ဓမ္မရတနပူဇာ၊ အဖွင့်။
ကိရ၊ ချဲ့ဦးမည်။
ဧကော၊ သော။
ဗြာဟ္မဏော၊ ဗြာဟ္မဏသည် (ပုဏ္ဏားသည်)။
စိန္တေသိ၊ စဥ◌်းစားပြီး။
(ကိံ၊ နည်း။)
ဗုဒ္ဓရတနဿစ၊ ဘုရားရတနာအားလည်းကောင်း။
သံဃရတနဿဟ၊ အားလည်းကောင်း။
ပူဇာ၊ ပူဇော်ရခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
ကထံ၊ အဘယ်သို့လျှင်။
ဝါ၊ အဘယ်နည်းဖြင့်။
ဓမ္မရတနံ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ပူဇိတံ၊ ပူဇော်အပ်သည်။
ဝါ၊ ပူဇော်ရာရောက်သည်။
ဟောတိ နုခေါ၊ ဖြစ်သနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ စဉ်းစားပြီ။
သောာ၊ သည်။
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ၍။
ဧတမတ္ထံ၊ ဤအကြောင်းကို။
ပုစ္ဆိ၊ မေးပြီ။
ဘဂဝါ၊ သည်။
အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
(ကိံ၊ နည်း။)
ဗြာဟ္မဏ၊ ဗြဟ္မဏ။
ဓမ္မရတနံ၊ ကို။
သစေပိ ပူဇေတုကာမော၊ အကယ်၍မူလည်း ပူဇော်လိုသည်ဖြစ်အံ့။
(ဧဝံသတိ)။
ဧကံ၊ သော။
ဗဟုဿုတံ၊ များသော သုတရှိသော ရဟန်းကို။
(များစွာကြားနာအပ်ပြီးသော ဗုဒ္ဓဝ စနရှိသော ရဟန်းကို)။
ပူဇေဟိ၊ ပူဇော်လေ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီ။
ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
ဗဟုဿုတံ၊ ကို။
အာစိက္ခတ၊ မိန့်ကြားတော်မူပါကုန်။
ဝါ၊ ညွှန်ပြတော်မူပါကုန်။
ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်ပြီ။
ဘိက္ခုသံဃံ၊ ကို။
ပုစ္ဆ၊ မေးလေ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီ။
သော၊ ဗြာဟ္မဏသည်။
ဘိက္ခုသံဃံ၊ သို့။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ၍။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရားတို့။
ဗဟုဿုတံ၊ ကို။
အာစိက္ခတ၊ ကုန်။
ဣတိ၊ သို့။
အာဟ၊ ပြီ။
ဗြာဟ္မဏ၊ ဗြဟ္မဏ။
အာနန္ဒတ္ထေရော၊ အာနန္ဒထေရ်တည်း။
[အာနန္ဒထေရော၊ သည်။
ဗဟုဿုတော၊ ၏။
ဤသို့လည်းပေးနိုင်၏။]
ဣတိ၊ သို့ မိန့်ပြီ။
ဗြာဟ္မဏော၊ သည်။
ထေရံ၊ ကို။
သဟဿဂ္ဃနိကေန၊ အဖိုးတထောင်ထိုက်တန်သော။
တိစီဝရေန၊ ဖြင့်။
ပူဇေသိ၊ ပူဇော်ပြီ။
ထေရော၊ သည်။
တံ၊ ထို သင်္ကန်းကို။
ဂဟေတွာ၊ ဘဓ၍။
ဘဂဝတော၊ ၏။
သန္တိကံ၊ သို့။
အဂမာသိ၊ သွားပြီ။
ဘဂဝါ၊ သည်။
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
ကုတော၊ အဘယ်မှ။ (ဘယ်က)။
လဒ္ဓံ၊ ရအပ်သနည်း။
ဣတိ၊ သို့။
အာဟ၊ ပြီ။
ဘန္တေ။
ဧကေန၊ သော။
ဗြာဟ္မဏေန၊ သည်။
ဒိန္နံ၊ လှူအပ်ပြီ။
အဟံ ပန၊ တပည့်တော်သည်ကား။
ဣဒံ၊ ဤသင်္ကန်းကို။
အာယသ္မာတော သာရိပုတ္တဿ၊ အား။
ဒါတုမာကော၊ လှူလိုပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်ပြီ။
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
ဒေဟိ၊ လှူလေ။
ဣတိ၊ ပြီ။
ဘန္တေ၊ ရား။
စာရိကံ၊ ဒေသစာရီကို။
ပက္ကန္တော၊ ဖဲသွားနေပါပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့ လျှောက်ပြီ။
အာဂတကာလေ၊ ပြန်လာရာ အခါ၌။
ဒေဟိ၊ လေ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီ။
ဘန္တေ။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ပြီ။
ကဒါပန၊ အဘယ် အခါ၌ကား။
သာရိပုတ္တော၊ သည်။
အာဂမိဿတိ၊ ပြန်လာလိမ့်မည်နည်း။
ဣတိ၊ ပြီ။
ဘန္တေ။
ဒသာဟမတ္တေန၊ ဆယ်ရက်မျှလောက်ဖြင့်။
(အာဂမိဿတိ၊ ပါလိမ့်မည်)။
ဣတိ၊ ပြီ။
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
ဒသာဟပရမံ၊ ဆယ်ရက်အလွန် အပိုင်းအခြားရှိသော ကာလပတ်လုံး။
အတိရေက စီဝရံ၊ အဓိဋ္ဌာန် တင်အပ်, ဝိကပ္ပနာ ပြုအပ်သော သင်္ကန်းမှ အပိုအလွန်ဖြစ်သော သင်္ကန်းကို။
နိက္ခိပိတုံ၊ ထားခြင်းငှါ။
အနုဇာနာမိ၊ ခွင့်ြပုတော်မူ၏။
ဣတိ၊ သို့။
သိက္ခာပဒံ၊ ကို။
ပညာပေသိ၊ ပညတ်တော်မူပြီ။
[ဝိ။ ၁။ ၂၉၄။ ၂၉၅။ ]
သာုရိပုတ္တတ္ထေရောပိ၊ သည်လည်း။
တထေဝ၊ ပင်။
ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မထားတပါးပါးသော။ (အမှတ်မရှိ တစုံတရာသော)။
မနာပံ၊ မြတ်နိုးဖွယ်ပစ္စည်းကို။
လဘတိ၊ အံ့။
တံ၊ ထိုပစ္စည်းကို။
အာနန္ဒတ္ထေရဿ၊ အား။
ဒေတိ၊ ၏။
သော၊ ထို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်သည်။
အတ္တနော၊ ၏။
ကနိဋ္ဌဘာတိတံ၊ ညီငယ်ဖြစ်သော။
ဣမမ္ပိ၊ ဤ စုန္ဒထေရ်ကိုလည်း။
ထေရဿေဝ၊ အရှင် အာနန္ဒာထေရ်အားသာ။
သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ၊ ဥပဇ္စ◌ျာယ်ယူ အတူနေ တပည့်ကို။
(ကတွာ၊ ၍)။
အဒါသိ၊ ပေးပြီ။
[ဋီကာ၌ "ကတွာ" ဟု ပါဌသေသထည့်သည်။ ]
တေန၊ ကြောင့်။
ယေနဿ။
ပေ။
တေနုပသင်္ကမီတိ၊ ဟူ၍။
(သိင်္ဂီတိကာရေဟိ)။
ဝုတ္တံ။
အဿ၊ ထို အရှင်စုန္ဒ၏။
ဧဝံ၊ ဤအကြံသည်။
အဟောတိ ကိရ၊ ဖြစ်သတဲ့။
(ကိံ၊ အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း။)
မေ၊ ၏။
ဥပဇ္စ◌ျာယော၊ သည်။
မဟာပညော၊ ကြီးကျယ်သော ပညာရှိ၏။
သော၊ သည်။
ဣမံ ကထံ၊ ဤစကားကို။
(ဤ မိမိ လျှောက်မည့် စကားကို)။
သတ္ထု၊ အား။
အာရောစေဿတိ၊ တဆင့်လျှောက်လိမ့်နည်။
အထ၊ လျှောက်ထားရာ ထိုအခါ၌။
သတ္ထာ၊ သည်။
တဒနုရူပံ၊ ထို စကားအားလျှော်သော။
ဓမ္မံ၊ ကို။
ဒေသေဿတိ၊ ဟောတော်မူလိမ့်မည်။
ဣတိ၊ ဤသို့ အကြံဖြစ်သတဲ့။
ကထာပါဘတန္တိ၊ ကား။
ကထာယ၊ စကား၏။
(မြတ်စွာဘုရားထံမှ ရထိုက်သော တရားစကား၏။)
မူလံ၊ အကြောင်းသည်။ကထာပါဘတံ။ ။ မူလော ပဒါသု ပါဘတံ- ဟူသော အဘိဓာတ် ( ၁၁၂၇) ဂါထာနှင့်အညီ ပါဘတသဒ္ဒါသည် ( ၁) လက်ဆောင်အနက် (၂) အရင်းအနှီးဥစ္စာတို့ကို ဟော၏၊ ဤ၌ မူလံကို ကြည့်၍ “ မူလအနက်” ယူပါ၊ “ ပဌမမေဝ- အတိုးအပွါးမရမီ ရှေးဦးစွာသာလျှင်+ အာဘတံ- ဆောင်ယူ စုဆောင်းအပ်သောဥစ္စာတည်း ပါဘကံ- ဥစ္စာ” အရင်းအနှီး ဥစ္စာ- ဟူလို၊ ဤ၌ ထိုအရင်းအနှီး ဥစ္စာနှင့်တူသော တရားစကား၏ အကြောင်းဖြစ်သောအရှင်စုန္ဒ၏စကားကို သဒိ သူပစာအားဖြင့် ပါဘတခေါ်သည် ဟု ပြလို၍ “ မူလံ ဟိ ပါဘတန္တိ ဝုစ္စတိ” ဟု ဆိုသည်။ [ ဝုစ္စတိ ဝုတ္တံ, နာမံ ရှိရာ, ဥပစာ မြဲစွာဉာဏ်ဖြင့်ရှု၊- နိယာမ်။]
ကထာယ မူလံ။ ။ ဤအဖွင့်ကို ကြည့်ဦ “ ကထာယ+ ပါဘတံ ကထာပါဘတံ” ဟုပြု၊ ကထာဟူသည် ဘုရားရှင်ထံမှ ရထိုက်ရနိုင်သော တရားစကားတော်တည်း၊ ပါဘတဟူသည် အရှင်စုန္ဒ၏ စကားတည်း၊ ထို စကားသည်တရားဟောဖို့ရာအကြောင်းကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ “ မူလံ” ဟုလည်းကောင်း, ဋီကာ၌ “ ကာရဏံ” ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်သညါ၊ “ ဣဒံ ကထာပါဘတံ- ဤတရားစကား၏အကြောင်းသည်” ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။ [ ကထာယ မူလန္တိ ဘဂဝတော သန္တိကာလဘိတဗ္ဗ ဓမ္မကထာယ ကာရဏံ၊- ဋီကာ။] ဘုရားရှင်၏ တပည့်များသည် ဘုရားရှင်ထံ ဖူးမြင်ရန် သွားသောအခါ တရားဟောရန် သင့်လျော်သော အကြောင်းအရာတမျိုးမျိုး ( စကား တမျိုးမျိုး) က်ု လျှောက်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုကြောင့် “ အတ္ထိ ခေါ ဣဒံ အာဝုသော စုန္ဒ ကထာပါဘတံ၊ ပေ၊ ဧတမတ္ထွ ဘာဂဝတော အာရောစေဿာမ”” ဟု ပါဠိတော်ရှိသည်။
**သမုဋ္ဌာပေတိ**။ ။ ဤဂါထာသည် ဧကနိပါတ စူဠသေဠိဇာဇာက၌ ပါ၏၊ ထိုဇာတက၊ ဋ္ဌ၊ ၁။ ၁၃၉၊ ၌ သမုဠာပေတိကို “ မဟန္တံ ဓနဉ္စ ယသဉ္စ ဥပ္ပါဒေတွာ တတ္တ ( ထို ဥစ္စာ အခြံအရံ အကျော်အစော၌) အတ္တာနံ သဏ္ဌာပေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ” ဟုဖွင့်၏၊ ထိုအတိုင်းအနက်ပေးထားသည်၊ တာယ ဧဝဝါ ပန ဓနယသ မဟန္တတာယ ( ထိုဥစ္စာအခြံအရံ ကြီးကျယ်သည်၏အဖြစ်ဖြင့်) အတ္တာနံ သမုဋ္ဌာပေတိ ( ထင်ပေါ်စေ) အဘိညာတံ ပါကဋံ ကရောတိ- ဟု တနည်းဖွင့်၏၊ ထို အလို “ သမုဋ္ဌာပေတ်- ဥစ္စာခြံရံ အတန်တန်ဖြင့် ဖန်ဖန်မြင့်စေ , ထင်ပေါ်စေ၏” ဟု ပေးပါ။
**ဤဋီကာ**။ ။ ဤဋီကာ၌ကား- သမုဋ္ဌာပေတီတိ ဥဋ္ဌာပေတိ ( ထွက်ပေါ်စေ၊ ထုတ်ဆောင်)၊ ဒါလိဒ္ဒိယပင်္ကတော- ( ဆင်းရဲညွန်မှ) ဥဒ္ဓရတိ- ( ထုတ်ဆယ်ကယ်တင်) ဣတိ အဓိပ္ပါယော- ဟုဖွင့်၏၊ ဤအလို “ သမုဋ္ဌာပေတိ- ဆင်းရဲညွန်တွင်းမှ , လွတ်ကင်းပစေ, ထုတ်ဆယ်လေ၏” ဟုပေးပါ၊ ကြွင်းပုဒ်တို့၏ အနက်ကိုဇာတက အဋ္ဌကထာကြည့်၍ ပေးထားသည်။
ကထာယ မူလံ။ ။ ဤအဖွင့်ကို ကြည့်ဦ “ ကထာယ+ ပါဘတံ ကထာပါဘတံ” ဟုပြု၊ ကထာဟူသည် ဘုရားရှင်ထံမှ ရထိုက်ရနိုင်သော တရားစကားတော်တည်း၊ ပါဘတဟူသည် အရှင်စုန္ဒ၏ စကားတည်း၊ ထို စကားသည်တရားဟောဖို့ရာအကြောင်းကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ “ မူလံ” ဟုလည်းကောင်း, ဋီကာ၌ “ ကာရဏံ” ဟုလည်းကောင်း ဖွင့်သညါ၊ “ ဣဒံ ကထာပါဘတံ- ဤတရားစကား၏အကြောင်းသည်” ဟု ပါဠိတော်၌ ပေးပါ။ [ ကထာယ မူလန္တိ ဘဂဝတော သန္တိကာလဘိတဗ္ဗ ဓမ္မကထာယ ကာရဏံ၊- ဋီကာ။] ဘုရားရှင်၏ တပည့်များသည် ဘုရားရှင်ထံ ဖူးမြင်ရန် သွားသောအခါ တရားဟောရန် သင့်လျော်သော အကြောင်းအရာတမျိုးမျိုး ( စကား တမျိုးမျိုး) က်ု လျှောက်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုကြောင့် “ အတ္ထိ ခေါ ဣဒံ အာဝုသော စုန္ဒ ကထာပါဘတံ၊ ပေ၊ ဧတမတ္ထွ ဘာဂဝတော အာရောစေဿာမ”” ဟု ပါဠိတော်ရှိသည်။
**သမုဋ္ဌာပေတိ**။ ။ ဤဂါထာသည် ဧကနိပါတ စူဠသေဠိဇာဇာက၌ ပါ၏၊ ထိုဇာတက၊ ဋ္ဌ၊ ၁။ ၁၃၉၊ ၌ သမုဠာပေတိကို “ မဟန္တံ ဓနဉ္စ ယသဉ္စ ဥပ္ပါဒေတွာ တတ္တ ( ထို ဥစ္စာ အခြံအရံ အကျော်အစော၌) အတ္တာနံ သဏ္ဌာပေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ” ဟုဖွင့်၏၊ ထိုအတိုင်းအနက်ပေးထားသည်၊ တာယ ဧဝဝါ ပန ဓနယသ မဟန္တတာယ ( ထိုဥစ္စာအခြံအရံ ကြီးကျယ်သည်၏အဖြစ်ဖြင့်) အတ္တာနံ သမုဋ္ဌာပေတိ ( ထင်ပေါ်စေ) အဘိညာတံ ပါကဋံ ကရောတိ- ဟု တနည်းဖွင့်၏၊ ထို အလို “ သမုဋ္ဌာပေတ်- ဥစ္စာခြံရံ အတန်တန်ဖြင့် ဖန်ဖန်မြင့်စေ , ထင်ပေါ်စေ၏” ဟု ပေးပါ။
**ဤဋီကာ**။ ။ ဤဋီကာ၌ကား- သမုဋ္ဌာပေတီတိ ဥဋ္ဌာပေတိ ( ထွက်ပေါ်စေ၊ ထုတ်ဆောင်)၊ ဒါလိဒ္ဒိယပင်္ကတော- ( ဆင်းရဲညွန်မှ) ဥဒ္ဓရတိ- ( ထုတ်ဆယ်ကယ်တင်) ဣတိ အဓိပ္ပါယော- ဟုဖွင့်၏၊ ဤအလို “ သမုဋ္ဌာပေတိ- ဆင်းရဲညွန်တွင်းမှ , လွတ်ကင်းပစေ, ထုတ်ဆယ်လေ၏” ဟုပေးပါ၊ ကြွင်းပုဒ်တို့၏ အနက်ကိုဇာတက အဋ္ဌကထာကြည့်၍ ပေးထားသည်။
(အတ္ထိခေါ၊ ရှိသည်သာ= ပါဠိတော်၌စပ်)။
ဟိ၊ မှန်။
[ပါဘတံကို မူလံဟု ဖွင့်သည်မှာ မှန်၏၊ ဟူလို။]
မူလံ၊ ကို။
ပါဘတန္တိ၊ ပါဘတ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ အပ်၏။
ယထာဟ၊ အဘယ်ကဲ့သို့ ဟောတော်မူသနည်း။
အပ္ပကေနာပိ မေဓာဝီ။
ပေ။
အဏုံ အဂ္ဂံ ဝသန္ဓမန္တိ၊ အပ္ပကေနာပိ မေဓာတီ။
ပေ။
အဏုံ အဂ္ဂံ ဝ သန္ဓမံ ဟူဥ။
အာဟ၊ ပြီ။
[ခု။ ၅။ ၂။]
ဂါထာအနက်။ ။ မေဓောဝီ၊ မီးမွေးမှုတွင် ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှိသည်။
အဏုံ၊ အနည်းငယ်သော။
အဂ္ဂံ၊ မီးကို။
သန္ဓမံ (သန္ဓမန္တော)၊ ကောင်းစွာမှုတ်လျက်။
(မဟန္တံ၊ ကြီးစွာသော။
အဂ္ဂက္ခန္ဓံ၊ မီးအစုကို။
သမုဋ္ဌာပေတိ)။
ဣဝ၊ ဖြစ်ပေါ်စေသကဲ့သို့။
(ဧဝမေဝ၊ ဤ အတူပင်)။
ဝိစက္ခဏော၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတွင် ကျွမ်းကျင်သော။
မေဓောဝ၊ သည်။
အပ္ပပေနာပိ၊ အနည်းငယ်လည်းဖြစ်သော။
ပါဘတေန၊ အရင်းအနှီးဖြင့်။
အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။
သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဥစ္စာခြံရံ, အတန်တန်ဖြင့်၊ ဖန်ဖန်တိုးစေ, တည်တံ့စေ၏။
ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယတိ၊ ကား။
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
ဒဿနတ္ထာယ၊ ဖူးမြင်ခြင်းအကျိုးငှါ။
(ဣဒံ ကထာပါဘတံ အတ္ထိ ခေါ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်။)
ပန၊ ပရိဟရပက္ခမှတပါး စောဒကပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။
အနေန၊ ဤ အာနန္ဒာ ထေရိသည်။
ဘဂဝါ၊ ကို။
န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ကိံ၊ မဖူးမြင်အပ်ဖူးလော။ (မဖူးမြင်ဖူးဘူးလား)။
ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
[န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ မဖူးမြင်အပ်ဖူးသည်ကား။
နော၊ မဟုတ်။
ဒိဋ္ဌ ပုဗ္ဗော ယေဝ၊ ဖူးမြင်အပ်ဖူးသည်သာ။
ဤသို့လည်း ပေးနိုင်၏။]
ဟိ၊ မှန်၏။
အယံ အာယသ္မာ၊ ဤအရှင်သည်။
ဒိဝါ၊ နေ့အခါ၌။
နဝ ဝါရေ၊ ကိုးကြိမ်တို့လည်းကောင်း။
ရတ္တိံ၊ ၌။
နဝ ဝါရေ၊ တို့လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဧကာဟံ၊ တရက်၌။
အဋ္ဌာ ရသဝါရေ၊ တဆယ့်ရှစ်ကြိမ်တို့တိုင်တိုင်။
ဥပဋ္ဌာနမေဝ၊ ဆည်းကပ်ခြင်း အကျိုးငှါပင်။
ဂစ္ဆတိ၊ ၏။အဋ္ဌာရသဝါရေ။ ။ တရက်၌ နေ့ညဉ့် ဟု နှစ်ပိုင်းရှိ၏၊ နေ့၌လည်း နံနက် နေ့လည် ညနေ ဟု သုံးပိုင်း ( သုံးပဟိုရ်) ရှိရာတွင် တပဟိုရ်၌ သုံးကြိမ် ဘုရားရှင်ထံ ဆည်းကပ်၏၊ ညဉ့်၌လည်း သုံးပဟိုရ်ပင် ရှိရာ ထိုအတူပငါ သွား၏၊ ဤနည်းအားဖြင့် တနေ့လျှင် “ တဆယ့်ရှစ်ကြိမ်”ဖြစ်သည်။ [ ဧကေကသ္မိံ ပဟာရေယေဝတယော တယော ဝါရေ ကတွာ ဒိဝါနဝဝါရေ, ရတ္တိံ နဝ ဝါရေ၊- ဋီကာ၊ ပဟာရောယာမသည်တော- အဘိဓာန် ( ၇၂) အရ ဤ နေရာ၌ ပဟိုရ်နှင့် ယာမ် အတူပင်။]
ဥပဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ။ ။ ဥပဋ္ဌာန၌ တဒတ္ထသမ္ပဒါန်အနက်ဝယ် သ ဝိဘတ်ကိုအံပြုထားသည်ဟု ယူ၍ “ ဥပဋ္ဌာနမေဝ- ဆည်းကပ်ခြင်း အကျိုးငှါပင်” ဟုပေး၊ တနည်း- ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ ( ဒီ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၂၁၆) နှင့် “ ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌာန သာလံ” ( ဒီ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၂၂၉) ကိုကြည့်၍ “ ဥပဋ္ဌာနမေဝ- ဆည်းကမ်းခြင်းအးပ်သို့ပင်” ဟုပေးပါ၊ ဝက်ကြီး ဝတ်ငယ်ပြုရန် တရက်လျှင် ( ၁၈) ကြိမ် ဗုဒ္ဓထံ ပုံမှန်သွားသည်။ [ ဥပဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနဝသေန ( ဗုဒ္ဓအား ပြုစု လုပ်ကျွေးခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်)၊- ဋီကာ။]
ပဥှုဒ္ဓါရံ။ ။ ထိုသို့ ပုံမှန်သွားရုံသာမက ထိုအချိန်တို့၏ အကြားအကြား၌လည်း ပြဿနာမေးဖို့ရန် သွားသေး၏ဟု ပြလို၍ “ ဒိဝသဿ ပန” စသည်မိန့်၊ “ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတဿ အတ္ထဿ ဥဒ္ဓရဏဘာဝတော ပဉှောဝ ပဉှုဒ္ဓါရော” ဟူသော ဋီကာကိုကြည့်၍ “ ဉာတုံ ပဉှီယတေ ( ဣစ္ဆီယတေ) တိပဉှော၊ [ ပဉှဓာတ် ဣစ္ဆာ အနက်ဟော၊ အ ပစ္စည်း။] ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ အတ္ထံ ဥဒ္ဓါရော၊ [ ဥ+ ဓရ+ ဏ။] ပဉှောဝ+ ဥဒ္ဓါရော ပဉှဒ္ဓါရော” ဟုပြုပါ။
ဥပဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ။ ။ ဥပဋ္ဌာန၌ တဒတ္ထသမ္ပဒါန်အနက်ဝယ် သ ဝိဘတ်ကိုအံပြုထားသည်ဟု ယူ၍ “ ဥပဋ္ဌာနမေဝ- ဆည်းကပ်ခြင်း အကျိုးငှါပင်” ဟုပေး၊ တနည်း- ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ ( ဒီ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၂၁၆) နှင့် “ ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌာန သာလံ” ( ဒီ၊ ဋ္ဌ၊ ၂၊ ၂၂၉) ကိုကြည့်၍ “ ဥပဋ္ဌာနမေဝ- ဆည်းကမ်းခြင်းအးပ်သို့ပင်” ဟုပေးပါ၊ ဝက်ကြီး ဝတ်ငယ်ပြုရန် တရက်လျှင် ( ၁၈) ကြိမ် ဗုဒ္ဓထံ ပုံမှန်သွားသည်။ [ ဥပဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနဝသေန ( ဗုဒ္ဓအား ပြုစု လုပ်ကျွေးခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်)၊- ဋီကာ။]
ပဥှုဒ္ဓါရံ။ ။ ထိုသို့ ပုံမှန်သွားရုံသာမက ထိုအချိန်တို့၏ အကြားအကြား၌လည်း ပြဿနာမေးဖို့ရန် သွားသေး၏ဟု ပြလို၍ “ ဒိဝသဿ ပန” စသည်မိန့်၊ “ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတဿ အတ္ထဿ ဥဒ္ဓရဏဘာဝတော ပဉှောဝ ပဉှုဒ္ဓါရော” ဟူသော ဋီကာကိုကြည့်၍ “ ဉာတုံ ပဉှီယတေ ( ဣစ္ဆီယတေ) တိပဉှော၊ [ ပဉှဓာတ် ဣစ္ဆာ အနက်ဟော၊ အ ပစ္စည်း။] ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ အတ္ထံ ဥဒ္ဓါရော၊ [ ဥ+ ဓရ+ ဏ။] ပဉှောဝ+ ဥဒ္ဓါရော ပဉှဒ္ဓါရော” ဟုပြုပါ။
ပန၊ အထူးကား။
ဒိဝသဿ၊ ၏။
ဝါ၊ ၌။
သတဝါရံ၊ အကြိမ်တရာ သော်လည်းကောင်း။
သဟဿဝါရံ ဝါ၊ သေစာ်လည်းကောင်း။
ဂန္တုကာမော၊ သွားခြင်းငှါ အလိုရှိသည်။
သမာနောပိ၊ သော်လည်း။
အကာရဏာ၊ အကြောင်းမရှိပဲ။
နဂစ္ဆတိ၊ မသွား။
ဧကံ၊ တမျိုးသော။
ပဉှုဒ္ဓါရံ၊ အလိုရှိအပ်သောအနက်ကို ထုတ်ဆောင်တတ်သော ပြဿနာကို။
ဂဟေတွာ ဝ၊ ယူ၍သာ။
ဂစ္ဆတိ။
သော၊ ထိုအရှင်အာနန္ဒာသည်။
တံ ဒိဝသံ၊ ၌။
(အရှင်စုန္ဒကလာ၍ပြောရာ ထိုနေ့၌)။
တေန ကထာပါဘတေန၊ ထို တရားစကား၏ အကြောင်းဖြစ်သော အရှင်စုန္ဒ၏စကားဖြင့်။
ဝါ၊ ကြောင့်။
ဂန္တုကာမော၊ သည်။
(ဟုတွာ)။
ဧဝံ၊ သို့။
(ပါဠိတော်၌ပါသည့်အတိုင်း)။
အာဟ၊ ပြီ။
(အရှင်စုန္ဒအားပြေပြီ)။