Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

ဣတ္ထိပုရိသလိင်္ဂါဒိပါတုဘာဝ= အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဣတ္ထိပုရိသလိင်္ဂါဒိပါတုဘာဝ၊ အဖွင့်။

ဣတ္ထိယာစာတိ၊ ကား။ ယာ၊ အကြင် သတ္တဝါသည်။ ပုဗ္ဗေ၊ ကမ္ဘာမပျက်မီ ရှေ့အဖို့၌။ မနုဿကာလေ၊ လူဖြစ်ရာအခါ၌။ ဣတ္ထီသည်။ ( ဟောတိ)။ တဿ၊ ထိုသတ္တဝါ၏။ ဣတ္ထီ၊ သည်။ ( ဟောတိ)။ တဿ၊ ထိုသတ္တဝါ၏။ ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ မိန်းမ၏ အသွင်သည်။ ပါတုဘဝတိ၊ ၏။ [ ဣတ္ထီဟူသော ပုဒ်၏ လိန်ကို ကြည့်၍ “ယာ” ဟုထားသည်။ “ သတ္တော” ကိုငဲ့လျှင် “ယော” ဟုလည်း ရှိနိုင်၏။] ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ ပူရိသဿ၊ ယောကျာ်းဖြစ်သူ၏။ ပုရိသလိင်္ဂ ( ပါတုဘဝတိ)။ ဟိ၊ ချဲ့။ [ ရှေးနိဿယ၌ “ဟိ” မပါ။]
မာတုဂါမောနာမ၊ မည်သည်။ ပုရိသတ္တဘာဝံ၊ ယောကျာ်း၏ အတ္တဘောကို။ လဘန္တော၊ ရလိုလသော် အနုပုဗ္ဗေန= အစဉ်အားဖြင့်။ ပုရ်ဍိသတ္တပစ္စယေ၊ ယောကျာ်းအဖြစ်၏အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မေ၊ တရားတို့က်ု။ ပုရေတွာ၊ ပြည့်စေ၍။ ( ပြည့်စေလသော်)။ လဘတိ၊ ရ၏။ ( ယောကျာ်းအဖြစ် ရ၏)။
ပုရိသော၊ သည်။ ဣတ္ထတ္တတာဝံ၊ မိန်းမ၏ အတ္တဘောကို။ လဘန္တော၊ သော်။ ကာမေသု မိစ္ဆာစာရံကနု၊ နိဿာယ၊ ၍။ လဘတိ၊ ရ၏။နာပဒါနံ။ ။ အပဒါန၌ အပ+ ဒါဓာတ်, အဝခဏ္ဍန အနက်+ ယု ပစ္စည်း၊ ဧတ္ထ- ဤနေရာ၌၊ အပဒီယတေ- ပိုင်းဖြတ်အပ် ရိတ်ဖြတ်အပ်၏၊ ဣတိ အပဒါနံ၊ “နာပဒါနံ ပညာယဘိ- ရိတ်အပ်ရာအရပိ ( ရိတ်ရာ) မထင်ရှား၀ ဟူရာ၌ ထိုသူတို့၏ ကံကြောင့် မရိတ်အပ်သေူသလို ( ရိတ်မထားသလို) ဖြစ်နေသည်- ဟုဆိုလိုသည်။ မနုဿကာလေ။ ။ မနုဿကာလေတိ ဣဒံ ( ဤစကားကို) ပုဗ္ဗေ မနုဿ ဘူတာနံ ယေဝ တတ္ထ ( ထိုမိန်းမဘဝ၌) ဣဒါနိ နိကန္တိဝသေန ဥပ္ပတ္တိ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ( ဤသို့ နှလုံးပြု၍ ဆိုအပ်ပြီ)၊ ဝေတာနမ္ပိ ပုရိမဇာတိယံ ဣတ္ထိဘာဝေ ဌိတာနံ တတ္ထ ( ထိုမိန်းမဘဝ၌) ဝိရာဂ့ဒိပူရိသတ္တပစ္စယေ အသတိ ( စက်ဆုပ်ခြင်း အစရှိသော ယောကျာ်းဖြစ်ကြောင်း မရှိလျှင်) တဒါ ( ထိုကမ္ဘာဦးအခါ၌) ဣတ္ထိလိင်္ဂမေဝ ပါတုဘဝတိ။ [ ယောကျည်ူဖြစ်ကြောင်းများကိုဋီကာ၌ ကြည့်ဝါ။] ပုရိသော၊ ပေ၊ လဘတိ**။ ။ ပစ္စက္ခံဘူတံ ( မျက်မြင်ဖြစ်သော) သဒိသဉ္ဇ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ( ထိုမျက်မြင်နှင့်အတူလည်းဖြစ်သော) ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ( မျင်မှောက်၌ ဖြစ်သော) [ အနတ္ထံ၌စပ်။] သမ္ပရာယိကဉ္ဇ သုပိပုလံ ( အလွန်ကြီးကျယ်သော) အနုတ္ထံ အစိန္တောတွာ ( အကျိုးမဲ့ကိုမစဉ်းစားမိပဲ)ပုရိသဿ- ကောမသု မိစ္ဆာစရဏံ ကေဝလံ ဣတ္ထိယံ အာသာပတ္ထိ ဖလေနေဝ ( တပ်မက်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း အကျိုးကြောင့်သာ ဖြစ်၏၊) ဣတိ - ( ထိုကြောင့်) အာသာပတ္တိ ဣတ္ထိဘာဝ် ဝဟာပိ ( အိန်းမအဖြစ်သို့ ဆောင်နိုင်သည်လည်ူ) ဟောတိယေဝ၊ ( ဘာကြောင့်နည်း) တံ နိန္နပေါဏပဗ္ဘာရဘာဝေန ( ထိုအာသာ၌ စိတ် ညွန်းကိုင်းနေခြင်းအားဖြင့်) တံ နိကန္တိယာ( ထိုအာသာ၌ တပ်မက်မှုက) နိမိတ္တဘာဝါ ပတ္တိတော ( မိန်းမဖြစ်ဖို့ အကြောင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်တည်း)၊ ဣတိ ဝုတ္တံ ပုရိသော၊ ပေ၊ လဘတီတိ။ ပါတဗျတံ။ ။ ပါဓာတ် + ပိဝန အနက်ဟော, တဗျပစ္စည်ူ ကံဟော တာပစ္စည်းဘောဟော၊ ပါတဗ္ဗော ပိဝိတဗ္ဗောတိ ပါတဗျေည၊ အသဒ္ဓမ္မော ၊ ( မေထုန်)၊ ပါတ ဗျဿ+ ဘာဝေါ ပါတဗျဘာ၊ သောက်လိုက် မှီဝဲထိုက်သော မေထုန်၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ သောက်သုံး မှီဝဲမှု၊ ချဲ့ဦးမည်- လူတို့သည် တစ်စုံတစ်ခုသော ဝတ္တုကို သောက်ကြသကဲ့သို့ ထိုမေထုန်၏အရသာကနုလည်း ကိလေသာကာမဖြင့် လွန်လွန်ကဲကဲ နှစ်နှစ်သက်သက် သောက်သုံး မှီဝဲကြသည်၊ ထိုသောက်သုံး မှီဝဲမှုသည်” ပါတဗျတာ” မည်၏၊ ဤနည်း၌ “ပါတဗျတံ- သောက်သုံး မှီစဲ အပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်သို့ ၊ ဝါ- သောက်သုံး မှီစဲခြင်းသို့ ၊ အာပဇ္ဇိံသု- ရောက်ကုန်ပြီ” ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။ အာ ဥပသားသည် အနက်ထူး မရှိ။ တနည်း။ ။ ပါဓာတ်သည် ပရိဘောဂ ( သုံးဆောင် ခံစားခြင်း) အနက်ဟော၊ တဗျပစ္စည်ူ ကတ္တားဟော၊ “ ပါနကော ပရိဘုဘုဉ္ဇနကာတိ ပါတဗျာ “ ဟု ကိတ်ပုဒ်ဖြင့် သပဒ ဝိဂ္ဂဟပြု ၊ သုံးဆောင် ခံစားတတ်သုများ ၊ ပါတဗျာနံ+ ဘာဝေါ ပါတဗျတာ၊ သုံးဆောင် ခံစားတတ်သူတို့၏ + ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ သုံးဆောင် ခံစားမှုတည်း၊ ဤနည်း၌ “ပါတဗျတံ- သုံးဆောင် ခံစားတတ်သူတို့၏ အဖြစ်သို့ ၊ ဝ်- အလိုရှိတိုင်း သုံးဆောငါ ခံစားခြင်းသို့၊ အာပဇ္ဇိံ သု- ကပ်ရောက်ကုန်ပြီ” ဟုဆိုပါ၊ အာပဇ္ဇိံ သု၌ အာ ဥပသာရသည် ဥပဂမန အနက် ရှိသည်၊- ဋီကာ။
ပန၊ ဆက်။ တဒါ၊ ထို ကမ္ဘာဦး အခါ၌။ ပကတိယာ၊ ပင်ကိုယ်အားဖြင့်။ မာတုဂါမဿ၊ ၏။ ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ သည်လည်းကောင်း။ ပုရိသဿ၊ ၏။ ပုရိသလိင်္ဂံ၊ သည်လည်းကောင်း။ ပ့တုရဟောသိ။
ဥပနိဇ္ဈာယတန္တိ၊ ကား။ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာနံ၊ ကပ်၍ ကြည့်ရှုကုန်လသော်။ ( မျက်လုံးကို ထိုအာရုံမှ မခွါပဲကပ်၍ ကြည့်ရှုကုန်လသော်)။ ဩလောကန္တာနံ၊ မက်မက် မောနော ကြည့်ရှုကုန်လသော်)။ ( သာရာဂေါ ဥဒပါဒိ၊ ၌ စပ်)။
ပရိဠာဟောတိ၊ ကား။ ရာဂပရိဠာဟော၊ ရာဂကြောင့် ဖြစ်သော ပူလောင်မှုသည်။ ( ဩက္ကမိ၌ စပ်)။
သေဋ္ဌိန္တိ၊ ကား။ ဆာရိကံ၊ ပြာကို။
နိဗ္ဗုယှမာနာယာတိ၊ ကား။ နိယျမာနာယ၊ ဆောင်အပ်သော်။ ( ခိပန္တိ၌ စပ်)။ [ နိဗ္ဗုယှ၌ နိပုဗ္ဗ+ ဝဟဓာတ်။ ကံဟော ယ ပစ္စည်ူ။ ဝ၌ အကို ဥပြု။ ဟနှင့် ယ ရှေ့နောက်ပြန်။]
အဓမ္မသမ္မတန္တိ၊ ကား။ တံ ပံသုခိပနာဒိ၊ ထိုမြေမှုံဖြင့် ပစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို။ အဓမ္မောတိ၊ အဓမ္မဟူ၍။ သမ္မတံ၊ သမုန်အပ်ပြီ။
တဒေ တရဟိဓမ္မသမ္မတန္တိ၊ ကား။ တံ၊ ထိုမြေမှုံဖြင့် ပစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို၊ ဣဒါနိ၊ ယခုခေတ်၌။ ဓမ္မောတိ၊ ဓမ္မဟူ၍။ ( တရား၏ ဟူ၍)။ တံ၊ ထို မြေမှုံဖြင့် ပစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို။ ဂဟေတွာ၊ ဟူ၍။ ဝိစရန္တိ၊ လှည့်လည်ကြကုန်၏။
တထာဟိ၊ ထိုစကားမှန်၏။ ဧကစ္စေသု၊ အချို့ကုန်သော။ ဇနပဒေသု၊ တို့၌။ ကလဟံ၊ ခိုက်ရန်ကို။ ကုရုမာနာ၊ ပြုကုန်သော။ ဣတ္ထိယော၊ တို့သည်။ ( ဝဒန္တိ၊ ၌စပ်)။
ယာ( တွံ)၊ အကြင်သင်သည်။ ဂေါမယပိဏ္ဍမတ္တံပိ၊ နွားချေးမျှကိုလည်း။ ( နွားချေးခဲဖြင့်ပစ်ခြင်းမျှကိုလည်း)၊ နာလတ္ထ၊ မရ။ ( သော) တွံ၊ သည်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကထေသိ၊ ပြောဆိုရသနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ [ နွားချေးခဲတောင်မရတဲ့ကောင်မက ဘာဘာညာညာပြောနေရသေးတယ်၊ ဟူလို။ ဤသို့”ဝိဝါဟကမ္မ” ခေါ် ယောကျာ်းမရသည်ကို ရည်ရွယ်၍ ပြောကြသည်။]
ပါတဗျတန္တိ၊ ကား။ သေဝိတဗ္ဗတံ၊ မှီဝဲ ထိုက်သည်၏ အဖြစ်သို့။ ( အာပဇ္ဇိံ သု၌ စပ်) ၊
သန္ဓိဓိကာရကန္တိ၊ ကာရ သန္နဓိဖ့= သိုမှီး သိမ်းဆည်းမှုကို။ ကတွာ၊ ပြု၍။ ( ပရ်ဘုဉ္ဇိတုံ ဥပက္ကမိံ သု၌စပ်)။ [ သန္နိဓိကာရကံဝယ်ဒုတိယာ အံဝိဘတ်, ကြိယာ ဝိသေသနအနက်ဟော။ “က” ကား “အပိုလာထားသော အက္ခရာ” ဟု ဋီကာဆို၏။]
အပဒါနံ ပညာယိတ္ထာတိ၊ ကား။ ဆန္နဋ္ဌာနံ၊ ဖြတ်အပ်ရာအရပ်သည်။ ဦနမေဝ၊ ယုတ်လျော့သည်သာလျှင်။ ဟုတွာ။ ပညာယိတ္ထ၊ ထင်ရှားပြီး။ [ အပဒီယတေ အဝခဏ္ဍီယတေ ဧတ္ထာတိ အပဒါနံ။ ( ဖြတ်ပစ်အပ်ရာ အရပ်) အပ၊ ရှေးရှိသော+ ဒါဓာတ်, အဝ ခဏ္ဍန အနက်ဟော။]
သဏ္ဍသဏ္ဍာတိ၊ ကား။ ဧကေကသ္မိံ၊ တခုတခုသော။ ဌာနေ၊ အရပ်၌။ ကလာပဗန္ဓာဝိယ၊ အစုအဖွဲ့တို့ကဲ့သို့။ ဂုမ္ဗ ဂုမ္ဗာ၊ အစုအစုတို့သည်။ ဟုတွာ။ ( သာလယော အဋ္ဌံသု ၌စပ်)။
မရိယာဒံ ဌပေယျာမာတိ၊ ကား။ သီမံ၊ အပိုင်းအခြားကို။ ( ယန္နူန) ဌပေယျာမ၊ အကယ်၍ ထားကြရပါမူ ကောင်းလေစွ။
ယတြ ဟိနာမာတတိ၊ ကား။ ယောတိ၊ အကြင် သင်သည်။ ( ပရိဘုဉ္ဇသိနာမ ၌စပ်)။ [ ယတြ၌ တြပစ္စည်း လိင်္ဂတ္ထ၌ သက်ဟု ပြသည်။ ဟိ အနက်မရှိ။]
ပါဏိနာပဟရိံ သူတိ၊ ကား။ တယောဝါရေ၊ သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင်။ ဝစနံ၊ ပြောဆိုအပ်သော စကားကို။ အဂဏန္တံ၊ မနာယူသူကို။ ပါဏိနာ၊ လက်ဖြင့်။ ပဟရိံသု၊ ပုတ်ခတ်ကြပြီ။
တဒဂ္ဂေခေါတိ၊ ကား။ တံ၊ ထိုနေ့ကို။ ( သူတပါးတို့၏ သလေးစပါး အဖိုါကို ခိုးယူရာ ထိုနေ့ကို)။ အဂ္ဂံကတွာ၊ အစပြု၍။ ( အဒိန္နာဒါနံ ပညာယတိ၌စပ်။) [ တံ + အဂ္ဂေ၌ ဒုတိယာသည် ကြိယာဝိသေသတည်း။ အဂ္ဂေ၌ အံကို ဧပြု။]