Nigamanavaṇṇanā
233. Idhāti imasmiṃ bhikkhuvibhaṅge .
Uddiṭṭhāti idha pātimokkhavasena anosāritattā cattāro pārājikāva uddiṭṭhā kathitāti attho gahetabbo .
Yadi evaṃ heṭṭhā thullaccayadukkaṭānampi vuttattā pārājikāva uddiṭṭhāti kasmā vuttāti ?
Pārājikādhikārattā santesupi thullaccayadukkaṭesu idha pārājikāva vuttā .
Yesaṃ … pe … asaṃvāsoti imamatthaṃ vā dīpetukāmo taṃsambandhena ‘‘ uddiṭṭhā cattāro pārājikā ’’ ti āha .
Tatthāyasmantetiādikaṃ pana anuññātapātimokkhuddesakkamopi ayameva , nāññoti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni cattārīti ubbhajāṇumaṇḍalikā vajjapaṭicchādikā ukkhittānuvattikā aṭṭhavatthukāti imāni cattāri bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇāni nāma .
Etesu ubbhajāṇumaṇḍalikā nāma yā kāyasaṃsaggarāgena avassutā teneva rāgena avassutassa manussapurisassa akkhakānaṃ adho jāṇumaṇḍalānaṃ
M2.298 kapparānañca upari yena kenaci sarīrāvayavena āmasanādiṃ sādiyati , tassā adhivacanaṃ .Yā pana bhikkhunī aññissā bhikkhuniyā pārājikasaṅkhātaṃ vajjaṃ jānaṃ paṭicchādeti , sā vajjapaṭicchādikā nāma .
Samaggena pana saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuṃ yā bhikkhunī yaṃdiṭṭhiko so hoti , tassā diṭṭhiyā gahaṇavasena anuvattati , sā ukkhittānuvattikā nāma .
Yā pana kāyasaṃsaggarāgena tintā tathāvidhasseva purisassa hatthaggahaṇaṃ vā saṅghāṭikaṇṇaggahaṇaṃ vā sādiyati , kāyasaṃsaggasaṅkhātassa asaddhammassa paṭisevanatthāya purisassa hatthapāse santiṭṭhati vā , tattha ṭhatvā sallapati vā , saṅketaṃ vā gacchati , purisassa āgamanaṃ vā sādiyati , kenaci vā paṭicchannokāsaṃ pavisati , hatthapāse vā ṭhatvā kāyaṃ upasaṃharati , ayaṃ aṭṭhavatthukā nāmāti veditabbaṃ .
Vatthuvipannāti pabbajjupasampadāya avatthubhāvato vatthuvipannā .
Nesañhi ‘‘ na , bhikkhave , paṇḍako pabbājetabbo , yo pabbājeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ tiādinā pabbajjā upasampadā ca paṭikkhittā .
Tasmā te bhikkhubhāvāya abhabbattā pārājikāpannasadisatāya ‘‘ pārājikā ’’ ti
V2.265 vuttā .Tabbhāvabhāvitāya bhikkhubhāvo vasati etthāti vatthu , puggalānaṃ bhikkhubhāvārahatā .
Sā pana pabbajjakkhandhakāgatasabbadosavirahitasampattiyuttatā .
Taṃ vipannaṃ paṇḍakabhāvādiyogena yesaṃ te vatthuvipannā .
Ahetukapaṭisandhikāti iminā tesaṃ vipākāvaraṇena samannāgatabhāvaṃ dassento maggāvaraṇe kāraṇamāha .
Pārājikāpannasadisattā pārājikā .
Theyyasaṃvāsakādikammaṃ mātughātādikaṃ viya ānantariyaṃ na hotīti āha ‘‘ imesaṃ tiṇṇaṃ saggo avārito ’’ ti .
Dīghatāya lambamānaṃ aṅgajātametassāti lambī .
So ettāvatā na pārājiko , atha kho yadā anabhiratiyā pīḷito attano aṅgajātaṃ mukhe vā vaccamagge vā paveseti , tadā pārājiko hoti .
Mudu piṭṭhi etassāti mudupiṭṭhiko , kataparikammāya mudukāya piṭṭhiyā samannāgato .
Sopi yadā anabhiratiyā pīḷito attano aṅgajātaṃ attano mukhavaccamaggesu aññataraṃ paveseti , tadā pārājiko hoti .
Parassa aṅgajātaṃ attano mukhena gaṇhātīti yo anabhiratiyā pīḷito parassa suttassa vā pamattassa vā aṅgajātaṃ attano mukhena
M2.299 gaṇhāti .Parassa aṅgajāte abhinisīdatīti yo anabhiratiyā pīḷito parassa aṅgajātaṃ kammaniyaṃ disvā attano vaccamaggena tassūpari nisīdati , taṃ attano vaccamaggaṃ pavesetīti attho .
Etthāha – mātughātakapitughātakaarahantaghātakā tatiyapārājikaṃ āpannā , bhikkhunīdūsako lambīādayo cattāro paṭhamapārājikaṃ āpannā evāti kathaṃ catuvīsatīti ?
Vuccate – mātughātakādayo hi cattāro idha anupasampannā eva adhippetā , lambīādayo cattāro kiñcāpi paṭhamapārājikena saṅgahitā , yasmā pana etena pariyāyena methunaṃ dhammaṃ appaṭisevino honti , tasmā visuṃ vuttāti .
Etena pariyāyenāti ubhinnaṃ rāgapariyuṭṭhānasaṅkhātena pariyāyena .
Dutiyavikappe kaccitthāti ettha kacci atthāti padacchedo veditabbo .
Nigamanavaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya sāratthadīpaniyaṃ
Catutthapārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .