9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā
652. Navame antaraghareti antare gharāni ettha , etassāti vā antaragharanti laddhavohāre gocaragāme .
Tenāha ‘‘ antogāme ’’ ti .
Pāḷiyaṃ vippavasantīti idaṃ yasmiṃ vihāre vasantā antaraghare cīvaraṃ nikkhipiṃsu , tato aññattha vasante sandhāya vuttaṃ .
Tasmiñhi vihāre antaraghare cīvaraṃ nikkhipitvā vasituṃ anuññātattā tattha vāso vippavāso nāma na hoti .
Dubbalacoḷā duccoḷā virūpacoḷā vā , duccoḷattā eva lūkhacīvarā .
653.‘‘ Paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī ’’ ti imassa vibhaṅge ‘‘ upasampajjā ’’ ti uddharitabbe ‘‘ upasampajjan ’’ ti uddharitvā ‘‘ yo paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho ’’ tiādi
M2.446 vuttaṃ , taṃ sandhāyāha ‘‘ upasampajjantiādīsu viyā ’’ ti .Ādi -saddena ‘‘ anāpucchaṃ vā pakkameyyā ’’ tiādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Upagantvāti upa -saddassa atthamāha .
Vasitvāti akhaṇḍaṃ vasitvā .
‘‘ Yena yassa hi sambandho , dūraṭṭhampi ca tassa tan ’’ ti vacanato ‘‘ imassa … pe … iminā sambandho ’’ ti vuttaṃ .
Tattha imassāti ‘‘ upavassan ’’ ti padassa .
Nikkhipeyyāti ṭhapeyya .
Ettāvatā ca purimikāya upagantvā akhaṇḍaṃ katvā vutthavassena āraññakesu senāsanesu viharantena sakalaṃ kattikamāsaṃ ticīvarena vippavasituṃ anuññātaṃ hoti .
Anatthatakathinassa hi cīvaramāse vippavāso na vaṭṭati atthatakathinānaṃyeva asamādānacārassa anuññātattā .
Keci pana ‘‘ anatthatakathinānaṃ cīvaramāsepi asamādānacāro labbhatī ’’ ti vatvā bahudhā papañcenti , taṃ na gahetabbaṃ .
Byañjanavicāraṇan ti ‘‘ upavassa upavassitvā ’’ tiādivicāraṇaṃ
V2.395 .Tassapīti ‘‘ vutthavassānan ’’ ti vibhaṅgapadassa .
Vutthavassānan ti ca niddhāraṇe sāmivacanaṃ .
Tenāha –
‘‘ evarūpānaṃ bhikkhūnaṃ abbhantare ’’ ti .
Senāsanesūti ettha tathārūpesūti sambandhitabbaṃ .
Parikkhepārahaṭṭhānatoti ettha ‘‘ parikkhepārahaṭṭhānaṃ nāma dve leḍḍupātā ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ .
Aparikkhittassa pana gāmassa pariyante ṭhitagharūpacārato paṭṭhāya eko leḍḍupāto parikkhepārahaṭṭhānanti idamettha sanniṭṭhānaṃ .
Teneva visuddhimagge pi ( visuddhi .1.31) vuttaṃ ‘‘ aparikkhittassa paṭhamaleḍḍupātato paṭṭhāyā ’’ ti .
Sabbapaṭhaman ti gāmābhimukhadisābhāgato sabbapaṭhamaṃ .
Taṃ paricchedaṃ katvāti taṃ paṭhamasenāsanādiṃ paricchedaṃ katvā .
Idañca vinayadharānaṃ matena vuttaṃ , majjhimabhāṇakānaṃ matena pana ‘‘ senāsanādīnaṃ upacāre ṭhitassa ekaleḍḍupātaṃ muñcitvā minitabban ’’ ti majjhimabhāṇakā vadanti .
Teneva majjhimanikāyaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ vihārassapi gāmasseva upacāraṃ nīharitvā ubhinnaṃ leḍḍupātānaṃ antarā minitabban ’’ ti vuttaṃ .
Pañcadhanusatikan ti āropitena ācariyadhanunā pañcadhanusatappamāṇaṃ .
Tato tato maggaṃ pidahatīti tattha tattha khuddakamaggaṃ pidahati .
Dhutaṅgacoroti iminā imassapi sikkhāpadassa aṅgasampattiyā abhāvaṃ dīpeti .
‘‘ Sāsaṅkānī ’’ ti sammatānīti corānaṃ niviṭṭhokāsādidassanena ‘‘ sāsaṅkānī ’’ ti sammatāni .
Sannihitabalavabhayānīti corehi manussānaṃ hataviluttākoṭitabhāvadassanato
M2.447 sannihitabalavabhayānīti attho .Sace pacchimikāyātiādinā vuttamevatthaṃ byatirekamukhena vibhāveti .
Yatra hi piṇḍāyātiādinā vuttappamāṇameva visesetvā dasseti .
Sāsaṅkasappaṭibhayamevāti ettha sāsaṅkaṃ vā sappaṭibhayaṃ vā hotu , vaṭṭatiyeva .
Pāḷiyaṃ ‘‘ siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāya , chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabban ’’ ti iminā antaraghare cīvaraṃ nikkhipitvā tasmiṃ vihāre vasantassa aññattha gamanakicce sati vihārato bahi chārattaṃ vippavāso anuññāto .
Vasanaṭṭhānato hi aññattha chārattaṃ vippavāso vutto , na tasmiṃ vihāre vasantassa .
Tena ca ‘‘ puna gāmasīmaṃ okkamitvāti ettha sace gocaragāmato puratthimāya disāya senāsanaṃ , ayañca pacchimadisaṃ gato hotī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tatoyeva ca mātikāṭṭhakathāya mpi ( kaṅkhā . aṭṭha . sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ tato ce uttari vippavaseyyā ’’ ti
V2.396 ettha ‘‘ chārattato uttari tasmiṃ senāsane sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeyyā ’’ ti attho vutto .Bhadantabuddhadattācariyena pana pākaṭataraṃ katvā ayamevattho vutto .
Vuttañhi tena –
‘‘ Yaṃ gāmaṃ gocaraṃ katvā , bhikkhu āraññake vase ;
Tasmiṃ gāme ṭhapetuṃ taṃ , māsamekantu vaṭṭati .
‘‘ Aññattheva vasantassa , chārattaparamaṃ mataṃ ;
Ayamassa adhippāyo , paṭicchanno pakāsito ’’ ti .
‘‘ Kosambiyaṃ aññataro bhikkhu gilāno hotī ’’ ti āgatattā ‘‘ kosambakasammuti anuññātā ’’ ti vuttaṃ .
Kosambakassa bhikkhuno sammuti kosambakasammuti .
Senāsanaṃ āgantvāti vusitavihārasseva sandhāya vuttattā tasmiṃ gāmūpacārepi aññasmiṃ vihāre aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati .
Vasitvāti aruṇaṃ uṭṭhāpetvā .
Gataṭṭhānassa atidūrattā ‘‘ evaṃ asakkontenā ’’ ti vuttaṃ .
Tatthevāti tasmiṃyeva gataṭṭhāne .
Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .