အဂ္ဂညပညတ္တိကထာ၊ အဖွင့်။
ဣတိ၊ သို့။
ဘဂဝါ ဧတ္တကေန၊ ဤမျှ အတိုင်းအရှည်ရှိသော။
ကထာမဂ္ဂေန၊ စကား အစဥ်ဖြင့်။
ပါဋိဟာရိယံ န ကရောတီတိ ပဒဿ၊ ဟူသောပုဒ်၏။
အနုသန္ဓိံ၊ ကို။
ဒဿေတွာ၊ ၍။
ဣဒါနိ၊ ၌။
န အဂ္ဂညံ့ ပညာပေတီ တိဣမဿ၊ ဟူသော ဤပုဒ်၏။
အနုသန္ဓိံ၊ ကို။
ဒဿေန္တော၊ ပြတော်မူလိုသည်။
(ဟုတွာ)။
အဂ္ဂဉ္ဓာဟန္တိ၊ ဟူ၍။
ဒေသနံ၊ ကို။
အာရဘိ၊ အားထုတ်တော်မူပြီ။
[ အဋ္ဌကထာ ပိုင်စဥ်(၇)၌ ဤသုတ်တော် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အနုသန္ဓော နှစ်မျိုးကို ပြခဲ့ပြီ။
ထိုနှင့် ဆက်စပ်ကြည့်ပါ။]
တတ္ထ၊ ထိုအဂ္ဂညဉ္စာဟံ ဟူသော ပါဋိရပ်၌။
အဂ္ဂညဉ္စာဟန္တိ၊ ကား။ဘဂ္ဂ၀။
အဟုံ၊ သည်။
အဂ္ဂညဉ္စာ၊ သိထိုက်သော လောက၏အစ အပိုင်အခြားကိုလည်း။
လောကုပတ္တိ စရိယ၀ံသဉ္စ၊ လောက၏ ဖြစ်ပုံ အစဥ်ဆက်ကိုလဲ။
ပဇာနာမိ၊ အပြား အားဖြင့် သိတော်မူ၏။**တထာဂတေ စသည်**။ ။ "တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ အာသာဒေ တဗ္ဗံ မညတိ " ဟု ပါဠိတော်ရှိ၏ ။ ထို၌ တထာဂတေစသော ၃ ပုဒ်သည် မညသိ၏ သာမညကံ ( အာကာရ၀န္တာဖြစ်သော ဗဟု၀ုစ်ပုဒ်များ) တည်း။ အာသာဒေ တဗ္ဗံသည် မညသိ၏ ၀ိသေသကံ ( အာကာရဖြစ်သော ဧက၀ုစ်ပုဒ်) တည်း။ အာသာဒေတဗ္ဗံနောင် အာကာရဇောတက ဣတိ ကြေနေ၏ ။ အာကာရ၀န္တနှင့် အာကာရတို့ ၀ုစ်ချင်းတူအောင် တထာဂတေ စသော ၃ ပုဒ်ဝယ် ဒုတိယာ ဗဟုဝုစ်ကို ဧကဝုစ် အနက်၌ သက်သော " ၀စနဝိပလ္လာသတည်း " ဟု မှတ်ပါ။ [ အရဟန္တေ၊ သော။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ= သော။ တထာဂတေ= ဘုရားရှင်ကို။ အာသာဒေတဗ္ဗံ= ကြိမ်းမောင်း စော်ကားထိုက်၏ ဟူ၍။ မညသိ= မှတ်ထင်သေး၏။ ဤသို့ အနက်ဆိုပါ။]
**တနည်း**။ ။ တထာဂတေတိ အာဒိနိ စသော နည်းအလို တထာဂတေ စသော ၃ ပုဒ်သည် ဧကဝုစ်အနက်၌ သက်အပ်သော ဒုတိယာဗဟုဝုစ် မဟုတ်။ တယောက်ထည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော်လည်း အလေးပြုထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၌ ဗဟုဝုစ် စကားဖြင့် သုံးစွဲသင့်သောကြောင့် ဗဟုဝုစ်ဖြင့် ဆိုထားသည်။ အာသာဒေတဗ္ဗံ၌လည်း ထိုပုဒ် များနှင့် ၀ုစ်တူအောင်" အာသာဒေတဗ္ဗေ ဟုဆိုသင့်လျက် ဝစနဝိပလ္လာသနည်းဖြင့် "ဧကဝုစ် ဆိုထားသည့်" ဟုမှတ်ပါ။ ရှေးနိဿယ၌မူ " ဒုတိယာ ဗဟု၀ုစ် ယော ၀ိဘတ်ကို အံ့ပြုသည် " ဟု မိန့်သေး၏ [ ဤနည်း၌ အရဟန္တေ၊ ကုန်သော။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ= ကုန်သော ။ တထာဂတေ = ဘုရားရှင်တို့ကို။ အာသာဒေတဗ္ဗံ = ကြိမ်းမောင်း စော်ကုန်ထိုက်ကုန်၏ ဟူ၍။ မညသိ= ၏ ။ဤသို့ အနက်ပေးပါ။]
တဉ္စ ပဇာနာမိတိ၊ ကား။
ကေ၀လံ၊ အဂ္ဂညကို သိခြင်းထက် အပိုအလွန် မဖက် သက်သက်။
အဂ္ဂညမေ၀၊ ကိုသာ။ န(ပဇာနာမိ)=အပြားအားဖြင့်သိတော်မူသည် မဟုတ်သေး။
တဉ္စ အဂ္ဂညံ၊ ကိုလည်း။
ပဇာနာမိ၊ ၏။
တတော၊ ထိုအဂ္ဂညထက်။
ဥတ္တရိတရံစ၊ သာလွန် မွန်မြတ်သော တရားကို။
သီလသမာဓိတော၊ သီလသမာဓိမှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
ယာ၀ သဗ္ဗညုတဥာဏာ၊ သဗ္ဗညုတ ဥာဏ်တိုင်အောင်။
[ဥတ္တရိတရံ၏ အရကောက်ကို ဖွင့်သည်]
ပဇာနာမိ၊ ၏။
တဉ္စ ပဇာနံ န ပရာမသာမီတိ၊ ကား။
တံ၊ ထို အဂ္ဂညထက် လွန်မြတ်သောတရားကို။
( သိထိုက်သော လောက၏ အစ အပိုင်းအခြားထက် သာလွန်သော သီလသမာဓိ အစ, သဗ္ဗညုတဥာဏ် အဆုံးရှိသော တရားကို။
ပဇာနန္တောပိ၊ အပြားအားဖြင့် သိပါသော်လဲ။
အဟံ၊ သည်။
ဣဒံ နာမ၊ ဤ မည်သော အဂ္ဂညထက် လွန်မြတ်သော တရားကို။
ပဇာနာမိ၊ ၏။
ဣတိ၊ သို့။
တဏှာဒိဋ္ဌိမာနဝသေန၊ တဏှာ ဒိဠိ မာန တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
န ပရာမသာမိ၊ မှားမှား ယွင်းယွင်း သုံးသပ်တော်မူခြင်းသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိ၊ သို့။
ဒီပေတိ၊ ၏။အဂ္ဂညဉ္စ ဟံ။ ။ [အဂ္ဂညပုဒ်၏ ၀စနတ္ထကို ပုဒ်စဥ် (၅) ၌ ပြခဲ့ပြီး။] သိထိုက်သော လောက၏ အစအပိုင်းအခြား ဟူသည် လောက၏ ဖြစ်စဥ်နှင့် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အစဥ်အလားတည်း။ ထို့ကြောင့် "လောကုပ္ပတ္တိ စရိယ၀ံသံ" ဟု သရုပ်ဖေါ်သည်။
တဉ္စ ပဇာနံ န ပရာမသာမိ။ ။ ပဇာနံကို ပဇာနန္တောဟု ဖွင့်၏ ။[ ပဇာနံ၌ ဇာနံ ;ဇာနန္တောကဲ့သို့ န္တ ကို အံပြု၍ ပုဒ်ပြီးပါ။ ] ပဇာနနန္တော ပိ၌ ပိဖြင့် တဉ္စ၌ စကို ဖွင့်သည်ဟု ဗြဟ္မဇာလသုတ် ဋီကာ ဆို၏ ။ထိုအဆိုအတိုင်း မှန်လျှင် (စ) သည် ပိ အနက်နှင့် သဘောတူပင်။ ထိုပိသည် သမ္ဘာဝနာဇောတကတည်း။
ထို သမ္ဘာဝနာဇောတက ပိဖြင့်" အဂ္ဂညထက် လောက၏ ဖြစ်ပုံ အစကို သိရခြင်းထက် သာလွန် မွန်မြတ်သော သီလ သမာဓိမှ စ၍ သဗ္ဗညုတဥာဏ်တော်တိုင်အောင် သိတော်မူပါသော်လည်း ငါ ဘုရားသည် တဏှာဒိဋ္ဌိ မာနတို့၏ အစွမ်းဖြင့် မှားမှား ယွင်းယွင်း သုဲးသပ်တော် မမူ" ဟု သမ္ဘာဝနာပြု၍ " အောက်တန်းစား ဖြစ်သော လောက၏ ဖြစ်ပုံ အစကို သိရခြင်းကြောင့်ကား ပဘယ်မှာ တဏှာ ဒိဋ္ဌိမာနတို့၏ အစွမ်းဖြင့် မှားမှားယွင်းယွင်း သုံးသပ် စွဲလန်းပါတော့အံ့နည်း " ဟု ဂရဟာအနက်ကို ဆည်းသည်။
မှတ်ချက်။ ။ ဤ ပါဠိတော်၌ ဤ နေရာမှစ၍ ဗြဟ္မဇာလသုတ် ပါဠိတော်နှင့် စာသွား တူ၏ ။ နိဿယကိုမူ ဤ အဋ္ဌကထာ စာရှိအတိုင်း အနက်ပေးလိုက်ပါသည်။ ပဇာနန္တော ပိ ၌ ပိ သဒ္ဒါကို ရသင့်၍ ထည့်အပ်သော " ဂမျမာန" ဟု ယူလျှင်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဂိဒိတာတိ၊ ကား။
အတ္တနာယေဝ၊ ကိုယ်တော်တိုင်ပင်။
အတ္တနိ၊ မိမိပ။
ကီလေသနိဗ္ဗာနံ၊ ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းခြင်းတို့ကို။
ဝိဒိတံ၊ သိတော်မူအပ်ပြီ။
ယဒဘိဇာနံ တထာဂတောတိ၊ ကား။
ယံ ကိလေသနိဗ္ဗာနံ၊ ကို။
ဇာနန္တော၊ သိတော်မူသော။
တထာဂတော၊ သည်။
နော အနယံ အာပဇ္ဇတီတိ၊ ကား။
အဝိဒီတနိဗ္ဗာနာ၊ မသိအပ်သော နိဗ္ဗာန်ရှိကုန်သော။
တိတ္ထိယာ ဝိယ၊ တို့ကဲ့သို့။
အနယံ၊ သုခ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် ဖြစ်သော ပျက်စီးခြင်းသို့။
ဒုက္ခ၊ ဆင်းရဲသို့။
[ အနယံကို ထပ်ဖွင့်သည်။]
ဗျသနံ၊ စီပွားရေး ချမ်းသာ၏ ပျက်စီးခြင်းသို့။
နာပဇ္ဇာတိ၊ မရောက်။
[ ဏတိ ဣဋ္ဌဘာဝေန ပဝတ္တတီတိ အယော, သုခံ။
တပ္ပဋိပက္ခေန အနယော, ဒုက္ခံ။
တဒေဝဟိတသုခဿ ဗျသနတော ဗျသနံ။၊ ဋီကာ။]
ဣဒါနိ၊ ၌။
တိတ္ထိယာ၊ တို့သည်။
ယံတံ အဂ္ဂညံ၊ ကို။
ပညပေန္တိ၊ ကုန်၏။
တံ၊ ထို အဂ္ဂညကို။
ဒဿေန္တော (ဟုတွာ) သန္တိ ဘဂ္ဂဝါတိ အာဒိ၊ သန္တိ ဘဂ္ဂဝ အစရှိသော စကားတော်ကို။
အာဟ။**န ပရာမသာမိ**။ ။ မမ ပဇာနနာတီ အဿာဒေန္တော (ငါ၏ သိခြင်းဟုသာယာလျက်) တဏှာဝသေန, အဟံ ဘပဇာနာမီတိ အဘီနိဝိသန္တော(ငါ သိ၏ဟု စွဲစွဲမြဲမြဲ သက်ဝင်လျက် ) ဒိဋ္ဌိတသေန, သုဋ္ဌု ပဇာနာမိ သမ္မာ ပဇာနာမီတိ အဂ္ဂဏှန္တော( လွန်စွာ သိသော ငါ, ကောင်းစွာ သိသော ငါဟု မိမိကိုယ်ကိုချီးမြှောက်လျက်) မာနဝနေသန ၌ရဦမာသာမိ၊ ဋီကာ။
[တဏှာ ဒိဋ္ဌိမာနဝသေနကို ထောက်၍ အဟံပဇာနမိတိ၌ ပကာရ အနက်ရှိသော ဣတိ သဒ္ဒါကြောင့် ရအပ်သော အနက်ကိုဋီကာဖွင့်သည်။
**ပစ္ဏတ္တညေဝ**။ ။ အတ္တနာယေဝ အတ္တနိကို ကြည့်၍ ပစ္စတ္တံ ပုဒ်သည် ဝိဒိဘာ၌စပ်ခိုက် တတိယာ နာဝိဘတ် ဘက်၍ လည်းကောင်း။ နိဗ္ဗုတိ၌ စပ်ခိုက် သတ္တမီ သ္မိ့ဝီဘတ် သက်၍ လည်းကောင်း။ အာဝုတ္တိနည်းအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သောပုဒ်တည်း။ အာဝုတ္တိနည်း ဟူရာ၌ တပုဒ္တည်းဝဘ် အထပ်ထပ် အနက်ပေးရသောနည်းတည်း။ ဤအဖွင့်အရ" ပစ္စတ္တညေဝ၊ ကိုယ်တော်တိုင်ပင်။
ပစ္စတ္တံ၊ မိမိ၌။
နိဗ္ဗုတိ၊ ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းအေးခြင်းကို။
ဝိဒိတာ၊ သိတော်မူအပ်ပြီ။" ဤသို့ ပစ္စတ္တညေဝကိုနှစ်ထပ် အနက်ပေးရမည်။
[ဋီကာ ကြည့်ပါ။]
**ဋီကာ**။ ။ ပစ္စတ္တံ ဟူသော ပုဒ်သည်တတိယဦ နာဝိဘတ်ဆုံးသော ပုဒ်တည်း "ဥပ္ပါဒိတာ" ဟုပါဌသေသ ထည့်၍ နိဗ္ဗုတေိ ဝိဒိတာ နှစ်ပုဒ်လုံး၌ပင်စပ်နိုင်သည်။ ဤနည်းအရ" ပစ္စညေဝ၊ ကိုယ်တော်တိုင်သာလျှင်။ ဥပ္ပါဒိတော= ဖြစ်စေအပ်သော။ နိဗ္ဗုတိ= ကို။ ဝိဒိတော= အပ်ပြီ" ဟု အနက်ပေးပါ။ ကိုယ်တော်ပင် ဖြစ််စေအပ်သော ငြိမ်းခြင်းကို ကိုယ်တော်တိုင်ပင် သိတော်မူအပ်ပြီ= ဟုဆိုလိုသည်။
တတ္တ၊ ထို သန္တိ ဘဂ္ဂဝ အစရှိသောစကားရပ်၌။
ဣဿရတ္တံ ဗြဟ္မကုတ္တန္တိ၊ ကား။
ဣဿရကတံ၊ ဣဿရ အမည်ရသူသည် ပြုအပ်သော။
ဗြဟ္မကတံ၊ ဗြာဟ္မာသည် ပြုအပ်သော။
[ ကတံဖြင့် ကုတ္တံ၌ကရဓာတ်+ တပစ္စည်း။ က၌ အကို ဥ ပြုဟု ပြသည်။]
ဗြဟ္မနိမ္မတံ၊ ဗြဟ္မာသည်ဖန်ဆင်းအပ်သော။
[ အဂ္ဂညံ ၌စပ်။] ဣတိ အတ္ထော။
ဟိ၊ မှန်။
ဧတ္တ၊ ဤ ဣဿရကုတ္တံ ဟူသောပုဒ်၌။
ဗြဟ္မာဧဝ၊ ကိုသာလျှင်။
အာဓီပစ္စတာဝေန၊ အစိုးရသူ၏ အဖြစ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဣဿရောတိ၊ ဟူ၍။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
[ ဣဿရနှင့်စပ်၍ သီလက္ခန်ဘာသာဋီကာ ဒုတိယအုပ်(၄၇၇)၌ ပြထားပြီ။]
အာစရိယကန္တိ၊ ကား။
အာစရီယဘာဝံ၊ ဆရာ၏ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော။
အာစရိယံဝါဒံ၊ ဆရာ၏ ဝါဒဖြစ်သော။
(အဂ္ဂညံ၌စပ်)။
တတ္ထ၊ ထို အာစရိယကံ ဟူသော ပါဌ်၌။
အာစရိယဝါဒေါ၊ ဟူသည်။
အဂ္ဂညံ၊ တည်း။
ပန၊ ဆက်။
အဂ္ဂညံ၊ ကို။
ဧတ္တ၊ ဤ အာစရိယဝါဒ၌။
ဒေသိဘံ၊ ဟောထားအပ်ပြီ။
ဣတိ ကတွာ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။
သော၊ ထိုအာစရိယဝါဒကို။
အဂ္ဂညံတွေဝ၊ အဂ္ဂည ဟူ၍သာ။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော။
ကထံ ဝိဟိတကန္တိ၊ ကား။
ကေန(ပကာရေန)၊ အဘယ် အပြားအားဖြင့်။
ဝိဟိတံ၊ စီရင်အပ်သော။
ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့လျှင်။
ဝိဟိတံ၊ စီရင်အပ်သော။
( အဂ္ဂညံ ပညပေန္တိ၌စပ်)။
သေသံ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်အပေါင်းကို။
ဗြဟ္မဇာလေ၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌။
(ဗြဟ္မဇာလသုတ် အဖွင့်၌)။
ဝိတ္ထရိတနယေနေဝ၊ ချဲ့ဖွင့်အပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်သာလျှင်။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ခိဍ္ဍာပဒေါသိကန္တိ၊ ကား။
ခိဍ္ဍပဒေါသိကမူလံ၊ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကနတ်တို့ဟူသော အကြောင်းအရင်းရှိသော။
(အဂ္ဂညံ ၌စပ်)။**အာစရိယကံ**။ ။ ဘာဝအနက်၌ ကဏ် ပစ္စည်းဟု သိစေလိူ၍ အာစရိဃ တာဝံဟု ဖွင့်သည်။ "ဆရာ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ အာစရိယက ဟူသည် အာစရိယဝါဒပင်တည်း" ဟုပြလို၍ အာစရိယဝါဒဟု ဘာဝပစ္စည်း၏ အရကိုဖွင့်သည်။ မှန်၏အကြင် အာစရိယဝါဒနှင့်စပ်သဖြင့် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို အာစရိယ (ဆရာ) ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထိုဝါဒသည် ဆရာဖြစ်ဖို့ အကြောင်းပင်တည်း။ [ ယဿ အာစရိယဝါဒ ဝသေန ပုရိသော "အာစရိယော" တိ ဝုစ္စတိ။ သော အာဝစရိယဝါဒေါ အာစရီယဘာဝေါတိ အာဟ" အာစရီယဘာဝံ အာစရိယဝါဒ"န္တိ။၊ ဋီကာ။]
**ခိဍ္ဍပဒေါသိကမူလံ**။ ။ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ၏ ဝိး္းဟကို သီလက္ခန် ဘာသာဋီကာ ဒု၊ အုပ် ၉၃ ၌ ပြထားပြီ။ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာသည် နတ်တို့၏ နာမည်တည်း။ ပါဠိတောါ၌ ထိုနက်တို့ကို အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလောကအစ(အဂ္ဂည)ကို ပြတော်မူထားသောကြောင့်" ခိဍ္ဍာပဒေါသိကမူလံ" ဟူ မူလသဒ္ဒါ ထည့်၍ဖွင့်သည်။ ပါဠိတော်ပုဒ်စဥ◌် ၄၃ မနောပဒေါသိကံ ပုဒ်၌လည်း နည်းတူသိပါ။
အသတာတိ၊ ကား။
အဝိဇ္ဇမာနေန၊ ထင်ရှားမရှိသော စကားဖြင့်။
အသံဝိဇ္ဇမာနဋ္ဌေန၊ ထင်ရှားမရှိသော အနက်ရှိသော စကားဖြင့်။
(အဓိပ္ပါယ်မရှိသော စကားဖြင့်)။
(အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ၌စပ်)။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
တုစ္ဆာတိ၊ ကား။
တုစ္ဆေန၊ အချည်းအနှီးသောစကားဖြင့်။
အန္တောသာရဝိရဟိတေန၊ အတွင်း၌ ဟုတ်မှန်သော အနက်တည်းဟူသော အနှစ်မှ ကင်းသောစကားဖြင့်။
(တုစ္ဆေနကို ထပ်ဖွင့်သည်။
[ စကားလုံးဟူသော အပေါ်ခွံသာ ရှိ၍ အတွင်း၌ အနက်ဟူသော အနှစ်မရှိသောစကား၊ ဟူလို။]
မုသာတိ၊ ကား။
မုသာဝါဒေန၊ မဟုတ်မမှန်ပြောဆိုသော စကားဖြင့်။
အဘူထေနာတိ၊ ကား။
ဘူတတ္ထဝိရဟိတေန၊ ဟုတ်မှန်သော အနက်မှကင်းသောစကားဖြင့်။
အဗ္လာစိက္ခန္တိတိ၊ ကား။
အဘိအာစက္ခန္တိ၊ လွှမ်းမိုး၍ ထိခိုက်ပြောဆိုကြကုန်၏။
(စွပ်စွဲကြကုန်၏)။
ဝိပရီတောတိဟ၊ ကား။
ဝိပရီတသညော၊ ဖေါက်ပြန်သောသညာ ရှိ၏။
ဝိပရီကစိတ္တော၊ ဖေါက်ပြန်သောစိတ် ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေါစာဝိ၊ ကား။
ကေဝလံ၊ သာဝကရဟန်းတို့မဖက် သက်သက်.
သမဏော ဂေါတမောယေဝ၊ သည်သာ။
န(ဝိပရီတော)၊ ဖေါက်ပြန်သည် မဟုတ်သေး။
ဝါ၊ ဖေါက်ပြန်သော သညာ (စိတ်) ရှိသည် မဟုတ်သေး။
စ၊ အဟုတ်ကား။
ယေ၊ အကြင် ရဟန်းတို့သည်။
အဿ၊ ထိုရဟန်းဂေါတမ၏။
အနုသိဋ္ဌံ၊ အဆုံးအမကို။
ကရောန္တိ၊ ပြုကြကုန်၏။
(လိုက်နာကြကုန်၏) ။
တေဘိက္ခူစ၊ ထိုရဟန်းတို့သည်လည်း။
ဝိပရီတာ၊ ဖေါက်ပြန်ကုန်၏။
ဝါ၊ ဖေါက်ပြန်သောစိတ်ရှိကုန်၏။
အထ၊ ထိုမှ နောက်၌။
ယံ၊ အကြင်အေကြာင်း အရာကို။
သန္တာယ၊ ရည်ရွယ်၍.
ဝိပရီတော၊ ဟူ၍။
ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
တံ၊ ထိုအကြောင်းအရာကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှါ။
သမဏောဂေါတမောတိ အာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
သုဘံ ဝိမောက္ခန္တိ၊ ကား။
ဝဏ္ဏကသိဏံ၊ ဝဏ္ဏကသိုဏ်းကို။
ဝါ၊ ဝဏ္ဏကသိုဏ်းဟူသော အာရုံရှိသော စ◌ျာန်ကို။
(ဥပသမ္ပဇ္ဇ ၌စပ်)။
အသုဘန္တေဝါတိ၊ ကား။
သုဘဉ္စ၊ တင့်တယ်သော ဝဏ္ဏကသိုဏ်းကို လည်းကောင်း။
အသုဘဉ္စ၊ မတင့်တယ်သောဝဏ္ဏကသိုဏ်းကို လည်းကောင်း။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံကို။
အသုဘန္တိဧဝ၊ အသုဘဟူ၍သာလျှင်၊။
ပဇာနာတိ၊ ၏။
[ စာအုပ်တို့၌"အသုဘန္တိ ဧဝံ" ဟု နိဂ္ဂဟိတ်ဖြင့် ပါထ်ပျက်နေသည်။ အဓိပ္ပါယ်ကို ပါဠိတော်နှင့် ဆက်စပ်ကြည့်ပါ။]တုစ္ဆာမုသာ။ ။ ဤနှစ်ပုဒ်နောင် ကရိုဏ်းအနက်၌ ပဌာမာသက်ဟု ဋီကာ ဆို၏။ ထိုအတိုင်းဆိုလျှင် ဤနှစ်ပုဒ်လုံးကို နိပါတ်ပုဒ်ဟု ယူမှ ရူပ်ပြီမှ လွတ်ပေလိမ့်မည်။ သိုရာတွင်"တုစ္ဆေနာ" ဟူသော အဖွင့်နှင့်အဘိဓာန် (၆၉၈) ဂါထာကိုကြည့်၍ တုစ္ဆသည် နိပါတ်ပုဒ် မဖြစ်နိုင်။ သို့ဖြစ်၍ " တုစ္ဆံ' ဟုပါဠိတော်
{{nissaya|**သုဘံ ဝိမောက္ခံ**။ ။ ဘုဘံဖြင့် တင့်တယ်သော ဝဏ္စကသိုဏ်း ဟူသော အာရုံရှိသော ဈာန်ကို ယူ၍, ဝိမောက္ခဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘတ် နီဝရဏတို့မှ လွတ်သော ဈာန်ကိုယူပါ။ ဋီကာ၌မူ"ဂသုဘံ| ဘုဘဟုဆိုအပ်သော။}}
{{nissaya|ဝိမောက္ခံ| ဝိမောက္ခဈာန်ကိို" ဟုဖွင့်။}}
အဓိပ္ပါယ်မှာ အတူပင်တည်း။
ဘုဘန္နေဝ တသ္မိံ သမယေတိ၊ ကား။
သုဘန္တိ ဧဝ၊ သုဘန္တိ ဧဝ= သုဘဟူ၍သာလျှင်။
သမ္မိံသမယေ၊ ၌.
(သူဘဝိမောက္ခ ဈာန်ကို ဝင်စားနေရာ ထိုအခါ၌)။
ပဇာနတိ၊ ၏။
အသုဘံ၊ အသုဘဟူ၍။
နပဇာနာတိ၊ အပြာအားဖြင့် သိသည်မဟုတ်။
ဘိက္ခါဝေါစာတိ၊ ကား။
ယေတေ၊ အချို့သော အကြင်သမဏ ဗြဟ္မဏတို့သည်။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
(တေစ၊ အချို့သော ထိုသမဏ ဗြာဟ္မဏတို့သည် လည်းကောင်း။
ဝိပရိတာ ၌စပ်)။
တေသ့၊ အချို့သော ထိုသမဏ ဗြာဟ္မဏတို့၏။
ဘိက္ခဝေါစ၊ ဘိက္ခုတို့သည်လည်းကောင်း။
အန္တေဝါသိက သမဏာ(စ)၊ အနီးနေ တပည့်ဖြစ်သော သမဏတို့သည်လည်းကောင်း။
(ဘိက္ခဝေါကို ထပ်ဖွင့်သည်)။
ဝိပရီတာ၊ ကုန်၏။
ပဟောတီတိ၊ ကား။
သမတ္တော ပဋိဗလော၊ စွမ်းနိုင်ပါ၏။
ဒုက္ကရံ ခေါတိ၊ ကား။
အယံ ပရီဗ္ဗာဇကော၊ သည်။
ဧဝံ ပဿန္နောအဟံ ဘန္တေတိ အာဒိံ၊ အစရှိသော။
ယဒိဒံ(ဝစနံ)၊ အကြင် စကားကို။
(ပါလိတော်၌ လာသောစကားကို။)
အာဟ၊ လျှောက်ပြီ။
တံ၊ ထို စကားကို။
သာဌေယေန၊ ကောက်ကျစ်စဥ်းလဲသူ၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ကောဟညေန၊ အံ့ဩစေလိုသူ၏ အဖြစ်ဖြင့်။
(သူသတပါး အံ့ဩစေလို အထင်ကြီးစေလိုသော သဘောဖြင့်) အာဟ၊ လျှောက်ပြီ။
အာသ၊ ထိုဘဂ္ဂဝ ပရိဗ္ဗိုဇိ၏။
ဧဝံ၊ ဤအကြံသည်။
အဟောသိကိရ၊ ဖြစ်သတတ်။
(ကိံ) သမဏော ဂေါတမော၊ သည်။
မယှံ၊ အား။
ဧတ္တကံ၊ ဤမျှလောက်သော။
ဓမ္မကထံ၊ တရားစကားကို။
ကထေသိ၊ ပြောဟောပြီ။
အဟံ၊ သည်။
တံ၊ ထို တရားစကားကို။
သုတွာပိ၊ နာရ၍လည်း။
ပဗ္ဗဇိတုံ၊ ငှါ။
နသက္ကောမိ၊ မစွမ်းနိုင်။
မ၄ယာ၊ သည်။
ဧတဿ၊ ဤ ရဟန်းဂေါတမ၏။
သာသနံ၊ အဆုံးအမကို.
ပဋိပန္န ညသဒိသေန၊ ကျင့်သူနှင့် တူသူသည်။
ဘဝိတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှါ။
ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
(တရား မကျင့်သော်လည်း ကျင့်သလိုသဘောမျိုးဖြစ်မှ သင့်မည်)။
ဣတိ၊ ဤသို့ အကြံဖြစ်သတဲ့။
တယော၊ ထိုသို့ အကြံဖြစ်ခြင်းကြောငင့်။
သော၊ ထို ဘဂ္ဂဝပရိဗ္ဗိုဇ်သည်။
သာဌေယျေန၊ ဖြင့်။
ကောဟညေန၊ ဖြင့်။
ဧဝံ၊ သို့။
အာဟ၊ ပြီ။
တေန၊ ထိုကြောင့်.
(ဘဂ္ဂဝပရိဗ္ဗိုဇ်၏ သာဌေယျစိတ်, ကောဟညစိတ်ဖြင့်ပြောဆိုခြင်းကြောင့်)။
အဿ၊ အား။
ဘဂဝါ၊ သည်။
မမ္မံ၊ အနာကို။
[ ဤ မမ္မံ၏ ပုဒ်ပြီးပုံကို သီလက္ခန်ဗြဟ္မဇာလသုတ် ဘာသာဋီကာ, စူဠသီလအဖွင့်၌ရူပါ။ ဥပမာတဒ္ဓိတ် ဆင့်ဖွယ်မလိုသညိသာ ထူး၏။]
ဃဋ္ဋေန္တော ဝိယ၊ ထိခိုက်သကဲ့သို့။
ဒုက္ကရံခေါ။
ပေ။
အညဒိဋ္ဌိကေနတိ အာဒိံ၊ အစရှိသော စကားတော်ကို။
(ဘဂဝါ) အာဟ၊ ပြီ။
တံ၊ ထိုဒုက္ကရံခေါ ဧတံ အစရှိသော စကားသည်။
ပေါဋ္ဌပါဒသုတ္တေ၊ ၌။
ဝုတ္တတ္ထ မေဝ၊ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ရှိသည်သာ။
သာဓုကမနုရက္ခာတိ၊ ကား။
သုဋ္ဌူ၊ ကောင်းစွာ။
အနုရက္ခ၊ မပျောက်ပျက်အောင် အစဥ်စောင့်ရှောက်လော။
ဣတိ ဘဂဝါ၊ သည်။
ပဿဒမတ္တာနုရက္ခဏေ၊ ကြည်ညိုခြင်းမျှကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၌။
ပရိဗ္ဗာဇာကံ၊ ကို။
နီယောဇေသိ၊ ယှဥ်တော်မူပြီ။
ဝါ၊ တိုက်တွန်းတော်မူပြီ။
သောပိ၊ ထို ပရိဗ္ဗိုဇ်သည်လည်း။
ဧဝံ မဟန္တံ၊ ဤမျှလောက် ကြီးကျယ်သော။
သုတ္တနံ၊ သုတ်တော်ကို။
သုတွာပိ၊ နာရ၍လည်း။
(နာရပါသော်လည်း)။
ကိလေသကွယ်၊ ကိလေသာတို့၏ ကုန်ခြင်းကို။
ကာတုံ၊ ငှါ။
နာသက္ခ၊ မစွမ်းနိုင်ပါသော်လည်း။
ဒေသနာ၊ ဒေသနာတော်သည်။
အဿ၊ ထို ဘဂ္းဝပရိဗ္ဗိုဇ်၏။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
ဝါ၊ အကျိုးငှါ။
ပစ္စယော၊ အထောက်အပံ့သည်။
အဟောသိ၊ ပြီ။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပါဠိရပ်၌။
သေသံ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်အပေါင်းတို့သည်။
ဥတ္တာနတ္ထမေဝ၊ ပေါ် လွင် ထင်ရှားသောအနက် ရှိသည််သာ။
ဣတိ၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီသော စကားအစဥ်ဖြင့်။
သုမင်္ဂလ ဝိလာသိနိယာ၊ သုမင်္ဂလ ဝိလာသိနီမည်သော။
ဒိဃနိကာယဋ္ဌကထာယ၊ ဒီဃနိကာလ် အဋ္ဌကထာ၌။
ပါထိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ၊ ဗါထိကသုတ်၏ အဖွင့်သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။