံ ဧဝံ နာမောစသော စကားကို အမည် အနွယ်နှင့်တကွဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ငါးပါးကို အောက်မေ့ နိုင်သူ, အမည်အနွယ်မဖက် ခန္ဓာသက်သက်ကိုသာ အောင်မေ့နိုင်သူနှစ်ဦးတို့တွင် အဘယ်သု၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ “ အသက္ကောန္တဿ ဝသေန ဂဟိတံ” ဟုမိန့်။ [ အသက္ကောန္တဿ ဝသေန ဂဟိတံ အမုတြာသိံ ဧဝံနာမောတိ အာဒိ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော၊- ဋီကာ။
မှတ်ချက်။ ။ ပုဗ္ဗေနိဝါသလို အောက်မေ့ရာ၌ ( ၁) မိမိဖြစ်ဆဲဘဝမှ အတိတ်ဖြစ်သော နောက်သို့ပြန်၍ အောက်မေ့ခြင်းဟူသော အာရောဟန ( အထက်တက်ခြင်း) နည်းလည်း ရှိ၏။ ဥပမာ- အရှင်သာရိပုတ္တရာ ယခုဘဝမှ ပြန်၍ ပါရမီစ၍ ဖြည့်ခဲ့ရာ အနောမဒဿီဘုရားလက်ထက်က သရဒရသေ့ဘဝကို အောက်မေ့ခြင်းမျိုးတည်း၊ ( ၂) အတိတ်ဖြစ်သော ဘဝမှစ၍ မိမိဖြစ်ဆဲ ပစ္စပ္ပုန်ဘဝတိုင်အောင် နောက်ဆုတ် နောက်ဆုတ်၍ အောက်မေ့ခြင်းဟူသော ဩရောဟန ( ပြန်၍ ဆင်းလားခြင်း) နည်းလည်းရှိ၏၊ ဥပမာ- သရဒ ရသေ့ဘဝမှ ပြန်၍ အရှင်သာရိပုတ္တရာဘဝတိုင်အောင် အောက်မေ့ခြင်းမျိုးတည်း၊ ထိုတွင် အာရောဟနနည်း၌ နာမဂေါတ္တကိုပိုင်းခြားဖို့ရာ မစွမ်းနိုင်၊ ဩရောဟနနည်း၌ကား ဉာဏ်ကခိုင်မြဲသွားသောကြောင့် စွမ်းနိုင်၏- ဟု ဋီကာဆိုသည်။ [ ကြွငါူမှတ်ဖွယ်များကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဘိညာနိဒ္ဒေသ၌ ရှု။]
ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓံ။ ။ [ ပါဠိတော်ကြည့်ပါ။] “ အတ္တနှင့် လောကသည် မြဲ၏” ဟုရှေ့၌ ဆိုခဲ့ပါလျက်, ဤ၌ “ တေ စ သတ္တာ သံသရန္တိ” ဟု ဆိုပြန်သောကြောင့် “ မမြဲသည့်အတံက် တဘဝမှ တဘဝသို့ ပြောင်းရွေ့ရ၏” ဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်ရကားသူ၏စကားသည် ရှေ့နောက်မညီ ဖြစ်နေသည်။
ဧတံ န သလ္လက္ခေသိ။ ။ အဘယ်ကြောင့် ရှေ့နောက်မညီသောစကားကိုပြောရသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ ဒိဋ္ဌိဂတိကတ္တာ ပနေသ” စသည်မိန့်၊ မိစ္ဆာအယူ ရှိသောကြောင့် ဉာဏ်မထက်သဖြင့် ( အမှန်ကို မစဉ်းစားနိုင်ရကား) ရှေ့နောက်မညီသည်ကို မမှတ်နိုင်တော့ဘဲ ပြောမိပြောရာ ပြောသည်- ဟူလိူ။ [ ဧတန္တိ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓံ၊ နသလ္လက္ခေသိ ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသေန ကုဏ္ဌဉာဏတ္တာ ( ဉာဏ်တုံးသောကြောင့်)၊ တေနာဟ ဒိဋ္ဌိဂတိကတ္တာတိ၊- ဋီကာ။
**ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ ရိ ဌာနံဝါ**။ ။ ဝဒန္တဿ ဝစနံကြည့်၍ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ၏သမ္ဗန္ဓီအဖြစ် “ ဝစနံ” ဟုထည့်လိုက်ပါသည်၊ အကယ်၍ မထည့်ပဲ့ပေးလိုလျှင် “ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ၊ ၏၊ ဌာနံဝါ= တခုသောဖက်၌ ရပ်တည်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ နိယမောဝါ- ဝါ၏ မြဲခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ နတ္ထိ” ဤသို့ပေးပါ။ [ ဌာနန္တိ ဧကသ္မိံ ပက္ခေအဝဋ္ဌာနံ၊ နိယမောတ် ဝါဒနိုယမော ပဋိယတဝါယမော ပဋိယတဝါဒတာ ( စွဲမြဲသောဝါဒရှိသူ၍အဖြစ်)၊- ဋီကာ။]
အသက္ကောန္တော၊ မစွမ်းနိုင်သူသည်။ ကိံ၊ အဘယ်ကို။ ကရောတိ၊ ပြုလုပ်သနည်း။
သုဒ္ဓခန္ဓေယေဝ၊ တို့ကိုသာ။ အနုဿရန္တော၊ အောက်မေ့လျက်။ ဂန္တွာ၊ သွာ၍။ အနေကဇာတိ သတသဟဿ အတ္ထကေ၊ တဘဝမက များစွာသော ကမ္ဘာတသိန်းထက်၌။ ဌတွာ၊ ရပ်၍ ( ရှေ့မဆက်တော့ဘဲရပ်၍)။ နာမဂေါတ္ထံ၊ ကို။ ပရိယာဒိယမာနော၊ လျက်။ ဩတရတိ၊ ဆင်းလာ၏။ [ ဤဖက်သို့ ပြန်လှည့်လာ၏ ဟု ဆိုလိုသည်။]
တံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို ( ပြန်ဆင်းလာသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို)။ ဒဿေန္တော၊ ပြတော်မူလိုသည်။ ( ဟုတွာ)။ ဧဝံနာမောတိ အာဒိံ၊ ကို။ အာဟ၊ လျှောက်ပြီ။
သော ဧဝမာဟာတိ၊ ကား။ သော၊ ထိုသမဏ ဗြဟ္မဏသည်။ ဒိဋ္ဌိဂတိကော၊ မိစ္ဆာအယူရှိသည်။ ( ဟုတွာ)။ ဧဝံ၊ သို့။ ( အတီယံ ပါဟံ စသည်ကို)။ အာဟ၊ ပြောပြီ။ [ ပုဗ္ဗေနိဝါသ အဘိဉာဉ်ရ သမဏဗြာဟ္မဏ ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်းပြောသည်မဟုတ်, မိစ္ဆာ အယူရှိမှ ပြောသည်ဟု သိစေလို၍ “ ဒိဋ္ဌိဂတိကော” ဟုဖွင့်သည်။]
တတ္ထ၊ ထို အတီတံပါဟံ အစရှိသော စကားရပ်၌။ သဿတောတိ၊ သဘာတောဟူ၍။ ဝတွာ၊ ပြောပြီး၍။ တေ စ သတ္တာ သံသရန္တီတိ၊ တေ စ သတ္တာသံသရန္တိ ဟူ၍။ ဝတွာ၊ ပြောပြီး၍။ တေစ သတ္တာ သံသရန္တီတိ၊ တေ စ သတ္တာ သံသရန္တိ ဟူ၍။ ဝဒန္တဿ၊ ပြောသော သမဏဗြာဟ္မဏ၏။ ဝစနံ၊ စကားသည်။ ပုဗ္ဗာပရဝိရုဒ္ဓံ၊ ရှေ့နောက်ဆန့်ကျင်သည်။ ကိဉ္စာပိ ဟောတိ၊ အကယ်၍ကားဖြစ်ပါပေ၏။ ပန၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါသော်လည်း။ ( ထိုသို့ပင် ရှေ့နောက်မညီဖြစ်နေပါသော်လည်း၊ ဟူလို)။
ဒိဋ္ဌိဂတိကတ္တာ၊ မိစ္ဆာအယူရှိသူ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဧသ၊ ဤသမဏဗြာဟ္မဏသည်။ ဧတံ၊ ဤရှေ့နောက်ဆန့်ကျင်ခြင်းကို ( ရှေ့နောက်မညီခြင်းကို)။ န သလ္လက္ခေသိ၊ မမှတ်သားနိုင်။ ( သတိမထားနိုင်)။ ဟိ၊ မှန်၏။
ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ၊ မိစ္ဆာအယူရှိသူ၏။ ( ဝစနံ)။ ဌာနံဝါ၊ တခုသောဖက်၌ ရပ်တည်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ နိယမော ဝါ၊ ဝါဒအားဖြင့် မြဲခြင်းသည်လည်းကောင်း။ နတ္ထီ။
ဣမံ၊ ဤအယူကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဣမံ၊ ကို။ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ စွန့်လွတ်၏။ ဝိဿေဇ္ဇေတွာ၊ ၍။ ဣမံ၊ ကို။ ဂဏှာတိ၊ ယူပြန်၏။ ဣဘိ ဧတံ၊ ဤ အကြောင်းကို။ ဗြဟ္မဇာလေ၊ ၌။ ဝိတ္ထာရိတမေဝ၊ ချဲ့အပ်ပြီသည်သာ။
အယံ တတိယော သဿတဝါဒေါတိ၊ ကား။ ထေရော၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်သည်။ လာဘိဿေဝ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိဉာဏ်ကို ရခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏သာ။ ဝါ၊ နှင့်သာ။ ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။ ဝါ၊ စပ်သဖြင့်။ တယော၊ ကုန်သော။ သဿဝါဒေ၊ သဿတဝါဒတို့ကို။ အာဟ၊ လျှောက်ပြီ။ ပန၊ ကား။
ဘဂဝတာ၊ သည်။ တက္ကီဝါဒမ္ပိ၊ တက္ကီဝါဒကိုလည်း ( ကြံဆခြင်းရှိသူ၏ ဝါဒကိုလည်း)။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဗြဟ္မဇာလေ၊ ၌။ စတ္တာရော၊ ကုန်သော။ ( သဿတဝါဒါ၊ တို့ကို။) ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
ပန၊ ဆက်။ တိဏ္ဏံ၊ ကုန်သော။ ဧတေသံ ဝါဒါနံ၊ တို့၏။ ဝိတ္ထာရကထာ၊ အကျယ်ဖြစ်သောစကားကို။ ဗြဟ္မဇာလေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ထိုက်၏။
ဣဓာပိ၊ ဤသဿတဝါဒ ဒေသနာကထာ၌လည်း။ သေသံ၊ ကို။ ပုရိမနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ၊ ချဲ့ထိုက်၏။
ဂဏနာယ ဝါတိ၊ ကား။ ပိဏ္ဍဂဏနာယ၊ အပေါင်းအားဖြင့်ရေတွက်ခြင်းဖြင့်သော် လည်းကောင်း။ ဝါ၊ ပေါင်း၍ရေတွက်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
သင်္ခါနေနာဘိ၊ ကား။ ပစ္ဆိဒ္ဒကဝသေန၊ အစဉ်မပြတ် ရေတွက်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ မနောဂဏနာယ၊ စိတ်ဖြင့် ရေတွက်ခြင်းဖြင့်သော် လည်းကောင်း။ ( န သက္ကာ င်္သခါတုံ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
ဥဘယထာပိ၊ နှစ်ပါးစုံသောအခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း [ ဂဏနာယဝါ င်္သခါနေနဝါ ဟူသော ပုဒ်နှစ်ပါးအပေါင်းဖြင့်လည်း= ဟူလို။] ပိဏ္ဍဂဏနမေဝ၊ ပေါင်း၍ ရေတွက်ခြင်းကိုသာ။ ဒဿေတိ၊ ပြတော်မူ၏။
ဣဒံ၊ ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။ ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။ ဟောတိ။ ( ကိံ၊ အဘယ်အနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ နည်း။) ဝဿာနံ၊ နှစ်တို့၏။ သတဝသေန၊ တရာ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ သဟဿဝသေန၊ တထောင်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ သတသဟဿဝသေန၊ တသိန်း၏အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ ကောဋိဝသေန၊ တကုဋေ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း။ ပိဏ္ဍံ၊ အပေါင်းကို။ ကတွာပိ၊ ၍လည်း။ ဧတ္တကာနိ၊ ဤမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော။ ဝါ၊ ဤမျှလောက်ကုန်သော။ ဝဿသတာနိ၊ နှစ်အရာတို့တည်း။ ဣတိဝါ၊ ဤသို့သော် လည်းကောင်း။ ဧတ္တကာ၊ ကုန်သော။ ဝဿကော ဋိယော၊ နှစ်ပေါင်း ကုဋေတို့တည်း။ ဣဘိဝါ၊ သို့သော်လည်းကောင်း။ ဧဝံ၊ သို့။ သင်္ခါတုံ၊ ရေတွက်ခြင်းငှါ။ နသက္ကာ၊ မစွမ်းနိုင်ပါ။ [ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်အပ်သော စကားဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။]မိဏ္ဍဂဏနာယ။ ။ ဧကံ ဒွေတ် အာဒိနဋ အဂဏေတွာ ( ၁-၂-၃ စသည်ဖြင့်မရေတွက်ပဲ) သင်္ကလန, ပဒုပ္ပါဒနာဒိနာ ပိဏ္ဍနဝသေန ( ပေါင်းခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်) ဂဏနာယ ( ရေတွက်ကြောင်းနည်း)၊- ဋီကာ၊ “ သင်္ကလန” ဟူသည် ပေါင်း၍ရေတွက်နည်းတမျိုးတည်း၊ “ ပဒုပ္ပါဒန ( ပဋုပ္ပါဒန)” ဟူသည် ပေသီးစသောဇယ်များကိုချ၍ ( တရုတ်တွက်နည်းမျိုး) ရေတွက်နည်းတမျိုးတည်း။
အစ္ဆိဒ္ဒကဝသေန။ ။ အဝိစ္ဆိန္ဒကဂဏနာဝသေန( အဆက်မပြတ် ရေတွက်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်) ဂဏနာ၊ ကမဂဏနံ မုဉ္စိတွာ ( အစဉ်အတိုင်း တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ရေတွက်နည်းကို အသုံးမပြုပဲ စွန့်လွတ်၍) ဣမသ္မိံ ရုက္ခေ ဧတ္တကာနိ ပဏ္ဏာနီတိဝါ ( ဤသစ်ပင်၌သစ်ရွက်ပေါင်း ဤမျှရှိ၏ဟု လည်းကောငါး) ဣမသ္မိံ ဇလာသယေ ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကာနီတိဝါ ( ဤရေအိုင်၌ ရေပြည်ပေါင်း ဤမျှရှိ၏ ဟု လည်းကောင်း) ဧဝံ ဂဏေတဗ္ဗဿ ( ရေတွက်ထိုက်သော အရာဝတ္ထုကို) ဧကဇ္ဈမ္ပိ ပိဏ္ဍေတွာ ဂဏနာ ( တပေါင်းတည် ပေါင်း၍ ရေတွက်ခြင်း)။
**မှန်၏**။ ။ ကမဂဏနာ ဟိ အန္တရန္တရာ ဝိစ္ဆိဇ္ဇ ပဝတ္တိယာ ( အကြားအကြား၌ပြတ်၍နေသောကြောင့်) ပစ္ဆိန္ဒိကာ ( ပစ္ဆိန္ဒိကာ မည်၏၊ အဝိစ္ဆိန္ထိကာ မမည်- ဟူလို)၊ သာပနေသာ ဂဏနာ ( ထို အဝိစ္ဆိန္ဒကရေတွက်နည်းကို) သဝနန္တရံ အနပေက္ခိတွာ( နား၌ ကြားခြင်းဟူသော အကြောင်းကို မငဲ့ပဲ့၊ သူများကြားအောင် နှုတ်ကမဆိုပဲ) မနသာဝဂဏေတဗ္ဗတော “ မနောဂဏနာယာတိ၊ [ ထိုကြောင့် “ အစ္ဆိဒ္ဒကဝသေန” ဟုသာမဆိုပဲ “ မနောဂဏနာယ” ထည့်ထားသည်- ဟူလို။]- ဋီကာ။
မှတ်ချက်။ ။ ဤသင်္ချာများသည် အိန္ဒိယနိုင်းငံ၌ ရှေးခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော သင်္ချာနည်းများဖြစ်၍ သေချာစွာ နားလည်ဖို့ မလွယ်ကူပါ၊ ဋီကာဖွင့်သမျှ သဘောလောက်သာ သိနိုင်ပါသည်။
တူမှေ ပန၊ အရှင်ဘုရားတို့သည်ကား။ ( ဒဿေထ၊ ၌စပ်=။ ပတ္တနော၊ ကိုယ်တော်၏။ ဒသန္နံ၊ ကုန်သော။ ပါရမီနံ၊ တို့၏။ ( ပူရိတတ္တာဝယ် တ္တပစ္စည်း၌စပ်)။ ဝါ၊ တို့ကို။ ( ပူရိတ၊ ၌စပ်)။ ပူရ်တတ္တာ၊ ဖြည့်တော်မူအပ်ကုန်ပြီ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ ဖြည့်တော်မူအပ်ပြီးသည့်အတွက်။ [ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ၊ ၏အကူဖြစ်သော ဟိတ်။] သဗ္ဗညုတဉာဏဿ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို။ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ၊ ကောင်းစွာထိုးထွင်း သိတော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ( အနာဝရဏဉာဏံ သူရံဝဟတိ၊ ၌စပ်)။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝေါ၊ အရှင်မြတ်တို့၏။ အနာဝရဏဉာဏံ သူရံဝဟတိ၊ ၌စပ်)။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝေါ၊ အရှင်မြတ်တို့၏။ အနာဝရဏဉာဏံ သူရံဝဟတိ၊ ၌စပ်)။ဒသန္နံပါရမီနံ။ ။ ပညာပါရမီ ဖြည့်တော်မူခဲ့ပုံကို ပြလိုရင်းဖြစ်၏၊ သို့ရာတွင် အခြားပါရမီများ၏ ပြည့်ခြင်းနှင့်ကင်း၍ ပညာပါရမီ၏ ပြည့်မှုမရှိသောကြောင့် “ ဒသန္နံပါရမီနံ ပူရိတတ္တာ” ဟု ဆိုသည်၊ ဤပုဒ်လည်း သဗ္ဗညုတဉာဏဿ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ၏အကူဟိတ်တည်း၊ ပါရမီဆယ်ပါးကို ဖြည့်တော်မူပြီးသည့်အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးသွင်းဦ သိတော်မူသောကြောင့် အနာဝရဏညာဏ်ဆော် ထက်မြတ်နေရကား ဒေသနဋဉာဏ်တော်၌ ကျွမ်းကျင်မှုကို ရှေ့သွားပြု၍ နတ်တို့၏အသက်ကို နှစ်အရေအတွက် ကမ္ဘာအရေအတွက်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ပြတော်မူနိုင်ပါသည်- ဟူလို။
မှတ်ချက်။ ။ ဆအသာဓဋးဏဉာဏ်တော် ( ၆)ပါး ကိုပြရာ၌ သဗ္ဗညုတဉာဏ်နှစ်ပါးသည် ထူး၏ဟု တချို့ ယူကြ၏၊ တချို့ကလည်း အာရုံ၌ဖြစ်ပုံ ကွဲပြားသောကြောင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော် တပါးတည်းကိုပင် နှစ်ပါးခွဲထားသည်၊ မထူးဟု ယူကြ၍၊ သိဖွယ် ဉေယျတရားမှန်သမျှအားလုံးကို သိတော်မူသောကြောင့် “ သဗ္ဗညုတဉာဏ်” ဟုလည်းကောင်း, ထိုဉေယျတရားတို့၌ အပိတ်အပင် အဆီးအတား မရှိလှည်ြလည် ကျက်စားနိုင်သောကြောင့် “ အနာဝရဿ ဉာဏ်တော်” ဟုလည်းကောင်းခေါ်သည်။ အထူးမရှိ တပါးတည်းဖြစ်သည်- ဟု ဆိုလိုသည်။ [ အကျယ်ကို သာရတ္ထ၊ ဋီ၊ ၁ ၊ ၂၃၃- ၌ ရှု။]
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဒေသနာဉာဏ ကုသလတံ၊ ဒေသနာဉာဏ်၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူသည်၏ အဖြစ်ကို။ ပုရက္ခတွာ၊ ရှေ့သွားပြုတော်မူ၍။ ဝဿဂဏနာယပိ၊ နှစ်အရေအတွက် အားဖြင့်လည်း။ ပရိယန္တိကံ၊ အဆုံး အပိုင်းအခြားရှိသည်ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ကပ္ပဂဏနာယပိ၊ ကမ္ဘာအရေအတွက် အားဖြင့်လည်း။ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ၊ ပိုင်းဖြတ်၍။ ဧတ္တကံ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိ၏ ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေထ၊ ပြတော်မူပါကုန်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒီပေတိ၊ ပြတော်မူ၏ ။
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနာဿတိဉာဏကထာ၌။ ပါဠိယတ္ထော၊ ပါဠိတော်၏ အနက်သည်။ ဝုတ္တနယောယေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းရှိသည်သာ။
ဣဓာပိ၊ ဤ ပုဗ္ဗေနိဝါသော နုဿတိဉာဏကထာ၌လည်း။ သေသံ၊ ကို။ ပုရီမနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ထိုက်၏ ။
ဧတဒါနုတ္တရိယံ ဘန္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏေဘိ၊ ကား။ ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တာနံ၊ တို့၏ ။ စုတိ ပဋိသန္ဓိဝသေန၊ ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ယာပ်ိ အယံ ဉာဏဒေသနာ၊ အကြင် ဉာဏ်ကို ဟောတော်မူခြင်းသည်လည်း။ ဝါ၊ အကြင် ဉာဏ်ကိုဟောကြောင်းဒေသနာသည်လည်း။ (အတ္ထိ)။ သာပိ၊ ထို စုတူပပါတဉာဏဒေသနာသည်လည်း။ တုမာကံယေဝ၊ အရှင်ဘုရားတို့၏သာ။ [သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်တော်မူသော အရှင်ဘုရားများအတွက်သာ။] အနုတ္တရာ၊ အတူမရှိ မြတ်တော်မူပါ၏ ။
ဝါ၊ အမြတ်ဆုံးပါတည်း။ [ထို ဒေသနာ၏ ရှေးဘုရားရှင်တို့ ဒေသနာနှင့် အလယ်ကပြတ်သော ရွှေပိုင်းကဲ့သို့ကွဲပြားမှု မရှိပုံကိုပြလို၍ "အတီတ ဗုဒ္ဓါပိ" စသည်မိန့်။] အတီတဗုဒ္ဓါပိ၊ ရှေးဘုရားရှင်တို့သည်လည်း။ ဧဝမေဝ၊ ပင်။ (အရှင်ဘုရား ဟောတော်မူလိုပင်)။ ဒေသေသုံ၊ ဟောတော်မူခဲ့ကြပါကုန်ပြီ။ဒဿေထာတိ ဒီပေတိ။ ။ [ ပါဠိတော် ကြည့်ပါ] ပါဠိတော်၌ ဤအဓိပ္ပါယ်တိုက်ရိုက်မပါ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ပြလိုသောအဓိပ္ပါယ်သာဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် “ ဒိပေတိ” ဟု အဋ္ဌကထာ ဆို၏၊ ထို၏ကတ္တားကို “ ထေရာ” ဟု ဋီကာထည့်သည်။
မေးဖွယ်။ ။ “ အလွန် အသက်ရှည်သော နတ်တို့၏အသက်ကို မရေတွက်နိုင်” ဟုဆိုပြီးနောက် “ သာကာရံ ( မြင်မြင်ခြင်း သိနိုင်သော ဝဏ္ဏ, အာဟာရ သုခ ဒုက္ခပဋိသံဝေဒန, အာယုပရိယန္တနှင့်တကွ) သဥဒ္ဒေသံ ( နာမဂေါတ္တနှင့်တကွ) ပုဗ္ဗေနိဝါသံအနုဿရတိ” ဟုဆိုပြန်ရာ ထိုစကားနှစ်ရပ်ကို အဘယ်သို့ မှတ်ရပါမည်နည်း ဆန့်ကျင်နေသည် မဟုတ်ပါလား- ဟုမေးစရာရှိ၍၊ ထိုအမေးကို ဋီကာ၌ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြထားသည်။
ဋီကာ။ ။ ယံ ပန ပါဠိယံ “ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသဲ အနုဿရတီ” တိဝုတ္တံ၊ တံ ( ထိုစကားကို) တဿ ( ဝဏ္ဏစသော အာကာရကို) အနုဿရဏမတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ( အောက်မေ့ရုံမျှကိုရည်ရွယ်၍ဆိုထားသည်)၊ န အာယုနော ဝဿာဒိဂဏနာယ ပရိစ္ဆိိန္ဒနံ ( အသက်ကို နှစ်စသော အရေအတွက်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိပုံက်ုရည်ရွယ်၍ ဆိုသည်မဟုတ်)၊ ဘာကြောင့်နည်း- တဿ အဝိသယဘာဝတော ( ထိုသို့ ပိုင်းခြားနိုင်ခြငါးမှာ သမဏ ဗြဟ္မဏများ၍ အရာမဟုတ်သောကြောင့်တည်း)။
အနာဂတာပိ၊ အနာဂတ်ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း။ ဧဝမေဝ၊ ပင်။ ဒေသေဿန္တိ၊ ဟောတော်မူကြပါလိမ့်မည်။
တုမှေ၊ တို့သည်။ တေသံ အတီတာနာဂတဗုဒ္ဓါနံ၊ ထို အတိတ် အနာဂတ် ဘုရားရှင်တို့၏ ။ ဉာဏေန၊ ဉာဏ်တော်နှင့်။ သံသန္ဒိတွာဝ၊ နှိးနှော တိုက်ဆိုင်၍သာ။ ဒေသယိတ္ထ၊ ဟောတော်မူကြပါကုန်ပြီ။
ဘန္တေ၊ ရား။ ဣမိနာပိ ကာရဏေန၊ ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း။ အဟံ၊ သည်။ ဘဂဝတိ၊ မြတ်စွာဘုရား (အပေါ်) ၌။ ဧဝံ၊ သို့။ ပသန္နော၊ ကြည်ညိုပါ၏ ။ [ဣမိနာပိ ကာရဏေနတိ အနုတ္တရာဘာဝေန, အညေဟိ ဗုဒ္ဓေဟိ ဧကသဒိသဘာဝေနစ (တထပ်တည်း တူသည်၏အဖြစ်)။ ဋီကာ။]
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ စုတူပပါတဉာဏဒေသနာကထာ၌။ ပါဠိယတ္ထော၊ ကို။ ဝိတ္ထာရိတောယေဝ၊ ချဲ့အပ်ပြီးသည်သာ။
သာသဝါ သဥပဓိကာတိ၊ ကား။ သဒေါသာ၊ အာသဝဟူသော အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်ပါ၏ ။ သဥပရမ္ဘာ၊ သူတပါးတို့၏ ချုပ်ချယ်စော်ကားကြောင်း အပြစ်တင်ခြင်းနှင့် တကွဖြစ်ပါ၏။သာသဝါ။ ။ သဟ+ အာသဝေဟိ+ ယာ+ ဝတ္တတီတိ သာသဝါ၊ မြေလျှိုးမိုးပျံ စသည်ဖြင့်တန်ခိုးအမျိုးမျိုးကို ပြနိုင်သော ဣဒ္ဓိဝိဓ အဘိညဉ်သည် လောကီတရားဖြစ်၍ အာသဝေါတို့၏ အာရုံအပြုခံအဖြစ်မှ မလွတ်၊ ထိုကြောင့် “ အာသဝေါတို့နှင့် တကံဖြစ်” ဟူရာ၌ သဟဇာတသမ္ပယုတ္တအားဖြင့် ဖြစ်သည် မဟုတ်, အာရုံ+ အာရမဏိကအနေဖြင့် တကွဖြစ်သည်။ [ အာသဝါနံ အာရမဏတာဝူပဂမနေန ( အာရုံအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်သဖြင့်) သာသဝါ၊- ဋီကာ။] ထိုသို့ အာသဝေါတို့၍ လက်တွင်းမှ မလွတ်ကင်းသေးသောကြောင့် လောကုတ္တရာ တန်ခိုးလို မစင်ကြယ်သဖြင့် အပြစ်ရှိရကား “ သဒေါသာ” ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်သည်။
**သဥပဓိကာ**။ ။ ( သဥပါဓိကာ)၊ ဥပေစ္စ- ကပါ၍၊ အာဓီယန္တိ- ထားအပ်ကုန်၏ ဣတိ- ကြောင့်၊ ဥပါမီ- ဥပါဓိတို့မည်၏၊ ( ဋီကာဝိဂ္ဂဟ)၊ ဥပ+ အာ+ ဓာ ဓာတ်+ ဣပစ္စည်း၊ ဧကဝုစ်ဖြင့် “ ဥပ့ဓိ” ဗဟုဝုစ်ဖြင့် “ ဥပါခီ” ဟု ဖြစ်သည၊ ဒေါသာရောပနာနိ ( အပြစ်တင်ခြင်းများ ရ၏၊ “ အပြစ်+ တင်” ဟုဆိုသည့်အတိုင်း သူတပါးကိုယ်ပေါ်၌ အပြစ်ကိုတင်လိုက်ခြင်း၊ သူများကိုယ်ပေါ်၌ ကပ်ထားလိုက်ခြင်းသည် “ ဥပါဓိ” မည်၏။
ဆက်ပါဦးမည်။ ။ ထိုဥပါဓိမည်သော အပြစ်တင်မူသည် ( အပြစ်မတင်ထိုက်ပဲ တင်ပါက) သူများအား စော်ကားခြင်း တမျိုးဖြစ်၍ “ ဥပါရမ္ဘ” ဟုအဋ္ဌကထာဖွင့်သည်၊ သဟ+ ဥပါမီဟိ+ ယာ+ ဝတ္တဘီတိ သဥပါမိကာ- အပြစ်တင်ခြင်းနှင့်တကွဖြစ်သော တန်ခိုး၊ “ အပြစ်တင်ခြင်းနှင့်တကွဖြစ်” ဟူရာ၌ အပြစ်တင်ခံရတတ်သည်- ဟုဆိုလို၏၊ မှန်၏- ဤတန်ခိုးကို မယုံကြည်သူတို့က သူတို့စိတ်ထဲမှာ ထင်သည့်အတိုင်း “ ဂန္ဓာရီ အတက်ဖြင့် လှည့်ပတ်သည်” ဟု အပြစ်တင်တတ်ကြပုံကို သီလက္ခန်, ကေဝဋ္ဋသုတ်၌ အထင်းအရှားပါပြီ။ [ အနရိယိဒ္ဓိယဥှိ အတ္တနော စိတ္တဒေါသေန ( မိမိစိတ်ထဲမှာရှိသော အပြစ်ဖြင့်) ဧကစ္စေ ဥပါရမ္ဘံ ဒဒန္တိ၊- ဋီကာ။]
နော အရိယာတိ ဝုစ္စတီတိ၊ ကား။ အရိယိဒ္ဓီတိ၊ အရိယာတို့၏ တန်ခိုးဟူ၍။ ဝါ၊ ဖြူစင် သန့်ရှင်းသော တန်းခိုးဟူ၍။ န တုစ္စတိ၊ မဆိုအပ်ပါ။
အနာသဝါ အနုပဓိကာတိ၊ ကား။ နိဒ္ဒေါသာ၊ အာသဝဟူသော အပြစ်မရှိပါ။ အနုပါရမ္ဘာ၊ သူတပါးတို့၏ ချုပ်ချယ်စော်ကားခြင်းအပြစ်တင်ခြင်း မရှိပါ။
အရိယာတိ ဝုစ္စတီတိ၊ ကား။ အရိယိဒ္ဓီတိ၊ အရိယာတို့၏ တန်ခိုးဟူ၍။ ဝါ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော တန်ခိုးဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ပါ၏ ။
အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတီတိ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ( စောဒနာသောဓနာနယော၊ စောဒနာ သောဓနာ နည်းကို။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝေဒိတဗ္ဗောထိုက်၏။) [ စပ်ပုဒ် မရှိ၍ ထည့်သည်။] ကထံ၊ အဘယ်အပြားအားဖြင့်။ ဝါ၊ အဘယ်နည်းဖြင့်။ အပ္ပဋိကူလသညီ၊ စက်ဆုပ်ဖွယ် မဟုတ် ဟု အမှတ်ရှိသည်။ ဝါ၊ နှစ်သက်ဖွယ် အမှတ်ရှိသည်။ ( ဟုတွာ)။ တတ္ထ၊ ထို စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်ဟု အမှတ်ရှိသည်။ အာရုံ၌။ ဝိဟရတိ၊ နည်း။ ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
ပဋိကူလေ၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သော သင်္ခါရ၌။ ဓာတုသညံ၊ ဓာတ်တမျိုးဟု ဖြစ်သောသညာကို။ ဝါ၊ ဓာတ်ဟု သိသော သညာကို။ ဥပသံဟရတိ၊ ကပ်ဆောင်၏။
ဘထာဟ၊ အဘယ်ကဲ့သို့ ဟောတောမူသနည်း။ ကထံပဋိကူလေ. ပေ။ ဥပသံဟရတီတိ၊ ဟူ၍။ ( အာဟ၊ ပြီ)။ [ ကထံ၊ ဖြင့်။ ပဋိကူလေ၊ စက်ဆုပ်ဖွယ် အာရုံ၌။ အပ္ပဋိကူလသညီ၊ သည်။ ( ဟုတွာ) ဝိဟရတိ၊ နည်း။]
အနိဋ္ဌသ္မိံ၊ အလိုမရှိအပ်သော။ ဝတ္ထုသ္မိံ၊ သတ္တဝါဟူသော ဝတ္ထု၌။ မေတ္တာယ ဝါ၊ မေတ္တာဖြင့်လည်း။ ဖရတိ၊ ဖြင့်၏ ဓာတုတောဝါ၊ ဓာတိအားဖြင့်မူလည်း။ ဥပသံဟရတိ၊ ၏။မှတ်ချက်။ ။ ပါဠိ, အဋ္ဌကထာ စာအုပ်များ၌ “ သဥပဓိကာ” ဟု ပါ၌ရဿဖြင့်ပါဌ်ရှိ၏၊ ဋီကာလာ ဝိဂ္ဂဟကို ကြည့်၍လည်းကောင်း, ဤနေရာ၌ ကာမုမဓိစသည်အနက်ဟော ဥပဓိသဒ္ဒါ မဟုတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း “ သဥပါဓိကာ” ဟုပါ၌ ဒီသဖြင့် ပါဌ်ရှိသင့်သည်။
အရိယိဒ္ဓိ။ ။ အရိယာနံ+ ဣဒ္ဓိတိ အရိယဒ္ဓီတိ ဝုစ္စတိ,- ဟူသော ဋီကာကို ကြည့်၍ “ အရိယာတို့၏တန်ခိုး” ဟု ပေးပါသည်၊ “ အယံ ဘန္တေ ဣဒ္ဓိ၊ ပေ၊ အရိယာတိ ဝုစ္စတိ” ဟူသော ပါဠိတော်၌ ဣဒ္ဓိနှင့်အရိယာကို အရတူ ဟောတော်မူပုံကိုကြည့်၍ “ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော တန်ခိုး” ဟုပေးသည်။
နိဒ္ဒေါသာ အနုပါရမ္ဘာ။ ။ နိဒ္ဒေါသေဟိ ခီဏာသဝေဟိ ပဝတ္တေတဗ္ဗတော နိဒ္ဒေါသာ ဒေါသေဟိ သဟ အပ္ပဝတ္တနဆော၊ တတော ဧဝ အနုပါရမ္ဘာ၊- ဋီကာ။
အနိဋ္ဌသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ။ ။ အနိဋ္ဌေ သတ္တသညိတေ ( သတ္တဝါဟု အသိအမှတ်ပြုအပ်သော) အာရမဏေ၊ ပေ၊ ဓာတုတော ဝါ ဥပသံဟရတီတိ ဓမ္မသဘာဝစိန္တနေန ( တရားသဘောကိုစဉ်းစားခြင်းဖြင့်) ဓာတုမနသိကာရံ ဝါ ( ဓာတ် ဟု နှလုံးသွင်းမှုကိုလည်း) တတ္ထပဝတ္တေတိ၊- ဋီကာ။
ဧဝံ၊ သို့။ သေသပဒေသုပိ၊ ( "ပဋိကူလေစ အပ္ပကဋိကူလေစ အပ္ပဋိကူလသညီ" စသော) ကြွင်းသောပုဒ်တို့၌လည်း။
ဥပေက္ခကော တတ္ထ ဝိဟရတီတိ၊ ကား။ ဣ‌ဋ္ဌေ၊ အလိုရှိအပ်သော အာရုံ၌။ အရဇ္ဇန္တော၊ လောဘဖြင့် မနှစ်သက်ပဲ။ အနိဋ္ဌေ၊ အလိုမရှိအပ်သော အာရုံ၌။ အဒုဿန္တော၊ ဒေါသဖြင့် မပျက်စီးပဲ။ ကညေ၊ အခြားသူတို့သည်။ အသမပေက္ခနေန၊ အညီအမျှမရှုသဖြင့်။ မောဟံ၊ ကို။ ဥပ္ပါဒေန္တိယထာ၊ ဖြစ်စေကုန်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ အနုပ္ပါဒေန္တော၊ မောဟကို မဖြစ်စေပဲ။ ဆသု အာရမဏေသု၊ တို့၌။ ဆဋ္ဌင်္ဂုပေက္ခာယ၊ ခြောက်ပါးသော အင်္ဂါရှိသော ဥပေက္ခာဖြင့်။ ဥပေက္ခကော၊ အသင့်အားဖြင့် ရှုတတ်သည်။ ဝါ၊ အသင့်အားဖြင့် ရှုတတ်သော ဆဋ္ဌင်္ဂုပေက္ခာရှိသည်။ (ဟုတွာ)။ ဝိဟရတိ၊ ၏ ။
ဧတဒါနုတ္တရိယံ ဘန္တေ ဣဒ္ဓိဝိဓာသူတိ၊ ကား။ ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။ ဒွီသု၊ ကုန်သော။ ဣဒ္ဓိသု၊ တန်ခိုးတို့၌ (အရိယိဒ္ဓိ, အနရိယိဒ္ဓိ နှစ်မျိုးတို့၌)။ ဧဝံ၊ သို့။ ယာ အယံဒေသနာ၊ အကြင်ဒေသနာတော်သည်။ (အတ္တိ)။ ဧတံ၊ ဤဒေသနာတော်သည်။ အနုတ္တရိယံ၊ မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ဂုဏ်ပါတည်း။
တံ ဘဂဝါတိ၊ ကား။ တံဒေသနံ၊ ကို။ ဘဂဝါ၊ သည်။ အသေသံ၊ အကြွင်း အကျန် မရှိအောင်။ သကလံ၊ အလုံးစုံ။ အဘိဇာနာတိ၊ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိတော်မူ၏ ။ [ဤဝါကျများ၏ အဖွက့်ကို ပုဒ်စဉ် (၁၄၅) ကုသလဓမ္မဒေသနာ အဆုံး၌ပြခဲ့ပြီ။]
တံ ဘဂဝတောတိ၊ ကား။ တံဒေသနံ၊ ကို။ ဘဂဝတော၊ သည်။ အသေသံ၊ အောင်။ အဘိဇာနတော၊ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူလသော်။ (အဘိညေယျံ နတ္ထိ၊ ၌စပ်)။အပဋိကူလေ သတ္တေ။ ။ ဉာတိမိတ္တာဒိကေ ( ဆွေမျိုး မိတ်ဆွေ စသူအပေါ်၌) ယာထာဝတော ဓမ္မသဘာဝစိန္တနေန အနိစ္စသညာယ ဝိသဘာဂဘူတေ ( မိမိနှင့် သဘောမတူသူ မာတုဂါမအပေါ်၌) ကေသာဒိ အသုစိကောဋ္ဌာသမေဝါတိ ( ဆံအစရှိသော မစင်ကြယ်သော ကောဋ္ဌာသ အဟုမျှတည်းဟု) အသုညသညဲ ဖရတိ အသုဘ မနသိကာရံ ( အသုည နှလုံးသွင်းမှုကို) ပဝတ္တေတိ၊- ဋီကာ၊ ဤနေရာဝယ် ဝိသုဒ္ဓိဋီ-၂ ၊ ၁၃, ၌ အဖွင့်တမျိုးရှိသည်၊ အံ့- ဋီ၊ ၃ ၌လည်း ဖွင့်ထားလေသည်။
ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ။ ။ ဣဋ္ဌာနိဠဆဠာရမဏာပါထေ ( ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌဖြစ်သော ခြောက်ပါးသော အာရုံ၏ ထင်လာရာအခါ၌)၊ ပရိသုဒ္ဓ ပကတိဘာဝါ ဝိဇဟနလက္ခဏာယ ( ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၍ ပင်ကိုယ်သဘောအဖြစ်ကို မစွန့်ခြင်းလက္ခဏာရှိသော) [ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ၌ စပ်] ဆသုဒွါရေသု ပဝတ္တနတော ဆဠင်္ဂုပေက္ခာတိ လဒ္ဓနာမယ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာယ၊- ဋီကာ။ [ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကိလေသာကင်း၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သဘောကို “ ဝိသုဒ္ဓပကတိဘာဝ” ဟုခေါ်၏၊ ရဟန္တာ အရှင်မြတ်တို့သည် ဣဋ္ဌအနိဋ္ဌ အာရုံများ၌ ကိလေသာမဖြစ်တော့ပဲ စင်ကြယ်သော ကြိယာစိတ်၌ ပါသော တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာဖြင့် မညီအမျှရှုမှတ်လျက် နေတော်မူနိုင်ကြသည်။]
ဥတ္တရိ အဘိညေယျံ နတ္ထီ တိ၊ ကား။ ဥတ္တရိ၊ အထက်၌။ တါ၊ ဘုရားရှင်သိတော်မူအပ်သော ဒေသနာထက်အလွန်။ အဘိဇာနိတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်သော ဒေသနာသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ [ထိုကို ထင်ရှားအောင်ပြလို၍ "အယံနာမ ဣတော" စသည်မိန့်။] ယံ၊ အကြင်အရာကို။ [အကြင်ဓမ္မပုဂ္ဂလဖြစ်သော ပရမတ် ပညတ်ကို၊ ဟူလို။] တဂဝါ၊ သည်။ နဇာနာတိ၊ မမူ။ ဣတော၊ ဤဘုရားရှင် သိတော်မူအပ်သော ဓမ္မပုဂ္ဂလထက်။ အညော၊ အခြားသော။ (အနဘိညာတော၊ မသိအပ်သောအရာဖြစ်သော)။ (သော)။ ဓမ္မောဝါ၊ ထိုဓမ္မသည်သော်လည်းကောင်း။ (သော)။ ပုဂ္ဂလောဝါ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်သော်လည်းကောင်း။
အယံနာမ၊ ဤမည်သော အရာပါတည်း။ ဣတိ ဣဒံ၊ ဤသို့ ညွှန်ပြစရာ ပုဂ္ဂလဓမ္မသည်။ နတ္ထိ၊ မရှိတောါ။ [န ဇာနာတီတိ ဟု ဣတိသဒ္ဒါ ရှိပါစေ။ ဋီကာ၌ရှိပါသည်။]
ယဒဘိဇာနံ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏောဝါတိ၊ ကား။ ယံ၊ အကြင်အရာကို။ တုမှေတိ၊ အရှင်ဘုရားတို့သည်။ အနဘိညာတံ၊ ထိုးထွင်း၍သ်တော်မမူအပ်။ ( တံ၊ ထိုအရာကို)။ အညော၊ အရှင်ဘုရားတို့မှ အခြားသော။ သမဏောဝါ၊ သည်သော်လည်းကောင်း။ ဗြာဟ္မဏောဝါ၊ သည်သော်လည်းကောင်း။ အဘိဇာနန္တော၊ လသော်။ ဘဂဝတော၊ ထက်။ ဘိယျော ဘိညတရော၊ အထူးသာလွန်သောဉာဏ်ရှိသူသည်။ ဘဝေယျ၊ ဖြစ်ရာပါ၏။
ယဒိဒံ ဣဒ္ဓိဝိမာသူတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ယဒိဒန္တိ၊ ယဒိဒံ ဟူသော ပုဒ်သည်။ နိပါတမတ္တံ၊ အနက်မရှိသော နိပါတ်မျှတည်း။ [ နိပါတ်မျှသာ ဖြစ်၍, အနက်လုံးဝ မရှိဟု ဆိုလိုသည်။]
ဣဒ္ဓိဓိမာသု၊ တန်ခိုး အဖို့အစုတို့၌။ ဝါ၊ တန်ခိုးအမျိုးမျိုးတို့၌။ ဘဂဝါ၊ ထက်။ ဥတ္တရိတရော၊ သာလွန်သူသည်။ နတ္တိ၊ ပါ။ [ တန်ခိုးအမျိုးမျိုးတို့တွင် ထိုးထွင်းသိခြင်း( ရရှိခြင်း), သူတပါးတို့အား ဟောပြခြင်းကိစ္စ၌ ဘုရားရှင်ထက် သာလွန်သူ မရှိတော့ပါ- ဟု ဆိုလိုသည်။]
ဟိ၊ မှန်၏။ အတီတဗုဒ္ဓါပိ၊ ရှေး ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း။ ဒွေး၊ ကုန်သော။ ဣမာ ဣဒ္ဓိယော၊ တို့ကို။ ဒေသေသုံ- ခဲ့ကြပါကုန်ပြီ။ အနာဂတာပိ၊ နောက်ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း။ ဣမာဝ၊ ဤတန်ခိုး နှစ်မျိုးတို့ကိုသာ။ ဒေသေဿန္တိ၊ မူကြပါလိမ့်မည်။
တုမှေပိ၊ တို့သည်လည်း။ တေသံ၊ ထိုဘုရားရှင်တို့၍။ ဉာဏေန၊ နှင့်။ သံသန္ဒိတွာ၊ ၍။ ဣမာဝ၊ တို့ကိုသာ။ ဓဒသယိတ္ထ၊ ကြပါကုန်ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။ ဘဂဝါ, ဣဒ္ဓိငိဓာသု၊ တို့၌။ အနုတ္တရော၊ အမြတ်ဆုံးပါတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေန္တော၊ ပြတော်မူလိုသည်။ ( ဟုတွာ)၊ ဘန္တေ၊ ရား။ ဣမိနာပိကာရဏေန၊ ကြောင့်လည်း။ အဟံ။ ဘဂဝတိ၊ ၌။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝါ၊ သို့ကလောက်။ ပသန္နော၊ ပါ၏။ ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။ ဒီပေတိ၊ ၏။
ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိသော စကားအစဉ်ဖြင့်။ [ “အပရံ ပနဘန္တေ ဧတဒါနုတ္တရိယံ။ ယထာ ဘဂဝါဓမ္မံ ဒေသေတိ” အစ “ ဘဂဝတာ ဘိယျော ဘိညတရော အဿ ယဒိဒံ ဣဒ္ဓိဝိမာသု” အဆုံးရှိသောစကားတို့ကိုရည်ရွယ်သည်။] ဓမ္မ သေနာပတိ၊ တရားစစ်သူကြီးဖြစ်တော်မူသော အရှင်ပုရိပုတ္တရာသည်။ ဒိဝါဋ္ဌာနေ၊ နေ့ နေရာအရပ်၌။ ( နေ့သန့်စင်ရာ အရပ်၌။) နိသီဒိတွာ၊ ၍။ သောဠသ၊ ကုန်သော။ ယေ အပရမ္ပရိယဓမ္မေ၊ အကြင် အပရမ္ပရိယ တရားတို့ကို။ ဝါ၊ အကြင်အဆက်ဆက် ဖြစ်သောတရားတို့ကို။ သမ္မတိ၊ သုံးသပ်တော်မူပြီ။ တေ၊ ထိုအပရမ္ပရိယ တရားတို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဒဿီတာဝ၊ ပြအပ်ပြီးကုန်သည်သာ။ ဟောန္တိ။ [ တေဝ၌ ဧဝ သဒ္ဒါကို ဒဿိတာ နောင်ရွေ့ထိုင်ပါ, ရှေးနိဿယ၌ “တေစ” ဟုစသဒ္ဒါရှိ၏။]