Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတဓမ္မဝိနယာ= အဖွင့်။

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတဓမ္မဝိနယာ၊ အဖွင့်။

ဧဝံ၊ သို့။ အနိယျာနိက သာသနံ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ခြင်း၌ မယှဉ်သော သာသနာကို။ ဒဿေတွာ၊ ပြတော်မူပြီး၍။ ဣဒါနိ၊ ၌။ နိယျာနိကသာသနံ၊ ကို။ ဒဿေန္တော၊ သည်။ (ဟုတွာ)။ ဣဓ ပန စုန္ဒ သတ္ထာစ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အာဒိံ၊ ကို။ (ဘဂဝါ)။ အာဟ။

တတ္ထ၊ ထို ဣဓ ပန စုန္ဒ အစရှိသော စကားရပ်၌။ နိယျာနိကောတိ၊ ကား။ မဂ္ဂတ္ထာယ၊ မဂ်အကျို'ငှါလည်းကောင်း။ ဖလတ္ထာယစ၊ ဖိုလ်အကျိုးငှါလည်းကောင်း။ နိယျာတိ၊ ဖြစ်၏။ `` ဉာယပ္ပဋိပန္နေံာ။ ။ ဉာယတိ မုတ္တိဓမ္မော( လွတ်မြောက်ကြောင်း တရား) ဧတေနာတိ ဉာယော၊ [ ဉာ+ ဏ+ ဉာ၌ အာကို အာယပြု။] တေန သတ္ထာရာ ( သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မဟုတ်သော ထိုဆရာသည်) ဝုတ္တော ဓမ္မာနုဓမ္မော ( မုတ္တိဓမ္မအားလျော်သောအကျင့်) ၊ တံ+ ပဋိပ​န္နော၊ သော ပန ယသ္မာ တဿ မုတ္တိ ဓမ္မဿ ( ကို) အဓိဂမေ ( ရခြင်း၌) ကာရဏသမ္မတော ( အကြောင်းဟု အသိအမှတ် ပြုအပ်၏)၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ “ ကာရဏပ္ပဋိပန္နော” တိ၊- ဋီကာ။

နိယျာနိကော။ ။ နိယျာတိကို ကြည့်၍ “ နိယျာတီတိ နိယျာနိကော( ဓမ္မော) “ ဟုပြု၊ [ နိ+ ယာ+ အနီယ။] ပုဒ်ပြီးပုံကို ရှေ့ပုဒ်စဉ် ( ၁၄၅) ၌ ပြခဲ့ပြီ၊ “ ဓမ္မော- သည်၊ နိယျာနိကော- မဂ်ဖိုလ်အကျိုးငှါဖြစ်၏” ဟု ပါဠိတေဋ်၌ ပေးပါ၊ [ နိယျာတီတိ ဝတ္ထတိသံဝတ္တတီတိ ဝါ အတ္ထော၊- ဋီကာ။ “ နိယျာတိ- ဖြစ်၍၊ ( သို့မဟုတ်) ကောင်းစွာဖြစ်၏” ဟု အနက်ပေး- ဟူလို။] နိယျာနိကော၏ အဖွင့်ကို ဋီကာအတိုင်း ရှေ့ပုဒ်စဉ် ( ၁၄၅) ၌ ပြခဲ့ပြီ၊ နောက် ( ၁၇၀) ၌လည်း တွေ့ရဦးမည်။

ဝုတ္တဉှေတံ။ ။ [ ဝုတ္တံ+ ဟိ+ ဧတံ။] ရှေ့စကားကို ခိုင်မြဲအောင် သာဓကပြသော စကားတည်း၊ ဒဠီကရဏ သုံးမျိုးတွင် အာဂမဖြစ်၏၊ ဤဝါကျ မျိုး၌ ဟိကို“ ဟိ- သာဓကကား” ဟု ဆရာတို့ပေးတော်မူလေ့ရှိ၏၊ ဒဠီ ထုံစံအတိုင်း “ ဟိ ( သစ္စံ)- မှန်၏” ဟုလည်းပေးနိုင်သည်။

ဓမ္မဝိနယေ။ ။ ဓမ္မဝိနယဟူသည် သုတ္တ, ဝိနယ , အဘိဓမ္မဟု ခေါ်သော ပါဝစန( မြတ်သောစကားတော်) တည်း၊ ထိုစကားတော် အားလုံးသည် ဝေနေယျသတ္တဝါများ၏ ဝဋ်ဒုက္ခမှလွတ်မြောက်ရန် တရားသဖြင့် ဆုံးမထားသော အဆုံးအမတော်များ ဖြစ်သောကြောင့် “ သာသနာ” ဟုလည်း ဆိုရ၏၊ ထိုကြောင့် “ ဓမ္မဝိနယေ- ဓမ္မဝိနယ၌၊ ဝါ- တရားသဖြင့်ဆုံးမရာ သာသနာတော်၌” ဟု ပေးပါ၊ ဝိနေတိ ဧတ္ထာတိ- ဝိနယော၊ ဓမ္မောန+ ဝိနယော- ဓမ္မဝိနယော” ဟုပြု။ [ ဓမ္မောန+ ဝိနယော+ ဧတ္ထ၊ ဝိနာ ဒဏ္ဍ သတ္ထေဟိ ( ဒုတ်, ဓား လက်နက်မပါ) ဣတိ- ဓမ္မဝိနယော၊- သံ၊ ဋီ၊၁၊၈၅။] ဤဋီကာသည် သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေဟူသော ပါဠိတော်နှင့် လျော်သည်။

အခြားသာသနာအတွက်။ ။ နိဂဏ္ဌစသူတို့ကလည်း မိမိတို့၏ သာသနာကို “ ဓမ္မဝိနယေ” ဟုပင် ဆို၏၊ [ ပါဠိတော်အစ ပုဒ်စဉ်( ၁၆၄) ၌ကြည့်ပါ။] ထိုဓမ္မဝိနယကို ဋီကာ၌ “ ဓမ္မဝိနယန္တိ ပါဝစနံ သိဒ္ဓန္တံ” ဟု ဖွင့်ထားပုံကို ရှေ့အဋ္ဌကထာ (၁၆၄) ၌ ပြခဲ့ပြီ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကလည်း သူတို့အယူအဆ အတိုင်းပင် “ ဓမ္မဝိနယေ” ဟုသုံးစွဲတော်မူ၏၊ [ ဧဝံ ဟေတံ စုန္ဒ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေစသည်။] ထိုဒုရက္ခာတ ဓမ္မဝိနယအတွက် အနက်ပေးရာ၌ “ တရားနှင့်အညီ ဆုံးမသည်” ဟု မဆိုနိုင်သောကြောင့် “ ဓမ္မဝိနယေ- ၌၊ ဝါ- အဆုံးအမတရားဟူသော သာသနာ၌ “ ဟု ဆိုသင့်သည်။ [ ဝိနေတိ ဧတေနာတိ- ဝိနယော၊ ဓမ္မောစ+ သော+ ဝိနယောစ ဟု တွဲ။]

ဝီရိယံ အာရဘတီတိ၊ ကား။ အတ္တနော၊ ၏။ သုခနိပ္ဖါဒကံ၊ ချမ်းသာကို ဖြစ်စေတတ်သော။ ဝါ၊ သုခကို ပြီးစီးစေတတ်သော။ ဝီရိယံ၊ ကို။ အာရဘတိ၊ အားထုတ်၏။
ဟိ၊ သာဓကကား။ သွာက္ခာတေ ဘိက္ခဝေ။ ပေ။ ဝိဟရတီတိ၊ ဟူသော။ ဧတံ၊ ဤသုတ်တော်ကို။ (ဘဂဝတာ)။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ [ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သွာက္ခာတေ၊ ကောင်းစွာ ဟောအပ်သော။ ဓမ္မဝိနယေ၊ ၌။ ဝါ၊ တရားသဖြင့် ဆုံးမရာ သာသနာ၌။ ယော၊ သည်။ ကုသီတော၊ ၏။ သော ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ၊ နေရ၏။ ]
ယော, အာရဒ္ဓဝီရိယော၊ ၏။ သော သုခံ ဝိဟရတိ။၊ အံ။ ၁။ ၃၆။]
ဣတိ၊ သို့။ ဘဂဝါ၊ သည်။ နိယျာနိက သာသနေ၊ ၌။ သမ္မာ ပဋိပန္နဿ၊ ကောင်းစွာကျင့်သော။ ကုလပုတ္တဿ၊ အား။ ပသံသံ၊ ချီးမွမ်းခြင်းကို။ ဝါ၊ ချီးမွမ်းခြင်း စကားကို။ ဒဿေတွာ၊ ပြတော်မူပြီး၍။ ပုန၊ နောက်ထပ်။ ဒေသနံ၊ ကို။ ဝဍ္ဎေန္တော၊ တိုးပွားစေလိုတော် မူသည်။ (ဟုတွာ)။ ဣဓ စုန္ဒ သတ္ထာ စ လောကေ ဥဒပါဒီတိ အာဒိံ၊ ကို။ အာဟ၊ ပြီ။
တတ္ထ၊ ထို စကားရပ်၌။ အဝိညာပိတတ္တာတိ၊ ကား။ အဗောဓိတတ္တာ၊ မသိစေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဟူသော အနက်ရှိကုန်သည်။ (ဟောန္တိ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။ကုလပုတ္တဿ ပသံသံ။ ။ [ ပါဠိတော် ပုဒ်စဉ် ( ၁၆၉) ကြည့်ပါ။] ဆရာ၏ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်ခြင်း၊ ဤသုံးမျိုးစုံသော သာသနာ၌ ဆရာကိုလည်းကောင်း, တရားတော်ကိုလည်းကောင်း, သာဝကကိုလည်းကောင်း ချီးမွမ်းထိုက်ပုံကို ဟောတော်မူ၏၊ သို့ပါလျက် “ နိယျာနိကသာသနေ သမ္မာပဋိန္နဿ ကုလပုတ္တဿ ပသံသံ ဒဿေတွာ” ဟူ၍ အဘယ်ကြောင့် ဆိုရသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။
အဖြေကား- ပါဠိတော်၌ ဆရာ၏ သမ္မသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်ပုံ ဓမ္မ၏ သွာက္ခာတဖြစ်ပုံကို မိန့်တော်မူရခြင်းမှာ သာဝကဖြစ်သူ၏ သမ္မာပဋိပတ်၌ ဧကန်စင်စစ် မှီခိုအားထားရာ၏အဖြစ်ကိုပြခြင်းငှါ ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် “ နိယျာနိကသာသနေ၊ ပေ၊ ပသံသံ ဒဿေတွာ” ဟု ပဋ္ဌကထာဆိုသည်၊ ဤစကားကိုကြည့်၍ ဆရာလုပ်သူနှင့် သူ၏ တရားကမမှန်လျှင် တပည့်ဖြစ်သူအတွက် မှီခိုစရာမဖြစ်ပုံက်ု မှတ်ချက်ရသည်။ [ ဣဓ သာဝကဿ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဧကန္တိက အပဿယ ဒဿနတ္ထံ သတ္ထုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတာ, ဓမ္မဿစသွာက္ခာတတာ ကိတ္တိတာ ( ဟောကြားအပ်ပြီ) ဣတိ “ သမ္မာပဋိပန္န၊ ပေ၊ ပသံသံဒဿေတွာ” တိ ဝုတ္တံ၊- ဋီကာ။]
ဤသို့ပြရကျိုး။ ။ ဤသို့ပြသဖြင့် နိဂဏ္ဌသာဝကများ၏ ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်းဟူသောသံကိလေသဘာဂိယ အဖြစ့်ဖြင့် ဖြစ်ပုံကိုပြအပ်ပြီး ဖြစ်သည်။ [ ဧဝဉှိ ဣမိဿာဒေသနာယ သံကိလေသဘာဂိယ ဘာဝေန ဥဋ္ဌိတာယဝေါဒါန ဘာဂိယဘာဝေန ယထာနုသန္ဓိနာပဝတ္တိ ဒီပိတာဟောတိ၊- ဋီကာ။]
အဗောဓိတတ္ထာ။ ။ ပါဠိတော်လာ “ အဝိညာပိ တတ္ထ” ၌ “ အတ္ထ” ဟူသည်မြတ်သောအနက်( မြတ်သောအကျိုး) ဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို ထိုးထွင်း သိခြင်းတည်း။ [ အပ္ပဝေဒိတတ္ထာ ပရမတ္ထံ စတုတ္ထသစ္စ ပဋိဝေဓံ အပါပိတာ ( မရောက်စေအပ်) ဣတိအတ္ထော၊- ဋီကာ။]
သဗ္ဗသင်္ဂါဟ ပဒကတန္တိ၊ ကား။ သဗ္ဗသင်္ဂဟပဒေဟိ၊ အလုံးစုံသော သာသနာ၏ အနက်ကို သိမ်းယူကြောင်း ပုဒ်တို့ဖြင့်။ ကတံ၊ ပြုအပ်သည်။ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကံ၊ အလုံးစုံသော သာသနာ၏အနက်ကို သိမ်းယူခြင်းရှိသည်ကို။ ကတံ၊ ပြုအပ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒဂ တန္တိပိ၊ ဟူ၍လည်း။ ပါဌော၊ ပါဠိတော်ပါဌ်သည်။ (အတ္ထိ)။ သဗ္ဗသင်ွဂါဟ ပဒေသု၊ အလုံးစုံသော သာသနာ၏ အနက်ကို သိမ်းယူကြောင်းပုဒ်တို့၌။ ဂတံ၊ ဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ပါဝင်သော။ (န ဟောတိ)။ ဧကသင်္ဂဟဇာတံ တူသော သာသနာ၏အနက်ကို ရေတွက်ကြောင်း ပုဒ်အဖြစ်သို့ရောက်သည်။ န ဟောတိ။ ဣတိ အတ္တော၊ နက်။
သပ္ပါဋိဟီရကတန္တိ၊ ကား။ နိယျာနိကံ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ခြင်း၌ ယှဉ်သည်။ ဝါ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောင်ခြင်းဟူသော အကျိုးရှိသည်။ (န ဟောတိ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
ယာဝ ဒေဝမနုဿေတီတိ၊ ကား။ ဒေဝလောကတော၊ နတ်ပြည်မှ။ ယာဝ မနုဿလောကာ၊ လူ့ပြည်တိုင်အောင်။ သုပ္ပကာသိတံ၊ ကောင်းစွာပြအပ်သည်။ (န ဟောတိ)။သဗ္ဗင်္သဂါဟ ပဒကတံ။ ။ သဗ္ဗဟူသည် အလုံစုံသော သာသနာတော်၏ ဟူသောအနက်တည်း၊ သင်္ဂါဟပဒဟူသည် သိမ်းယူကြောင်းပုဒ်တည်း၊ [ သင်္ဂါဟနှင့် သင်္ဂဟသည် အနက်တူ၊ သင်္ဂါဟ၌ ဏပစ္စည်း။] သဗ္ဗသင်္ဂါဟ ပဒေဟိ+ ကတံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟပဒကတံ ( ဗြဟ္မစရိယံ)၊ [ သဗ္ဗဿ သာသနတ္ထဿသင်္ဂဏှနပဒေဟိဧကဇ္ဈံ ( တပေါင်းတည်း) ကတံ၊- ဋီကာ။]
သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကံ။ ။ သင်္ဂါဟကိုကြည့်၍ သင်္ဂါဟိက၌ အဿတ္ထိအနက် ကြံလိုက်သည်၊ ကျမ်းစာတို့၌ကား ဤပုဒ်မျိုးဝယ် ကတ္တုသာဓန အရှိများသည်၊ ထိုနောက်ပါဠိတော်ဝယ် “ နစ တေသံ၊ ပေ၊ ဟောတိ” ဟု ရှိသောကြောင့် ထို၌စပ်ဖို့ရန် “ ကတံန ဟောတီတိ အတ္ထော” ဟု ဆိုသည်။
ဋီကာနည်း။ ။ ပုဗ္ဗေနာပရံ ( ရှေ့နောက်) သမ္ဗန္ဓတ္ထဘာဝေန( ဆက်စပ်သောအနက်ရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်) သင်္ဂဟေ တဗ္ဗတာယဝါ သင်္ဂဟာနိ ( သိမ်းယူထိုက်ကုန်သော) ပဒါနိ ကတာနိ ဧတဿာတိ သင်္ဂဟပဒကတံ၊ ဗြဟ္မစရိယံ” ဟု ဋီကာတနည်းဖွင့်၏၊ ထိုအလို “ သဗ္ဗသင်္ဂဟပဒကတံ- အလုံးစုံ ပြုအပ်ပြီးသော သိမ်းယူအပ်သောပုဒ်ရှိသည်” ဟုပါဠိတော်၌ပေးပါ။
သပ္ပါဋိဟီရ။ ။ သပ္ပါဋီဟီရံကို “ သ+ ပါဋိဟီရံ” ဟု ပုဒ်ခွဲ၊ ပါဋ်ဟီရံ- ၌ ပတိ+ ဟရ+ ဏ၊ ပတိ+ ဟရဓာတ်၏အနက်ကို ဋီကာ၌ နှစ်နည်းဖွင့်၏၊ ပဌမနည်း၌ ပတိသည် “ ပဋိပက္ခ” အနက်ဟော၊ ဟရဓာတ် “ ပယ်ခြင်း” အနက်ဟော၊ “ ဟရဏံဟာရော ( ပယ်ရှားခြင်း)၊ ပဋိပက္ခဿ- ရာဂစသော ဆန့်ကျင်ဖက် ကိလေသာကို+ ဟညရော- ပယ်ရှားခြင်းတည်း၊ ပဋိဟာရော- ခြင်း” ဟုပြုပါ။ [ရာဂါဒိ ပဋိပက္ခဟရဏံ၊- ဋီကာ။]
အနုတပ္ပေါ ဟောတီတိ၊ ကား။ အနုတာပကရော၊ နောင်တတဖန် ပူပန်ခြင်းကိုပြုတတ်သည်။ ဟောတိ။
သတ္ထာစ နော လောကေတိ ဣဒံ၊ သတ္ထာစ နောလောကေဟူသော ဤစကားကို။ တေသံ၊ ထို သာဝကတို့၏။ အနုတာပါကာရဒဿ နုတ္ထံ၊ နောင်တတဖန် ပူပန်ပုံ အခြင်းအရာကို ပြခြင်းအကျိုးငှါ။ ဝုတ္တိ၊ ပြီ။ [ စာအုပ်များ၌ အနုတာပကာရဟု ပ၊ ၌ ရဿဖြင့်ရှိ၏။ ပါ၊ ဟု ဒီဃရှိရမည်။ ရှေးနိဿယ၌လည်း အနုတာပါကာရဒဿနတ္ထံ၊ ဟုရှိသည်။ ]
နာနုတပ္ပေါဟောတီတိ၊ ကား။ သတ္ထာရံ၊ ဆရာကို။ အာဂမ္မ၊ ရှေးရှုရောက်၍။ ဝါ၊ စွဲ၍။ သာဝကေဟိ၊ တို့သည်။ ယံ၊ အကြင် လောကုတ္ထရာ တရားသို့။ ပတ္ထဗ္ဗံ၊ ရောက်ထိုက်၏။ တဿ၊ ထိုတရား၏။ ဝါ၊ သို့။ ပတ္တတ္တာ၊ ရောက်အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အနုတာပါကရော၊ နောင်တတဖန် ပူပန်ခြင်းကို ပြုတတ်သည်။ နဟောတိ၊ မဖြစ်။ [ တရားထူးကို ရပြီးဖြစ်၍ ဆရာကွယ်လွန်သော်လည်း ဝမ်းနည်း စရာမလိုတော့၊ ဟူလို။ ]
ထေရောတိ၊ ကား။ ထိရော၊ ခိုင်မြဲ၏။ ထေရကာရကေဟိ၊ ထေရ်၏ အဖြစ်ကိုပြုတတ်ကုန်သော။ ဝါ၊ ခိုင်မြဲသည့်အဖြစ်ကိုပြုတတ်ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့နှင့်။ ( ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော သီလ သမာဓိ စသောတရားတို့နှင့် )။ သမန္နဂတော၊ ၏။အနုတပ္ပေါ။ ။ အနု+ တပဓာတ်သည် ဒါစ ( ပူလောင်ခြင်း) အနက်ဟောတညါး။ “ ပူလောင်” ဟူသည် ဤနေရာ၌ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်သော ဆရာကောင်းနှင့်တွေ့၍တရားမှန်လည်း နာရပါလျက် တရားထူးမရသောကြောင့် ဆရာကွယ်လွန်သောအခါ ဝမ်းနည်းပူဆွေး နောင်တရနေခြင်းတည်ူ၊ အနုတပ္ပတိ+ ဧတေနာတိ အနုတပ္ပေါ၊ [ အနု+ တပ+ ဏျ။] သာဝကများ၏ နောင်တရဖို့ အကြောင်းဖြစ်သော ကွယ်လွန်သွားသောဆရာ၊ [ ဧဝရူပေါခေါ စုန္ဒသတ္ထာ သာဝကာနံ ကာလင်္ကတော အနုတပ္ပေါဟောတိ၊- ပါဠိတော်။] ဋီကာ၌ကား- “ အနုတာပါယ ( အနုတပ္ပါယ) ဟောတီတိအနုတပ္ပေါ” ဟုဖွင့်၏၊ ထိုအလို “ အနုတပ္ပါယ+ သံဝတ္တတီတိ အနုတပ္ပေါ” ဟု သံဝတ္တတဒ္ဓိတ်ပြုသင့်သည်၊ အနုတာပကရော ဟူသော အဋ္ဌကထာကား အဓိပ္ပါယတ္ထတည်း။
ထေရော။ ။ ထိရော- ဟုဖွင့်သဖြင့် ထေရောနှင့် ထိရောသည် ပရိယာယ်တည်း၊ ထိရတိ သီလာဒိဂုဏေဟီတိ ထေရော- ဓာတွတ္ထသင်္ဂဟ၊ [ ထိရ+ ဏ၊ ထိရော၌ အ- ပစ္စည်း။] တနည်း- ထေရကာရဏေတိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော- ကို ကြည့်၍ “ ထိရတီတိ- ထိရော ( သီလဒိဂုဏော)၊ ထိရော+ ယဿ+ အတ္ထီတိ ထေရော” ဟုပြုပါ၊ [ ထိရောတိ ဌိတစမ္မော- ( တည်တံခိုင်မြဲသောတရားရှိ၏)၊ ကေနစိ အသံဟာရိယော- ( မပြောင်းလွဲစေအပ် မပြောင်းလွဲစေနိုင်)၊- ဋီကာ။]

"ရတ္တညူ" တိအာဒီနိ၊ ရတ္တညူအစရှိသော ပုဒ်တို့သာ်။ ဝုတ္တတ္ထာနေဝ၊ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိကုန်သည်သာ။ [ ဒီ+ ဋ္ဌ၊ ၁။ ၁၃၁ ၌ ဖွင့်ခဲ့ပြီ။ ] ''' အနုတပ္ပေါ။ ။ အနု+ တပဓာတ်သည် ဒါစ ( ပူလောင်ခြင်း) အနက်ဟောတညါး။ “ ပူလောင်” ဟူသည် ဤနေရာ၌ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်သော ဆရာကောင်းနှင့်တွေ့၍တရားမှန်လည်း နာရပါလျက် တရားထူးမရသောကြောင့် ဆရာကွယ်လွန်သောအခါ ဝမ်းနည်းပူဆွေး နောင်တရနေခြင်းတည်ူ၊ အနုတပ္ပတိ+ ဧတေနာတိ အနုတပ္ပေါ၊ [ အနု+ တပ+ ဏျ။] သာဝကများ၏ နောင်တရဖို့ အကြောင်းဖြစ်သော ကွယ်လွန်သွားသောဆရာ၊ [ ဧဝရူပေါခေါ စုန္ဒသတ္ထာ သာဝကာနံ ကာလင်္ကတော အနုတပ္ပေါဟောတိ၊- ပါဠိတော်။] ဋီကာ၌ကား- “ အနုတာပါယ ( အနုတပ္ပါယ) ဟောတီတိအနုတပ္ပေါ” ဟုဖွင့်၏၊ ထိုအလို “ အနုတပ္ပါယ+ သံဝတ္တတီတိ အနုတပ္ပေါ” ဟု သံဝတ္တတဒ္ဓိတ်ပြုသင့်သည်၊ အနုတာပကရော ဟူသော အဋ္ဌကထာကား အဓိပ္ပါယတ္ထတည်း။

ထေရော။ ။ ထိရော- ဟုဖွင့်သဖြင့် ထေရောနှင့် ထိရောသည် ပရိယာယ်တည်း၊ ထိရတိ သီလာဒိဂုဏေဟီတိ ထေရော- ဓာတွတ္ထသင်္ဂဟ၊ [ ထိရ+ ဏ၊ ထိရော၌ အ- ပစ္စည်း။] တနည်း- ထေရကာရဏေတိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော- ကို ကြည့်၍ “ ထိရတီတိ- ထိရော ( သီလဒိဂုဏော)၊ ထိရော+ ယဿ+ အတ္ထီတိ ထေရော” ဟုပြုပါ၊ [ ထိရောတိ ဌိတစမ္မော- ( တည်တံခိုင်မြဲသောတရားရှိ၏)၊ ကေနစိ အသံဟာရိယော- ( မပြောင်းလွဲစေအပ် မပြောင်းလွဲစေနိုင်)၊- ဋီကာ။]

'''

ဧတေဟိ စေ ပီတိ၊ ကား။ ဟေဋ္ဌာ၊ အောက်၌။ ဝုတ္တေဟိ၊ ဆိုအပ်ပြီးကုန်သော။ ဧတေဟိ ( အ​ေင်္ဂဟိ )၊ တို့နှင့်။ ( သမန္နဂတံ ဗြဟ္မစရိယံ စေပိ ဟောတိဟု ပါဠိတော်၌စပ် )။ [ ဧတေဟိ အ​ေင်္ဂဟိ၌ အင်္ဂါများကို ပါဠိတော်ကြည့်။ ]
ပတ္တယောဂက္ခေမာတိ၊ ကား စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ယောဂေဟိ၊ ယောဂတို့ဖြင့်။ [ ကာမယောဂစသော ၄၊ ပါးတည်း။ ] ခေမတ္တာ၊ ဘေးမရှိရာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ရဟတ္တံ၊ သည်။ ဣဓ၊ ဤပါဥ်၌။ ယောဂက္ခေမံမာမ၊ မည်၏။ ဝါ၊ ယောဂ ၄= ပါးတို့ဖြင့်ဘေးမရှိရာမည်၏။ တံ၊ ထို ဘေးမရှိရာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့။ ပတ္တာ၊ ရောက်ကုန်ပြီ။ ဣတိအတ္ထော၊ အနက်။
အလံသက္ခာတုံ သဒ္ဓမ္မဿာတိ၊ ကား။ သမ္မုခါ၊ မျက်မှောက်တော်၌။ ဂဟိတတ္တာ၊ နာယူအပ်ခဲ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အဿ၊ ထိုဘုရားရှင်၏။ သဒ္ဓမ္မံ၊ ကို။ သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။ [သမက္ခာတော၊ ၌ သံ၊ ၏အဖွင့်။] အာစိက္ခိတုံ၊ တဆင့် ဟောပြောခြင်းငှာ။ သမတ္ထာ၊ စွမ်းနိုင်ကုန်၏။ [အလံ၊ ၏ အဖွင့်။]
ဗြဟ္မစာရိနောတိ၊ ကား။ ဗြဟ္မစရိယ၀ါသံ၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးခြင်းကို။ ၀ သမာနာ၊ ကျင့်သုံးကုန်သော။ (တနည်း) ဗြဟ္မစရိယ၀ါသ။ မြတ်သောအကျင့်ဖြင့် နေခြင်းကို။ ၀သမာနာ၊ နေကုန်သော။ အရိယသာ၀က၊ အရိယာဖြစ်ပြီးသော သာ၀ကတို့တည်း။ခေမတ္တာ။ ။ ခေမတ္တာကို အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ( မနှိပ်စက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) ဟုဖွင့်၏၊ မနှိပ်စက်အပ် အနှိပ်စက်မခံရ ဟူသည် နှိပ်စက်တတ်သော ဘေးရန် မရှိသောကြောင့် ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် “ ခီယန္တိ ဥပဒ္ဒဝါ ( နှိပ်စက်တတ်သောဘေးရန်များ) ဧတ္ထာဟ် ခေမံ”- ဟုပြု။ [ ခီ+ မန်ပစ္စည်း၊ နိ- ချေ။]
**ပတ္တယောဂက္ခေမာ**။ ။ ဟောဂေဟိ+ ခေမံ ယောဂက္ခေမံ၊ ယောဂ လေးပါးတို့ဖြင့် ဘေးမရှိရာ အရဟတ္တဖိုလ်၊ တံပတ္တာကို ကြည့်၍ “ ယောဂက္ခေမံ+ ပတ္တာယောဂက္ခေမပတ္တာ” ဟု ဆိုလိုလျကါ ယောဂက္ခေမနှင့် ပတ္တကို ရှေ့နောက်ပြန် ၊ [ ရှု- ( ၁၉၈) ၌ ပတ္တဇီဝိကော စသော တပ္ပုရိသ်များ၏။] တနည်း/ ဒ်ဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မောစသည်ဖြင့် ( သောတာပန် ဖြစ်ခန်း) ပါဠိတော်ရှိသောကြောင့် “ ပတ္တံ+ ယောဂက္ခေမံ+ ယေဟီတိ- ပတ္တယောဂက္ခေမာ” ဟုပြုပါ။
သဒ္ဓမ္မဿ။ ။ အဿ သဒ္ဓမ္မံကို ကြည့်၍ သဒ္ဓမ္မဿကို “ သဒ္ဓမ္မံ+ အဿ” ဟုပုဒ်ဖြတ်၊ အဿဖြင့် ဘုရားရှင်ကိုစွဲပါ၊ ဋီကာ၌ သဒ္ဓမ္မဿဟိ အဿ သဒ္ဓမ္မဿ ဟုပါဌ်ပျက်နေသည်၊ သဒ္ဓမ္မံ အဿဟု ရှိရမည်၊ [ သဒ္ဓမ္မဿတ် သဒ္ဓမ္မံ အဿ၊ အဿတိစ အဿ သတ္ထုနော၊- ဋီကာ။]
ဗြဟ္မစာရိနော။ ။ “ မြတ်သော အကျင့်” ဟူသည် ဤနေရာ၌ ကာမဂုဏါ- ( မေထုန်) မခံစားခြင်း, ညစာမစားခြင်း, ပွဲသဘင်ကြည်ြမှုစသော အပျော်အပါးမရှိခြင်း, သနပ်ခါး ပန်းစသည် မသုံးစွဲခြင်းများတည်း ဤကျင့်သုံးကြသည်။ [ အကျယ်ကို ဓမ္မပဒ၊ ဋ္ဌ၊ ၁။ ၂၄၀။ ဆတ္တပါဏိ ဥပံါသကာဝတ္ထု၌ ရှု။]
ကာမဘောဂိနောတိ၊ ကား။ ဂိဟိသောတာပန္န၊ လူဝတ်ကြောင်သောတာပန်တို့တည်း။ [ ရဟန်းများကားပုထုဇဉ် သောတာပန်အားလုံး ကာမဂုဏ်ကိုမခံစား။ ထို့ကြောင့် "ကာမဘောဂီ" စားရင်း၌မပါဝင်ကြ ပါဠိတော်ကြည့်။ ]
ဣဒ္ဓဉ္စေဝါတိအာဒီနိ၊ ဣဒ္ဓဉ္စေဝအစရှိသောပုဒ်တို့ကို။ မဟာပရိနိဗ္ဗာနေ၊ ၌။ ဝိတ္ထာရိတာနေဝ၊ ချဲ့အပ်ပြီးကုန်သည်သာ။
လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပတ္တန္တိ၊ ကား။ လာဘဂ္ဂဉ္စေဝ၊ မြတ်သောလာဘ်တို့လည်းကောင်း။ ယသဂ္ဂဉ္စ၊ မြတ်သော အခြံအရံ အကျော်အစောသို့လည်းကောင်း။ ပတ္တံ၊ ရောက်သည်။ (နောစခေါ၊ မဖြစ်သေးဟု ပါဠိတေည်၌စပ်)။ [ အဂ္ဂေါ+ လာဘော၊ လာဘဂ္ဂေါ။ အဂ္ဂေါ+ ယသော ယသဂ္ဂေါ။ လာဘဂ္ဂနှင့် ယသဂ္ဂကို ဒွန်တွဲ၍ ပတ္တနှင့် တပ္ပုရိသ်တွဲ။ ]
သန္တိ ခေါပန မေ စုန္ဒ ဧတရဟိ ထေရာ ဘိက္ခူ သာဝကာတိ၊ ကား။ သာရိပုတ္တ မောဂ္ဂလ္လာနာဒယော၊ အစရှိကုန်သော။ ထေရာ၊ ထေရ်ဖြစ်ကုန်သော။ ( ဘိက္ခူ၊ ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။
ဘိက္ခုနိယောတိ၊ ကား။ ထေရီအာဒယော၊ ခေမာထေရီ ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ အစရှိသူတို့တည်း။
ဥပါသကာ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝတ္ထဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနောတိ၊ ကား။ စိတ္တဂဟပတိ ဟတ္ထက အာဋ္ဌာဝကာဒယော၊ စိတ္တသူကြွယ်, ဟတ္ထကပအာဋ္ဌာဝက အစရှိသူတို့တည်း။
ကာမဘောဂိနော၊ ကား။ စူဠအနာထပိဏ္ဍိက မဟာအနာထပိဏ္ဍိကာဒယော၊ စူဠအနာထပိဏ်, မဟာအနာထပိဏ် စသူတို့တည်း။အရိယသာဝကာ။ ။ သောတာပန် သကဒါဂါမ်များသည် ထိုအကျင့်ကိုကျင့်လျှင် ဗြက္ခစာရီ- ဟုပင်ဆိုနိုင်ရကား အနာဂါမ်ကိုသာ မဖွင့်တော့ပဲ သောတာပန်သကဒါမ် အနာဂါမ် ဖြစ်သော အရိယာအားလုံးကို သိမ်းကြုံး၍ “ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ ဝသမာနာ အရိယသာဝကာ” - ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်။ [ ဥပါသကာ ဗြဟ္မစာရိနောနာမ ဝိသေသတော အနာဂါမိနော၊ သောတပန္န သကဒါဂါမိနောပိ တာဒိသာ( အနာဂါမ်များနည်းတူ ကျင့်လျှင်) တထာ ( ထိုဗြဟ္မစာရီ ပုဂ္ဂိုလ်များဟူ၍ ) ဝုစ္စန္တီတိဗြဟ္မစရိယဝါသံ ဝသမာနာ အရိယသာဝကာ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ- ဋီကာ။]
စူဠအနာထပိဏ္ဍိက။ ။ စူဠအနာထဂိဏ်ကို ကာမဘောဂီစာရင်း၌ သွင်းထားသည်မှာ စဉ်းစားဖွယ်ဖြစ်၏၊ ဓမ္မပဒ၊ ဋ္ဌ၊ ၂။ ၁၃၆။ ( ဒေဝေါရောဟနဝတ္ထု) ၌ အနာဂါမ် ဥပါသကာအဖြစ် တွေ့ရသည်၊ သူသည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာကိုယ်စား တိတ္ထိတို့အား တန်ခိုးပြရန် ခွင့်ပန်ခဲ့ဖူးလေသည်။
ဗြဟ္မစာရိနိယောတိ၊ ကား။ နန္ဒမာတာဒယော၊ နန္ဒမာနာ (နန္ဒမိခင်) စသူတို့တည်း။
ကာမဘောဂိနိယောတိ၊ ကား။ ခုဇ္ဇတ္တရာဒယော၊ ခုဇ္ဇုတ္တရာ စသူတို့တည်း။
သဗ္ဗာကာရ သမ္ပန္နေန္တိ၊ ကား။ သဗ္ဗကာရဏ သမ္ဗန္နံ အလုံးစုံသောအကြောင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏။
ဣဓမေဝ တန္တိ၊ ကား။ ဣဓမေဝ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ဤ မြတ်သောအကျင့်ကိုသာ။ [ ဣဒမေဝဖြင့် ဗြဟ္မစရိယံကို စွဲ။ တံ အနက်မရှိ၊ ဟုပြသည်။ ] ဣမ မေဝ ဓမ္မံ၊ ဤ အဆုံးအမ တရားကိုသာ။ သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။ ဝါ၊ ကောင်းသော။ ဟေတုနာ၊ အကြောင်းဖြင့်။ နယေန၊ နည်းဖြင့်။ ဝဒမာနော၊ ပြောဆိုလိုလသော်။ ဝါ၊ ပြောဆိုလိုသူသည်။ ဝဒေယျ၊ ပြောဆိုရာ၏ ။
ဥဒကာဿုဒန္တိ၊ ကား။ ဥဒကောသုဒံ၊ ဟူ၍။ (ပဒစ္ဆေဒေါ၊ ပုဒ်ဖြတ်ရခြင်းသည်။ ဟောတိ။ [ ဥဒကာဿုဒံကို ဥဒကော+ အဿုဒံ၊ ဟု ပုဒ်ဖြတ်သင့်သည်။ ]သဗ္ဗာကာရ သမ္ပန္နံ။ ။ သဗ္ဗာကာရ၌ အာကာရကို ကာရဏ ဟု ဖွင့်၏၊ အဘိဓာန် ( ၉၈၂) ဂါထာလာ အနက်များတွင် ကာရဏအနက်တည်း၊ ထိုကာရဏများကို ပါဠိတော်ကြည့်ပါ၊ အချုပ်မှာ- ဆရာ၏ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဖြစ်ခြင်း , ဓမ္မ၏ သွာက္ခာတဖြစ်ခြင်း, သာဝကတို့က ထိုဓမ္မ၌ မဂ္ဂသစ္စာကို သိခြင်း, ယင်းတို့အတွက် ဗြဟ္မစရိယကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဟောပြီးဖြစ်ခြင်း , ဆရာက ရတ္တညူစိရကဗ္ဗဇိတ စသော ဂုဏ်ရှိခြင်း, ထိုဆရာ၌ ရဟန္တာဖြစ်ပြီးသော ကြီး လတ် ငယ် အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိသောဘိက္ခု ဘိက္ခုနီ, သာဝကများရှိခြင်း ဗြဟ္မစာရီ လူဝတ်ကြောင်းဥပါသိကာမများ ရှိခြင်း, ကာမဘောဂီလူဝတ်ကြောင်း ဥပါသက ဥပါသိကာမများ ရှိခြင်း, ထိုသာသနာဗြဟ္မစရိယ၏ စည်ပင်ပြန့်ပွါး လူသိများလျက် နတ်ပြည်တိုင်အောင် ထင်ရှားခြင်းတည်း။
ဋီကာ။ ။ သဗ္ဗကာရဏ သမ္ပန္နန္တိ ယတ္တကေဟ် ကာရဏေဟ် သမ္ပန္နံနာမဟောတိ၊ တေပိ သဗ္ဗေဟိ ကာရဏေဟ် သမ္ပန္နံ ( ပတ်ဝန်းကျင်မှရောက်)၊ သပ္ပတ္တံ( ကောင်းစွာ ရောက်) ဥပဂတံ( ကပ်ရောက်) ပရိပုဏ္ဏဲ ( ပြည့်စုံ)၊ [ ဤအဖွင့်ဖြင့် သမ္ပန္န၏ “ ပရ်ပုဏ္ဏအနက်” ဟောကြောင်းကို ပြသည်။] သမန္နာဂတံဝါ ( ကောင်းစွာအစဉ်ရှေးရှုရောက်၍ ပြည့်စုံ) [ ဤအဖွင့်ဖြင့် သမ္ပန္န၏ သမင်္ဂအနက်ကို ပြသည်။]
မှတ်ချက်။ ။ ပရိပုဏ္ဏ ပြည်စုံဟူရာ၌ “ သမ္ပန္နဲ သာလိကေဒါရံ- စပါးပင်တို့နှင့်ပြည့်နေသော စပါးခင်း” ဟူရာ၌ ကဲ့သို့ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးမကုန် ပြည့်နေခြင်းတည်း၊ သမ္ပန္နာဂတ ( သမင်္ဂီ) ပြည့်စုံကား “ ပါတိမောက္ခ သံဝရေန ဥပတော၊ ပေ၊ သမ္ပန္နော- ပါတိမောက္ခသံဝရနှင့်ပြည့်စုံ” ဟူရာ၌ကဲ့သို့ ထိုအရာဝတ္ထု ရှိနေခြင်းတည်း၊ [ သီလနှင့်ပြည့်စုံ၌ တက်ုယ်လုံး သီလနှင့်ချည်းပြည့်သည်မဟုတ်, သမာဓိ ပညာ သဒ္ဓါ ဝီရိယ စသောညတရားများနှင့် ကျမါအရာဝတ္ထု များလည်း ရှိသေးသည်။] မြန်မာတို့က ထိုပရိပုဏ္ဏ သမင်္ဂီ ၂- မျိုးလုံးကိုပင်” ပြည့်စုံ” ဟု ပြန်ကြသည်။ [ သားတ္တ၊ ၁။ ၄၃၆။ ရှု။]
ဥဒကာ ဿုဒံ။ ။ ဤနေရာ၌ ပါဌ် အမျိုးမျိုးရှိသည်၊ ယခုပါဠိတော် များ၌မူ” ဥဒကောသုဒံ” ဟု အဋ္ဌကထာ ပုဒ်ဖြတ်ပြီးသာအတိုင်းရှိနေသည်၊ ဋီကာလည်း “ ဥဒကာ ဿုဒံ” ဟုပင် ရှိသည်။
ပဿံ န ပဿတီတိ၊ ကား။ ပဿန္တော၊ ကြည့်သူသည်။ ဝါ၊ ကြည့်ပါလျက်။ န ပဿတိ၊ မမြင်။
ကိရ၊ ချဲ့။ သော၊ ထိုဉဒက ရသေ့သည်။ ဣမံ ပဉှံ၊ ဤပြဿနာကို။ မဟာဇနံ၊ များစွာသော လူအပေါင်းကို။ ပုစ္ဆိ၊ ပြီ။
တေဟိ၊ ထိုထိုလူတို့သည်။ ဝါ၊ ထိုလူတို့က။ အာစရိယ၊ ဆရာ။ နဇာနာမ၊ အဖြေကို မသိပါကုန်။ နော၊ အကျွန်ုတို့အား။ ကတေဟိ၊ ပြောပြပါ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တော၊ ပြောဆိုအပ်သည်။ (ဟုတွာ)။ သော၊ ထိုဉပဒေကရသေ့သည်။ အာဟ၊ ပြီ။ (ကိံ)။
အယံပ​ေဉှာ၊ သည်။ ဂမ္ဘီရော၊ နက်နဲ၏။ အာဟာရသပ္ပါ၊ လျောက်ပတ်သော အာဟာရသည်။ သတိ၊ ဖြစ်လေသော်။ (ရလသော်)။ ထောကံ၊ အနည်းငယ်။ စိန္တေတွာ၊ စဉ်းစား၍။ ကထေတုံ၊ ပြောခြင်းငှာ။ (ဖြေခြင်းငှာ)။ သက္ကာ၊ စွမ်းနိုင်ရာ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြောပြိ။

တတော၊ ထိုမှနောက်၌။ တေဟိ၊ ထိုလူတို့သည်။ စတ္တာရော မာသေ၊ ၄ လတို့ပတ်လုံး။ မဟာသက္ကာရေ၊ ကြီးစွာသော ပူဇော်သက္ကာရကို။ ကတေ၊ ပြာအပ်ပြီးသော်။ တံ ပဉ္စံ၊ ကို။ ကထေန္တော၊ ပြောလိုသည်။ ( ဟုတွာ ) ။ ကိဉ္စ ပဿံ နပဿတီတိ အာဒိံ၊ ကိဉ္စ ပဿံ နပဿတိ အစရှိသောစကားကို။ ( အဘယ်အရာကိုကြည့်ပါလျက် မမြင်သနည်း အစရှိသောစကားကို )။ အာဟ၊ ပြီ။ ''' သောကိရ။ ။ ပဒေသညူ( တစိတ်တပိုင်ူကိုသာ သိသော) ဥဒကရသေ့သည် မိမိပညာထက် မြတ်ပုံကိုပြခြင်းငှါ အနိယျာနိကဘအနက်၌ ယှဉ်စပ်သုံးစွဲ ထားအပ်သောပဟေဠိဆန်သော စကားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက သဗ္ဗညူဖြစ်တော်မူသည့်အတွက် နိယျာနိက အနက်၌ ယှဉ်စပ်သုံးသွဲ၍ ပြတော်မူခြင်းငှါ “ ဥဒကော သုဒံ” အစရှိသောစကားကို ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူထားသည်- ဟု ပြလို၍ “ သောကိရ” စသည်မိန့်။

သုဋ္ဌုနိသိတဿ။ ။ သွာဒိ သိဓာတ်သည် “ တေဇ- ထက်အောင်သွေးခြင်း” အနက်ကိုဟော၏၊ ထိုသို့ ထက်အောင်သွေးထားသဖြင့်ထက်နေရကား “ တိခိဏဿ” ဟု ဖွင့်သည်။

ပဿံနပဿတိ။ ။ ဥဒကရသေ့၍ဆိုလိုရင်းမှာ အလွန်ထက်အောင် သွေးထားအပ်သော သင်ဓုန်းဒါး အပြင်ပုံသဏ္ဍာန်ကိုသာ မြင်၍ အသွားကိုမမြင်- ဟုဆိုလိုသည်။ ဘုရားရှင်၏ အလိုတော်မှာ အလုံစုံသော အခြင်းအရာနှင့် ပြည့်စုံသော ဗြဟ္မစရိယ၌ ကြည့်သောသူသည် နှုတ်ပယ်စရာတွေများနေ၍ ဖြည့်စွတ်စရာကိုပင် မမြင်ဟု- ဆိုလိုသည်၊ [ အကျယ်ကို ပါဠိတော်၌ရှူ။]

'''

တတ္ထ၊ ထို ကိဉ္စ ပဿံ နပဿတိ အစရှိသော စကားအရပ်၌။ သာဓု နိသိတဿာတိ၊ ကား။ သုဋ္ဌု၊ ကောင်းစွာ။ နိသိတဿ၊ သွေးအပ်ပြီးသော။ တိခိဏဿ၊ ထက်သော။ သုနိသိတခုရဿ၊ ကောင်းစွာသွေးအပ်သော သင်ဓုန်း၏။ ( ဒါးငယ်၏ )။ တလံ၊ အပြင်သည်ပညာယတိ ကိရ= ထင်ရှားသတဲ့။ ဓာရာ၊ သင်ဓုန်းသွားသည်။ န ပညာယတိ ( ကိရ )၊ မထင်ရှားဖူးတဲ့။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ ဧတ္တ၊ ဤသာဓု နိသိတဿ အစရှိသော ပါဌ်၌။ အတ္ထော၊ တည်း။ **သောကိရ** ။ ။ ပဒေသသူ (တစိတ် တပိုင်းကိုသာ သိသော) ဥဒကရသေသည် မိမိပညာထက် မြတ်ပုံကိုပြခြင်းငှါ အနိယျာနိက အနက်၌ ယှဥ်စပ်သုံးစွဲထားအပ်သော ပဟေဠိဆန်သော စကားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက သဗ္ဗညူဖြစ်တော်မူသည့်အတွက် နိယျာနိကအနက်၌ ယှဥ်စပ်သုံးစွဲ၍ ပြတော်မူခြင်းငှါ "ဥဒကော သုဒံ" အစရှိသောစကားကို ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူထားသည်ဟု၊ ပြလို၍ "သော ကိရ" စသည်မိန့်။