ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလာဒိ၊ အဖွင့်။
ဝီတင်္ဂါရာ ဝီတဓူမာတိ၊ ကား။
ပစိတွာ၊ ချက်ပြုတ်၍။
ခါတိသဗ္ဗာဘာဝတော၊ ခဲစားထိုက်သော ဘောဇဥ◌်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
ဝါ၊ ခဲစားထိုက်သည်၏အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
ဝိဂတဓူမင်္ဂါရာ၊ ကင်းသော မီးခိုး, ကင်းသော မီးကျီး ရှိ၏ ။
ပန္နမုသလာတိ၊ ကား။
ကောဋ္ဋေတွာ၊ ထောင်း၍။
ပစိတဗ္ဗာဘာဝတော၊ ချက်ထိုက်သောဘောဇဥ◌်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
ဝါ၊ ချက်ပြုတ်ထိုက်သည်၏အဖြစ် မရှိခြင်းကြောင့်။
ပတိတမုလာသ၊ ချထားအပ်ပြီးသော ကျည်ပွေ့ရှိကုန်၏ ။
[ပတိတဖြင့် ပန္န၌ ပတဓာတ်+ တပစ္စည်းဟု ပြ၏ ။]
ဃာသမေသမာနေတိ၊ ကား။
ဘိက္ခာစရိယဝသေန၊ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ယာဂုဘတ္တံ၊ ယာဂုနှင့် ဆွမ်းကို။
ပရိယေသန္တာ၊ ရှာကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။
[ ဩသရန္တိ ၌စပ်။ ]
တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာတိ၊ ကား။
တေ ဧတေ၊ ထို တောကျောင်းတို့၌ စ◌ျာန်ဝင်စားနေသူတို့ကို။
မနုဿ၊ တို့သည်။
ပဿိတွာ၊ ၍။
(ဧဝမာဟံသု ၌စပ်)။
[တမေနံသည် ဝစနဝိပလ္လာသတည်း။]
အနဘိသမ္ဘုဏမာနာတိ၊ ကား။
အသဟမာနာ အသက္ကောန္တာ၊ မစွမ်းနိုင်ကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ပဝိတွာ စသည်။ ။ ပါဠိတော်၌ “ဝီတင်္ဂါရာ ဝီတဓူမာ ပန္မုသလာ” ဟုဟောတော်မူထား၏၊ ထို၌ မီးကျီးမရှိရုံ မီးခိုးမရှိရုံ ကျည်ပွေ့မရှိရုံမျှကို ပြတော်မူလိုရင်းမဟုတ်, ချက်ပြုတိ၍ မစားမှု ထောင်းထု၍ ချက်ပြုတ်စရာ မရှိမှုကို ရည်ရွယိ၍ ဟောတော်မူလိုရင်းဖြစ်သည်၊ ထိုကြောင့် “ ပစီထွာ ခါ ဒိတဗ္ဗာ ခါဒိတဗ္ဗာ ဘာဝတော” စသည်ဖြင့် ဖွင့်သည်။
ဋီကာ။။ ယေန အနာရမ္ဘာဘာဝေန ( အကြင် အားထုတ်မှု၏ မရှိခြင်းကြောင့်) ဗာတိတကုသလာ “ဗြာဟ္မဏာ” တိ ဝုတ္တာ ၊ တမေဝ ( ထို အနာရမ္ဘကိုပင်) တာဝ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ဝီင်္တဂါရာတိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော “ ပစိတွာ” တိအာဒိမာဟ။
အန ဘီ သမ္ဘုဏမာနာ။ ။ အဘိ+ သံ+ ဘူဓာတ်+ သွာဒိဂိုဏ်း+ ဥဏာပစ္စည်းဖြင့် “ အဘိသမ္ဘူဏာ” ဟုဖြစ်၏။ ဘူ၌ ရဿ, ဏာ၌လည်း ရဿပြု၊ မာနသက်၍ “အဘိသမ္ဘူဏာနာ” ဟု ပြီးသည်၊ ဘုဓာတ်သည် “ပါပုဏန” အနက်ကို ဟော၏၊ ထိုကြောင့် “အနဘိဘမ္ဘုဏမာနာ- ကောင်းစွာ မရောက်နိုင်ကုန်သည်၊ ဝါ- မမှီနိုင်ကုန်သည်” ဟု ပေးပါ၊ ထိုဓာတ်သည် “သတ္တိ” အနက်ကိုလည်း ဟောသေး၏၊ ထိုကြောင့်” အနဘိ သမ္ဘုဏမာနာ - ကောင်းစွာ ါားထုတ်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကုန်သည်” ဟုပေးပါ၊ ဤနောက်နည်းကို ရည်ရွယ်၍ “အသဟမာန အသက္ကောန္တာ” ဟု ဖွင့်သည်။
ဂန္ထေ ကရောန္တာတိ၊ ကား။
တယော၊ ကုန်သော။
ဝေဒေ၊ ဝေဒကျမ်းစာတို့ကို။
အဘိသင်္ခရောန္တာစေဝ၊ ပြုစီရင်ကုန်လျှက်လည်းကောင်း။
[ ကျမ်းစာ တမျိုးနှင့်တမျိုး မတူအောင် ထူးထူးခြားခြား ပြုစီရင်ကြကုန်, ဗြာဟ္မဏတို့၏ အသွင်အပြင်အဖြစ်ဖြင့် စီစဥ်ကြကုန်လျက် လည်းကောင်း။]
ဝါစေန္တာစ၊ ဆိုစေကုန်လျက် လည်းကောင်း။
(သူတပါးတို့အား ပို့ချ ကုန်လျက် လည်းကောင်း)။၊
အစ္ဆ န္တီတိ၊ ကား။
ဝသန္တိ၊ နေကြကုန်၏ ။
အစ္ဆေ န္တီတိပိ၊ ဟူ၍လည်း။
ပါဌော၊ ပါဠိတော်ပါဌ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိသေး၏ ။
ဧသေဝ (ဧသော+ ဧဝ) ကတ္ထော၊ ဤအနက်ပင်တည်း။
[ ဋီကာ၌မူ" အစ္ဆေ န္တိ၊ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေကုန်၏" ဟု ကာရီတ်အနက် ဖွင့်သေး၏ ။]
ဟီနသမ္မတန္တိ၊ ကား။
ဝါသေဋ္ဌ၊ ဝါသေဋ္ဌ။
မန္တေ၊ ဝေဒကျမ်းဂန် မန္တန်တို့ကို။
ဓာရေန္တိ၊ ဆောင်ရွက် မှတ်သားကြကုန်၏ ။
မန္တေ၊ တို့ကို။
ဝါစေန္တိ၊ ကုန်၏ ။
ဣတိ၊ သို့။
ဣဒံ၊ ဤ ဝေဒကျမ်းဂန် မန္တန်တို့ကို အာဂုမ် နှုတ်တက် ဆောင်ရွက် ပို့ချခြင်းကို။
တေန သမယေန၊ ထို ကမ္ဘာဦးအခါ၌။
ဟီနသမ္မတံ၊ နိမ့်ကျ၏ဟု သမုတ်အပ်ပြီ။
[စ◌ျာန်မဝင်စားနိုင်ပဲ ကျမ်းစာအလုပ်၌ အားထုတ်နေသောကြောင့် "နိမ့်ကျ၏" ဟု သမုတ်အပ်သည်။]
တဒေတရဟိ သေဋ္ဌသမ္မတန္တိ၊ ကား။
တံ၊ ထို ဝေဒကျမ်းဂန် မန္တန်တို့ကို အာဂုမ် နှုတ်တက် ဆောက်ရွက်ပို့ ချခြင်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
ဣဒါနိ၊ ၌။
ဧတ္တကေ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော။
မန္တေ၊ တို့ကို။
ဓာရေန္တိ၊ ကုန်၏ ။
ဧတ္တကေ မန္တေ, ဝါစေန္တိ၊ ကုန်၏ ။
ဣတိ၊ ဤသို့ ဆောင်ရွက်မှတ်သားမှု, ပို့ချမှုပြုလသော်။
သေဋ္ဌသမ္မတံ၊ အမြတ်ဟု သမုတ်အပ်သည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်ပြီ။
[ "ဝေဒကျမ်းစာကို ဆောင်နိုင်သော, ဝေသုတ္တန်ကို နားလည်သော မြင့်မြတ်သော ဗြာဟ္မဏတွေ" ဟု ချီးမွမ်းခံကြရသည်။]
ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလဿာတိ၊ ကား။
ဗြာဟ္မဏဂဏဿ၊ ဗြာဟ္မဏအပေါင်း၏။
(အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ ၌စပ်)။
[ "မဏ္ဍလ- အသိုင်းအဝိုင်း" ကို "ဂဏ" ဟု ဖွင့်သည်။]
မေထုနံ ဓမ္မံ သမာဒါယာတိ၊ ကား။
မေထုနံ ဓမ္မံ၊ မေထုန်အကျင့်ကို။
သမာဒိယိတွာ၊ ကောင်းစွာယူ၍။ (ကျင့်၍)။
[ဇနီ ခင်ပွန်းအဖြစ်ဖြင့် နှစ်ဦး အတူတူနေ၍။]တိသုကမ္ပန္တေ။ ။ ဝိသုကို “ ဝိဿုတေ” ဖွင့် သဖြငိ့ “ဝိသု၌ တ တြေနေသည်” ဟုကြံသင့်၏၊ ထို ပိဿုတေကို “ဥဂ္ဂတေ” စု ထပ်ဖွင့်၍ “ဂေါရက္ခ ဝါဏိဇကမ္မာဒိကေ” ဟု သရုပ်ဖော်သည်၊ အာဒိ ဖြင့် “ကသိကမ္မ - လယ်ယာ လုပ်ကိုင်မှု” စသည်ကိုယူပါ။
ဇဝဿာ။ ။ ဤအဖွင့်ကိုကြည့်၍ “ဝိသု + ပယောဇေန္တီတိ ဝေဿာ” ဟုပြု ၊ ဝိသုပုဒ်+ ဏျပစ္စည်း, ပယောဇနတဒ္ဓိတ်၊ ဝိသဓာတ် + ဏျပစ္စည်းဖြင့် “ ဝိသတဖ ဥပဘုဉ္ဇတိ- ကာမဂုဏ်ကို ခံစားတတထ၏၊ ဣတထ ဝေဿာ” ဟုလည်း ပြုတော်မူကြသည်။
ဝိသုကမ္မန္တေ ပယောဇေသုန္တိ၊ ကား။
ဂေါရက္ခဝါဏိဇကမ္မာဒိကေ၊ နွားကျောင်းမှု, ကုန်သွယ်မှု အစရှိကုန်သော။
ဝီဿုတေ၊ ထင်ရှားကုန်သော။
ဥဂ္ဂတေ၊ ပေါ်လွင်ကုန်သော။
ကမ္မန္တေ၊ အမှုတို့ကို။
ပယောဇေသုံ၊ ယှဥ◌်စေကြကုန်ပြီ။
သုဒ္ဒါ သုဒ္ဒါတိ၊ ကား။
တေန လုဒ္ဒါစာရကမ္မ ခုဒ္ဒါစာရကမ္မုနာ၊ ထို ကြမ်းကြုတ်သော အကျင့်ဖြစ်သောအလုပ် သေးငယ်သော အကျင့်ဖြစ်သော အလုပ်ဖြင့်။
သုဒ္ဒံ သုဒ္ဒံ၊ လျင်စွာလျင်စွာ။
လဟုံ လဟုံ၊ လျင်စွာလျင်စွာ။
ကုစ္ဆိတံ၊ စက်ဆုပ်သည်၏ အဖြစ်သို့။
ဂစ္ဆ န္တိ၊ ကုန်၏ ။
ဝိနဿန္တိ၊ ပျက်စီးကုန်၏ ။
ဣတိ အတ္တော၊ ဤကား အနက်။
အဟု ခေါတိ၊ ကား။
ဟောတိခေါ၊ ဖြစ်သည်သာ။
[ အဟု သည် ပစ္စုပ္ပန်မှ အတိတ်ပြောင်းသော ကာလ ဝိပလ္လာသတည်း။ ]
သကံဓမ္မံ ရဟမာနောတိ၊ ကား။
သေတစ္ဆတ္တံ၊ ထီးဖြူကို။
ဥဿာပနမတ္တေန၊ စိုက်ထူခြင်းမျှဖြင့်။
သုဇ္ဇျိတုံ၊ ကိလေသမာမှ စင်ကြယ်ခြင်းငှါ။
ဝါ၊ သံသရာမှ စင်ကြယ်ခြင်းငှါ။
နသက္ကာ၊ မတတ်နိုင်။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
အတ္တနော၊ ၏ ။
ခတ္တိယဓမ္မံ၊ မင်းကျင့်တရားကို။
နိန္ဒမာနော၊ ကဲ့ရဲ့လျက်။ (ပဗ္ဗဇတိ ၌စပ်)။
သဗ္ဗတ်ထ၊ အလုံးစုံသော ဝါကျတို့၌။
( ဗြာဟ္မဏော ပိခေါ ဝါသေဋ္ဌစသော။ ဝါကျတို့၌၊)
ဟဿ ( ဧေသော)၊ သည်။
နယော၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်ကြောင်း။
အစီအရင်တည်း။
ဣမေဟိခေါ ဝါ သေဠ စတူဟ မဏ္ဍေလေဟီတိဣမိနာ၊ ဖြင့်။
ဣမံ၊ ဤဆိုအပ် လတံ့သော အနက်ကို။
ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
( ကိံ)။
သမဏေမဏ္ဍလံနာမ၊ သမဏ အသိုက်အဝန်း မည်သည်။
ဝီသံ၊ သီးခြား။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ပန၊ ထိုသို့ပင်မရှိပါသော်လည်း။ ( အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၌စပ်)။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဇာတိယာ၊ ဇာတ်အားဖြင့်။
သုဇ္စေ◌ျိတုံ, နသက္ကာ၊ မတက်နိုင်။
အတ္တနော အတ္တနော၊ မိမိ မိမိ၏။
သမ္မာပဋိပတ္တိယာ၊ ကောင်းသော အကျင့်ဖြင့်။
ဝိသုဒ္ဓ၊ စင်ကြယ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ။သုဒ္ဒါ။ ။ “သု+ဒါ” ဟု ခွဲ၊ သု သည် လျင်မြန်ခြင်း အနက်ဟော နိပါတ်တည်း၊ ဒါသည် ဂရဟတ္ထ၊ ( သို့မဟုတ်) ကုစ္ဆိတဂမန အနက်ဟော ဘူဝါဒိ ဓာတ်တည်း၊ “သုဒ္ဒန္တိ လတုံ လတုံ ကုစ္ဆိတံ ဂစ္ဆန္တီတိ သုဒ္ဒါ” ဟုပြု၊ ထို သူဆင်းရဲများသည် စိတ်အေး လက်အေး မနေကြရပဲ မနားမနေ လျင်လျင်မြန်မြန် ( ပြာယီးပြာရာ) မုဆိုး တံငါစသော အလုပ်, ကျူထရုံရက်မှု စသော အလုပ်များဖြင့် အသက်မွေးကြရသည်။
မှတ်ချက်။ ။ “သုဒ္ဒံ သုဒ္ဒံ” ကို “ လဟုံ လဟုံ” ဟုဖွင့်သည်မဟုတ်၊ သုဒ္ဒါကို “ လဟုံ လဟုံ ကုစ္ဆိတံ ဂစ္ဆန္တိ” ဟုဖွင့်သောကြောင့် သုဒ္ဒံ သုဒ္ဒံ နေရာဝယ် “သုဒ္ဒန္တိ” ဟု “သု+ ဒါ+ အန္တိ” ဝိဘတ် ဖြင့် ပါဌ်ရှိသင့်ကြောင်းကို ရှေးနိဿယ၌ ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်။
အမှာ။ ။ ဤဋီကာနှင့် သဒ္ဒနီတိ ဓာတုမာခါ ၈၂ - ကို ကြည့်၍ ရှေးနိဿယ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ကောင်း၏၊ ထိုပြင် သုစဓာတ် + အပစ္စည်းဖြင့် “သောစန္တှတိ သုဒ္ဒါ” ဟုလည်း ပြုတော်မူကြ၏၊ ဓာတွန်စ ကို ဒပြု , ဒ ဒွေဘော်လာ၍ ပြီးသည်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
စတူဟိ၊ ကုန်သော။
ဣမေဟိ မဏ္ဍလေဟိ၊ ဤ အသိုင်းအဝိုင်းတို့ဖြင့်။
ဝါ၊ တို့မှ ။
သမဏ မဏ္ဍလဿ၊ ၏။
အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ။
ဣမာနိ မဏ္ဍလာနိ၊ တို့သည်။
သမဏမဏ္ဍလံ၊ သိူ့။
အနုဝတ္တန္တိ၊ အစဉ်လိုက်ကြရကုန်၏ ( အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြရကုန်၏။)
အနုဝတ္တန္တိ၊ အစဉ်လိုက်၍ ကျင့်ကုန်သော်လည်း။
ဓမ္မေနေဝ၊ လောကူတ္တရာ တရားဖြင့်သာ။
ဝါ၊ တရားမဟုတ်သော အကြောင်းကြောင့်။
နော အနုဝတ္ထန္တိ၊ အစဉ်မလိုက်ကုန်။
ဟိ၊ မှန်၏။
သမဏမဏ္ဍလံ၊ ကို။
အာဂမ္မ၊ စွဲ၍။
သမ္မာပဋိပတ္တိံ၊ ကို။
ပူရေတွာ၊ ၍။
သုဒ္ဓိံ၊ စင်ကြယ်ခြင်းသို့။
ပါပုဏန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤအဓိပ္ပါယ်ကိုပြ၏။
[ ဒဿေတိသို့ ပြန်လှည့်ပါ။]ဣမေဟိ၊ ပေ၊ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ။ ။ “သမဏမဏ္ဍဘ” ဟု အမျိုးထီးခြားမရှိသော် ခညိး ခတ္တိယ စသော အမျိုးေလးပါးတို့ဖြင့်ပင် သမဏမဏ္ဍလလည်း ဖြစ်ပေါ်လာတော့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ယုံမှားဖွယ်။ ။ သို့ဖြစ်လျှင် ခတ္တိယ စသော အသိုင်းအဝိုင်း လေးမျိုးသော ပဓာနဖြစ်၍ , သမဏမဏ္ဍလ ( ရဟန်း အသိုင်းအဝိုင်း) ကား ပဓာန နဟုတ်- ဟု ထင်စရာရှိ၍၊ ထို အထင်မှားမှုကို ပယ်ရှားဖို့ရာ “ဣမာနိ၊ ပေ၊ အနုဝတ္တန္တိ” ဟု မိန့်သည်။
သမဏမဏ္ဍလံ အနုဝတ္တန္တိ။ ။ သမဏမဏ္ဍလက ( ရဟန်းတော်များက) အမျိုးလေးပါးထကိ သီလစသော လောကုတ္တရာဂုဏ်အားဖြင့် ထူးခြားသောကြောင့် အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြရသည်၊ မှန်၏- လောကုတ္တရာဂုဏ်အားဖြင့် ထူးခြားသောကြောငိ့ အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြရသည်၊ မှန်၍- လောကုတ္တရာဂုဏ်သည် ပညာရှိတို့၏ အတုလိုက်၍ ကျင့်ဖို့ရာ အကြောင်းတည်း၊ အမျိုးကောင်းရုံ အဆင်းလှရုံ အသံကောင်းရုံ ( စကားအပြောကောင်းရုံ) မျှဖြင့် ပညာရှိများက အထင်မကြီးကြပါ, အတုလိုက်၍ မကျင့်ကြပါ၊ ထိုကြောင့်” “ဓမ္မေနေဝ” စသည် မိန့်သည်။
ဓမ္မေနေဝ။ ။ “ဓမ္မ” ဟူသည် သံသရာမှ စင်ကြယ်ကြောင်း လောကုတ္တရာတရားတည်း၊ ထို ဓမ္မလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သာသနာ၌သာ ရှိနိုင်သောကြောင့်သမဏမဏ္ဍလအရ သာသနိက ရဟန်းအပေါင်းကိုသာ ဆိုလိုသည်- ဟု မှတ်ပါ။
မှတ်ချက်။ ။ ဗုဒ္ဓမြတ်သွဋ၏ လောကုတ္တရာဂုဏ် အရှင်အဿဇိစသော ထေရ်တို့၏ လောကုတ္တရာ ဂုဏ်များကို ကြည်ညို၍ ဗုဒ္ဓခေတ်က အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန် စသော ဗြဟ္မဿများ , အရှင်အာနန္နာ အရှင်အနုရုဒ္ဓါစသေဋ မင်ညီ မင်းသားများ , အရှင်ယသ စသော သူဋ္ဌေးသူကြွယ်များ၏ အတုလိုက်၍ တရားကျင့်ကြပုံကို သတိပြုပါ၊ ယခုခေတ်၌လည်း စဉ်းစားဉာဏ်ရှိသူများက ရွေးချယ်ကြည်ညိုလိုကြသည်။