Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

သင်္ဂါယိတဗ္ဗဓမ္မာဒိ= အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

သင်္ဂါယိတဗ္ဗဓမ္မာဒိ၊ အဖွင့်။

သင်္ဂမ္မ သမာ ဂမ္မာတိ၊ ကား။ သင်္ဂန္တွာ၊ ကောင်းစွာရောက်၍။ သမာဂန္တွာ၊ ကောင်းစွာလာ၍။
အတ္ထေန အတ္ထံ ဗျဉ္ဇနန္တိ ဗျဉ္ဇနန္တိ၊ ကား။ အတ္ထေန၊ အနက်နှင့်။ သဟ၊ တကွ။ အတ္ထံ၊ ကို။ ဗျဉ္ဇနေနပိ၊ သဒ္ဒါနှင့်လည်း။ သဟ၊ တကွ။ ဗျဉ္ဇနံ၊ ကို။ သမာနေန္တေဟိ၊ ညီမျှသည်ကို ပြုကုန်လျက်။ ဝါ၊ ညှိနှိုင်းကုန်လျက်။ ( သင်္ဂါယိတဗ္ဗ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။) [ ပါဠိတော်၌ " သဗ္ဗေဟေဝ၊ အလုံးစုံသော ရဟန်းတို့ပင် " ဟု ကတ္တားရှိပြီဖြစ်၍ " သမာနေန္တေဟိ= ကုန်လျက်" ဟု အနက်ဆိုသည်။ ] ဣတိအတ္ထော၊ နက်

သင်္ဂါယိတဗ္ဗန္တိ၊ ကား။ ဝါစေတဗ္ဗံ၊ သူတပါးတို့အား ဆိုစေထိုက်၏။ ဝါ၊ ပို့ချထိုက်၏။ သဇ္စျာယိတဗ္ဗံ (သဇ္စျာယိတဗ္ဗံ)၊ သရဇ္စျယ် ထိုက်၏။ (ရွတ်ဆိုထိုက်၏။) `` **သင်္ဂမ္မ, သမာဂမ္မ** ။ ။ [ သင်္ဂမ္မ၊ သံ+ ဂမု+ တွာ။ သမာဂမ္မ၌ " အာ" ပါသည်သာထူး၏။ ] " သင်္ဂမ္မ= ကောင်းစွာရောက်" ဟူသည် စည်ဝေးမယ့်အရပ်သို့ ရဟန်းများ ရောက်ရှိနေခြင်းတည်း။ " သမာဂမ္မ= ကောင်းစွာလာ" ဟူသည် ပင့်ခေါ်သဖြင့်အခြားအရပ်ရှိသော ရဟန်းများ၏ ရောက်လာခြင်းတည်း။ [ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မာတိ တသ္မိံ ယေဝ ဌာနေ လဗ္ဘမာနာနံ ဂတိဝသေန သင်္ဂမ္မ, ဌာနန္တရတော ပက္ကောသနေန သမာဂတာနံ ဝသေန သမာဂမ္မ= ဋီကာ။ ]

**အတ္ထေန အတ္ထံ** ။ ။ အတ္ထေန၌ သဟတ္ထဝယ် တတိယာတည်း။ ဗျဉ္ဇနေနလည်းနည်းတူ။ ထိုတွင် ပုဒ်ပါး၌လာသော အနက်နှင့် အခြားအခြား ပုဒ်တို့၌ပါသော အနက်ကို ညှိနှိုင်းခြင်းသည် " အတ္ထေန အတ္ထံ" မည်၏။ ပုဒ်တပုဒ်၌ပါသော သဒ္ဒါနှင့်အခြားအခြားပုဒ်တို့၌လာသော သဒ္ဒါကို ညှိနှိုင်းခြင်းသည် " ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ" မည်၏။ [ ပဒန္တရေ အာဂတအတ္ထေန သဟ တတ္ထ တတ္ထ အာဂတံ အတ္ထံ။ ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝနယော။၊ ဋီကာ။

**သမာနေန္တေဟိ** ။ ။ သမာနံ ကရောန္တောဟိ။၊ ဋီကာ။ ဤအလို သမာနံဟူသော ဒုတိယန္တ နာမ်ပုဒ်နောင် ကရဓာတ်၏အနက်၌ "တဒမိနာဒီနိ" ဟူသော မောဂ္ဂလ္လာန်သုတ်ဖြင့် ဣ ပစ္စည်းသက်။ သုတ်ကြီးဖြင့် ဣ ကို ဧပြု။ အန္တ သက်, အချေ, " သမာနေန္တ" ဟု ဖြစ်သည်။ ဩပမ္မံဝါ အာနေန္တဟိ။= ဋီကာ။ ဤအလို= သံ+ အာ+ နီဓာတ်+ အန္တတည်း။ " သမာနေန္တဟိ= အလားတူအနက် သဒ္ဒါတို့ကို ကောင်းစွာ ဆောင်ယူကုန်လျက်" ဟု ပေးပါ။

**သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ** ။ ။ "သံ+ ဂါယိတဗ္ဗံ၊ ကောင်းစွာ ရွတ်ဆိုထိုက်၏" သဒ္ဒတ္ထဖြစ်၏။ ထိုသို့ ရွတ်ဆိုခြင်းမှာ သူတပါးအား ပို့ချသည့်အနေဖြင့် ရွတ်ပြခြင်းတည်းဟုသိစေလို၍ " ဝါစေတဗ္ဗံ" ဟု ဖွင့်သည်။ စာအုတ်မရှိသေးသော ရှေးခေတ်က တပည့်ဖြစ်သူအား ဆရာက ရှေးဦးစွာရွတ် ပြရ၏။ တပည့်က လိုက်ဆိုရ၏။ ထို့ကြောင့် " ဝါစေ= ဆိုစေ ( အဆိုခိုင်း)" ဟု အနက်ဖြစ်သည်။ နှုတ်တိုက်ချပေးခြင်းတည်း။ [ သမ္မဒေဝ ဂါယိတဗ္ဗံ ကထေတဗ္ဗံ။ တံ ပန သင်္ဂါယနံ ဝါစနာမဂ္ဂေါ ( ပို့ချရိုးအစဉ်) ဣတိ အာဟ= " ဝါစေတဗ္ဗံ" န္တိ။ = ဋီကာ။ ]

ယထယိဒံ ဗြဟ္မစရိယန္တိ၊ ကား။ ယထာ၊ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့် (ရွတ်ဆိုအပ်သော်)။ သကလံ၊ အလုံးစုံသော။ ဣဒံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ၊ ဤသာသနဗြဟ္မစရိယသည်။ ( အဒ္ဓနိယံ၊ ရှည်သောကာလ၌ဖြစ်သည်။) စိရဋ္ဌိတိကံ၊ ကြာမြင့်စွာ တည်ခြင်းရှိသည်။ အဿ၊ ဖြစ်ရာ၏ ဟုပါဠိတော်၌စပ်။)
တတြစေတိ၊ ကား။ တတြ သံဃံမဇ္စျေ၊ ထို သံဃာ့အလယ်၌။ ဝါ၊ နည်း။ တဿ၊ ထို ရဟန်း၏။ ဝါ၊ သည်။ ဘာတိတေ၊ ဟောအပ်သော အနက်သဒ္ဒါ၌။ ( ဧဝံ၊ ဤ အကြံသည်။ စေ အဿ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။) [ တတြ၊ ထို သံဃာ့အလယ်၌။ ဝါ၊ ထိုရဟန်း ဟောအပ်သော အနက် သဒ္ဒါ၌= ဟု ပါဠိတော်၌ပေးပါ။]
အတ္ထ​ေဉ္စဝ မိစ္ဆာ ဂဏှာတိ။ ဗျ ဉ္ဇနာနိစ မိစ္ဆာ ရောပေတီတိ၊ ကား။ "စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ" တိဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဠ်၌။ ( ဤ သဒ္ဒါ၌)။ အာရမဏံ၊ အာရုံသည်။ သတိပဋ္ဌာနံ၊ မည်၏။ ဣတိ၊ သို့။ အတ္ထံ၊ ကို။ ဂဏှာတိ၊ ယူစေ
သတိပဋ္ဌာနာနီတိ၊ ဟူ၍။ ဗျဉ္စနံ၊ ကို။ ရောပေတိ၊ တက်ရောက်စေ၏။ ဝါ၊ တင်၏။
ဣမဿ နုခေါ အာဝုတော အတ္ထဿတိ၊ ကား။ သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထဿ၊ သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာနံ ဟူသော ဤအနက်၏။

စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာတိ၊ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဟူကုန်သော။ ဣမာန၊ ဤ ပုဒ်တို့သည်။ ဗျဉ္ဇနာနိကိံ နုခေါ၊ သဒ္ဒါတို့လော။ ဥဒါဟု၊ သို့မဟုတ်။ စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနီတိ၊ စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနိဟူကုန်သော။ တောနိဝါ၊ ဤ ပုဒ်တို့သည်လည်း။ ဗျဉ္ဇနာနိ (ကိံ နုခေါ)၊ တို့လော။ ''' အတ္ထဉ္စေဝေ မိစ္ဆာ ဂဏှာတိ။ ။ အနက်ကို မှားသောအားဖြင့် ယူပုံ, သဒ္ဒါကို မှားသောအားဖြင့် တင်ပုံ အခြင်းအရာကိုပြလို၍ "စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ" တိ စသည်မိန့်။ [ ပါဠိတော်ကြည့်ပါ။ ] ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက "စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ" ဟု ဟောတော်မူထား၏။ ဤရဟန်းက ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တဓမ္မဟူသော အာရုံ ၓ ပါးကို သတိပဋ္ဌာန် ဟု ယူဆ၏။ သတိကို မယူ။ ဤသို့ အနက်အရကောက် လွဲနေသည်။ [ အာရမဏံ သတိပဋ္ဌာနန္တိ ဂဏှာတိ။ နသတိယေဝ သတိပဋ္ဌနံ။၊ ဋီကာ။]

**ဗျဉ္ဇနာနိစ မိစ္ဆာ ရောပေတိ**။ ။ သူ၏ အယူအဆအတိုင်း အာရုံ ၄ မျိုးနှင့် လိုက်လျောအောင် "စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ" ဟု ပုံလိန်ဖြင့်မသုံးဘဲ "စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနိ" ဟု နပုံလိန်ဖြင့် စကားလုံးသုံးလိုသည်။ [ သတိပဋ္ဌာနာနီတိ ဗျဉ္ဇနံ ရောပေတိ တသ္မိံ အတ္ထေ (ထိုအာရုံဟူသောအနက်၌)။ နသတိပဋ္ဌာနာတိ။၊ ဋီကာ။ ]

အချုပ်မှာ။ ။ စတ္တာရော သတ်ပဋ္ဌာနာဟူသောတရား၌ သတိသာ သတိပဋ္ဌာန် ဟု မယူပဲ, အာရုံသည် သတိပဋ္ဌာန်မည်၏ဟု အနက်ကို လွဲမှားစွာယူ၏။ သဒ္ဒါကိုလည်း "သတိပဋ္ဌာနာ" ဟု ပုံလိန်ဖြင့်မသုံးဘဲ "သတိပဋ္ဌာနာန" ဟု ပုံလိန်ဖြင့်သုံးသည်။

'''

ကတမာနိ ဩပါယိကတရာနီတိ၊ ကား။ ဣမဿ အတ္ထဿ၊ သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာနံဟူသော ဤအနက်၏။ ကတမာနိ ဗျဉ္ဇိနာနိ၊ အဘယ်သဒ္ဒါတို့သည်။ ဥပပန္နတရာနိ၊ သာ၍ သင့်မြတ်ကုန်သနည်း။ အလ္လီနတရာနိ၊ သာ၍ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ဝါ၊ သာ၍ ပြေပြစ်ကုန်သနည်း။
ဣမေသဉ္စ ဗျဉ္ဇနာနန္တိ၊ ကား။ " စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ" တိ ဗျဉ္ဇနာနံ၊ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဟူသော သဒ္ဒါတို့၏။ " သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာနံ" န္တိ၊ သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာဟူသော။ အယံ၊ ဤအနက်သည်။ အတ္ထော ကိံနုခေါ၊ အနက်လော။ ဥဒါဟု၊ သို့မဟုတ်။ "အာရမဏံ သတိပဋ္ဌာန"န္တိ၊ ဟူသော။ ဧသော၊ ဤအနက်သည်။ အတ္ထော (ကိံ နုခေါ)၊ လော။ ဣတိ၊ ဤသို့မေးထိုက်၏။ [ ပါဠိတော်မှ " ဝစနီယော အဿ" ကို ယူ၍ အနက်ပေးပါ။]
ဣမဿ ခေါ အာဝုတော အတ္ထဿာတိ၊ ကား။ " အာရမဏံ သတိပဋ္ဌာနေ" န္တိ ဣမဿ အတ္ထဿ၊ "အာရမဏံ သတိပဋ္ဌာနံ" ဟူသော ဤအနက်၏။ ( ဣမာနေဝဗျဉ္ဇနာနိ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
ယာစေဝ ဇတာနီတိ၊ ကား။ ယာနိစေဝ ဧတာနိ၊ အကြင်သဒ္ဒါတို့ကိုသာ။ " စတ္တာရိ သတိပဋ္ဌာနာနိ" ဟူသော အကြာင်သဒ္ဒါတို့ကိုသာ)။ မယာ၊ သည်။ ဝုတ္တာနိ၊ ဆိုအပ်ကုန်ပြီ။
ယာ စေဝ ဧသောတိ၊ ကား။ ယောစေဝ ဧသ၊ အကြင်အနက်ကိုသာ။ ( " အာရမဏံ သတိပဋ္ဌာနံ" ဟူသော အကြင်အနက်ကိုသာ) ။ မယာ၊ သည်။ ဝုတ္တော၊ အပ်ပြီ။

သော နေဝ ဥဿာဒေဗ္ဗောတိ၊ ကား။ တုမှေဟိ၊ တို့သည်။ တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။ သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။ ဗျဉ္စနေစ၊ သဒ္ဒါ၌လည်းကောင်း။ ဌာတဗ္ဗံ၊ တည်ရာ၏။

''' **ဥဿဒေတဗ္ဗော**။ ။ ၃၃စုရာဒိ သဒဓာတ် (ဥ) ဥပသာရကြောင့် "မြှောက်ခြင်း" အနက်ဟော။ [ နေဝ ဥဿဒေတဗ္ဗောတိ န ဥတ္တံသေတဗ္ဗော ဝိရဇ္စ◌ျိတွာ ဝုတ္တတ္တာ။ ] အပရှေးရှိရာ၌ "ကြိမ်းမောင်းခြိမ်းခြောက်ခြင်း" အနက်ကို ဟော၏။ [ အပ သာဒေ တဗ္ဗောတိ န သန္တဇ္ဇေတဗ္ဗော ဝိဝါဒပရိဏတ္ထံ။၊ ဋီကာ။ ]

**နိသန္တိယာ**။ ။ နိ+ သမုဓာတ်+ တိ။ သမုဓာတ်သည် နိရှေးရှိလျှင် "ဒဿန၊ ကြည့်ရှုခြင်း" အနက်ကိုဟော၏။ အနေရာ၌ ဉာဏ်ဖြင့်ကြည့်ရှုမှတ်သားခြင်းကိုယူ။ ထို့ကြောင့် "ဓာရဏတ္ထံ" ဟု ဖွင့်သည်။ [ ဓာရဏတ္ထန္တိ ဥပဓာရဏတ္ထံသလ္လက္ခဏတ္ထံ။= ဋီကာ။]

**အတ္ထုပေတံ**။ ။ [ အတ္ထ+ ဥပေတံ။ ] အဝိပရီတေန အတ္ထေန ဥပေတံ။ တံ "အယမေတ္ထာအတ္ထော" တိ (ဤကား ဤပါဠိ၌ အနက်တည်းဟု) ဥပေစ္စ ပဋိဇာနိတွာ ဌိတံ။၊ ဋီကာ။ ဤဋီကာကိုကြည့်၍ ဥပေတံ= ၌ ဥပ+ ဣဓာတ်+ တပစ္စည်းတည်း။ ဥပသည် ဥပစ္စေကတ္တားဟော= ဟု မှတ်ပါ။ အနက်အားဖြင့် "ကပ်၍ သိတတ်" ဟူရာ၌ "အနက်ကိုသိသူ" ဟု ဥဇုကကို ပြလို၍ "အတ္ထဿ ဝိညာတာရံ" ဟု ဖွင့်သည်။ အတ္ထဿသည် ဝိညာတာရံ= ၏ ဆဋ္ဌီကံ။ ဝိညာတာရံ= ၌ တု ပစ္စည်း။ [တထာ ရူပေါစတဿ (ထိုအနက်ကို) ဗုဇ္စ◌ျိတာ နာမ (သိသူမည်သည်) ဟောတီတိအာဟ "အတ္ထဿ ဝိညာတာရ" န္တိ။=ဋီကာ။] ဗျဉ္ဇနုပေတံ= ၌လည်း နည်းတူသိ။

'''

ပန၊ ဗျတိရိက်ကား။ သော၊ ထို တရားဟောသောရဟန်းကို။ နေဝ ဥဿာဒေတဗ္ဗော၊ မချီးမြှောက်ထိုက်။ [ သူ၏စကားက အလွှဲအချော် ဖြစ်နေသောကြောင့် သူ့ ကို မချီးမွမ်းထိုက်။ ] န အပသာဒေတဗ္ဗော၊ မကြိမ်းမောင်းထိုက်။
သညာပေတဗ္ဗောတိ၊ ကား။ ဇာနာပေတဗ္ဗော၊ သိစေထိုက်၏။ [ ထိုရဟန်းအား ကောင်းမွန်စွာ နားလည်အောင် အေးအေးဆေးဆေး ပြောပြပါ၊ ဟူလို။]
တဿစ အတ္ထဿာတိ၊ ကား။ " သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာန" န္တိ အတ္ထဿစ၊ သတိယေဝ သတိပဋ္ဌာနံ ဟူသော အနက်ကိုလည်းကောင်း။
တေသဉ္စ ဗျဉ္ဇနာနန္တိ၊ ကား။ သတိပဋ္ဌာနာတိ ဗျဉ္ဇနာနံ၊ သတိပဋ္ဌာနာ ဟူသော သဒ္ဒါတို့ကိုလည်းကောင်း။
နိသန္တိယာတိ၊ ကား။ နိသာမနတ္ထံ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုခြင်းအကျိုးငှါ။ ဓာရဏတ္ထံ၊ ဆောင်ခြင်း မှတ်ခြင်းအကျိုးငှါ။ ( သညာပေတဗ္ဗော၊ ၌စပ်။)
ဣမိနာနယေန၊ ဖြင့်။ သဗ္ဗဝါရေသု၊ တို့၌။ အတ္ထော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ထိုက်၏။
တာဒိသန္တိ၊ ကား။ တုမှာဒိသံ၊ သင်ကဲ့သို့ ရှုအပ်သော။ ( သင့်လိုဖြစ်သော)။
အတ္ထုပေတန္တိ၊ ကား။ အတ္ထေန၊ အနက်အားဖြင့်။ ဥပေတံ၊ ကပ်၍ သိတတ်သေည။ အတ္ထဿ၊ အနက်ကို။ ဝိဘာတာရံ၊ သိတတ်သော။
ဗျဉ္ဇနုပေတန္တိ၊ ကား။ ဗျဉ္ဇနေဟိ၊ သဒ္ဒါတို့ဖြင့်။ ဥပေတံ၊ သော။ ဗျဉ္ဇနာနံ၊ တို့ကို။ ဝီညာတာရံ၊ သော။ ( သဗြဟ္မစာရိံ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
ဧဝံ၊ သို့။ ဧတံ ဘိက္ခုံ၊ ဤရဟန်းကို။ ( အနက်ကိုလည်း အမှန်အတိုင်းယူ, ထိုရဟန်းကို )။ ပသံသထ၊ ချီးမွမ်းကြကုန်လော။
ဟိ၊ ချီးမွမ်းသင့်၏။ ဧဗသော ဘိက္ခု၊ သည်။ တုမှာကံ၊ တို့၏။ ( အတွက်)။ သာဝကော နာမ၊ သာဝကမည်သည်။ န၊ မဟုတ်။ စုန္ဒ။ ဧသ၊ ဤရဟန်းသည်။ ( တုမှာကံ၊ တို့၏ အတွက်)။ ဗုဒ္ဓေါနာမ၊ ဗုဒ္ဓမည်၏။ ဣတိ၊ ဤကား ဘုရားရှင်၏ အလိုတော်တည်း။ [ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက ဤသို့ မိန့်တော်မူလိုသည်၊ ဟူလို။ ]
ဣတိ၊ သို့။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဗဟုဿုတံ၊ များစွာကြားနာအပ်ပြီးသော ဗုဒ္ဓဝစနရှိသော။ ဝါ၊ များစွာ ကြားနာအပ်ပြီးသော သုတ္တ ဂောျ စသည်ရှိသော။ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ အတ္တနော၊ ကိုယ်တော်၏။ ဌာနေ၊ အရာ၌။ ဌပေသိ၊ ထားတော်မူပြီ။