Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

သုခလ္လိကာနုယောဂါဒိ= အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

သုခလ္လိကာနုယောဂါဒိ၊ အဖွင့်။

သုခလ္လိကာနုယောဂန္တိ၊ ကား။ သုခလ္လိယနာနုယောဂံ၊ ချမ်းသာ၌ ငြိကပ်သည်ဖြစ်၍ အဖန်ဖန်အားထုတ်မှုကို။ သုခသေဝနာ ဓိမုတ္တံ၊ ချမ်းသာ၌ စွဲစွဲမြဲမြဲ သင်ဝင်ခြင်းကို။ ( အနုယုတ္တာ၊ ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်)။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
သုခေတီတိ၊ ကား။ သုခိတံ၊ ချမ်းသာသို့ ရောက်သည်ကို။ ဝါ၊ လွန်စွာဖြစ်သော ချမ်းသာခြင်းရှိသည်ကို။ ကရောတိ။
ပီဏေတီတိ၊ ကား။ ပီဏိတံ၊ လွန်စွာဖြစ်သော နှစ်သစ်ခြင်းရှိသည်ကို။ ဝါ၊ လွန်စွာဖြစ်သော ပြည့်ဖြိုးခြင်းရှိသည်ကို။ ထူလံ၊ ဝဖြိုးသည်ကို။ ကရောတိ။
အဋ္ဌိတဓမ္မာတိ၊ ကား။ နဋ္ဌိတသဘာဝါ၊ တည်တံ့သော သဘောမရှိကုန်သည်။ ( ဟုတွာ)။ [ ဝိဟရန္တိ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်] နော၊ ငါတို့၏။ ဝါ၊ တို့မှာ။

ဇိဝှါ၊ လျှာသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ ယံယံ၊ အကြင်အကြင် အကြောင်းအရာကို။ ဣစ္ဆန္တိ၊ ပြောခြင်းငှါ အလိုရှိကုန်၏။ ( ပြောလိုကုန်၏)။ တံတံ၊ ထိုထို အကြောင်းအရာကို။ ကထေန္တိ၊ ကုန်၏။ ကဒါစိ၊ တခါတလေ၌။ မဂ္ဂံ၊ မဂ်ကို။ ကထေန္တိ၊ ကုန်၏။ ကဒါစိ၊ ၌။ ဖလံ၊ ( ကထေန္တိ)။ ကဒါစိ၊ ၌။ နိဗ္ဗာနံ ( ကထေန္တိ) ဣတိ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အညတိတ္ထိယ ပရိဗ္ဗာဇကတို့၏ အလိုတည်း။

''' **မှတ်ချက်**။ ။ ဝိသုဒ္ဓိဋီ၊ ၌ " အတ္ထီ" ဟု တဒ္ဓိတ်ဖြစ်ပြီးမှ ဣမ (ဣဒ) နှင့် သမာသ်တွဲ၏ မောဂ်။ ပဉ္စိကာ။ တတိယကဏ္ဍ ၅၅= သုတ်၌ " ဣဒမတ္ထော" ဟု ရှေးဦးစွာ သမာသ်တွဲပြီးမှ အဿတ္ထိဆင့်သည်။ အကျယ်ကို ထိုသုတ်၌ ရှု။ ထို့အပြင် ဤဋီကာ၌ ဣဓမတ္ထိတံ" ဟုရှိသည်။ အနက်တူပင်။

**သုခေတိ**။ ။ [ သုခ+ ကာရိတ်ဏေ+ တိ။ ] ချမ်းသာစေ၏ ဟု အနက်ဖြစ်၏ သုခိတံ ကရောတိကား အဓိပ္ပါဟတ္ထ။ သုခိတံ၌ သဉ္ဇတအဿတ္ထိ အနက်၌ ဣတပစ္စည်း။ [သုခိတံတိ သဉ္ဇတသုခံ။၊ ဋီကာ။]

**ပီဏေတိ**။ ။ ဓာတွတ္ထသင်္ဂဟ၌ ပီဏဓာတ်မတွေ့ရ။ " ပိဏ တပ္ပနေ၊ နှစ်သက်စေခြင်း" ဟု တွေ့ရသည်။ ပီဏိန္ဒြိယာယာစသည်၌ ပီဓာတ်+ ယု ပစ္စည်းဖြင့်ပြီးသော " ပီဏ" နာမ်ပုဒ်ကား ရှိ၏ သို့ဖြစ်၍ ပိဏဓာတ်မှ ပိ၌ ဒီဃပြု၍ " ပီဏေတိ" ဖြစ်သည်ဟု ကြံသင့်သည်။ နီတိ။ ဓာတု ( ၆၁) ၌ကား ပရိပုဏ္ဏအနက်ဟော ပီဏဓာတ်ရှိ၏ ထိုအလို ပိ၌ ဒီဃပြုဖွယ်မလိုတော့။ " ပီဏေတိ= ပြည့်ဖြိုးစေ၏။ ဝါ= နှစ်သက်စေ၏" ဟု ပေး။

**ပီဏိတံစသည်**။ ။ ပီဏိတန္တိ ဓာတံ ( မိမိကိုယ်ကို ဆောင်နိုင်သူ, ဝသူ)။ သုဟိတံ ( ပြည့်စုံလုံလောက်သူ)။ တထာဘူတော ပန ယသ္မာ ထူလသရီရော ဟောတိ။ တသ္မာထူလံ ကရောတီတိ ဝုတ္တံ။၊ ဋီကာ။ [ ပီဏိတ၌ ပီဏနာမ်ပုဒ်+ ဣတပစ္စည်း။]

**အဋ္ဌိတဓမ္မာ**။ ။ တိတ္ထိများက ရဟန်းတို့ကို " စကားမတည်သူများ" ဟု ယူဆကြ၏။ " တရံတခါ မဂ်ပြော, တခါတရံ ဖိုလ်ပြော, တခါတရံ နိဗ္ဗာန်ပြောနှင့် လျှာအရိုးမရှိတိုင်း လှည့်ပတ်၍ တွေ့ကရပြောသူများ" ဟု ဆိုလို၏။ စကားမတည်လျှင် ထို ရဟန်းများ၏သဘောထားလည်း စွဲစွဲမြဲမြဲ မတည်ဟုပင် ပရိဗိုဇ်များက ဆိုလိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် " ဇိဝှါနော အတ္ထိ" စသည်ဖြင့် သရုပ်ဖေါ်သည်။၊ [ န+ဋ္ဌိတသဘာဝါတိ အနဝဋ္ဌိတသဘာဝါ (စွဲမြဲတည့်တံ့သောသဘော မရှိကုန်)။ ဧဝရူပံ ယကထာယ အနဝဋ္ဌာန ဘာဝတော သဘညဝေါပိ တေသံ ( ထို သကျပုတ္တိယတို့၏) အနဝဋ္ဌိတောတိ အဓိပ္ပါယော= ဋီကာ။

**ဇာနတာ ပဿတာ**။ ။ ပဉ္စိစက္ခူဟိအရ ဗုဒ္ဓစက္ခု, သမန္တ, ဉာဏ, ဒိဗ္ဗ, ဓမ္မစက္ခု ဟု ငါးမျိုးရှိ၏ ဇာနတာ အရ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ယူခဲ့သောကြောင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်နှင့် သမန္တစက္ခုသည် ဉာဏ်တပါးတည်း ဖြစ်သဖြင့် ယူပြီးသားကို မယူရသော အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏနည်းအားဖြင့် ၄ ပါးကိုသာယူပါ ဟု ဋီကာဆိုသည်။ ပါဠိတော်၌ကား၊ ဇာနတော= သဗ္ဗညုတဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူသော။ ပဿတာ= ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ သမန္တနှင့်ဒိဗ္ဗ ပညာ ငါးဖြာသောဉာဏ်မျက်စိဖြင့် မြင်တော်မူသောဟု ပေးပါ။ [ ပညာနေရာ၌ မံသစက္ခကိုထည့်၍ " ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ, သမန္တနှင့် ဒိဗ္ဗ မံသ" ဟုလည်း ဖွင့်ကြ၏။

**တနည်း**။ ။ သဗ္ဗညုတဉာဏ်နှင့် သမန္တစက္ခုသည် ဉာဏ်တပါးတည်း ဖြစ်သော်လည်း သိဖွယ်တရားအားလုံး၌ သိခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပုံကိုစွဲ၍ " ဇာနတော" ဟုလည်းကောင်း, လက်တွင် ထင်ထားအပ်သော ရှစ်ရှားသီးကဲ့သို့ မျက်မှောက်ပြုသောအားဖြင့် မြင်တော်မူပုံကိုစွဲ၍ " ပဿတာ" ဟုလည်းကောင်း ဆိူသည်။ ဤအလို " ဇာဝနတာ၊ အလုံးစုံသော ​ေဉယျတရားတို့ကို သိတော်မူသော။ ပဿတာ= လက်တွင်တင်ထား ရှစ်ရှားသီးအသွင် မြင်တော်မူသော" ဟုလည်း ပေးပါ။

**ဂမ္ဘီရနေမော**။ ။ နေမ ဟူသည် တိုင်အစရှိသည်တို့ ဝင်ရောက် တည်နေအပ်သော မြေအရပ် (တွင်း) တည်း။ ထို့ကြောင့်" ဂမ္ဘီရဘူမိ" ဟုဖွင့်သည်။ "ဂမ္ဘီရံ+ နေမံ+ ယဿတိ၊ ဂမ္ဘီရနေမော ( ဣန္ဒခီလော)။ [ နေမံဝုစ္စတိ ထမ္ဘာဒိဟိ အနုပဝိဋ္ဌဘူမိပ္ပဒေသေဝတိ အာဟ " ဓမ္ဘီရဘူမိံ အနိပဝိ​ေဋ္ဌာ" တိ= ဋီကာ။]

'''

ဇာနတာတိ၊ ကား။ သဗ္ဗညုတညာဏေန၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ဖြင့်။ ဇာနန္တေန၊ သိတော်မူသော။
ပဿတာတိ၊ ကား။ ပဉ္စဟိ၊ ငါးပါးကုန်သော။ ( ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ သမန္တနှင့် ဓ်ိဗ္ဗ ပညာအားဖြင့် ငါးပါးကုန်သော)။ စက္ခူဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ပဿန္တေန၊ မြင်တော်မူသော။ ( တေန ဘဂဝတာ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
ဂမ္ဘီရနေမောတိ၊ ကား။ ဂမ္ဘီရဘူမိံ၊ နက်သောမြေသို့။ အနုပဝိ​ေဋ္ဌာ၊ သက်ဝင်တည်နေသော။
သုနိခါတောတိ၊ ကား။ သုဋ္ဌု၊ ကောင်းစွာ။ နိခါ​ေတာ၊ စိုက်အပ်သော။
ဧဝမေဝ ခေါ အာဝုတောတိ၊ ကား။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ ခီဏာသဝေါ၊ သည်။ နဝ၊ ကိုးပါးကုန်သော။ ဌာနာနိ၊ အရာတို့ကို။ အဇ္စျစရိတုံ၊ လွှမ်းမိုး၍ ကျင့်ခြင်းငှါ။ ဝါ၊ လွန်ကျူးခြင်းငှါ။ အဘဗ္ဗော၊ မထိုက်။
တသ္မိံ၊ ထို ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၌။ အနဇ္စျာစာရော၊ လွန်ကျူးမှုမရှိ။ အစလော၊ တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိ။ အသမ္ပဝေဒီ၊ ပြင်းစွာလှုပ်ရှား ယိမ်းယိုင်ခြင်းမရှိ။
တတ္ထ၊ ထို ကိုးမျိုးသောဌာနတို့တွင်။ သဉ္စိစ္စ၊ သတ္တဝါဟုသိသော သညာနှင့်တကွ ​ေသစေလိုသောစေတနာဖြင့် စေ့ဆော်၍။ ပါဏံ၊ သတ္တဝါကို။ ဇီဝိတာ၊ ဇီဝိတိ​န္ဒြေမှ။ ဝါ၊ အသက်မှ။ ဝေါရောပနာဒီသု၊ ခွဲခြင်းအစရှိသည်တို့၌။ [သတ္တဝါဟုခေါ်သော ခန္ဓာကိုယ်နှင့် အသက်ဟုခေါ်သော ဇီဝိတိ​​​န္ဒြေကိုခွဲခြင်း; သတ်ခြင်းအစရှိသည်တို့၌။] သောတပန္နောဒယောပိ၊ သောတပန် အစရှိသူတို့သည်လည်း။ အဘဗ္ဗာ၊ မထိုက်ကုန်။
သန္နိဓိကာရကံကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ၊ ကား။ ဝတ္ထုကာမေစ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ ကိလေသကာမေစ၊ တို့ကိုလည်းကောင်းး။ သန္နိဓိံ၊ သိုမှီး သိမ်းဆည်းမှုကို။ ကတွာ၊ ပြု၍။ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ၊ သုံးဆောင်ခံစားခြင်းငှာ။ (အဘဗ္ဗော၊ ဟု ပါဋိတော်၌စပ်)။ [သန္နိဓိံ ကတွာဖြင့် သန္နိဓိ ကာရကံ၌ ကြိယာဝိသေသန အနက်ဝယ် ဒုတိယာ သက်ကြောင်းကို ပြသည်။ "သန္နီဓိကာရကံ၊ သိုမှီးသိမ်းဆည်းမှုကိုပြု၍" ဟု ပါဋိတော်၌ပေး။]

သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိကဘူတောတိ၊ ကား။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ဂိဟိဘူတော၊ လူဖြစ်၍ဖြစ်သူသည်။ (သမာနော၊ ဖြစ်စဉ်)။ ပရိဘုဉ္ဇတိ ယထာ၊ သုံးဆောင်ခံစားသကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ၊ ငှါ။ အဘဗ္ဗော၊ မထိုက်။

''' တသ္မိံ အနဇ္စ◌ျာစာရော။ ။ တသ္မိံန္တိ ခီဏာသဝေ။ အနဇ္စ◌ျာစာရော။ ပေ။ သေတုဃာတော ခီဏာသဝါနံ။ ဋီကာ။ လွန်ကျူးမှုမှန်သမျှကို ရဟန္တာများသည် အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ သတ်ဖြတ်အပ်ပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မလွန်ကျူးကြတော့။

**သောတာပန္နဒယော**။ ။ [နဝ၊ ဌာနအရကို ပါဠိတော်ကြည့်။] အာဒိဖြင့်သကဒါဂါမ် အနာဂါမ်တို့ကို ယူ။ ထိုတွင် အနာဂါမ်များကား ရဟန္တာ ကဲ့သို့ပင် ကိုးဌာနလုံး၌ မလွန်ကျူးထိုက်တော့။ သောတာပန် သကဒါဂါမ်များကား တတိယ ဌာနဖြစ်သော မေထုနဓမ္မအမှု, ပဉ္စမဌာနဖြစ်သော ကာမေ သန္နိဓိကာရက ပရိဘုဉ္ဇနအမှုတို့၌ မလွန်းကျူးဟု မဆိုနိုင်သေး။ ကျန် ၇ ဌာန၌ကား မလွန်ကျူးတော့ပါ

'''