Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလာဒိ=အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလာဒိ၊ အဖွင့်။

ဝီတင်္ဂါရာ ဝီတဓူမာတိ၊ ကား။ ပစိတွာ၊ ချက်ပြုတ်၍။ ခါတိသဗ္ဗာဘာဝတော၊ ခဲစားထိုက်သော ဘောဇဥ◌်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ခဲစားထိုက်သည်၏အဖြစ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝိဂတဓူမင်္ဂါရာ၊ ကင်းသော မီးခိုး, ကင်းသော မီးကျီး ရှိ၏ ။
ပန္နမုသလာတိ၊ ကား။ ကောဋ္ဋေတွာ၊ ထောင်း၍။ ပစိတဗ္ဗာဘာဝတော၊ ချက်ထိုက်သောဘောဇဥ◌်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ချက်ပြုတ်ထိုက်သည်၏အဖြစ် မရှိခြင်းကြောင့်။ ပတိတမုလာသ၊ ချထားအပ်ပြီးသော ကျည်ပွေ့ရှိကုန်၏ ။ [ပတိတဖြင့် ပန္န၌ ပတဓာတ်+ တပစ္စည်းဟု ပြ၏ ။]
ဃာသမေသမာနေတိ၊ ကား။ ဘိက္ခာစရိယဝသေန၊ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ယာဂုဘတ္တံ၊ ယာဂုနှင့် ဆွမ်းကို။ ပရိယေသန္တာ၊ ရှာကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ [ ဩသရန္တိ ၌စပ်။ ]
တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာတိ၊ ကား။ တေ ဧတေ၊ ထို တောကျောင်းတို့၌ စ◌ျာန်ဝင်စားနေသူတို့ကို။ မနုဿ၊ တို့သည်။ ပဿိတွာ၊ ၍။ (ဧဝမာဟံသု ၌စပ်)။ [တမေနံသည် ဝစနဝိပလ္လာသတည်း။]
အနဘိသမ္ဘုဏမာနာတိ၊ ကား။ အသဟမာနာ အသက္ကောန္တာ၊ မစွမ်းနိုင်ကုန်သည်။ (ဟုတွာ)။ပဝိတွာ စသည်။ ။ ပါဠိတော်၌ “ဝီတင်္ဂါရာ ဝီတဓူမာ ပန္မုသလာ” ဟုဟောတော်မူထား၏၊ ထို၌ မီးကျီးမရှိရုံ မီးခိုးမရှိရုံ ကျည်ပွေ့မရှိရုံမျှကို ပြတော်မူလိုရင်းမဟုတ်, ချက်ပြုတိ၍ မစားမှု ထောင်းထု၍ ချက်ပြုတ်စရာ မရှိမှုကို ရည်ရွယိ၍ ဟောတော်မူလိုရင်းဖြစ်သည်၊ ထိုကြောင့် “ ပစီထွာ ခါ ဒိတဗ္ဗာ ခါဒိတဗ္ဗာ ဘာဝတော” စသည်ဖြင့် ဖွင့်သည်။ ဋီကာ။။ ယေန အနာရမ္ဘာဘာဝေန ( အကြင် အားထုတ်မှု၏ မရှိခြင်းကြောင့်) ဗာတိတကုသလာ “ဗြာဟ္မဏာ” တိ ဝုတ္တာ ၊ တမေဝ ( ထို အနာရမ္ဘကိုပင်) တာဝ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ဝီင်္တဂါရာတိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော “ ပစိတွာ” တိအာဒိမာဟ။ အန ဘီ သမ္ဘုဏမာနာ။ ။ အဘိ+ သံ+ ဘူဓာတ်+ သွာဒိဂိုဏ်း+ ဥဏာပစ္စည်းဖြင့် “ အဘိသမ္ဘူဏာ” ဟုဖြစ်၏။ ဘူ၌ ရဿ, ဏာ၌လည်း ရဿပြု၊ မာနသက်၍ “အဘိသမ္ဘူဏာနာ” ဟု ပြီးသည်၊ ဘုဓာတ်သည် “ပါပုဏန” အနက်ကို ဟော၏၊ ထိုကြောင့် “အနဘိဘမ္ဘုဏမာနာ- ကောင်းစွာ မရောက်နိုင်ကုန်သည်၊ ဝါ- မမှီနိုင်ကုန်သည်” ဟု ပေးပါ၊ ထိုဓာတ်သည် “သတ္တိ” အနက်ကိုလည်း ဟောသေး၏၊ ထိုကြောင့်” အနဘိ သမ္ဘုဏမာနာ - ကောင်းစွာ ါားထုတ်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကုန်သည်” ဟုပေးပါ၊ ဤနောက်နည်းကို ရည်ရွယ်၍ “အသဟမာန အသက္ကောန္တာ” ဟု ဖွင့်သည်။
ဂန္ထေ ကရောန္တာတိ၊ ကား။ တယော၊ ကုန်သော။ ဝေဒေ၊ ဝေဒကျမ်းစာတို့ကို။ အဘိသင်္ခရောန္တာစေဝ၊ ပြုစီရင်ကုန်လျှက်လည်းကောင်း။ [ ကျမ်းစာ တမျိုးနှင့်တမျိုး မတူအောင် ထူးထူးခြားခြား ပြုစီရင်ကြကုန်, ဗြာဟ္မဏတို့၏ အသွင်အပြင်အဖြစ်ဖြင့် စီစဥ်ကြကုန်လျက် လည်းကောင်း။] ဝါစေန္တာစ၊ ဆိုစေကုန်လျက် လည်းကောင်း။ (သူတပါးတို့အား ပို့ချ ကုန်လျက် လည်းကောင်း)။၊
အစ္ဆ န္တီတိ၊ ကား။ ဝသန္တိ၊ နေကြကုန်၏ ။ အစ္ဆေ န္တီတိပိ၊ ဟူ၍လည်း။ ပါဌော၊ ပါဠိတော်ပါဌ်သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိသေး၏ ။
ဧသေဝ (ဧသော+ ဧဝ) ကတ္ထော၊ ဤအနက်ပင်တည်း။ [ ဋီကာ၌မူ" အစ္ဆေ န္တိ၊ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေကုန်၏" ဟု ကာရီတ်အနက် ဖွင့်သေး၏ ။]
ဟီနသမ္မတန္တိ၊ ကား။ ဝါသေဋ္ဌ၊ ဝါသေဋ္ဌ။ မန္တေ၊ ဝေဒကျမ်းဂန် မန္တန်တို့ကို။ ဓာရေန္တိ၊ ဆောင်ရွက် မှတ်သားကြကုန်၏ ။ မန္တေ၊ တို့ကို။ ဝါစေန္တိ၊ ကုန်၏ ။ ဣတိ၊ သို့။ ဣဒံ၊ ဤ ဝေဒကျမ်းဂန် မန္တန်တို့ကို အာဂုမ် နှုတ်တက် ဆောင်ရွက် ပို့ချခြင်းကို။ တေန သမယေန၊ ထို ကမ္ဘာဦးအခါ၌။ ဟီနသမ္မတံ၊ နိမ့်ကျ၏ဟု သမုတ်အပ်ပြီ။ [စ◌ျာန်မဝင်စားနိုင်ပဲ ကျမ်းစာအလုပ်၌ အားထုတ်နေသောကြောင့် "နိမ့်ကျ၏" ဟု သမုတ်အပ်သည်။]
တဒေတရဟိ သေဋ္ဌသမ္မတန္တိ၊ ကား။ တံ၊ ထို ဝေဒကျမ်းဂန် မန္တန်တို့ကို အာဂုမ် နှုတ်တက် ဆောက်ရွက်ပို့ ချခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ ဣဒါနိ၊ ၌။ ဧတ္တကေ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သော။ မန္တေ၊ တို့ကို။ ဓာရေန္တိ၊ ကုန်၏ ။ ဧတ္တကေ မန္တေ, ဝါစေန္တိ၊ ကုန်၏ ။ ဣတိ၊ ဤသို့ ဆောင်ရွက်မှတ်သားမှု, ပို့ချမှုပြုလသော်။ သေဋ္ဌသမ္မတံ၊ အမြတ်ဟု သမုတ်အပ်သည်။ ဇာတံ၊ ဖြစ်ပြီ။ [ "ဝေဒကျမ်းစာကို ဆောင်နိုင်သော, ဝေသုတ္တန်ကို နားလည်သော မြင့်မြတ်သော ဗြာဟ္မဏတွေ" ဟု ချီးမွမ်းခံကြရသည်။]
ဗြာဟ္မဏမဏ္ဍလဿာတိ၊ ကား။ ဗြာဟ္မဏဂဏဿ၊ ဗြာဟ္မဏအပေါင်း၏။ (အဘိနိဗ္ဗတ္တိ အဟောသိ ၌စပ်)။ [ "မဏ္ဍလ- အသိုင်းအဝိုင်း" ကို "ဂဏ" ဟု ဖွင့်သည်။]
မေထုနံ ဓမ္မံ သမာဒါယာတိ၊ ကား။ မေထုနံ ဓမ္မံ၊ မေထုန်အကျင့်ကို။ သမာဒိယိတွာ၊ ကောင်းစွာယူ၍။ (ကျင့်၍)။ [ဇနီ ခင်ပွန်းအဖြစ်ဖြင့် နှစ်ဦး အတူတူနေ၍။]တိသုကမ္ပန္တေ။ ။ ဝိသုကို “ ဝိဿုတေ” ဖွင့် သဖြငိ့ “ဝိသု၌ တ တြေနေသည်” ဟုကြံသင့်၏၊ ထို ပိဿုတေကို “ဥဂ္ဂတေ” စု ထပ်ဖွင့်၍ “ဂေါရက္ခ ဝါဏိဇကမ္မာဒိကေ” ဟု သရုပ်ဖော်သည်၊ အာဒိ ဖြင့် “ကသိကမ္မ - လယ်ယာ လုပ်ကိုင်မှု” စသည်ကိုယူပါ။ ဇဝဿာ။ ။ ဤအဖွင့်ကိုကြည့်၍ “ဝိသု + ပယောဇေန္တီတိ ဝေဿာ” ဟုပြု ၊ ဝိသုပုဒ်+ ဏျပစ္စည်း, ပယောဇနတဒ္ဓိတ်၊ ဝိသဓာတ် + ဏျပစ္စည်းဖြင့် “ ဝိသတဖ ဥပဘုဉ္ဇတိ- ကာမဂုဏ်ကို ခံစားတတထ၏၊ ဣတထ ဝေဿာ” ဟုလည်း ပြုတော်မူကြသည်။
ဝိသုကမ္မန္တေ ပယောဇေသုန္တိ၊ ကား။ ဂေါရက္ခဝါဏိဇကမ္မာဒိကေ၊ နွားကျောင်းမှု, ကုန်သွယ်မှု အစရှိကုန်သော။ ဝီဿုတေ၊ ထင်ရှားကုန်သော။ ဥဂ္ဂတေ၊ ပေါ်လွင်ကုန်သော။ ကမ္မန္တေ၊ အမှုတို့ကို။ ပယောဇေသုံ၊ ယှဥ◌်စေကြကုန်ပြီ။
သုဒ္ဒါ သုဒ္ဒါတိ၊ ကား။ တေန လုဒ္ဒါစာရကမ္မ ခုဒ္ဒါစာရကမ္မုနာ၊ ထို ကြမ်းကြုတ်သော အကျင့်ဖြစ်သောအလုပ် သေးငယ်သော အကျင့်ဖြစ်သော အလုပ်ဖြင့်။ သုဒ္ဒံ သုဒ္ဒံ၊ လျင်စွာလျင်စွာ။ လဟုံ လဟုံ၊ လျင်စွာလျင်စွာ။ ကုစ္ဆိတံ၊ စက်ဆုပ်သည်၏ အဖြစ်သို့။ ဂစ္ဆ န္တိ၊ ကုန်၏ ။ ဝိနဿန္တိ၊ ပျက်စီးကုန်၏ ။ ဣတိ အတ္တော၊ ဤကား အနက်။
အဟု ခေါတိ၊ ကား။ ဟောတိခေါ၊ ဖြစ်သည်သာ။ [ အဟု သည် ပစ္စုပ္ပန်မှ အတိတ်ပြောင်းသော ကာလ ဝိပလ္လာသတည်း။ ]
သကံဓမ္မံ ရဟမာနောတိ၊ ကား။ သေတစ္ဆတ္တံ၊ ထီးဖြူကို။ ဥဿာပနမတ္တေန၊ စိုက်ထူခြင်းမျှဖြင့်။ သုဇ္ဇျိတုံ၊ ကိလေသမာမှ စင်ကြယ်ခြင်းငှါ။ ဝါ၊ သံသရာမှ စင်ကြယ်ခြင်းငှါ။ နသက္ကာ၊ မတတ်နိုင်။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အတ္တနော၊ ၏ ။ ခတ္တိယဓမ္မံ၊ မင်းကျင့်တရားကို။ နိန္ဒမာနော၊ ကဲ့ရဲ့လျက်။ (ပဗ္ဗဇတိ ၌စပ်)။
သဗ္ဗတ်ထ၊ အလုံးစုံသော ဝါကျတို့၌။ ( ဗြာဟ္မဏော ပိခေါ ဝါသေဋ္ဌစသော။ ဝါကျတို့၌၊) ဟဿ ( ဧ‌ေသော)၊ သည်။ နယော၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်ကြောင်း။ အစီအရင်တည်း။
ဣမေဟိခေါ ဝါ သေဠ စတူဟ မဏ္ဍေလေဟီတိဣမိနာ၊ ဖြင့်။ ဣမံ၊ ဤဆိုအပ် လတံ့သော အနက်ကို။ ဒဿေတိ၊ ပြ၏။ ( ကိံ)။ သမဏေမဏ္ဍလံနာမ၊ သမဏ အသိုက်အဝန်း မည်သည်။ ဝီသံ၊ သီးခြား။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ပန၊ ထိုသို့ပင်မရှိပါသော်လည်း။ ( အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၌စပ်)။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဇာတိယာ၊ ဇာတ်အားဖြင့်။ သုဇ္စေ◌ျိတုံ, နသက္ကာ၊ မတက်နိုင်။ အတ္တနော အတ္တနော၊ မိမိ မိမိ၏။ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ၊ ကောင်းသော အကျင့်ဖြင့်။ ဝိသုဒ္ဓ၊ စင်ကြယ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ။သုဒ္ဒါ။ ။ “သု+ဒါ” ဟု ခွဲ၊ သု သည် လျင်မြန်ခြင်း အနက်ဟော နိပါတ်တည်း၊ ဒါသည် ဂရဟတ္ထ၊ ( သို့မဟုတ်) ကုစ္ဆိတဂမန အနက်ဟော ဘူဝါဒိ ဓာတ်တည်း၊ “သုဒ္ဒန္တိ လတုံ လတုံ ကုစ္ဆိတံ ဂစ္ဆန္တီတိ သုဒ္ဒါ” ဟုပြု၊ ထို သူဆင်းရဲများသည် စိတ်အေး လက်အေး မနေကြရပဲ မနားမနေ လျင်လျင်မြန်မြန် ( ပြာယီးပြာရာ) မုဆိုး တံငါစသော အလုပ်, ကျူထရုံရက်မှု စသော အလုပ်များဖြင့် အသက်မွေးကြရသည်။ မှတ်ချက်။ ။ “သုဒ္ဒံ သုဒ္ဒံ” ကို “ လဟုံ လဟုံ” ဟုဖွင့်သည်မဟုတ်၊ သုဒ္ဒါကို “ လဟုံ လဟုံ ကုစ္ဆိတံ ဂစ္ဆန္တိ” ဟုဖွင့်သောကြောင့် သုဒ္ဒံ သုဒ္ဒံ နေရာဝယ် “သုဒ္ဒန္တိ” ဟု “သု+ ဒါ+ အန္တိ” ဝိဘတ် ဖြင့် ပါဌ်ရှိသင့်ကြောင်းကို ရှေးနိဿယ၌ ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်။ အမှာ။ ။ ဤဋီကာနှင့် သဒ္ဒနီတိ ဓာတုမာခါ ၈၂ - ကို ကြည့်၍ ရှေးနိဿယ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ကောင်း၏၊ ထိုပြင် သုစဓာတ် + အပစ္စည်းဖြင့် “သောစန္တှတိ သုဒ္ဒါ” ဟုလည်း ပြုတော်မူကြ၏၊ ဓာတွန်စ ကို ဒပြု , ဒ ဒွေဘော်လာ၍ ပြီးသည်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ဣမေဟိ မဏ္ဍလေဟိ၊ ဤ အသိုင်းအဝိုင်းတို့ဖြင့်။ ဝါ၊ တို့မှ ။ သမဏ မဏ္ဍလဿ၊ ၏။ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ။
ဣမာနိ မဏ္ဍလာနိ၊ တို့သည်။ သမဏမဏ္ဍလံ၊ သိူ့။ အနုဝတ္တန္တိ၊ အစဉ်လိုက်ကြရကုန်၏ ( အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြရကုန်၏။) အနုဝတ္တန္တိ၊ အစဉ်လိုက်၍ ကျင့်ကုန်သော်လည်း။ ဓမ္မေနေဝ၊ လောကူတ္တရာ တရားဖြင့်သာ။ ဝါ၊ တရားမဟုတ်သော အကြောင်းကြောင့်။ နော အနုဝတ္ထန္တိ၊ အစဉ်မလိုက်ကုန်။ ဟိ၊ မှန်၏။
သမဏမဏ္ဍလံ၊ ကို။ အာဂမ္မ၊ စွဲ၍။ သမ္မာပဋိပတ္တိံ၊ ကို။ ပူရေတွာ၊ ၍။ သုဒ္ဓိံ၊ စင်ကြယ်ခြင်းသို့။ ပါပုဏန္တိ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤအဓိပ္ပါယ်ကိုပြ၏။ [ ဒဿေတိသို့ ပြန်လှည့်ပါ။]ဣမေဟိ၊ ပေ၊ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ။ ။ “သမဏမဏ္ဍဘ” ဟု အမျိုးထီးခြားမရှိသော် ခညိး ခတ္တိယ စသော အမျိုးေလးပါးတို့ဖြင့်ပင် သမဏမဏ္ဍလလည်း ဖြစ်ပေါ်လာတော့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ယုံမှားဖွယ်။ ။ သို့ဖြစ်လျှင် ခတ္တိယ စသော အသိုင်းအဝိုင်း လေးမျိုးသော ပဓာနဖြစ်၍ , သမဏမဏ္ဍလ ( ရဟန်း အသိုင်းအဝိုင်း) ကား ပဓာန နဟုတ်- ဟု ထင်စရာရှိ၍၊ ထို အထင်မှားမှုကို ပယ်ရှားဖို့ရာ “ဣမာနိ၊ ပေ၊ အနုဝတ္တန္တိ” ဟု မိန့်သည်။ သမဏမဏ္ဍလံ အနုဝတ္တန္တိ။ ။ သမဏမဏ္ဍလက ( ရဟန်းတော်များက) အမျိုးလေးပါးထကိ သီလစသော လောကုတ္တရာဂုဏ်အားဖြင့် ထူးခြားသောကြောင့် အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြရသည်၊ မှန်၏- လောကုတ္တရာဂုဏ်အားဖြင့် ထူးခြားသောကြောငိ့ အတုလိုက်၍ ကျင့်ကြရသည်၊ မှန်၍- လောကုတ္တရာဂုဏ်သည် ပညာရှိတို့၏ အတုလိုက်၍ ကျင့်ဖို့ရာ အကြောင်းတည်း၊ အမျိုးကောင်းရုံ အဆင်းလှရုံ အသံကောင်းရုံ ( စကားအပြောကောင်းရုံ) မျှဖြင့် ပညာရှိများက အထင်မကြီးကြပါ, အတုလိုက်၍ မကျင့်ကြပါ၊ ထိုကြောင့်” “ဓမ္မေနေဝ” စသည် မိန့်သည်။ ဓမ္မေနေဝ။ ။ “ဓမ္မ” ဟူသည် သံသရာမှ စင်ကြယ်ကြောင်း လောကုတ္တရာတရားတည်း၊ ထို ဓမ္မလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သာသနာ၌သာ ရှိနိုင်သောကြောင့်သမဏမဏ္ဍလအရ သာသနိက ရဟန်းအပေါင်းကိုသာ ဆိုလိုသည်- ဟု မှတ်ပါ။ မှတ်ချက်။ ။ ဗုဒ္ဓမြတ်သွဋ၏ လောကုတ္တရာဂုဏ် အရှင်အဿဇိစသော ထေရ်တို့၏ လောကုတ္တရာ ဂုဏ်များကို ကြည်ညို၍ ဗုဒ္ဓခေတ်က အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန် စသော ဗြဟ္မဿများ , အရှင်အာနန္နာ အရှင်အနုရုဒ္ဓါစသေဋ မင်ညီ မင်းသားများ , အရှင်ယသ စသော သူဋ္ဌေးသူကြွယ်များ၏ အတုလိုက်၍ တရားကျင့်ကြပုံကို သတိပြုပါ၊ ယခုခေတ်၌လည်း စဉ်းစားဉာဏ်ရှိသူများက ရွေးချယ်ကြည်ညိုလိုကြသည်။