Issues
Select Version
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( dutiyo bhāgo )
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( dutiyo bhāgo )

6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā

571. Eḷalomasikkhāpade pana āsumbhīti ettha ‘‘ asumbhī ’’ ti paṭhanti .
Kilantāti iminā kilantatāya te onamitvā pātetuṃ na sakkontīti dasseti .
Addhānamaggappaṭipannassāti idaṃ vatthumattadīpanavasena pāḷiyaṃ vuttaṃ .
Yattha katthaci pana dhammena labhitvā gaṇhituṃ vaṭṭatiyeva .
Tiyojanaparaman ti ca gahitaṭṭhānato tiyojanappamāṇaṃ desanti evamattho gahetabbo .
572. Sahatthāti karaṇatthe nissakkavacananti āha ‘‘ sahatthenā ’’ ti .
Asante hāraketi pāḷiyaṃ bhikkhuno anurūpatādassanatthaṃ vuttaṃ , na pana hārake vijjamāne tiyojanabbhantare sahatthā harantassa āpattidassanatthaṃ .
Tiyojanato bahi bahitiyojanan ti āha ‘‘ tiyojanato bahi pātetī ’’ ti .
Tena haritepi āpattiyevāti saussāhattā anāṇattiyā haṭattā ca .
Satipi hi saussāhabhāve āṇattiyāM2.416 ce harati , anāpatti ‘‘ aññaṃ harāpetī ’’ ti vacanato .
Añño harissatīti adhippāyābhāvato ‘‘ suddhacittena ṭhapitan ’’ ti vuttaṃ .
Saussāhattāti tiyojanātikkamane saussāhattā .
Idañca ‘‘ añño harissatī ’’ ti asuddhacittena ṭhapitaṃ sandhāyaV2.368 vuttaṃ , acittakattāti idaṃ pana suddhacittena ṭhapitaṃ sandhāya .
Anāpatti pāḷiyā na sametīti ‘‘ tiyojanaṃ haratī ’’ tiādipāḷiyā , visesato ‘‘ aññaṃ harāpetī ’’ ti pāḷiyā ca na sameti .
Sace sāmikaṃ jānāpetvā ṭhapeti , āṇattiyā harāpeti nāmāti āha ‘‘ sāmikassa ajānantassevā ’’ ti .
Agacchantepīti gamanaṃ upacchinditvā ṭhitayānepi .
Heṭṭhā vā gacchantoti bhūmiyaṃ gacchanto .
Aññaṃ harāpetīti ettha añña -ggahaṇena sāmaññato tiracchānagatāpi saṅgahitāti āha –
‘‘ aññaṃ harāpetīti vacanato anāpattī ’’ ti .
Suṅkaghāte āpatti hotīti aññaṃ harāpentassa āpatti .
Tattha anāpattīti aññavihitassa theyyacittābhāvato anāpatti .
575.‘‘ Taṃ harantassāti puna tiyojanaṃ harantassā ’’ ti mahāgaṇṭhipade vuttaṃ .
Taṃ pana mātikāṭṭhakathāyaṃ aṅgesu ‘‘ paṭhamappaṭilābho sati iminā vacanena na sameti .
‘‘ Paṭhamappaṭilābho ’’ ti hi idaṃ dutiyappaṭilābho āpattiyā aṅgaṃ na hotīti dīpeti , tasmā pāḷiyaṃ aṭṭhakathāyañca visesābhāvato acchinnaṃ paṭilabhitvā harantassa puna tiyojanātikkamepi anāpatti vuttāti amhākaṃ khanti .
Aññathā acchinnaṃ paṭilabhitvā puna tiyojanaṃ haratīti vadeyya .
Vīmaṃsitvā yuttataraṃ gahetabbaṃ .
Anāpatti katabhaṇḍan ti ettha ‘‘ kambalakojavādikatabhaṇḍampi .
Pakaticīvare laggalomāni āpattiṃ janentiyevā ’’ ti vadanti .
Tanukapattatthavikantare aghaṭṭanatthaṃ pakkhipanti .
Pakkhittan ti kaṇṇacchidde pakkhittaṃ .
Nidhānamukhaṃ nāmāti iminā katabhaṇḍasaṅkhyaṃ na gacchatīti dasseti .
Eḷakalomānaṃ akatabhaṇḍatā , paṭhamappaṭilābho , attanā ādāya vā aññassa ajānantassa yāne pakkhipitvā vā tiyojanātikkamanaṃ , āharaṇapaccāharaṇaṃ , avāsādhippāyatāti imānettha pañca aṅgāni .
Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
576. EḷakalomadhovāpanasikkhāpadaṃM2.417 uttānatthameva .