Vinītavatthuvaṇṇanā
132. Vinītavatthūsu sandhāvatīti suṭṭhu dhāvati .
Vidhāvatīti vividhā nānappakārena dhāvati .
Kāyavacīdvārabhedaṃ vināpīti kāyacopanaṃ vacībhedañca vinā .
Paṭisaṅkhānabalenāti tathāvidhacittuppāde ādīnavapaccavekkhaṇabalena .
135. Pucchāsabhāgenāti pucchānurūpena .
Nirutti eva patho niruttipatho , tasmiṃ niruttipathe .
Tenāha ‘‘ vohāravacanamatte ’’ ti .
137. Yathākammaṃ gatoti iminā tassa matabhāvaṃ dasseti .
Abbhuṇheti imināpi vuttameva pariyāyantarena vibhāvetuṃ ‘‘ allasarīre ’’ ti vuttaṃ .
Visabhāgasarīreti itthisarīre .
Visabhāgasarīrattā accāsannena na bhavitabbanti āha ‘‘ sīse vā ’’ tiādi .
Vaṭṭatīti visabhāgasarīrepi attanāva vuttavidhiṃ kātuṃ sāṭakañca gahetuṃ vaṭṭati .
Keci pana ‘‘ kiñcāpi iminā sikkhāpadena anāpatti , itthirūpaṃ pana āmasantassa dukkaṭan ’’ ti vadanti .
138. Kusaṃ saṅkāmetvāti kusaṃ parivattetvā .
Kūṭamānakūṭakahāpaṇādīhīti ādi -saddena tulākūṭakaṃsakūṭavañcanādiṃ saṅgaṇhāti .
Tattha
M2.161 kūṭamānaṃ hadayabhedasikhābhedarajjubhedavasena tividhaṃ hoti .Tattha hadayan ti nāḷiādimānabhājanānaṃ abbhantaraṃ , tassa bhedo chiddakaraṇaṃ hadayabhedo , so sappitelādiminanakāle labbhati .
Tāni hi gaṇhanto heṭṭhāchiddena mānena ‘‘ saṇikaṃ āsiñcā ’’ ti vatvā antobhājane bahuṃ paggharāpetvā gaṇhāti , dadanto chiddaṃ pidhāya sīghaṃ pūretvā
V2.143 deti .Sikhābhedo tilataṇḍulādiminanakāle labbhati .
Tāni hi gaṇhanto saṇikaṃ sikhaṃ ussāpetvā gaṇhāti , dento vegena pūretvā sikhaṃ chindanto deti .
Rajjubhedo khettavatthuminanakāle labbhati .
Khettādiṃ minantā hi amahantampi mahantaṃ katvā minanti , mahantampi amahantaṃ .
Kūṭakahāpaṇo pākaṭoyeva .
Tulākūṭaṃ pana rūpakūṭaṃ aṅgakūṭaṃ gahaṇakūṭaṃ paṭicchannakūṭanti catubbidhaṃ hoti .
Tattha rūpakūṭaṃ nāma dve tulā sarūpā katvā gaṇhanto mahatiyā gaṇhāti , dadanto khuddikāya deti .
Aṅgakūṭaṃ nāma gaṇhanto pacchābhāge hatthena tulaṃ akkamati , dadanto pubbabhāge akkamati .
Gahaṇakūṭaṃ nāma gaṇhanto mūle rajjuṃ gaṇhāti , dadanto agge .
Paṭicchannakūṭaṃ nāma tulaṃ susiraṃ katvā anto ayacuṇṇaṃ pakkhipitvā gaṇhanto taṃ pacchābhāge karoti , dadanto aggabhāge .
Kaṃso vuccati suvaṇṇapāti , tāya vañcanaṃ kaṃsakūṭaṃ .
Kathaṃ ?
Ekaṃ suvaṇṇapātiṃ katvā aññā dve tisso lohapātiyo suvaṇṇavaṇṇā karonti , tato janapadaṃ gantvā kiñcideva aḍḍhaṃ kulaṃ pavisitvā ‘‘ suvaṇṇabhājanāni kiṇathā ’’ ti vatvā agghe pucchite samagghataraṃ dātukāmā honti .
Tato tehi ‘‘ kathaṃ imesaṃ suvaṇṇabhāvo jānitabbo ’’ ti vutte ‘‘ vīmaṃsitvā gaṇhathā ’’ ti suvaṇṇapātiṃ pāsāṇe ghaṃsitvā sabbapātiyo datvā gacchanti .
Vañcanaṃ nāma tehi tehi upāyehi paresaṃ vañcanaṃ .
Tatridamekaṃ vatthu – eko kira luddako migañca migapotakañca gahetvā āgacchati .
Tameko dhutto ‘‘ kiṃ , bho , migo agghati , kiṃ migapotako ’’ ti āha .
‘‘ Migo dve kahāpaṇe , migapotako ekan ’’ ti ca vutte ekaṃ kahāpaṇaṃ datvā migapotakaṃ gahetvā thokaṃ gantvā nivatto ‘‘ na me , bho , migapotakena attho , migaṃ me dehī ’’ ti āha .
Tena hi dve kahāpaṇe dehīti .
So āha –
‘‘ nanu , bho , mayā paṭhamaṃ eko kahāpaṇo
M2.162 dinno ’’ ti ?‘‘ Āma dinno ’’ ti .
‘‘ Imaṃ migapotakaṃ gaṇha , evaṃ so ca kahāpaṇo , ayañca kahāpaṇagghanako migapotakoti dve kahāpaṇā bhavissantī ’’ ti .
So ‘‘ kāraṇaṃ vadatī ’’ ti sallakkhetvā migapotakaṃ gahetvā migaṃ adāsīti .
Balasāti balena .
Panthaghāta -ggahaṇena himaviparāmosagumbaviparāmosāpi saṅgahitā .
Tattha yaṃ himapātasamaye himena paṭicchannā hutvā maggappaṭipannaṃ janaṃ mūsanti , ayaṃ himaviparāmoso .
Yaṃ gummādīhi paṭicchannā janaṃ mūsanti , ayaṃ gumbaviparāmoso .
Uddhāreyeva
V2.144 pārājikan ti ‘‘ sace sāṭako bhavissati , gaṇhissāmī ’’ ti parikappassa pavattattā sāṭakassa ca tattha sabbhāvato .Padavārena kāretabboti bhūmiyaṃ anikkhipitvāva vīmaṃsitattā vuttaṃ .
Pariyuṭṭhitoti anubaddho .
Disvā haṭattā parikappāvahāro na dissatīti iminā parikappāvahārassa asambhavaṃ dassento mahāpaccariādīsu vuttassa ayuttabhāvaṃ vibhāveti .
Mahāaṭṭhakathāyan tiādinā pana parikappāvahārasambhavaṃ pāḷiyā saṃsandanabhāvañca vibhāvento mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttameva suvuttanti dīpeti .
Teneva mātikāṭṭhakathāya mpi mahāaṭṭhakathānayova dassito .
Kecīti mahāaṭṭhakathāyameva ekacce ācariyā .
Mahāpaccariyaṃ panāti pana -saddo kecivādato mahāpaccarivādassa visesasandassanattho .
Tena kecivādo mahāpaccarivādenapi na sametīti dasseti .
Mahāaṭṭhakathānayo eva ca mahāpaccarivādenapi saṃsandanato yuttataroti vibhāveti .
Alaṅkārabhaṇḍan ti aṅgulimuddikādi alaṅkārabhaṇḍaṃ .
Kusaṃ pātetvāti vilīvamayaṃ vā tālapaṇṇamayaṃ vā katasaññāṇaṃ yaṃ kiñci kusaṃ pātetvā .
Samagghataran ti appagghataraṃ .
Parakoṭṭhāsato kuse uddhaṭepi na tāva kusassa parivattanaṃ jātanti vuttaṃ ‘‘ uddhāre rakkhatī ’’ ti .
Siveyyakan ti siviraṭṭhe jātaṃ .
139. Jantāgharavatthusmiṃ yasmā ānandatthero tattha anāpattibhāvaṃ jānāti , tasmā ‘‘ tassa kukkuccaṃ ahosī ’’ ti na vuttaṃ .
Yasmā ca sayaṃ bhagavato nārocesi , tasmā ‘‘ ārocesī ’’ ti ekavacanaṃ na vuttaṃ .
140. Vighāsan ti
M2.163 khāditāvasesaṃ ucchiṭṭhaṃ vā .Kappiyaṃ kārāpetvāti pacāpetvā .
Attaguttatthāyāti taṃnimittaupaddavato attānaṃ rakkhaṇatthāya .
Jighacchābhibhūtā hi sīhādayo attanā khādiyamānaṃ gaṇhantānaṃ anatthampi kareyyuṃ .
Parānuddayatāyāti sīhādīsu parasattesu anukampāya .
Jighacchāvinodanatthañhi tehi khādiyamānaṃ te palāpetvā gaṇhato tesu anukampā nāma na bhavissati .
141. Tekaṭulayāguvatthumhi viyāti musāvādasāmaññato vuttaṃ .
Āṇattehīti sammatena āṇattehi .
Āṇattenāti sāmikehi āṇattena .
Aparassa bhāgaṃ dehīti asantaṃ puggalaṃ dassetvā
V2.145 gahitattā ‘‘ bhaṇḍadeyyan ’’ ti vuttaṃ .Aññenāti yathāvuttehi sammatādīhi catūhi aññena .
‘‘ Aparampi bhāgaṃ dehī ’’ ti vuttepi saṅghasantakattā amūlakameva gahitanti ‘‘ uddhāreyeva bhaṇḍagghena kāretabbo ’’ ti vuttaṃ .
Itarehi dīyamānan ti sammatena , tena āṇattena vā dīyamānaṃ .
Evaṃ gaṇhatoti ‘‘ aparampi bhāgaṃ dehī ’’ ti vatvā vā kūṭavassāni gaṇetvā vā gaṇhato .
Sudinnan ti heṭṭhā sāmikena , tena āṇattena vā dīyamānaṃ gihisantakaṃ ‘‘ aparassa bhāgaṃ dehī ’’ ti vatvā gaṇhato aparassa abhāvato sāmisantakameva hotīti bhaṇḍadeyyaṃ jātaṃ .
Idha pana tehi evaṃ dīyamānaṃ ‘‘ aparampi bhāgaṃ dehīti vatvā vā kūṭavassāni gaṇetvā vā gaṇhato dehī ’’ ti vuttattā aññātakaviññattimattaṃ ṭhapetvā neva pārājikaṃ na bhaṇḍadeyyanti sudinnameva hoti .
142-3.
Parikkhāravatthūsu vuttaparikkhārassa heṭṭhā vuttabhaṇḍassa ca ko viseso ?
Yaṃ paribhogayoggaṃ ābharaṇādirūpaṃ akatvā yathāsabhāvato ṭhapitaṃ , taṃ bhaṇḍaṃ .
Yaṃ pana tathā katvā paribhuñjituṃ anucchavikākārena ṭhapitaṃ ābharaṇādikaṃ , taṃ parikkhāran ti veditabbaṃ .
144-146.
Saṅkāmetvāti ṭhitaṭṭhānato apanetvā .
Thavikan ti upāhanatthavikādi yaṃkiñci thavikaṃ .
Āharāpentesu bhaṇḍadeyyan ti ‘‘ gahite attamano hotī ’’ ti ( mahāva .356) vacanato anattamanassa santakaṃ gahitampi
M2.164 puna dātabbamevāti vuttaṃ .‘‘ Sammukhībhūtehi bhājetabban ’’ ti ( mahāva .379) vacanato bhājanīyabhaṇḍaṃ upacārasīmaṭṭhānaṃyeva pāpuṇātīti āha ‘‘ upacārasīmāyaṃ ṭhitasseva gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
148-9.
‘‘ Bhaṇḍadeyyan ti ubhinnaṃ sālayabhāve sati corassa vā sāmikassa vā sampattassa kassaci dātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Eseva nayoti paṃsukūlasaññāya gahite bhaṇḍadeyyaṃ , theyyacittena pārājikanti attho .
Gāmesūti gāmikesu manussesu .
Gāma-ggahaṇena hettha gāmaṭṭhā vuttā .
Vuṭṭhahantesūti gāmaṃ chaḍḍetvā palāyantesu .
Puna āvasante janapadeti jānapadikesu puna āgantvā vasantesu .
Avisesena vuttan ti ‘‘ saussāhā vā nirussāhā vā ’’ ti visesaṃ aparāmasitvā sāmaññato vuttaṃ .
Na hi katipayānaṃ anussāhe sati saṅghikaṃ asaṅghikaṃ hotīti ayamettha adhippāyo .
Saussāhamattameva pamāṇan ti sāmikānaṃ paricchinnabhāvato vuttaṃ .
Tatoti gaṇasantakato puggalasantakato vā .
Senāsanatthāya niyamitan ti idaṃ nidassanamattaṃ , catūsu paccayesu
V2.146 yassa kassaci atthāya niyamitepi vuttanayameva .Issaravatāyāti paraṃ āpucchitvā vā anāpucchitvā vā dātabbakiccaṃ natthi , ayamevettha pamāṇanti evaṃ attano issarabhāvena .
Agghena kāretabboti agghānurūpaṃ dukkaṭena thullaccayena vā kāretabbo .
Issaravatāya paribhuñjato gīvāti na kevalaṃ ettheva gīvā , heṭṭhā kulasaṅgahatthāya issaravatāya vā dinnepi gīvāyeva .
Sukhāditamevāti antovihāre nisīditvā ghaṇṭippaharaṇādivuttavidhānassa katattā sukhāditaṃ .
Saṅghikañhi vebhaṅgiyabhaṇḍaṃ antovihāre vā bahisīmāya vā hotu , bahisīmāyaṃ ṭhitehi apaloketvā bhājetuṃ na vaṭṭati , ubhayattha ṭhitampi pana antosīmāyaṃ ṭhitehi apaloketvā bhājetuṃ vaṭṭatiyeva .
Teneva tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ ‘‘ vihāreyeva nisīditvā evaṃ katattā sukhāditanti āhā ’’ ti .
Ayañca attho vassūpanāyikakkhandhakaṭṭhakathāyaṃ āvi bhavissati .
150. Vuttavādakavatthūsu pāḷiyaṃ yugasāṭakan ti sāṭakayugaṃ .
Tulan ti palasataṃ .
Doṇan ti soḷasanāḷimattaṃ .
Paricchedaṃ pana katvāti yattakaṃ
M2.165 icchitaṃ , tattakaṃ agghavasena vā cīvarādipaccayavasena vā paricchedaṃ katvā .Upārambhāti ‘‘ bhadantā aparicchedaṃ katvā vadantī ’’ ti evaṃ dosāropanato .
153. Chātajjhattan ti jighacchādukkhena pīḷitaattasantānaṃ .
Dhanukan ti khuddakadhanukaṃ .
Baddho hotīti tiriyaṃ baddho hoti .
Sunakhadaṭṭhan ti sāmikehi vissajjitasunakhena gahitaṃ .
Yaṭṭhiyā saha pātetīti sūkarassa āgamanato puretarameva tattha abajjhanatthāya pāteti .
Maddanto gacchati , bhaṇḍadeyyan ti ekasūkaragghanakaṃ bhaṇḍaṃ dātabbaṃ .
Na hi tena maggena gacchantā sabbeva sūkarā tena pāsena bajjhanti , ekoyeva paṭhamataraṃ gacchanto bajjhati , tasmā ekasūkaragghanakaṃ bhaṇḍaṃ dātabbaṃ .
Pacchā gacchatīti tena katapayogena agantvā pacchā sayameva gacchati .
Heṭṭhā vuttesupi īdisesu ṭhānesu eseva nayo .
Uddharitvā chaḍḍetīti puretarameva uddharitvā chaḍḍeti .
Vihārabhūmiyan ti vihārasāmantā araññappadese .
Rakkhaṃ yācitvāti rājarājamahāmattādīnaṃ santikaṃ gantvā anuddissa rakkhaṃ yācitvā .
Kumīnamukhan ti kumīnassa anto macchānaṃ pavisanamukhaṃ .
Gumbe khipati , bhaṇḍadeyyamevāti kumīnassa anto pavisitabbānaṃ macchānaṃ agghena bhaṇḍadeyyaṃ .
156. Vīsatiṃsādivasena paricchinnā bhikkhū etthāti paricchinnabhikkhukaṃ .
Therānan ti āgantukattherānaṃ
V2.147 .Tesampīti āvāsikabhikkhūnampi .
Paribhogatthāyāti saṅghikaparibhogavasena paribhuñjanatthāya .
Gahaṇeti pāṭhaseso daṭṭhabbo .
Yatthāti yasmiṃ āvāse .
Aññesaṃ atthibhāvan ti aññesaṃ āgantukabhikkhūnaṃ atthibhāvaṃ .
Tatthāti tādise āvāse .
Bhājetvā khādantīti āgantukānampi sampattānaṃ bhājetvā khādantīti adhippāyo .
Catūsu paccayesu sammā upanentīti ambaphalādīni vikkiṇitvā cīvarādīsu catūsu paccayesu sammā upanenti .
Cīvaratthāya niyametvā dinnāti ‘‘ imesaṃ rukkhānaṃ phalāni vikkiṇitvā cīvaresuyeva upanetabbāni , na bhājetvā khāditabbānī ’’ ti evaṃ niyametvā dinnā .
Tesupi āgantukā
M2.166 anissarāti paccayaparibhogatthāya niyametvā dinnattā bhājetvā khādituṃ anissarā .Na tesu … pe … ṭhātabban ti ettha āgantukehi heṭṭhā vuttanayena bhājetvā khāditabbanti adhippāyo .
Tesaṃ katikāya ṭhātabban ti ‘‘ bhājetvā na khāditabban ’’ ti vā ‘‘ ettakesu rukkhesu phalāni gaṇhissāmā ’’ ti vā ‘‘ ettakāni phalāni gaṇhissāmā ’’ ti vā ‘‘ ettakānaṃ divasānaṃ abbhantare gaṇhissāmā ’’ ti vā ‘‘ na kiñci gaṇhissāmā ’’ ti vā evaṃ katāya āvāsikānaṃ katikāya āgantukehi ṭhātabbaṃ .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ anissarā ’’ ti vacanena dīpitoyeva attho mahāpaccariyaṃ ‘‘ catunnaṃ paccayānan ’’ tiādinā vitthāretvā dassito .
Paribhogavasenevāti ettha eva -saddo aṭṭhānappayutto .
Paribhogavasena tameva bhājetvāti yojetabbaṃ .
Etthāti etasmiṃ vihāre raṭṭhe vā .
Senāsanapaccayan ti senāsanañca tadatthāya niyametvā ṭhapitañca .
Lāmakakoṭiyāti lāmakaṃ ādiṃ katvā , lāmakasenāsanato paṭṭhāyāti vuttaṃ hoti .
Senāsanepi tiṇādīni lāmakakoṭiyāva vissajjetabbāni , senāsanaparikkhārāpi lāmakakoṭiyāva vissajjetabbā .
Mūlavatthucchedaṃ pana katvā na upanetabban ti iminā kiṃ vuttaṃ hotīti ?
Tīsupi gaṇṭhipadesu tāva idaṃ vuttaṃ ‘‘ sabbāni senāsanāni na vissajjetabbānīti vuttaṃ hotī ’’ ti .
Lāmakakoṭiyā vissajjentehipi senāsanabhūmiyo na vissajjetabbāti ayamattho vutto hotīti no khanti , vīmaṃsitvā yaṃ ruccati , taṃ gahetabbaṃ .
Dhammasantakena buddhapūjaṃ kātuṃ , buddhasantakena vā dhammapūjaṃ kātuṃ vaṭṭati , na vaṭṭatīti ?
‘‘ Tathāgatassa kho etaṃ vāseṭṭha adhivacanaṃ dhammakāyo itipīti ca yo kho , vakkali , dhammaṃ passati , so maṃ passatī ’’ ti ( saṃ . ni .3.87) ca vacanato vaṭṭatīti vadanti .
Keci pana ‘‘ evaṃ sante ‘ yo , bhikkhave , maṃ upaṭṭhaheyya , so gilānaṃ upaṭṭhaheyyā ’ ti vacanato buddhasantakena gilānassapi bhesajjaṃ kātuṃ yuttanti āpajjeyya , tasmā na vaṭṭatī ’’ ti vadanti , taṃ
V2.148 akāraṇaṃ .Na hi ‘‘ yo , bhikkhave , maṃ upaṭṭhaheyya , so gilānaṃ upaṭṭhaheyyā ’’ ti iminā attano ca gilānassa ca ekasadisatā tadupaṭṭhānassa vā
M2.167 samaphalatā vuttā .Ayañhettha attho ‘‘ yo maṃ ovādānusāsanīkaraṇena upaṭṭhaheyya , so gilānaṃ upaṭṭhaheyya , mama ovādakaraṇena gilāno upaṭṭhātabbo ’’ ti .
Bhagavato ca gilānassa ca upaṭṭhānaṃ ekasadisanti evaṃ panettha attho na gahetabbo .
Tasmā ‘‘ yo vo , ānanda , mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto , so vo mamaccayena satthā ’’ ti vacanato ‘‘ ahañca panidāni eko ovadāmi anusāsāmi , mayi parinibbute imāni caturāsīti buddhasahassāni tumhe ovadissanti anusāsissantī ’’ ti vuttattā ca bahussutaṃ bhikkhuṃ pasaṃsantena ca ‘‘ yo bahussuto , na so tumhākaṃ sāvako nāma , buddho nāma esa cundā ’’ ti vuttattā dhammagarukattā ca tathāgatassa pubbanayo eva pasatthataroti amhākaṃ khanti .
Paṇṇaṃ āropetvāti ‘‘ ettakeheva rukkhehi ettakameva gahetabban ’’ ti paṇṇaṃ āropetvā , likhitvāti vuttaṃ hoti .
Nimittasaññaṃ katvāti saṅketaṃ katvā .
Dārakāti tesaṃ puttanattādayo dārakā .
Aññepi ye keci gopakā honti , te sabbepi vuttā .
Sabbatthāpi gihīnaṃ gopakadāne yattakaṃ gopakā denti , tattakaṃ gahetabbaṃ .
Saṅghike pana yathāparicchedameva gahetabbanti dīpitattā ‘‘ atthato ekan ’’ ti vuttaṃ .
Tatoti yathāvuttauposathāgārādikaraṇatthāya ṭhapitadārusambhārato .
Āpucchitvāti kārakasaṅghaṃ āpucchitvā .
Taṃ sabbampi āharitvāti anāpucchitvāpi tāvakālikaṃ āharitvā .
Āharāpentoti ettha anāharāpentepi dātabbameva .
Ayameva bhikkhu issaroti ekassa bhikkhuno pāpuṇanaṭṭhānaṃ , tatoyeva senāsanato tassa dātabbaṃ , na ca so tato uṭṭhāpetabboti vuttaṃ hoti .
‘‘ Udakapūjan ti cetiyaṭṭhānesu siñcanan ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Vattasīsenāti kevalaṃ saddhāya , na vetanādiatthāya .
Savatthukan ti saha bhūmiyā .
Tiṇamattaṃ pana dātabban ti kasmā vuttaṃ , kiṃ taṃ garubhaṇḍaṃ na hotīti ?
Na hoti .
Arakkhitaagopitaṭṭhāne hi vinassakabhāvena ṭhitaṃ garubhaṇḍaṃ na hoti , tasmā tādisaṃ sandhāya ‘‘ tiṇamattaṃ pana dātabban ’’ ti vuttaṃ .
Jaggitvāti saṃvacchare saṃvacchare jaggitvā .
Kuṭṭan ti
M2.168 gehabhittiṃ .Pākāran ti parikkhepapākāraṃ .
Tatoti chaḍḍitavihārato .
Tato
V2.149 āharitvā senāsanaṃ kataṃ hotīti sāmantagāmavāsīhi bhikkhūhi chaḍḍitavihārato dārusambhārādiṃ āharitvā senāsanaṃ kataṃ hoti . 157. Catubhāgaudakasambhinneti catutthabhāgena udakena sambhinne .
Odanabhājanīyavatthusmin ti ‘‘ dehi aparassa bhāgan ’’ ti āgatavatthusmiṃ .
159. Ayyā attanā kātuṃ yuttampi na karonti , ativiya thaddhāti pasādaṃ bhinditvā cittena kuppanti , tasmā ‘‘ pasādānurakkhaṇatthāyā ’’ ti vuttaṃ .
Iddhiṃ paṭisaṃharīti iddhiṃ vissajjesi .
Sakaṭṭhāneyeva aṭṭhāsīti iddhiyā vissajjitattā eva ‘‘ pāsādo puna āgacchatū ’’ ti anadhiṭṭhitepi sayameva āgantvā sakaṭṭhāneyeva aṭṭhāsi .
‘‘ Yāva dārakā pāsādaṃ ārohanti , tāva pāsādo tesaṃ santike hotū ’’ ti pubbe adhiṭṭhitattā eva ca kālaparicchedaṃ katvā adhiṭṭhitena tato paraṃ iddhi vissajjitā nāma hotīti katvā vuttaṃ ‘‘ thero iddhiṃ paṭisaṃharī ’’ ti .
Yasmā te dārakā evaṃ gahetvā gatānaṃ santakā na honti , yasmā ca īdisena payogena therena te ānītā nāma na honti , tasmā thero evamakāsīti daṭṭhabbaṃ .
Tenevāha ‘‘ vohāravasenā ’’ tiādi .
Attano pakativaṇṇaṃ avijahitvā bahiddhā hatthiādidassanaṃ ‘‘ ekopi hutvā bahudhā hotī ’’ ti ( dī . ni .1.238; ma . ni .1.147; saṃ . ni .5.842) āgatañca adhiṭṭhānavasena nipphannattā adhiṭṭhāniddhi nāma .
‘‘ So pakativaṇṇaṃ vijahitvā kumārakavaṇṇaṃ vā dasseti nāgavaṇṇaṃ vā … pe … vividhampi senābyūhaṃ dassetī ’’ ti ( paṭi . ma .3.13) evaṃ āgatā iddhi pakativaṇṇavijahanavikāravasena pavattattā vikubbaniddhi nāma .
Attānaṃ adassetvā bahiddhā hatthiādidassanampi ettheva saṅgahitanti daṭṭhabbaṃ .
Pakativaṇṇavijahanañhi nāma attano pakatirūpassa aññesaṃ adassanaṃ , na sabbena sabbaṃ tassa nirodhanaṃ .
Evañca katvā ‘‘ attānaṃ adassetvā bahiddhā hatthiādidassanampi ettheva saṅgahitan ’’ ti idaṃ ‘‘ pakativaṇṇaṃ vijahitvā ’’ ti vuttamūlapadena na virujjhati .
Vinītavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ
Dutiyapārājikavaṇṇanā samattā .