Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတ= အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတ၊ အဖွင့်။

အာယသ္မာ ဥဒါယီတိ (ဧတ္ထ) ဟသော ဤပါဌ်၌။ [အာယသ္မာ ဥဒါယီဟူသော နှစ်ပုဒ်အပေါင်းတွင် ဥဒါယီဟူသော ပုဒ်တစိတ်ကို ဖွင့်ပြသော အရာဖြစ်၍ "ဧတ္ထ" ဟု ထည့်ပါ။] ဥဒါယီနာမ၊ ဥဒါယီ မည်ကုန်သော။ ထေရာ၊ တို့သည်။ ကာဠုဒါယိ၊ ကာဠာဒါယိထေရ်လည်းကောင်း။ လာဠုဒါယိ၊ လည်းကောင်း။ မဟာဥဒါယီ၊ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။ တယော၊ သုံးပါးတို့တည်း။ (တေသု၊ ထိုသုံးပါးတို့တွင်)။ ဣဓ၊ ဤသုတ်၌။ မဟာဥဒါယီ၊ မဟာဥဒါယီကို။ အဓိပ္ပတော၊ အလိုရှိအပ်၏ ။
ကိရ၊ ချဲ့ဦးမည်။ တဿ၊ ထို မဟာဥဒါယီ၏ ။ (အဗ္ဘန္တရေ ၌စပ်)။ ဝါ၊ သည်။ (သုဏန္တဿ၊ ၌စပ်)။ ဣမံ သုတ္တံ၊ ဤသုတ်တော်ကို။ အာဒိတော၊ အစမှ။ ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။ ယာဝ ပရိယောသာနာ၊ အဆုံးတိုင်အောင်။ သုဏန္တဿ၊ နာယူစဉ်။ အဗ္ဘန္တရေ၊ ကိုယ်တွင်း၌။ ပဉ္စဝဏ္ဏာ၊ ငါးပါးအပြားရှိသော။ [ဝဏ္ဏသဒ္ဒါ ပကာရ အနက်ဟော]။ ပီတိ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်၍။ ပါဒပိဋ္ဌိတော၊ ခြေဖမိုးမှ။ သီသမတ္ထကံ၊ ဦးထိပ်သို့ (ဦးထိပ်အထိ)။ ဂစ္ဆတိ၊ သွား၏ ။ သီသမတ္ထကတော၊ မှ။ ပါဒပိဋ္ဌိံ၊ ခြေဖမိုးသို့။ အာဂစ္ဆတိ၊ ပြန်လာ၏ ။ [ရှေးနိဿ၌ ဂစ္ဆတိဟုပင် ရှိ၏ "အာ" မပါ။] ဥဘယတော၊ နှစ်ပါးစုံသောအရပ်မှ (ခြေဖမိုးနှင့်ဦးထိပ်မှ)။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ မဇ္စ◌ျံ၊ အလယ်အရပ်သို့။ ဪတရတိ၊ ရောက်လာ၏ ။ မဇ္စ◌ျတော၊ အလယ်အရပ်မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ ၍။ ဥဘတော၊ နှစ်ပါးစုံသော အရပ်သို့။ ဂစ္ဆတိ။တယောတေရာ။ ။ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဟူသောစကားနှင့် စပ်၍ သာသနာတော်၌ ဥဒါယီအမည်ရသော ထေရ်တို့ကိုပြလို၍ “ တယော ထေရာ” စသည်မိန့်၊ ထိုတွင် လာဠုပါယီဟူသည် လျှပ်ပေါ်လောလီ မတည်ကြည်သော ထေရ်တည်း၊ ထိုထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ သုက္ကဝိသဋ္ဌိစသော သိက္ခာပုဒ်များကို ပညတ်တော်မူရသည်၊ ကာဠုဒါယီ ဟူသည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာနှင့် ဖွားဖက်တော် ဖြစ်သော ဧတဒဂ်ရဟန္တာ အရှင်မြတ်တည်း။
မဟာဥဒါယီ။ ။ [ မဟာ- ကိုယ်ခန္ဓာကြီးသော+ ဥဒါယီ။] ဤအရှင်မြတ်လည်း ရဟန္တာပင်တည်း၊ ဤအရှင်နှင့်စပ်၏ ဝိနည်း၌ နိသီဒိုင် အမြိတ်အဆာကို ခွင့်ပြုတော်မူရသည်။ [ ဝိနယ၊ ၂ ၊ ၂၂၁။]
ဖုဋသရီရော။ ။ ပီတ်သမုဠာနေဟိ ( ပိတိကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော) ပဏ္တ ရူပေတိ မြတ်သော စိတ္တဇ ရုပ်တို့သည်) အတိဗျာပိတဒေဟော ( အလွန် ဖြန့်အပ်သော ကိုယ်ရှိသည် ဖြစ်၍) နိရန္တရံ ပီတ်ယာ ဖုဋသရီရောတိ ဝုတ္တော၊ တတော ဧဝ ( ကြောင့်ပင်) အဿာ ( ထိုပီတိ၏) ပရိယာယတော ဖရဏလက္ခဏမ္ပိ ဝုတ္တံ၊- ဋီကာ။ [ ပီတိသည် တကိုယ်လုံး မပျံ့နိုင်၊ ပီတိကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်များကသာ ပျံ့နှံ့နိုင်၏၊ ထိုကြောင့် “ ပီန် ဖရဏလက္ခဏာ” ဟုဆိုရာ၌ မုချစကားမဟုတ်၊ အကျိုးဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်တို့၍ ဖရဏလက္ခဏာကို အကြောင်း ပီတိပေါ်တင်စားသော ဖလူပစာစကား- ဟူလို။]
မှတ်ချက်။ ။ အတိဗျာပိတဒေဟောနှင့် ဖရုဏလက္ခဏံကိုထောက်၍ ဖုဋ၌ ဖုသဓာတ်မဟုတ်၊ ဖရဓာတ် ဗျာပန ( ပျံ့နှံခြင်း) အနက်ဟော၊ တ ပစ္စည်း၊ ရိချေ၊ ဖ၌( အ) ကို ဥပြု။ [ ပီတိငါးမျိုရကို အဘိ၊ ဋ္ဌ၊ ၁( ၁၅၈) ၌ရှု။]
အပိစ္ဆတာ။ ။ [ အပ္ပါ+ ဣစ္ဆာ+ တာ။] ဣစ္ဆသဒ္ဒါသည် တဏှာ၏ ပရိယာယ်တည်း၊ အပ္ပသဒ္ဒါကား ဤနေရာ၌ အဘာဝ ( မရှိခြင်း) အနက်ဟောတည်း၊ အနည်းငယ်အနက်ဟော မဟုတ်၊ မှန်၏- နည်းသော လိုချင်တောင့်တမှု တဏှာရှိ၏ ဟု ဆိုလျှင်ဘုရားရှင်၌ ကြီးမားဆိုးဝါးသော တဏှာများသာမရှမ၊ မဆိုးဝါးသောတဏှာ အသေးစားလေးများကား ရှိသေး၏ဟု အဓိပ္ပါယ်ထွက်နေ၏၊ အမှန်မှာ ထိုသို့မဟုတ်၊ ဘုရားရှင်၌ မည်သည့်တဏှာမျှရှိတော် မမူပါ၊ ထိုကြောင့် အဘာဝအနက်ပြ နတ္ထိပုဒ်ဖြင့် “ နတ္ထိ+ ဣစ္ဆာ+ ယဿာတ်- အပ္ပိစ္ဆော” ဟုပြု၊ အပိစ္ဆဿ+ ဘာဝေါ- အပ္ပိစ္ဆတာ ဟုဆက်၊ ထိုကြောင့် “ နိတ္တဏှတာ” ဟု ဖွင့်သည်။ [ အပ္ပသဒ္ဒေါ အပ္ပကသိရေနေဝါတ်အာဒ္သုဝိယ ဣဓ ( ဤနေရာ၌) အဘာဝတ္ထောတိ အာဟ- အပ္ပိစ္ဆတာတ် နိတ္တဏှတာတ်၊- ဋီကာ။]
သန္တုဋ္ဌိတာ။ ။ ဒိဝါဒန တုသဓာတ်သညါ နှစ်သက်ခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ တောသနံ- တုဋ္ဌိ၊ [ တုသ+ တိ။] သမ္မာ+ တုဋ္ဌိ- ယဿာတိ- သန္တုဋ္ဌိ၊ ( တထာဂတော)- ပစ္စည်းလေးပါးတို့၌ ကောင်းစွာနှစ်သက် ကျေနပ်ခြင်းရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊ သန္တုဋ္ဌိနော+ ဘာဝေါ- သန္တုဋ္ဌိတာ” ကောင်းစွာ နှစ်သက်ကျေနပ်” ဟူရာ၌ ယထာလာဘ, ယထာဗလ, ယထာ သာရုပ္ပဟူသော သန္တောသသုံးပါးတို့ဖြင့် တရားနှင့် အညီ ရောင့်ရဲတော်မူခြင်းတည်း၊ ထိုကြောင့် “ စတူသု ပစ္စယေသု တီဟာကာရေဟိ သန္တောသော” ဟု ဖွင့်သည်။
သော၊ ထို မဟာဥဒါယီထေရ်သည်။ နိရန္တရံ၊ အကြးမရှိအောင်။ ဝါ၊ မပြတ်။ ပီတိယာ၊ ပီတိသည်။ ဖုဋသရီရော၊ ဖြန့်အပ်သောကိုယ် ရှိသည်။ (ဟုတွာ၊ ၍။) ဗလဝ သောမနဿေန၊ အားကြီးသော သောမနဿဖြင့်။ [ဣတ္ထမ္ဘူ လက္ခဏ။] ဒသဗလဿ၊ အား။ (အာဟ၊ ၌စပ်)။ ဝါ၊ ၏ ။ ဂုဏံ၊ ဂုဏ်ကို။ ကထေန္တော၊ လျှောက်လိုသည်။ (ဟုတွာ)။ အစ္ဆရိယံဘန္တေတိ အာဒိံ၊ အစရှိသောစကားကို။ အာဟ၊ ပြီ။
အပိစ္ဆတာတိ၊ ကား။ နိတ္တဏှတာ၊ တဏှာ ရှိတော်မမူသည်၏ အဖြစ်တည်း။
သန္တုဋ္ဌိတာတိ၊ ကား။ စတူသု၊ ကုန်သော။ ပစ္စယေသု၊ တို့၌။ တီဟိ၊ ကုန်သော။ အာကာရေဟိ၊ အခြင်းအရာတို့ဖြင့်။ ဝါ၊ အပြားတို့ဖြင့်။ သန္တောသော၊ ကောင်း'စွာ နှစ်သက်တော်မူခြင်းသည်။
သလ္လေတာတိ၊ ကား။ သဗ္ဗ ကိလေသာနံ၊ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့၏ ။ သလ္လိခိတ ဘာဝေါ၊ နည်းပါးအောင် ခြစ်ပစ်အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်တည်း။
ယတြ ဟိ နာမာတိ၊ ကား။ ယော၊ အကြင်ဘုရားရှင်သည်။ (အတ္တာနံ၊ မိမိကို။ နေဝ ပါတုကရိဿတိ)။ နာမ၊ ထင်ရှားစွာ ပြုတော်မမူပါပေ။ (ထင်ပေါ်အောင်မလုပ်ပါ၊ ဟူလို)။ [ဤသို့ ပါဠိတော်နှင့် တွဲ၍ပေးပါ။]
န အတ္တာနံ ပါတုကရိဿတီတိ၊ ကား။ အတ္တနော၊ မိမိ၏ ။ ဂုဏေ၊ ဂုဏ်တို့ကို။ အာဝိ၊ ထင်ရှားစွာ။ (ထင်ရှားအောင်)။ န ကရိဿတိ၊ ပြုတော်မမူပေ။မှတ်ချက်။ ။ သံ သဒ္ဒါ၏ သမ္မာ အနက်ကိုယူ၍ ဝိဂ္ဂဟပြုပါသည်၊ ကြွင်းသေုအနက်များက်ု သီလက္ခန်ဘာသာဋီကာ ဒုတိယတွဲ ( ၃၇၆) ၌ ပြထားပြီး၊ သန္တောသသုံးပါး၏အကျယ်ကို ဒီ၊ ဋ္ဌ၊ ၁, ၁၈၂။ အံ- ဋ္ဌ ၁, ၆၀၊ ၆၁ ၌ ရှု၊ သီလက္ခန် ဘာသာဋ္ီကာ ဒုတိယတွဲ ( ၄၅၂) ၌လည်း ပြထားပြီး၊ ပစ္စည်းလေးပါးအတွက် သန္တေသ သုံးပါးစီးရှိရကား သန္တောသပေါင်း ( ၁၂) ပါးရှိသည်။
သလ္လေခတာ။ ။ သဗ္ဗကိလေသေ+ သံလိခတိ ( နည်းပါးအောင်ကောင်းစွာ ခြစ်ပစ်တော်မူတတ်၏၊) ဣတိ သလ္လေခေါ ( တထာဂတော)၊ [ သံ+ လိခ+ ဏ။]၊ သလ္လေခဿ + ဘာဝေါ သလ္လေခတာ- ကိလေသာ အားလုံးကို နည်းပါးအောင်ကောင်းစွာ ခြစ်ပစ်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဖြစ်ကြောင်းအကျင့်၊ ရှေးက “ ခေါင်းပါးသော အကျင့်” ဟု ခေါ်ကြ၏။
ယတြဟိ နာမ။ ။ ယတြ၌ “ တြပစ္စည်းသည် ပဌမာအနက်၌ သက်၏” ဟု သိစေလို၍ “ ယော” ဟုဖွင့်သည်၊ ဟိကား အနက်မရှိသော နိပါတိ၊ ထိုကြောင့် မဖွင့်ပဲ ချန်ထားသည်၊ နာမကား အစ္ဆရိယံ ဘန္တေ စသောစကားကို ထောက်၍ ဝိမှယ ( အံဩခြင်း) အနက်ဟောနိပါတ်၊ တနည်း- သမ္ဘာဝနာ ( ချီးမွမ်းခြင်း) အနက်ဟောနိပါတ် ဟုမှတ်ပါ၊ ထိုနာမနှင့် ယှဉ်၍ “ ပါတုကရိဿတိ” ဟု ဘဝိဿန္တိ ဝိဘတ် ရှိရသည်။ [ အကျယ်ကို ကစ္စည်းဘာသာဋီကာ ဒုတိယတွဲ, အနာဂတေ ဘဝိဿန္တိသုတ်၌ လည်းကောင်း၊ မောဂ္ဂလ္လာန် ( ၆) ကဏ္ဍ နာမေ ဂရဟာဝိမှယေသု သုတ်၍ နိဿယ သစ်၌လည်းကောင်း ပြထားသည်။
န အတ္တာနံ။ ။ [ ပါဠိတော်၌ နေဝတ္တာနံဟု ရှိသည်။] အတ္တာရံအရ “ မိမိကိုယ်ကို ထင်ပေါ်အောင် ပြု” ဟူရာ၌ “ မိမိ၍ဂုဏ်တို့ကို ထင်ပေါ်အောင်ပြု” ဟု သိစေလို၍ “ အတ္တနော ဂုဏေ” ဟုဖွင့်သည်၊ ဒုတိယ ဝိဘတ် ဆဋ္ဌီအနက်၌ သက်ဟု ဆိုလိုရင်းမဟုတ်၊ ပါတုကား ပကာသ ( ထင်ရှားခြင်း) အနက်ဟော နိစါတ်တည်း၊ ထိုကြောင့် “ အာဝိ” ဟုဖွင့်သည်။
ပဋာကံ ပရိဟရေယျုံ။ ။ အဘိဓာန်( ၃၉၇) ဂါထာ၌ ဓဇောနှင့် ပဋာကာကိုအနက်တူဟု ဆို၏၊ ထိုကြောင့် “ အလံ, တံခွန်” ဟုပေးသည်၊ တချို့နေရာ၌ကား” ဓဇပဋာကံ ဥဿာပေတွာ” ဟုတွေ့ရ၏၊ [ ဓမ္မပဒ၊ ဋ္ဌ- ၁, ၂။] ထိုနေရာမျိုး၌ “ ဓဇပဋာကံ- တံခွန်ကုက္ကားကို” ဟုပေးကြ၏၊ “ ပရိဟရ- ထက်ဝန်းကျင်တောင်ယူကို “ ဝိစရ- လှည့်လည်” ဟုဖွင့်သည်၊ ဤသုတ် ဟောတော်မူရာဌာနက နဠာန္ဒာမြို့ပါဝါရိကသဋ္ဌေး၏ သရက်ဥယျာဉ်ဖြစ်သောကြောင့် “ နဠန္ဒံ ဝ်စရေယျုံ “ ဟု သရုပ်ဖေါ်သည်။
အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ ကထေတဗ္ဗံ။ ။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ အပ္ပိစ္ဆတာ စသော ဂုဏ်တော်များသည် သူတပါးအား ပြောပြထိုက်သော အကြောင်းများဖြစ်၏၊ ထိုအကြောင်းကိုသင်္ကန်းစသော ပစ္စည်းလေးပါးအတွက် မိန့်တော်မမူ၊ ထိုကြောင့်” စီဝရာဒိဟေတုံန ကထေတိ” ဟုဆိုသည်၊ သစ္စာလေးပါးကို သိမည့်ဝေနေယျ သတ္တဝါ ရှိလျှင်ကားထိုအကြောင်းကို မိန့်တော်မူ၏၊ ထိုကြောင့် “ ဗုဇ္ဈုနကသတ္တံ ပန၊ပေ၊ ကထေတိ” ဟုဆိုသည်၌ [ စိဝရဒိ ဟေတုန္တိ စီဝရုပ္ပါ ဒါဒိဟေတု ဘူတံ ပယုတ္တကထံ ( ပစ္စည်းလေးပါးနှင့် စပ်သော စကား) နကထေတိ၊ ဝေနေယျဝသေနာတိ ဝိနေတဗ္ဗ ပုဂ္ဂလဝသေန ( ဆုံးမထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် စပ်သဖြင့်) ကထေတိ “ ဧဝံ ( ဤသို့ ပြောလျှင်) အယံဝိနယံ ( ဆုံးမခြင်းသို့) ဥပဂစ္ဆတီတိ၊- ဋီကာ။]
ပဋာကံ ပရိဟရေယျန္တိ၊ ကား။ အမှေဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒိသော၊ တူသော။ (တန်းတူသော)။ ကော၊ အဘယ်သူသည်။ အတ္ထိ၊ ရှိသေးသနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တာ၊ ပြောကုန်လျက်။ (ကြေငြာကုန်လျက်)။ ပဋာကံ၊ တံခွန်ကို။ (အလံကို)။ ဥက္ခိပိတွာ၊ မြှောက်၍။ နာဋ္ဌန္ဒံ၊ နာဋ္ဌန္ဒာမြို့ကို။ (တမြို့လုံးကို)။ ဝိစရေယျုံ၊ လှည့်လည်ကုန်ရာ၏ ။
ပဿ ခေါ တွံ ဥဒါယိ တထာဂတဿ အပ္ပိစ္ဆတာတိ၊ ကား။ ဥဒါယ၊ ဥဒါယီ။ တထာဂတဿ၊ ၏ ။ အပ္ပိစ္ဆတာ၊ အလိုတဏှာ ရှိတော်မမူသည်၏အဖြစ်သည်။ ဝါ၊ အလိုတဏှာ ရှိတော်မမူခြင်းသည်။ ယာဒီသီ၊ အကြင်ကဲ့သိုရှုအပ်၏။ (အကြင်သို့ သဘောရှိတော်မူ၏ ။) (တံ၊ ထိုအပ္ပစ္ဆတာဂုဏ်ကို)။ ပဿ၊ ရှုလော့။ (ကြည့််စမ်းပါလော့)။ ဣတိ၊ သို့။ ထေရဿ၊ ဥဒါယီထေရ်၏ ။ [ရှေးနိဿယ၌ "အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်၏" ဟု စွဲ၏။ ပါဠိတော်ကြည့်ပါ။] ဝစနံ၊ ကို။ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော၊ လက်ခံတော်မူသည်ဖြစ်၏ ။ အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
ပန၊ ပရိဟာရပက္ခမှတပါးစောဒကပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။ ဘဂဝါ၊ သည်။ အတ္တာနံ၊ မိမိကို။ နေဝ ပါတုကရောတိကိံ၊ ထင်ရှားအောင်ပြုတော်မမူသလော။ အတ္တနော၊ ၏ ။ ဂုဏံ၊ ကို။ နကထေဟိ ကိံ၊ မိန့်တော်မမူသလော။ (မိန့်တော်မမူဘူးလား)။ [ရှေ့ဝါကျကို ထင်ရှားအောင် ဖွင့်သည်။] ဣတိ စေ၊ ဤသို့ မေးအပ်။
န နကထေတိ၊ မိန့်တော်မမူသည် မဟုတ်, မိန့်တော်မူသည်သာ။
[ န ကထေတိ၊ မိန့်တော် မမူသည်မှာ။ န၊ မဟုတ်။ ကထေတိ ယေဝ၊ မိန့်တော်မူသည်သာ။ ဤသို့လည်းပေး။ ] [ န န ကထေတိကို ချဲ့ပြလို၍ "အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ" စသည်ကို မိန့် ။ ] အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ၊ အပ္ပစ္ဆတာ အစရှိသော ဂုဏ်တို့ဖြင့်။ ကထေတ‌ဗ္ဗံ၊ မိန့်တော်မူထိုက်သော။ စီဝရာဒိဟေတုံ၊ သင်္ကန်း အစရှိသည်တို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော စကားကို။ န ကထေတိ၊ မိန့်တော်မမူ။
တေနေဝ၊ ထိုကြောင့်ပင်။ ပဿ ခေါတွံ ဥဒါယ်တထာဂတဿ အပ္ပိစ္ဆတာတိ အာဒိ၊ အစရှိသော။ ( ယံဝစနံ၊ အကြင်စကားသည်။ အတ္ထိ။ တံ ဝစနံ၊ ကို။ ဘဂဝါ၊) အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
ပန၊ အနွယကား။
ဗုဇ္ဈနကသတ္တံ၊ သစ္စာလေးပါး သိမည့်သတ္တဝါကို။ အာဂမ္မ၊ စွဲ၍။ ဝေနေယျဝသေန၊ ဆုံးမထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်စပ်သဖြင့်။ ကထေတိ၊ ၏။
ယထာဟ၊ အဘယ်ကဲ့သို့မိန့်တော်မူသနည်း။
နအေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ ပေ။ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလောတိ၊ နမေအာစရိယော အတ္ထိ၊ ပေ။ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော ဟူ၍။ အာဟ၊ ပြီ။ [ ဗောဓိပင်နှင့် ဂယာရွာအကြားတွင် ဥပကအား ဗုဒ္ဓ မိန့်တော်မူခဲ့ပြီ။]
ဂါထာအနက်**။ ။ ( ဥပက- ဥပက။) မေ၊ ငါဘုရား၏။ ဝါ၊ ငါဘုရားမှ။ အာစရ်ယော၊ လောကုတ္ထအရာ၌ ဆရာသည််။ န အတ္ထိ၊ ရှိတော်မမူ။ မေ၊ ငါဘုရား၏။ ဝါ၊ ငါဘုရားမှာ။ အာစရိယော၊ လောကုတ္ထရာအရာ၌ ဆရာသည်။ န အတ္ထိ၊ ရှိတော်မမူ။ မေ၊ ငါဘုရား၏။ ဝါ၊ ငါဘုရားနှင့်။ သဒိတော၊ တန်းတူသောပုဂ္ဂိုလ်သည်။ နဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိတော်မမူ။ သဒေဝကသ္မိံ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့နှင့် တကွဖြစ်သော။ လောကသ္မိံ၊ ကမ္ဘာလောက၌။ မေ၊ ၏။ ဝါ မှာ။ ပဋိပုဂ္ဂလော၊ သီလစသော ဂုဏ်အားဖြင့်မခြားတန်းတူ ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ နတ္ထိ၊ ရှိတော်မမူ။…. ….
ဧဝံ၊ သို့။ တထာဂတဿ၊ ၏။ ဂုဏဒီပိကာ၊ ဂုဏ်ကို ထင်ရှားပြတတ်ကုန်သော။ ဗဟူ၊ ကုန်သော။ ဂါထာပိ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ [ သဗ္ဗာ ဘိဘူသဗ္ဗဝိဒူဟသ္မိံ စသောဂါထာများ၊] သုတ္တန္တာပိ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ [ ဒသဗလ သမန္နာဂတော ဘိက္ခဝေ တထာဂတော စသော သုတ္တန်များ၊ စတ္တာရိမာန် ဘိက္ခဝေ တထာဂတဿ ဝေသာရဇ္ဇာနိ စသော သုတ္တန်များ။] ဝိတ္တာရေတဗ္ဗာ၊ ချဲ့ထိုက်ကုန်၏။မှတ်ချက်။ ။ ဤပြခဲ့သော အဓိပ္ပါယ်အရ- အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ- အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ- အပ္ပိစ္ဆတာ အစရှိသော ဂုဏ်တို့ဖြင်ါ၊ ကခေတဗ္ဗံ- မိန့်တော်မူထိုက်သော စကားကို၊ စီဝရာဒိဟေတုံ- သင်္ကန်း အစရှိသည်တို့၏ အကြောင်းကို၊ ( ကတွာ- ပြု၍၊) ( တနည်း) အာဂမ္မ- စွဲ၍၊ နကထေတိ- ဟု အနက်ပေးသင့်သည်၊ နိဿဉ၌မူ ပါဌ်ရှိတိုင်း ပေးလိုက်သည်။
ရှေးနိဿယ။ ။ ရှေးနိဿယ၌ကား- “ အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ” နေရာဝယ် “ ပါပိစ္ဆတာဒီဟိ” ဟုပါဌ်ရှိ၏၊ ပါပိစ္ဆတာဒီဟိ- ယုတ်မာသော အလိုရှိသည်၏ အဖြစ်စသည်တို့ဖြင့်၊ “ ကထေတဗ္ဗံ- သော၊ စီဝရာဒိဟေတုံ- သင်္ကန်းစသည်နှင့် စပ်သော စကားကို၊ န ကထေဟိ- မဆို” ဟု အနက်ပေးတော်မူ၏၊ သူနည်းနှင့်သူ အဓိပ္ပါယ်ရသည်ဟု ထင်ပါသည်။
နမေ အာစရိယောစသည်။ ။ နမေ အာစရိယော အတ္ထီတိ လောကုတ္တရဓမ္မေမယှံ အာစရိယောနာမ နတ္ထိ၊ ကိဉ္စာပိ တိ လောကိယဓမ္မာနမ္ပိ( တို့ကိုလည်း) ယ ဒိသော လောကနာထဿ အဓ်ဂမော ( ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း)၊ န တာဒိသော အဓိဂမော ပရူပဒေသော ( သူတပါးတို့ ညွှန်ပြရခြင်း) အတ္ထိ၊ လောကုတ္တရဓမ္မေ ပနဿ လေသောပိ ( အနည်းငယ်မျှလည်း) နတ္ထိ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလောတိ မယှံ သီလာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ပဋိနိဓိဘူတော ( ကိုယ်စားပြုနိုင်သူ ဖြစ်သော) ပုဂ္ဂလော နာမ နတ္ထိ။- သာရတ္ထ၊ ၃၊ ၁၆၄။
အဘိက္ခဏံ ဘာသေယျာသီတိ၊ ကား။ ပုနပ္ပုနံ၊ ထပ်ကာထပ်ကာ။ ဘာသေယျာသိ၊ ဟောပါလော။ [ ပုနပ္ပုနံကား အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်၊ “ အဘ်က္ခဏံ၊ မပြတ်” ဟု အနက်ပေးပါ။]
ပုဗ္ဗဏှသမယေ၊ နံနက်အခါ၌။ မေ၊ သည်။ ကထိတံ၊ ဟောအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ မဇ္ဈနှိကာဒီသု၊ နေ့လည် အချိန်အစရှိသည်တို့၌။ မာ နကထယိတ္ထ၊ မဟောပဲ မနေပါနှင့်။ ဝါ၊ တနည်း။
အဇ္ဇ၊ ယနေ့။ မေ၊ သည်။ ကထိတံ၊ ဟောအပ်ပြီ။ ဝါ၊ ဟောပြီးပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ စဉ်းစား၍။ ပရ ဒိဝသာဒီသု၊ နောက်နေ့ အစရှိသည်တို့၌။ မာ နကထယိတ္ထ၊ နှင့်။ ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
ပဝေဒေသီတိ၊ ကား။ ကထေသိ၊ လျှောက်ပြီ။ [ “ ပဝေဒေသိ၊ သိစေ” ဟူရာ၌ သိအောင်လျှောက်ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် “ ကထေသိ” ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သည်။]
ဣမဿ ဝေယျာကရဏဿတိ(ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ နိဂ္ဂါထ တတ္ထာ၊ ပါတာပရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ ဂါထာမဖက်သော( အမေး အဖြေ) စုဏ္ဏိယသက်သက်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဣဒံ သုတ္ထံ၊ ကို။ ဝေယျာကရဏန္တိ၊ ဝေယျာကရဏဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ဝေယျာကရဏဿ။ ။ ဝေယျာကရဏနှင့် ဗျာကရဏသည် တူ၏၊ ဝိ+ အာ+ ကရဏမှ ဣကိုယ, ဝကို ဗပြုလျှင် “ ဗျာကရဏ” ဟု ဖြစ်၏၊ ဣကို ယ ပြု, ယ် လာ, ဧလာလျှင် “ ဝေယျာကရဏ” ဟုဖြစ်၏၊ [ မာယူန မာဂမေည ဌာနေကို သတိပြု။] တနည်း၁ ဣကို ဧပြု, ယလာလျှင်” ဝေယျာကရဿ” ဟုဖြစ်၏၊ ဤ ဗျာကရဏဝေယိကရဏတို့သည် “ ဗျာကရောတိ- ဖြေဆို၏” စသည်၌ ကဲ့သို့ အဖြေဟူသော အနက်ကိုဟော၏၊ ဤ သုတ်တော်သည်လည်း ဘုရားရှင်၏ ကိံတေ သာရ်ပုတ္တစသော ပုစ္ဆာတို့ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဖြေသောအားဖြင့်ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ပြရာဖြစ်သောကြောင့် အဖြေသုတ်ပင်တည်း၊ ထိုကြောင့် “ ဣမဿ ဝေယျင်္ာကရဏဿ” ဟု သံဂါယနာတင် ထေရ်တို့မိန့်တော်မူကြသည်။
နိဂ္ဂါထကတ္တာ။ ။ [ နတ္ထိ+ ဂါထာ+ ယဿာတိ- နိဂ္ဂါထကံ၊ ( သုတ္တံ)၊ နိဂ္ဂါထကဿ+ ဘာဝေါ- နိဂ္ဂါထကက္ကံ။] သုတ္တဝေယျ စသော အင်္ဂါကိုးပါး အခွဲ၌ - ဂါထာရှိသော သုတ်သည် ဂေယျမည်၍၊ [ အမေးအဖြေပင် ဖြစ်သော်လည်း ဂါထာပါလျှင်ဂေယျပင် မည်၏။] အမေးအဖြေ ဖြစ်၍ ဂါထာမပါသော သုတ်သည် ဝေယျာကရဏမည်၏၊ ဤသို့ ခွဲ၍၊ [ အတိ၊ ဋ္ဌ၊ ၁၊ ၂၇။ ဝိနယ၊ ဋ္ဌ၊ ၁၊ တို့၌ရှု။ ] ထိုကြောင့်ဝေယျာကရဏ အမည်ရခြင်း၏ လိုရင်းအကြောင်းမှာ ဂါခါမပါခြငါးသာ ဖြစ်သောကြောင့် “ နိဂ္ဂါကတ္တာ” ဟုမိန့်သည်။
ဆိုလိုရင်း။ ။ ဆိုလိုရင်းမှာ အမေးအဖြေ၏အဖြစ်သည် ဝေယျာကရဏအမည်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ပါသော်လည်းဘထိုအကြောင်းမှာဝေယျမည်ခြင်း၏ အကြောင်းလည်းဖြစ်နိုင်ရကား ဝေယျနှင့် မဆက်ဆံသော သီးခြားအကြောင်းကိုသာ ပြလိုသောကြောင့် “ နိဂ္ဂါထကတ္တာ” ဟု အဋ္ဌကထာ မိန့်သည်- ဟုလ်ို။
( အဓိဝစနန္တိ၊ ကား။ နာမံ၊ အမည်တည်း။
ပန၊ ဆက်။ ဣတိ ဟိဒန္တိ ပဋ္ဌာယ၊ ဣတိ ဟိဒံမှစ၍။ ဣဒံ ပဒံ၊ ဤပုဒ်ကို။( ဤအဓိဝစနံ တိုင်အောင် ပုဒ်ကို)။ သင်္ဂီတိ ကာရေတိ၊ သံဂါယနာတင် ထေရ်တို့သည်။ ဌပိတံ၊ ထားအပ်ပြီ။ [ သံဂါယနာတင်သောအခါကျမှ ထည့်ထားအပ်သည်၊ ဟူလို။] သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသောပါဠိရပ်၌။
သေသံ၊ ကြွင်းသောပုဒ်အပေါင်းသည်။ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ၊ ပေါ်လွင် ထင်ရှားသောအနက် ရှိသည်သာ။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
သုမင်္ဂလ ဝိလာသိနိယာ၊ သုမင်္ဂလ ဝိလာသိနီ မည်သော။ ဒီဃနထကာယ ဋ္ဌကထာယ၊ ဒီဃနိကာယ် အဋ္ဌကထာ၏။ ဝါ၊ ၌။
သမ္ပသာဒနီယ သုတ္တဝဏ္ဏဝဏ္ဏနာ၊ သမ္ပသာဒနီယ သုတ်၏ အဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီး။ အချုပ်မှာ- အဖြေလည်းဖြစ်, ဂါထာလည်း မပါသောကြောင့် ဤသုတ်တော်သည် “ ဝေယျကရဏ” မည်၍ -ဟု မှတ်ပါ။ ထိုကြောင့် “ နိဂ္ဂါယတတ္တာ- ဂါထာမဖက်( အမေးအဖြေ) စုဏ္ဏိယ သက်သက်၏ အဖြစ်ကြောင့်” ဟု ပေးလိုက်သည်။ [ နိဂ္ဂါထကတ္တာ ပုစ္ဆဝိဿဇ္ဇနဝသေန ပဝတ္တိတတ္တာစ” ဝေယျာကရဏ” န္တိ ဝုတ္တံ၊- ဋီကာ။]