ဣတ္ထိပုရိသလိင်္ဂါဒိပါတုဘာဝ၊ အဖွင့်။
ဣတ္ထိယာစာတိ၊ ကား။
ယာ၊ အကြင် သတ္တဝါသည်။
ပုဗ္ဗေ၊ ကမ္ဘာမပျက်မီ ရှေ့အဖို့၌။
မနုဿကာလေ၊ လူဖြစ်ရာအခါ၌။ ဣတ္ထီသည်။
( ဟောတိ)။
တဿ၊ ထိုသတ္တဝါ၏။
ဣတ္ထီ၊ သည်။
( ဟောတိ)။
တဿ၊ ထိုသတ္တဝါ၏။
ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ မိန်းမ၏ အသွင်သည်။
ပါတုဘဝတိ၊ ၏။
[ ဣတ္ထီဟူသော ပုဒ်၏ လိန်ကို ကြည့်၍ “ယာ” ဟုထားသည်။
“ သတ္တော” ကိုငဲ့လျှင် “ယော” ဟုလည်း ရှိနိုင်၏။]
ပုဗ္ဗေ၊ ၌။
ပူရိသဿ၊ ယောကျာ်းဖြစ်သူ၏။
ပုရိသလိင်္ဂ ( ပါတုဘဝတိ)။
ဟိ၊ ချဲ့။
[ ရှေးနိဿယ၌ “ဟိ” မပါ။]
မာတုဂါမောနာမ၊ မည်သည်။
ပုရိသတ္တဘာဝံ၊ ယောကျာ်း၏ အတ္တဘောကို။
လဘန္တော၊ ရလိုလသော် အနုပုဗ္ဗေန= အစဉ်အားဖြင့်။
ပုရ်ဍိသတ္တပစ္စယေ၊ ယောကျာ်းအဖြစ်၏အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မေ၊ တရားတို့က်ု။
ပုရေတွာ၊ ပြည့်စေ၍။
( ပြည့်စေလသော်)။
လဘတိ၊ ရ၏။
( ယောကျာ်းအဖြစ် ရ၏)။
ပုရိသော၊ သည်။
ဣတ္ထတ္တတာဝံ၊ မိန်းမ၏ အတ္တဘောကို။
လဘန္တော၊ သော်။
ကာမေသု မိစ္ဆာစာရံကနု၊
နိဿာယ၊ ၍။
လဘတိ၊ ရ၏။နာပဒါနံ။ ။ အပဒါန၌ အပ+ ဒါဓာတ်, အဝခဏ္ဍန အနက်+ ယု ပစ္စည်း၊ ဧတ္ထ- ဤနေရာ၌၊ အပဒီယတေ- ပိုင်းဖြတ်အပ် ရိတ်ဖြတ်အပ်၏၊ ဣတိ အပဒါနံ၊ “နာပဒါနံ ပညာယဘိ- ရိတ်အပ်ရာအရပိ ( ရိတ်ရာ) မထင်ရှား၀ ဟူရာ၌ ထိုသူတို့၏ ကံကြောင့် မရိတ်အပ်သေူသလို ( ရိတ်မထားသလို) ဖြစ်နေသည်- ဟုဆိုလိုသည်။
မနုဿကာလေ။ ။ မနုဿကာလေတိ ဣဒံ ( ဤစကားကို) ပုဗ္ဗေ မနုဿ ဘူတာနံ ယေဝ တတ္ထ ( ထိုမိန်းမဘဝ၌) ဣဒါနိ နိကန္တိဝသေန ဥပ္ပတ္တိ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ( ဤသို့ နှလုံးပြု၍ ဆိုအပ်ပြီ)၊ ဝေတာနမ္ပိ ပုရိမဇာတိယံ ဣတ္ထိဘာဝေ ဌိတာနံ တတ္ထ ( ထိုမိန်းမဘဝ၌) ဝိရာဂ့ဒိပူရိသတ္တပစ္စယေ အသတိ ( စက်ဆုပ်ခြင်း အစရှိသော ယောကျာ်းဖြစ်ကြောင်း မရှိလျှင်) တဒါ ( ထိုကမ္ဘာဦးအခါ၌) ဣတ္ထိလိင်္ဂမေဝ ပါတုဘဝတိ။ [ ယောကျည်ူဖြစ်ကြောင်းများကိုဋီကာ၌ ကြည့်ဝါ။]
ပုရိသော၊ ပေ၊ လဘတိ**။ ။ ပစ္စက္ခံဘူတံ ( မျက်မြင်ဖြစ်သော) သဒိသဉ္ဇ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ( ထိုမျက်မြင်နှင့်အတူလည်းဖြစ်သော) ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ( မျင်မှောက်၌ ဖြစ်သော) [ အနတ္ထံ၌စပ်။] သမ္ပရာယိကဉ္ဇ သုပိပုလံ ( အလွန်ကြီးကျယ်သော) အနုတ္ထံ အစိန္တောတွာ ( အကျိုးမဲ့ကိုမစဉ်းစားမိပဲ)ပုရိသဿ- ကောမသု မိစ္ဆာစရဏံ ကေဝလံ ဣတ္ထိယံ အာသာပတ္ထိ ဖလေနေဝ ( တပ်မက်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း အကျိုးကြောင့်သာ ဖြစ်၏၊) ဣတိ - ( ထိုကြောင့်) အာသာပတ္တိ ဣတ္ထိဘာဝ် ဝဟာပိ ( အိန်းမအဖြစ်သို့ ဆောင်နိုင်သည်လည်ူ) ဟောတိယေဝ၊ ( ဘာကြောင့်နည်း) တံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရဘာဝေန ( ထိုအာသာ၌ စိတ် ညွန်းကိုင်းနေခြင်းအားဖြင့်) တံ နိကန္တိယာ( ထိုအာသာ၌ တပ်မက်မှုက) နိမိတ္တဘာဝါ ပတ္တိတော ( မိန်းမဖြစ်ဖို့ အကြောင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်တည်း)၊ ဣတိ ဝုတ္တံ ပုရိသော၊ ပေ၊ လဘတီတိ။
ပါတဗျတံ။ ။ ပါဓာတ် + ပိဝန အနက်ဟော, တဗျပစ္စည်ူ ကံဟော တာပစ္စည်းဘောဟော၊ ပါတဗ္ဗော ပိဝိတဗ္ဗောတိ ပါတဗျေည၊ အသဒ္ဓမ္မော ၊ ( မေထုန်)၊ ပါတ ဗျဿ+ ဘာဝေါ ပါတဗျဘာ၊ သောက်လိုက် မှီဝဲထိုက်သော မေထုန်၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ သောက်သုံး မှီဝဲမှု၊ ချဲ့ဦးမည်- လူတို့သည် တစ်စုံတစ်ခုသော ဝတ္တုကို သောက်ကြသကဲ့သို့ ထိုမေထုန်၏အရသာကနုလည်း ကိလေသာကာမဖြင့် လွန်လွန်ကဲကဲ နှစ်နှစ်သက်သက် သောက်သုံး မှီဝဲကြသည်၊ ထိုသောက်သုံး မှီဝဲမှုသည်” ပါတဗျတာ” မည်၏၊ ဤနည်း၌ “ပါတဗျတံ- သောက်သုံး မှီစဲ အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သို့ ၊ ဝါ- သောက်သုံး မှီစဲခြင်းသို့ ၊ အာပဇ္ဇိံသု- ရောက်ကုန်ပြီ” ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။ အာ ဥပသားသည် အနက်ထူး မရှိ။
တနည်း။ ။ ပါဓာတ်သည် ပရိဘောဂ ( သုံးဆောင် ခံစားခြင်း) အနက်ဟော၊ တဗျပစ္စည်ူ ကတ္တားဟော၊ “ ပါနကော ပရိဘုဘုဉ္ဇနကာတိ ပါတဗျာ “ ဟု ကိတ်ပုဒ်ဖြင့် သပဒ ဝိဂ္ဂဟပြု ၊ သုံးဆောင် ခံစားတတ်သုများ ၊ ပါတဗျာနံ+ ဘာဝေါ ပါတဗျတာ၊ သုံးဆောင် ခံစားတတ်သူတို့၏ + ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ သုံးဆောင် ခံစားမှုတည်း၊ ဤနည်း၌ “ပါတဗျတံ- သုံးဆောင် ခံစားတတ်သူတို့၏ အဖြစ်သို့ ၊ ဝ်- အလိုရှိတိုင်း သုံးဆောငါ ခံစားခြင်းသို့၊ အာပဇ္ဇိံ သု- ကပ်ရောက်ကုန်ပြီ” ဟုဆိုပါ၊ အာပဇ္ဇိံ သု၌ အာ ဥပသာရသည် ဥပဂမန အနက် ရှိသည်၊- ဋီကာ။
ပန၊ ဆက်။
တဒါ၊ ထို ကမ္ဘာဦး အခါ၌။
ပကတိယာ၊ ပင်ကိုယ်အားဖြင့်။
မာတုဂါမဿ၊ ၏။
ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ သည်လည်းကောင်း။
ပုရိသဿ၊ ၏။
ပုရိသလိင်္ဂံ၊ သည်လည်းကောင်း။
ပ့တုရဟောသိ။
ဥပနိဇ္ဈာယတန္တိ၊ ကား။
ဥပနိဇ္ဈာယန္တာနံ၊ ကပ်၍ ကြည့်ရှုကုန်လသော်။
( မျက်လုံးကို ထိုအာရုံမှ မခွါပဲကပ်၍ ကြည့်ရှုကုန်လသော်)။
ဩလောကန္တာနံ၊ မက်မက် မောနော ကြည့်ရှုကုန်လသော်)။
( သာရာဂေါ ဥဒပါဒိ၊ ၌ စပ်)။
ပရိဠာဟောတိ၊ ကား။
ရာဂပရိဠာဟော၊ ရာဂကြောင့် ဖြစ်သော ပူလောင်မှုသည်။
( ဩက္ကမိ၌ စပ်)။
သေဋ္ဌိန္တိ၊ ကား။
ဆာရိကံ၊ ပြာကို။
နိဗ္ဗုယှမာနာယာတိ၊ ကား။
နိယျမာနာယ၊ ဆောင်အပ်သော်။
( ခိပန္တိ၌ စပ်)။
[ နိဗ္ဗုယှ၌ နိပုဗ္ဗ+ ဝဟဓာတ်။
ကံဟော ယ ပစ္စည်ူ။
ဝ၌ အကို ဥပြု။
ဟနှင့် ယ ရှေ့နောက်ပြန်။]
အဓမ္မသမ္မတန္တိ၊ ကား။
တံ ပံသုခိပနာဒိ၊ ထိုမြေမှုံဖြင့် ပစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို။
အဓမ္မောတိ၊ အဓမ္မဟူ၍။
သမ္မတံ၊ သမုန်အပ်ပြီ။
တဒေ တရဟိဓမ္မသမ္မတန္တိ၊ ကား။
တံ၊ ထိုမြေမှုံဖြင့် ပစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို၊
ဣဒါနိ၊ ယခုခေတ်၌။
ဓမ္မောတိ၊ ဓမ္မဟူ၍။
( တရား၏ ဟူ၍)။
တံ၊ ထို မြေမှုံဖြင့် ပစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို။
ဂဟေတွာ၊ ဟူ၍။
ဝိစရန္တိ၊ လှည့်လည်ကြကုန်၏။
တထာဟိ၊ ထိုစကားမှန်၏။
ဧကစ္စေသု၊ အချို့ကုန်သော။
ဇနပဒေသု၊ တို့၌။
ကလဟံ၊ ခိုက်ရန်ကို။
ကုရုမာနာ၊ ပြုကုန်သော။
ဣတ္ထိယော၊ တို့သည်။
( ဝဒန္တိ၊ ၌စပ်)။
ယာ( တွံ)၊ အကြင်သင်သည်။
ဂေါမယပိဏ္ဍမတ္တံပိ၊ နွားချေးမျှကိုလည်း။
( နွားချေးခဲဖြင့်ပစ်ခြင်းမျှကိုလည်း)၊
နာလတ္ထ၊ မရ။
( သော) တွံ၊ သည်။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
ကထေသိ၊ ပြောဆိုရသနည်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
[ နွားချေးခဲတောင်မရတဲ့ကောင်မက ဘာဘာညာညာပြောနေရသေးတယ်၊ ဟူလို။
ဤသို့”ဝိဝါဟကမ္မ” ခေါ် ယောကျာ်းမရသည်ကို ရည်ရွယ်၍ ပြောကြသည်။]
ပါတဗျတန္တိ၊ ကား။
သေဝိတဗ္ဗတံ၊ မှီဝဲ ထိုက်သည်၏ အဖြစ်သို့။
( အာပဇ္ဇိံ သု၌ စပ်) ၊
သန္ဓိဓိကာရကန္တိ၊ ကာရ သန္နဓိဖ့= သိုမှီး သိမ်းဆည်းမှုကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
( ပရ်ဘုဉ္ဇိတုံ ဥပက္ကမိံ သု၌စပ်)။
[ သန္နိဓိကာရကံဝယ်ဒုတိယာ အံဝိဘတ်, ကြိယာ ဝိသေသနအနက်ဟော။
“က” ကား “အပိုလာထားသော အက္ခရာ” ဟု ဋီကာဆို၏။]
အပဒါနံ ပညာယိတ္ထာတိ၊ ကား။
ဆန္နဋ္ဌာနံ၊ ဖြတ်အပ်ရာအရပ်သည်။
ဦနမေဝ၊ ယုတ်လျော့သည်သာလျှင်။
ဟုတွာ။
ပညာယိတ္ထ၊ ထင်ရှားပြီး။
[ အပဒီယတေ အဝခဏ္ဍီယတေ ဧတ္ထာတိ အပဒါနံ။
( ဖြတ်ပစ်အပ်ရာ အရပ်) အပ၊ ရှေးရှိသော+ ဒါဓာတ်, အဝ ခဏ္ဍန အနက်ဟော။]
သဏ္ဍသဏ္ဍာတိ၊ ကား။
ဧကေကသ္မိံ၊ တခုတခုသော။
ဌာနေ၊ အရပ်၌။
ကလာပဗန္ဓာဝိယ၊ အစုအဖွဲ့တို့ကဲ့သို့။
ဂုမ္ဗ ဂုမ္ဗာ၊ အစုအစုတို့သည်။
ဟုတွာ။
( သာလယော အဋ္ဌံသု ၌စပ်)။
မရိယာဒံ ဌပေယျာမာတိ၊ ကား။
သီမံ၊ အပိုင်းအခြားကို။
( ယန္နူန) ဌပေယျာမ၊ အကယ်၍ ထားကြရပါမူ ကောင်းလေစွ။
ယတြ ဟိနာမာတတိ၊ ကား။
ယောတိ၊ အကြင် သင်သည်။
( ပရိဘုဉ္ဇသိနာမ ၌စပ်)။
[ ယတြ၌ တြပစ္စည်း လိင်္ဂတ္ထ၌ သက်ဟု ပြသည်။
ဟိ အနက်မရှိ။]
ပါဏိနာပဟရိံ သူတိ၊ ကား။
တယောဝါရေ၊ သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင်။
ဝစနံ၊ ပြောဆိုအပ်သော စကားကို။
အဂဏန္တံ၊ မနာယူသူကို။
ပါဏိနာ၊ လက်ဖြင့်။
ပဟရိံသု၊ ပုတ်ခတ်ကြပြီ။
တဒဂ္ဂေခေါတိ၊ ကား။
တံ၊ ထိုနေ့ကို။
( သူတပါးတို့၏ သလေးစပါး အဖိုါကို ခိုးယူရာ ထိုနေ့ကို)။
အဂ္ဂံကတွာ၊ အစပြု၍။
( အဒိန္နာဒါနံ ပညာယတိ၌စပ်။)
[ တံ + အဂ္ဂေ၌ ဒုတိယာသည် ကြိယာဝိသေသတည်း။
အဂ္ဂေ၌ အံကို ဧပြု။]