Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

ရိသုဒ္ဓ ပပဋိကပ္ပတ္တကထာ အဖွင့်

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ရိသုဒ္ဓ ပပဋိကပ္ပတ္တကထာ အဖွင့်

အဂ္ဂံ ပါပေတူတိ၊ ကား။ ဒေသနာဝသေန၊ ဒေသနာတော်၏ အစွမ်းဖြင့်။ အဂ္ဂံ၊ အမြတ်သို့။ ပါပေတွာ၊ ရောက်စေ၍။ ဒေသေသု၊ ဟောတော်မူပါ။ သာရံ၊ အနှစ်သို့။ ပါပေတွာ၊ ရောက်စေ၍။ ဒေသေသု၊ ပါ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒသဗလံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။ ယာစတိ၊ တောင်းပန်၏ ။
စာတုယာမသံဝရ သံတုတောတိ၊ ကား။ စတုဗ္ဗိဓေန၊ လေးပါးအပြားရှိသော။ သံဝရေန၊ သံဝရဖြင့်။ ပိတိတော၊ ပိတ်ဆို့အပ်သော ဒွါရသည်။ ( ဟောတိ ၌စပ်)။
နပါဏံ အတိပါတေတီတိ၊ ကား။ ပါဏံ၊ သတ္တဝါကို။ န ဟနတိ၊ မသတ်။
န ဘဋဝိတ မာသီသတီတိ ( ဧတ္ထ)၊ ၌။ ဘာဝိတံ နာမ၊ ဘာဝိတမည်သည်။ တေသံ၊ ထို တိတ္ထတို့၏။ သညာယ၊ အမှတ်အားဖြင့်။ ပဥ္စ၊ ကုန်သော။ ကာမဂုဏာ၊ တို့တည်း။ တေ၊ ထို ကာမဂုဏ်တို့ကို။ န အာသီသတိ၊ မတောင်းတ။ နသေဝတိ၊ မမှီဝဲ။ ဣတိ အတ္ထော။ဓာတုယာမသံဝရသံဝုတော။ ။ ယမနံ ယာမော။ (ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။ ယမုဓာတ်+ ဏ ပစ္စည်း။) စတုဗ္ဗိဓောမော။ ( သွတ္ထ၌ဏ ပစ္စည်း။) သံဝရဏံ သံဝရော။ စတုယာဧဝ စာတုယာမောဧဝ+ သံဝရော စာတု ယာမသံဝရော၊ လေးမျိုး အပြားရှိသော ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဟူသော သံဝရ။ စတုယာမမသံဝရေန+ သံဝုတော ဟု ဆက် ။ စတူဗ္ဗိသေရုပ်ကိုပါဠိတော်၌ ကြည့်ပါ။ ဘာဝိတံ။ ။ တိတ္တိတို့အတွက် ကာမဂုဏ် ငါးပါးကို” ဘာဝိတ” ဟူသေဋ အခေ့ါအဝေါ် တမျိုးဖြင့် သုံးစွဒထားသညါ။ “လောဘစိတ္တေန ဘာဝီယတေတိ ဘာဝီတံ” ဟုပြု။ ကာမဂုဏ်တို့ကိူ အာရုံပြုလျှင် များသောအားဖြင့် လောဘစိတ်ဖြင့် အာရုံပြု၏။ ထိုကြောင့်” လောဘစိန်ဖြင့် ဖြစ်စေအပ်သောအာရုံ” ဟု သူတို့က ဆိုလိုကြသည်။
အဒုံစဿ ဟောတီတိ၊ ကား။ ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ ဝုစ္စမာနံ၊ ဆိုအပ်လတံ့သေဋ။ ( ပါဠိတော် ၌ ဆိုအပါလတံ့သော)။ သော အဘိဟရတီတထ အာဒိလက္ခဏံ၊ သော အဘိဟရတိ အစရှိသော လက္ခဏာရှိသော။ အဿ၊ ထို တပဿီပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဧတဥ္စ၊ ဤ အကျင့်သည်လည်း။ ( ဤ အဆင့်ဆင့်တိုးပွါးအောင် ဆောင်ခြင်း, ယုတ်ညံ့သော လူ့အဖြစ် အကျိုးငှါ မလည်ခြင်းသည်လည်း။ ( ဟောတိ)။ [ အဒုံ၌ ဣမသဒ္ဒါသည် ဝုစ္စမာနာပေက္ခတည်း။ “အဒုံစ၊ ဤ ဆိုအပ်လတံ့သော အကျင့်သည်လည်း “ ဟုပါဠိတော်၌ ပေး။]
တပဿိတာယာတိ၊ ကား။ တပဿိ ဘာဝေန၊ တပဿီ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဟောတိ။
တတ္တ၊ ထို “ သေဋ အဘိဟရတိ” အစရှိသော ပါဠိရပ်၌။ သော အဘိဟရတီတိ= ကား။ သော၊ ထို တပဿီပုဂ္ဂိုလ်သည် ။ တံသီလံ၊ ထို စာတုယာမ သံဝရ သီလကို။ အဘိဟရတိ၊ တိုးပွါးခြင်းသို့ဆောင်၏။ [ အဘိသဒ္ဒါ ဝုဒ္ဓိ အနက်ဟော ။] ဥပရူကရိ၊ အထက် အထက်၌။ ဝါ၊ အဆင့်ဆင့်။ ဝဎေ တိ၊ တိုးပွါးစေ၏။ မေ၊ ၏။
သီလံ၊ သည်။ ပရိပုဏ္ဏံ၊ ထက်ဝန်းကျင် ပြည့်စုံပြီ။ တပေါ၊ ကို။ အာရဒ္ဓေါ၊ အားထုတ်အပ်ပြီ။ ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိသော သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်း, အကျင့်ကို အားထုတ်ခြင်းဖြင့်။ အလံ၊ တော်လောက်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ ကြံ၍။ ဝီရိယံ၊ ကို။ နဝိဿဇ္ဇေသိ၊ မစွန့်လွတ်။
နောဟီနာယာဝတ္တတီတိ၊ ကား။ ဟီနာယ၊ နိမ့်ကျသော။ ဂီိဘာဝတ္ထာယ၊ လူ့အဖြစ် အကျိုးငှါ။ န အာဝတ္တတိ၊ ပြန်မလည်။
သီလတော၊ ထက်။ ဥတ္တရိသီလတော၊ ထက်။ ဥတ္တရိ၊ အလွန်။ ဝိသေသာဓိဂမတ္ထာယ၊ တရားထူးကို ရခြင်းအကျိုးငှါ။ [ ဈာန်မဂ်ဖိုလ် တရားများကို ရည်ရွယ်သည်။] ဝီရိယံ၊ ကို။ ကရောတိယေဝ၊ ပြုသည်သာ။ ဧဝံ၊ သို့။ ကရောန္တော၊ ပြုလိုသည်။ (ဟုတွာ)။ ဝါ၊ ပြုလိုသော။ သော၊ ထိုတပဿီပုဂ္ဂိုလိသည်။ ဝိ ဝိတ္တံ၊ လူတို့မှ့ ကင်းဆိတ်သော။ သေနာသနံကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသို့။ ဘဇဘိ၊ ကပ်ဝင်၏
အရညန္တိ အာဒီနိ၊ အရညံ အစရှိသော ပုဒ်တို့ကို။ သာမညဖလေ၊ သာမည ဖလသုတ်၌။ ဝိတ္ထာရိတာနေဝ၊ ချဲ့ဖွင့်အပ်ပြီ ကုန်သည်သာ။
မေတ္တာသဟဂတေနာတိ အာဒီနိ၊ အစရှိသောအုဒ်တို့ကို။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ၊ ၌။ ဝဏ္ဏိတာနိ၊ ဖွင့်အပ်ကုန်ပြီ။

တစပ္ပတ္တာတိ၊ ကား။ ပပဋိကတော၊ အပွေးမှ။ အဗ္ဘန္တရံ၊ အတွင်းဖြစ်သော။ ( အတွင်းကျသော)။ တစံ၊ အခွံသို့။ ပတ္တာ၊ ရောက်သည်။ ( ဟောတိ ၌ စပ်)။ [ အခွံသို့ရောက်၊ ဟူရာ၌” အခွံနှင့် တူသည်” ဟုဆိုလိုသည်။ ``

ဟီနာယ။ ။ “ဟီနာယ၊ နိမ့်ကျသော အဖြစ်” ဟူသည် လူအဖြစ်တည်း။ မှန်၏၊ သီလစသေဋ ဂုဏ်အထူးနှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း, လောဘ ဒေါသ မောဟစသော ကိလေသာအပြစ်မှ ကင်းခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း, ရဟန်းကို စကြာဝတေးမင်းကလည်း ရှိခိုးမှု စသည်ကို ပြုရ၏။ ထိုကြောင့် ရဟန်းအဖြစ်သည် လူ့အဖြစ်ထက် မြတ်၏။ထို နှစ်မျိုးသောအကြောင်းမှ ကင်းခြင်းကြောင့် လူ့အဖြစ်သည် ရဟန်းအဖြစ်ထက် နိမ့်ကျသည်။ ``

ဖေဂ္ဂုပ္ပတ္တာတိ၊ ကား။ တစတော၊ အခွံမှ။ အဗ္ဘန္တရံ၊ သော။ ဖေဂ္ဂုံ၊ အကာသို့။ ပတ္တာ၊ ရောက်သည်။ ( ဟောတိ၌စပ်။) ဖေဂ္ဂုသဒိသာ၊ အကာနှင့်တူသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
ဧတ္တာဝတာခေါ။ ပေ။ သာရပ္ပတ္တာစာတိ ဣဒံ၊ ဤ စကားတော်ကို။ ဘဂဝါ၊ သည်။ တိတ္ထိယာနံ၊ တို့၏။ ဝသေန၊ အယူနှင့် စပ်သဖြင့်။ အာဟ၊ ပြီ။ ဟိ၊ မှန်။ ( တနည်း ) ဟိ ( ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
တိတ္ထိယာနံ၊ တို့၏။ လာဘသက္ကရော၊ ပစ္စည်းလေးပါးဟူသော ဝိျသသလာဘ်, အထူးတလည် ပြုအပ်သော ပစ္စည်းလေး ပစ္စည်းလေးပါး ဟူသော ဝိသေသလာဘ်သည်။ ရုက္ခဿ၊ ၏။ သာခါပလာသသဒိသော၊ အခက် အရွယ်နှင့်တူ၏။
ပဥ္စသီလမတ္တကံ၊ ငါးပါးသီလမျှသည်။ ပပဋိကသဒိသံ၊ အပွေးနှင့်တူ၏။
အဋ္ဌသမာပတ္ထိမတ္တံ၊ ရှစ်ပါးသောသမာပတ်မျှ သည်။ တစသဒိသံ၊ အခွံနှင့်တူ၏။
ပုဗ္ဗေ နိဝါဘဉာဏာဝသာမာ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ် အဆုံးရှိကုန်သော။ အဘိညာ၊ အဘိညာဉ်တို့သည်။ ဖေဂ္ဂုသဒိသာ၊ အကာနှင် တူကုန်၏။ ပန၊ ကား။
ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဉ်ကို။ ဧတေ၊ ဤ တိတ္ထိတို့သည်။ အရဟတ္ထန္တိ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ ဝိစရန္တိ၊ လှည့်လည်ကြကုန်၏။
တေန၊ ကြောင့်။ နေသံ၊ ထိုတိတ္ထိတို့၏အတွက်။ တံ၊ ထို ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဉ်သည်+ ရုက္ခဿ= ၏။ သာရသဒိသံ၊ အနှစ်နှင့်တူ၏။
သာသနေ၊ ၌။ လာဘသက္ကာရော၊ သည်။ သာခါပလာသသဒိသော၊ ၏
သီလသမ္ပဒါ၊ စတုပါရီသုဒါသီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းသည်။ ပပဋိကသဒိသော၊ ၏။
စျာနသမာပတ္တိယော၊ စျာန်သမာပတ်တို့သည်။ တစ တဒိဿ၊ ကုန်၏။
လောက်ယာဘိညာ၊ လောကီ အဘိညာဉ်သည်။ ဖေဂ္ဂုသဒ်သာ၊ ၏။
မဂ္ဂဖလံ၊ သည်။ သာရော၊ အနှစ်တည်း။
ဣတိ၊ သို့။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ အတ္တနော၊ ၏။ သာသနံ၊ သာသနာတော်ကို။ ဩနတ ဝိနတ ဖလဘာရ ဘရိတရုက္ခူပမာယ၊ အောက်သို့ညွတ်ကုန်, အထူးထူး အပြားအပြား ညွတ်ကုန်သော အသီးတည်း ဟူသော ဝန်တိုဖြင့်ပြည့်သော သစ်ပင်ဟူသော ဥပမာဖြင့်။ ဥပမိတံ နှိုင်းယှဉ်တော်မူအပ်ပြီ။အဂ္ဂသာရပတ္တိတော။ ။ စာအုပ်တို့၌ “ တစသာရ သမ္ပတ္တိတော” ဟုလည်းကောင်း “ တစသာရပတ္တိတော” ဟုလည်းကောင်း တွေ့ရ၏။ ပါဠိတော်၌ နိဂြောဓပရိဗ္ဗိုဇိ၏ “တပေါဇိဂုစ္ဆာယ အဂ္ဂညေဝ ပါပေတု သာရညေဝ ပါပေတု” ဟုလျှောက်ထား တောင်းပန်ချက်အရ အဂ္ဂပတ္ထဖြစ်သော တပေါဇိဂုစ္ဆာ အကျင့်ကို ဟောတော်မူပြီ၍, ငါဘုရား၏ သာသနာတော်သည် ထိုအဂ္ဂပတ္တ သာရပတ္တ တပေါဇိဂုစ္ဆာ အကျင့်ထက် ဥတ္တရိတရ ပဏီတတရ ဖြစ်သည်ဟု ပြတော်မူလိုသည့်အတွက် “ဩတိ ခေါ တံ နိဂြောဓဌာနံ ဥတ္တရိတရဥ္စ ပဏီတတရဥ္စ” အစရှိသော ဒေသနာတော်ကို မိန့်တော်မူသည်။ ( ပါဠိတော်ကြည့်ပါ)။ ထို ပါဠိတော်၌ ဥတ္တရိတရဥ္စ ပဏီတတရဥ္စတို့၏ အပါဒါန်က်ု ပြလိုသောကြောင့် “တတော” စသည်ကို ဆိုရကား “အဂ္ဂသာရ ပတ္တိတော” ဟုသာရှိသင့်သည်။ အနဿာမ။ ။ အနဿာမ၌ အသဓာတ်+ ဧယျာမဝိဘတ်ဖြင့် “အဿာမ” ဟုဖြစ်၏။ ရုပ်ပြီပုံကို ရူအဍပသိဒ္ဓန၌ ကြည့်ပါ။ “န” ကား ပဋိသေဓနိပါတ်တည်း။ “န” ကို “အန်” ပြု။ “ အနဿာမ၊ မဖြစ်နိုင်တော့ကုန်” ဟုပေး။ ဆရာနှင့်တကွ ငါတို့အားလုံးရဟန်းဂေါတမ ဟောပြအပ်သော စင်ကြယ်သော အစေလကကျင့်ဝတ်များ၌ မဖြစ်နိုင်ကြ, မကျင့်နိုင်ကြ= ဟူလို။ တနည်း။ ။ အနဿာမ၌( အ) သည် အနက်မရှိသော နိပါတ်တည်း။ နသဓာတ်+ ဝတ္တမာန် မ ဝိဘတ်+ ဒိပါဒိယ ပစ္စည်းဖြင့် “ နဿာမ၊ ပျက်စီးကြရကုန်၏ “ ဟု ဆိုပါ= ဋီကား။
သော၊ ထို မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဒေသနာကုသလတာယ၊ ဒေသနာတော်၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တတော တစသာရ ပတ္တိတော၊ ထိုတပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒ၏ အခွံအနှစ်သို့ ကောင်းစွာရောက်ခြင်းထက်။ မမ၊ ၏။ သာသနံ၊ သည်။ ဥတ္တရိတရဥ္စေဝ၊ သာ၍လည်း လွန်မြတ်၏။ ပဏီတတရဥ္စ၊ သာ၍လည်း မွန်မြတ်၏။ တံ၊ ထိုဥတ္တရိတရ ပဏီတတရဖြစ်သော သာသနာတော်ကို။ တုဝံ၊ သင်သည်။ ကဒါ၊ အဘယ်အခါ၌။ ဇာနိဿတိ၊ သိလိမ့်မည်နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ အတ္တနော၊ ၏။ ဒေသနာယ၊ ၏။ ဝိသေသဘာဝံ၊ ထူးသောသဘော၏ အဖြစ်ကို။ ဒဿေတုံ၊ ငှါ။ ဣတ် ခေါ နိ ဂြောဓာတိ ဒေသနံ၊ အစရှိသော ဒေသနာတော်ကို။ အာရတိ၊ အားထုတ်တော်မူပြီ။
တေ ပရိဗ္ဗာဇကာတိ၊ ကား။ တဿ၊ ထို နိဂြောဓပရိဗ္ဗိုဇ်၏။ ပရိဝါရာ၊ အခြံအရံဖြစ်ကုန်သော။ တိံသ သတသင်္ချာ၊ သုံးထောင် အရေအတွက်ရှိကုန်သော။ [ သီဟိုဠ်မူ၌ “ တိသတသင်္ချာ” ဟူရှိ၏။ “ သုံးရာ အရေအတွက် ရှိကုန်သော “ ဟုပေးပါ။ ပါဠိတော်အစပုဒ်စဉ် (၄၉) ၌ “ တိံ သမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေတိ” ဟုဆိုခဲ့သောကြောင့် ၃၀၀၀ ( သုံးထောင်) ဟုရှိသော မြန်မာမူက ကောင်းသည်။] တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ၊ တို့သည်။ ( အဟေသုံ၌စပ်)။
ဧတ္ထ မယံ အနဿာမာတိ၊ ကား။ ဧတ္ထ အစေလကပါဠိအာဒီသု၊ ဤ အစေလကပါဠ် အစရှိသည်တို့၌။ ( အနဿာမ၌စပ်)။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ( ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ)။
အမှာကံ၊ တို့၏။ ( တို့မှာ)။ အစေလကပါဠိ မတ္တမ္ပိ၊ အစေလကပ့ဠိမျှသညမလည်း။ (အစေလက ပါဠိ၌ လာသော အကျင့်မျှသည်လည်း )။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ပရိသုဒ္ဓပါဠ်မျှသာ်လည်း။ ( ပရိသုဒ္ဓပါဠ် လာသော အကျင့်မျှသည်လည်း)။ နတ္ထိ။
စာတုယာမထံဝရာဒီနိ၊ စာတုယာမထံဝရညအစရှိသည်တို့သည်)။ ကုတော၊ အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း။ စာတုယာမသံဝရောပိ၊ သည်လည်း။နတ္ထိ။
အရညဝါသာဒီနိ၊ တော၌ နေခြင်း အစရှိသည်တို့သည်။ ကုတော၊ နည်း။ အရညဝါသောပိ၊ သည်လည်း။ နတ္ထီ။ နီဝရဏပ္ပဟာနာဒီနိ၊ နီဝရဏတို့ကိုပယ်ခြင်း အစရှိသည်တို့သည်။ ကုတော၊ အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း။ နီဝရဏပ္ပဟာနမ္ပိ၊ သည်လည်း။ နတ္ထိ။
နီဝရဏပ္ပဟာနာဒီနိ၊ နီဝရဏတို့ကိုပယ်ခြင်း အစရှိသည်တို့သည်။ ကုတော၊ အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း။ နီဝရဏပ္ပဟာနမ္ပိ၊ သည်လည်း။ နတ္ထိ။
ဗြဟ္မဝိဟာရာဒီနိ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရတရား အစရှိသည်တို့သည်။ ကုတော၊ နည်း။ ဗြဟ္မဝိဟာရမတ္တမ္ပိ၊ မျှသည်လည်း။ နတ္တိ။
ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီနိ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ် အစရှ်သည်တို့သည်။ ကုတော၊ နည်း။ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ မတ္တမ္ပိ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်မျှ သည်လည်း။ နတ္ထိ။ အမှာကံ၊ တို့၏။ ( တ်ု့မှာ)။ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်သည်။ ကုတော၊ နည်း။
ဧတ္ထ၊ ဤ အစေလကပါဠိ အစရှိသည်တ်ု့၌။ သအာစရိယကာ၊ ဆရာနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော။ မယံ၊ ငါတို့သည်။ နဋ္ဌာ၊ ပျက်စီးကြကုန်ပြီ။ ဣတိ ( ဝုတ္တံ ဟောတိ)။ [ အစေလကပါဠိ ဟူရာ၌ “ဣဓနိဂြေဋဓ အစေလကော ဟောတိ အစရှိသေဋ ပါဠိတော်ကို ရည်ရွယ်၍ဆိုသည်။] ဣတော ဘိယျော ဥတ္တရိတရန္တိ၊ ကား။
ဣတော ဒိဗ္ဗစက္ခု ဉာဏာဓိဂမတော၊ ဤ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ကို ရခြင်းထက်။ ဘိယျော၊ အလွန်။ အညံ့၊ အခြားသော။ ဥတ္တရိတရံ၊ အထူးအားဖြင့် လွန်ကဲသော။ ဝါ၊ သာလွန်သော။ ဝိသေသာဓိဂမံ တရားထူးကို ရခြင်းကို။ သုတိဝသေန၊ သုတိ၏ အစွမ်းအားဖြင့် လည်း။ ( ကြားရုံ မျှဖြင့်လည်း )။ နဇာနာမ၊ မသိကြရကုန်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။